03. Programma Gezondheid 2025-2027

Programma Gezondheid 2025-2027

Inhoudsopgave Aanleiding 1.1 Ontwikkelingen 2023-heden5

1.2 Uitgangspunten en kaders5

1.3

Programma Gezondheid 2025-2030

Strategische Doelstellingen6

1.4 Operationele Doelen (specifiek en meetbaar)6

augustus 2025

1.5 Uitvoeringsagenda Gezondheid inwoners 2025-20276

2

3

Aanleiding In 2024 hebben we de Notitie Gezondheid 2022-2025 Midden-Groningen met een jaar verlengd. De ontwikkelingen op landelijk en regionaal niveau gaven daar aanleiding toe. Vanuit de GGD komt nu, in juni 2025, het advies om te wachten met het opstellen van een nieuwe notitie totdat de landelijke nota Gezondheidsbeleid van het ministerie van VWS bekend is. Deze is uitgesteld en wordt na de zomer van 2025 verwacht. Vanaf het moment dat de landelijke nota Gezondheidsbeleid verschijnt, hebben gemeenten twee jaar de tijd om invulling te geven aan hun eigen notitie Gezondheid. Sinds het opstellen van de voorgaande Notitie Gezondheid Midden-Groningen zijn er diverse ontwikkelingen. We kiezen daarom voor het opstellen van dit Programma Gezondheid 2025-2027. We overbruggen daarmee de periode vanuit onze vorige gemeentelijke notitie Gezondheid naar de nieuw te vormen Notitie Gezondheid. Dit programma geeft de integrale ontwikkelingen, kaders en doelen weer. We geven vorm aan uitwerking daarvan in de periode 2025-2027 in aanloop naar de nieuwe Notitie Gezondheid in regionale samenwerking en afstemming met de GGD.

4

5

1.1 Ontwikkelingen 2023-heden De Groninger gemeenten geven steeds meer vanuit een regionaal gezamenlijk kader invulling aan gedeelde opgaven. Dit komt door de regionale samenwerking binnen Gezond Groningen aan het IZA (Integraal Zorg Akkoord) en de integrale benadering vanuit de diverse pijlers van het lokale GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Dit sterkt ons als regio om de positie van Groningen ook landelijk steeds goed op de kaart te blijven zetten. Uiteraard blijft een lokale aanpak en invulling voor onze inwoners met betrekking tot gezondheid overeind. De transformatie van zorg naar gezondheid krijgt regionaal en lokaal meer vorm vanuit de doelen van de Hervormingsagenda en de opdracht en noodzaak om een sterke sociale basis binnen gemeenten te realiseren.

Regioplan Gezonde Groningers, Gezonde zorg Het Regioplan laat vier grote regionale uitdagingen zien: grote gezondheidsverschillen, veel mentale gezondheidsproblemen, een stijgende zorgvraag en toenemende schaarste in het zorgaanbod. Deze regionale problemen aangevuld met de impact van armoede (vaak van generatie op generatie) en de aardbevingsproblematiek, zijn direct relevant voor Midden-Groningen. In Gezond Groningen werken gemeenten en andere organisaties samen binnen vier regionale actielijnen. Dwars door deze actielijnen lopen de programma’s Zorgzame Gemeenschappen en Data & Monitoring. De vier actielijnen zijn: Meer doen met beschikbare middelen Meer preventie, welzijn en samenleving, waaronder de ketenaanpakken uit het GALA Professionals van de toekomst Mentale gezondheid. Het Regioplan onderstreept ook het belang van een actieve rol van inwoners om de regionale uitdagingen te doorbreken en stelt voor om burgerparticipatie goed te organiseren. Dit biedt inspiratie voor hoe Midden-Groningen de betrokkenheid van inwoners verder kan vormgeven in het integrale gezondheidsbeleid. Binnen de netwerkorganisatie Gezond Groningen werken ruim 80 stakeholders in de regio met elkaar samen, waaronder: Gemeentelijke organisaties, de provincie, de zorgverzekeraar, hogescholen, kennisinstituten, ziekenhuizen en organisaties van inwoners.

6

7

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA is een lokale regeling en loopt van 2023-2026. GALA omvat diverse ketenaanpakken en vraagt om een integrale benadering van Gezondheid. Zo zijn sport en cultuur vanuit preventie en welbevinden een integraal onderdeel van het GALA. Ook zijn ketenaanpakken als Kansrijke start, valpreventie, Gezonde leefstijl interventies (GLi) voor volwassenen en jeugd en het belang van de leefomgeving voor gezondheid en welbevinden onderdelen binnen het GALA. Integraal werken en daarin koppelkansen benutten zijn van grote meerwaarde voor onze inwoners. Na afloop van het GALA krijgen de ketenaanpakken waarschijnlijk een structureel vervolg binnen het AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (mits instemming vanuit de VNG). Stakeholders binnen het GALA zijn Kwartier Zorg en Welzijn, Huis voor de Sport, de fysiotherapeuten, de GGD.

De vijfde opgave gaat over een gezonde inrichting van de leefomgeving. Onder meer door beter voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Denk aan hittestress en wateroverlast. Midden-Groningen werkt aan een Hitteplan. Op veel plekken worden al maatregelen genomen om Nederland daartegen te beschermen, zoals meer groen en water, bijvoorbeeld in de wijkvernieuwing van het Noorderpark. Een groene omgeving is ook goed voor de gezondheid: het stimuleert ontmoeten, ontspannen en bewegen.

Gezondheidsmonitor GGD 2025 (cijfers eind 2024)

Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) vanuit RIVM Eind 2024 is de VTV (Volksgezondheid Toekomst Verkenning) vanuit het RIVM verschenen. Deze VTV geeft een blik op de toekomst vanuit de ontwikkelingen die gaande zijn op het gebied van Gezondheid. De vergrijzing is en blijft de belangrijkste maatschappelijke ontwikkeling voor de volksgezondheid. Meer nieuwe woonvormen zijn nodig waarin ouderen samen kunnen leven, elkaar kunnen helpen en aandacht krijgen. Verder is het belangrijk maatschappelijk de discussie te voeren welke behandelingen, zorg en beslissingen rondom het levenseinde nodig en gewenst zijn. Tegelijkertijd zijn veel ouderen na de pensioenleeftijd nog vitaal. Het is daarom belangrijk dat oudere mensen kunnen blijven meedoen in de samenleving. Deze punten vormen samen de eerste opgave. De grote gezondheidsverschillen in Nederland vormen de tweede opgave. Mensen met een betere maatschappelijke positie leven gemiddeld 14 jaar langer in een goede gezondheid dan groepen die het slechter hebben. Hierbij is financiële bestaansonzekerheid belangrijk, vaak in combinatie met slechtere woonsituaties of arbeidsomstandigheden. Het is dus nodig om de omstandigheden waarin deze mensen leven te verbeteren. Midden-Groningen heeft te maken met een grote uitdaging rondom de gezondheid van onze inwoners. Als derde hebben jongeren een steeds ongezondere leefstijl.

Zo zullen meer jongeren overgewicht hebben, op steeds jongere leeftijd. Ook zullen jongeren steeds vaker problemen met hun mentale gezondheid hebben. Aangezien de jeugd de toekomst is, is het belangrijk te investeren in hun gezondheid, zowel fysiek als mentaal. De vierde opgave is hoe goede zorg geleverd kan worden, ook bij een grotere vraag naar zorg en steeds grotere personeelstekorten. Ook zullen er in verhouding niet genoeg mantelzorgers zijn voor de vraag. Hierdoor kunnen mantelzorgers overbelast raken.

8

9

1.2 Uitgangspunten en kaders Wettelijke basis: de wettelijke taak vanuit de Wet Publieke Gezondheid blijft de basis. (Uitvoering samen met de GGD Groningen) De "Strategische visie sociaal domein Midden-Groningen, Sociale Veerkracht in de Praktijk" blijft leidend. Positieve Gezondheid is de rode draad in ons denken en handelen rond gezondheid. Het focust op het vermogen van mensen om te gaan met levensuitdagingen en eigen regie te voeren met extra aandacht en maatwerk voor onze meest kwetsbare inwoners. We werken aan een integrale aanpak vanuit HIAP (Health in All Policies). Gezondheid wordt gezien als sterk verbonden met andere beleidsterreinen, zoals WMO, Jeugd, Onderwijs, BOR, leefomgeving/economische zaken, de Bwri en Kredietbank. Een integrale aanpak is cruciaal om gezondheidsproblemen te voorkomen en de druk op andere domeinen te verkleinen. We werken vanuit het Brede Welvaart perspectief. Regionale Context: Regioplan Gezond Groningen: het lokale beleid draagt bij aan de bredere regionale ambitie "Gezonde Groningers, Gezonde Zorg". We erkennen de regionale uitdagingen: grote gezondheidsverschillen, veel mentale gezondheidsproblemen, stijgende zorgvraag en toenemende schaarste in zorg. Vanuit de Sociale Agenda van Nij Begun is een van de vier opgaven het bevorderen van (mentale) gezondheid van Groningers.

Indirect dragen ook de andere drie opgaven rond leefbaarheid, kansen voor Kinderen en het verminderen van armoede bij aan het bevorderen van gezondheid. Basisprincipes Sociale Veerkracht en het Regioplan sluiten goed op elkaar aan. Normaliseren: erkennen dat niet elke klacht direct een medische aandoening is. Demedicaliseren: niet voor elke zorgvraag is een medische oplossing nodig; focus op onderliggende oorzaken en alternatieven. Collectiveren: inzetten op groepsgerichte en algemeen toegankelijke ondersteuning waar mogelijk, ten gunste van de gezondheid van alle inwoners.

1.3 Strategische doelstellingen Bij het opstellen van deze notitie hebben we de Notitie Gezondheid 2021-2024, het Regioplan IZA, het lokaal plan GALA naast elkaar gelegd en gekeken naar de ontwikkelingen in de nabije toekomst. Zo houdt het GALA na 2026 op en zijn er ontwikkelingen gaande om via het AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord) lokaal een sterke basis te ontwikkelen in de transformatie van zorg naar gezondheid. Op basis van de inzichten uit deze bronnen kunnen de strategische doelstellingen worden aangescherpt: Inzetten op het versterken van gezondheid en veerkracht Het bevorderen van de gezondheid, veerkracht en samenredzaamheid van alle inwoners van Midden-Groningen, met een focus op positieve gezondheid en eigen regie. Verkleinen van gezondheidsverschillen Actief bijdragen aan het verkleinen van de grote gezondheidsverschillen in de gemeente, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen beïnvloed door factoren zoals armoede, schulden en sociale omstandigheden. Bewegen van zorg naar gezondheid Een duurzame beweging inzetten van curatie naar preventie, door in te zetten op het voorkomen van (het risico op) fysieke en mentale gezondheidsproblemen via preventieve zorg, passende voorzieningen en het toepassen van normaliseren, demedicaliseren en collectiveren.

Stimuleren van integrale samenwerking en gezonde omgeving Het realiseren van een optimale integrale samenwerking tussen beleidsterreinen en stakeholders, en het creëren van een gezonde, stimulerende fysieke en sociale leefomgeving die gezond gedrag faciliteert. Bijdragen aan regionale opgaven en transformatie: Actief participeren in en bijdragen aan de regionale samenwerking en transformatie in zorg en welzijn binnen het Netwerk Gezond Groningen, gericht op het beheersen van de stijgende zorgvraag en toenemende schaarste.

10

11

1.4 Operationele doelen (specifiek en meetbaar) Integrale Aanpak en Samenwerking Gezondheidsbeleid en positieve gezondheid zijn aantoonbaar geïntegreerd in de uitvoering van beleid op minimaal 4 andere relevante terreinen (Jeugd, Ouderen, Welzijn, WMO, Sport, Bwri, BOR). Er zijn actieve en effectieve samenwerkingsverbanden met interne collega's, professionele stakeholders (zoals GGD, VNN, welzijnsorganisaties, sportaanbieders) en inwoners op de gezondheidsthema's. Deze worden tenminste jaarlijks geëvalueerd. De gemeente participeert actief in relevante regionale overleggen en actielijnen van Gezond Groningen, zoals Actielijnen Preventie, Welzijn, Samenleving en actielijn Mentale Gezondheid. De gemeente streeft naar actieve participatie in de actielijn Meer doen met minder middelen (o.a. Groninger kracht, regionale transformatieplannen).

Versterken van de sociale basis en zelfredzaamheid De zelfredzaamheid en veerkracht van inwoners wordt versterkt, onder meer door inzet op positieve gezondheid en eigen regie. Informele zorg, mantelzorgers en vrijwilligers worden ondersteund en het aantal burgerinitiatieven gericht op gezondheid en welzijn wordt vergroot. De laagdrempelige toegang tot ondersteuning (sociaal domein) wordt gewaarborgd en versterkt, onder meer via sterke sociale teams.

Gezonde leefstijl en gedrag (fysieke en mentale gezondheid) Inzet op het terugdringen van het percentage inwoners met overgewicht. Het percentage inwoners dat rookt en begint met roken wordt teruggedrongen. Problematisch alcohol- en middelengebruik wordt teruggedrongen. De mentale gezondheid van inwoners, met specifieke aandacht voor jongeren en kwetsbare groepen, wordt bevorderd en het beroep op specialistische GGZ wordt waar mogelijk verminderd door vroeg signalering en laagdrempelig aanbod via (inloop)voorzieningen en (collectief) aanbod vanuit welzijn. De deelname aan sport- en beweegactiviteiten wordt verhoogd en drempels hiervoor worden verlaagd, door het faciliteren van meer beweegplekken (in de buitenruimte), de inzet van buurtsportcoaches en de beweegkar. Eenzaamheid, met name bij ouderen, wordt teruggedrongen door het versterken van de sociale basis en ontmoeting, via inzet welzijnsorganisatie, ouderenregisseur, welzijnscoach (WOR) en voorliggende voorzieningen.

Gezonde leefomgeving De fysieke leefomgeving wordt aantoonbaar gezonder en meer uitnodigend gemaakt, bijvoorbeeld door het versterken van groen. Er wordt meer rekening gehouden met de impact van omgevingsfactoren zoals groene leefomgeving en huisvesting op gezondheid.

12

13

1.5 Uitvoeringsagenda Gezondheid inwoners 2025-2027 De hier beschreven acties en doelen vormen de kern van de uitvoeringsagenda gericht op de inwoners van Midden-Groningen vanuit de operationele doelstellingen. Ze vloeien voort uit de ambitie om, ondanks uitdagingen zoals vergrijzing, krimp, sociaal-economische achterstand en aardbevingsproblematiek, een gezonde en veerkrachtige gemeenschap te creëren. De nadruk ligt op preventie, integrale samenwerking, het versterken van de sociale basis en het betrekken van inwoners zelf bij het realiseren van hun gezondheid en welzijn. De voortgang van deze activiteiten wordt bewaakt en geëvalueerd, deels in afstemming met regionale partners en, belangrijk, met betrokken inwoners. De genoemde data binnen de uitvoeringsagenda betreffen momenten waarop we verwachten dat concrete stappen gezet zijn. We informeren de gemeenteraad via de nieuwbrief Sociaal Domein over de stand van zaken van de verschillende acties.

14

15

Gezonde basis en sociale veerkracht versterken

Gezonde leefstijl en gezond gedrag stimuleren

Doel: inwoners, inclusief de meest kwetsbaren, ervaren een sterke sociale basis en kunnen met passende ondersteuning volop meedoen in de samenleving.

Doel: inwoners maken gemakkelijker gezonde keuzes en worden ondersteund bij het terugdringen van ongezond gedrag, gericht op roken, overgewicht en problematisch alcohol- en middelengebruik.

Inzet op Gezonde Leefstijl Interventies (GLI) voor volwassenen. - GLI uitvoeren vanuit regio conform regioplan/Iza. (Q1 2026). - In 2025 start een pilot waarbij inwoners meer intensief worden ondersteund en een sportabonnement vergoed krijgen (2 jaar). (Q4 2025). Inzet op GLI voor jeugd, gekoppeld aan Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). (Q1 2026). - Activiteiten gaan van start in afstemming met de regionale coalitie. - Inzet op de gezonde schoolkantine en gezonde sportkantine Extra inzet van VNN op jongeren (Q2 2026). - Groninger gemeenten zetten gezamenlijk in op preventieaanpak jeugd. Integrale aanpak problematiek: pilot binnen de wijk Noorderpark (Q2 2026). Faciliteren van gevarieerd collectief groepsaanbod (Q1 2026.) Samen met Kwartier dragen we zorg voor het verminderen van eenzaamheid. (Q4 2025). Inzet op informele ondersteuning ter bevordering van sociale veerkracht via sociale teams. (Q1 2027). Ondersteunen van mantelzorgers met informatie, advies, activiteiten waardering en aanbod respijtzorg. (Q3 2025). - Lancering website Mantelzorgtest (Q3 2025). - Breder aanbod respijtzorg (Q 1 2026). Stimuleren, structureren en ondersteunen van vrijwilligerswerk en vrijwillige hulpdienst (VHD) via de vrijwilligerscentrale (Q1 2026).

Monitoring: Mate van eenzaamheid onder ouderen (GGD Gezondheidsmonitor) Aantal mantelzorgers en ervaren belasting (GGD, Kwartier) Sociale cohesie en ondersteuning in wijk (RIVM VTV, GGD, Kwartier) Transitie Kwartier

16

Uitvoering geven aan het programma ‘U bent zelf het medicijn’ vanuit de GGD met acties op roken, overgewicht en alcohol- en middelengebruik (Q2 2026). Ondersteuning aanbieden om te stoppen met roken en vapen: o.a. via VNN (Q1 2026). Zwangere vrouwen die roken doorverwijzen naar passende ondersteuning. (Q1 2026). - Moeders van Midden-Groningen en kansrijke start Gezond aanbod op sportterreinen via Gezonde Sportkantine. (Q3 2025). Stimuleren van gezonde voeding via GLI en Samen eten initiatieven. - Project Appeltje Eitje rond gezond eten (Q3 2026). - Provinciaal Gronings kookboek met gezonde recepten i.s.m. diabetesfonds: verspreiding via Kwartier. (Q 2 2025). Voortzetten van JOGG met aandacht voor watertappunten en gezonde voeding in sportkantines en op scholen (Gezonde School). (Q1 2026). Continuering zonnebrandpalen via Smeerkees (Q2 2025). Buurtgezinnen (Q1 2025). Aanbod valpreventie continueren (Q1 2025). Aanbod All Stars en Doortrappen continueren (Q1 2025).

Monitoring: Percentage inwoners met overgewicht (GGD, RIVM) Rookgedrag onder volwassenen en jongeren inclusief vapen (GGD gezondheidsmonitor) Alcoholgebruik onder volwassenen en jongeren (RIVM VTV, GGD, Kwartier) Voldoende beweging (GGD, beweegnorm) Aantal watertappunten op openbare plekken Hoeveel inwoners worden bereikt

17

Mentale gezondheid bevorderen

Kansrijke start bevorderen

Doel: de mentale gezondheid van inwoners wordt versterkt en er is ondersteuning beschikbaar bij psychosociale klachten.

Doel: kwetsbare (potentiële) ouders en kinderen krijgen in de eerste 1000 dagen vroegtijdig de juiste signalering en passende hulp om een gezonde start en opvoeding te bevorderen.

Inzetten op vroeg signalering en laagdrempelig aanbod. (Q2 2026) Via Kind-ouder ondersteuners, jongerenwerk+, OJG (Ondersteuner Jeugd en Gezin) via Accare bij huisartsenpraktijken. Aanbieden van weerbaarheidstrainingen voor kinderen, ouders en leerkrachten (Q2 2026). Inzet van kind-ouder-ondersteuners op preventieve, laagdrempelige hulp bij kleine vragen of problemen (Q2 2026). Behoud en versterking van Welzijn op Recept (WoR) door inzet van welzijnscoaches bij huisartsenpraktijken (Q1 2026). Behoud van de cursus Grip & Glans om inwoners te helpen meer regie over hun leven te krijgen (Q1 2026). Bevorderen van laagdrempelige, lichte behandelingen, bij voorkeur in groepsverband zoals Herstelacademies en collectief aanbod vanuit Kwartier (Q2 2025). Ondersteunen van inwoners die vastlopen bij het vergroten van hun weerbaarheid en het vinden van oplossingen, met actieve steun voor hun krachten en talenten via Talent Perron, collectief aanbod Kwartier en Kansrijk Talent (Q2 2026)

Monitoring: Mate van stress en psychische klachten (GGD Gezondheidsmonitor) Eenzaamheid, veerkracht en zelfredzaamheid (GGD) Gebruik van Welzijn op Recept data (lokaal) Mentale gezondheid jongeren (RIVM VTV, Jeugdmonitor)

18

Versterken van de lokale ketenaanpak waarbij medisch en sociaal domein samenwerken rond de eerste 1000 dagen (Q1 2026). Bieden van extra ondersteuning via huisbezoeken (Stevig Ouderschap) aan gezinnen waar de omstandigheden zwaarder zijn (Q2 2026). Intensief huisbezoekprogramma (Voorzorg) voor zeer kwetsbare zwangere vrouwen met meervoudige problemen (Q2 2026). Signaleren van (dreigende) achterstanden in taal- of algehele ontwikkeling en doorverwijzen (VVE) (Q2 2026). Inzetten van specifieke interventies zoals Moeders van Midden-Groningen en Buurtgezinnen voor de meest kwetsbare doelgroep (Q1 2025). Versterken aanpak Nu Niet Zwanger (Q3 2025).

Monitoring: Percentage kinderen met ontwikkelingsachterstand (GGD, VVE) Aantal deelnemende gezinnen aan Voorzorg/Stevig Ouderschap Leefstijl van zwangere vrouwen (roken, alcoholgebruik) (GGD) Omstandigheden bij geboorte (laag geboortegewicht, perinatale cijfers - RIVM)

19

Gezonde fysieke en sociale omgeving creëren

Armoede en kansenongelijkheid bestrijden

Doel: de leefomgeving van inwoners draagt bij aan hun gezondheid door veiligheid, groen, en uitnodiging tot bewegen en sociale interactie.

Doel: armoede en kansenongelijkheid, met name bij jeugd, worden actief bestreden om de negatieve invloed op gezondheid te verminderen.

Koppelkansen benutten in de Omgevingsvisie om de fysieke leefomgeving aantrekkelijker en gezonder te maken (Q3 2026). Initiatieven ontplooien voor het mogelijk maken van meer ontmoeting in de buitenruimte (Q1 2026.) Versterken van samenwerking met Openbaar Groen om inwonersinitiatieven met een positief effect op de leefomgeving te stimuleren (bv. moestuinen) (Q3 2026). Stimuleren van de aanschaf van AED's op particulier initiatief door middel van subsidies, naast de aanwezigheid van AED's op gemeentelijke locaties (Q1 2026). Bij nieuwe wijken of opwaardering van wijken zorgen voor voldoende groen en water (Q2 2027). Ondersteunen van initiatieven voor beweegtuinen en betrekken van professionals (opbouwwerk, buurtsportcoaches) voor georganiseerde activiteiten (Q1 2025). Nieuwe plannen van inwoners en ondernemers toetsen aan eisen voor veiligheid en gezondheid (Q2 2027). Opstellen van een lokaal hitteplan ter bescherming van inwoners (Q4 2025).

Monitoring: Toegang tot groen en speelplekken (RIVM Atlas Leefomgeving) Aantal beweegvriendelijke wijken (GGD, sportparticipatie) Aantal AED’s en spreiding (lokaal) Aantal projecten waarin fysieke omgeving gezondheid ondersteunt (gemeente) Totstandkoming hitteplan Midden-Groningen

20

Uitvoeren van beleid gericht op het bestrijden van armoede, met specifieke aandacht voor kinderen en intergenerationele armoede (Q1 2027). Ongelijk inzetten van middelen voor gelijke kansen van inwoners Q1 2027). Toegankelijker maken van regelingen voor alle inwoners, met aandacht voor laaggeletterdheid en beperkte digitale vaardigheden (Q4 2026). Inzetten op het verkleinen van kansenongelijkheid bij jeugd via programma's zoals Onderwijsachterstandenbeleid (Oab), Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en Tijd voor Toekomst (Q1 2025). Gebruik maken van het Meedoenfonds en Sport- en Cultuurfonds om deelname aan sport en cultuur mogelijk te maken voor jongeren uit gezinnen met weinig geld. (Q1 2025). Bieden van laagdrempelige ondersteuning via sociale teams en Kind-ouder-ondersteuners (Q4 2026). Betrekken van inwoners bij cultuur, bijvoorbeeld via theaterprojecten (Q3 2025).

Monitoring: Moeite met rondkomen (GGD Gezondheidsmonitor, CBS) Gebruik inkomensondersteuning (lokaal) Kinderen in armoede (CBS, GGD) Culturele en sportdeelname kwetsbare groepen (lokaal)

21

Inwoners structureel betrekken en luisteren naar behoeften Doel: inwoners worden structureel betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van het beleid en hun behoeften en ervaringen worden meegenomen. Onderzoeken van de mogelijkheden om een klankbordgroep inwonersinitiatieven te laten aanjagen en faciliteren. Aansluiten bij bestaande initiatieven en netwerken waarin inwoners participeren (bv. Zorgbelang Groningen, Vereniging Groninger Dorpen/Zorgzame Dorpen). Luisteren naar de behoeften, belevingen, krachten en talenten van inwoners.

We zijn tevreden als: We in de komende jaren een verdere kentering kunnen maken in de bewustwording van onze inwoners aangaande hun eigen rol ten binnen hun gezondheid. We de percentages rondom roken, overgewicht, middelengebruik (langzaam) verder zien dalen. We een verdere stijging van ervaren mentale problematiek/stress kunnen kenteren door het normaliseren van deze gevoelens en het durven vragen om langdrempelige (collectieve) ondersteuning. We dichtbij, laagdrempelig en zichtbaar voor alle inwoners van Midden-Groningen een beweegaanbod kunnen realiseren.

Wanneer zijn we tevreden? De laatste Gezondheidsmonitor volwassenen van de GGD laat een beeld zien waar in MiddenGroningen het percentage rokers en het percentage overmatig drankgebruik en middelengebruik langzaam iets afneemt. Een gedragsverandering kent heel veel verschillende factoren en kost tijd. Het is daarom lastig te concluderen dat dit een rechtstreeks gevolg is van ons gezondheidsbeleid. Tegelijkertijd voldoen ook meer inwoners aan de landelijke beweegnorm. In gesprekken met inwoners komt ook naar voren dat bewustwording rondom gezondheid groeiende is bij onze inwoners. Dat willen we blijvend stimuleren door campagnes, proeftuinen en een breed aanbod aan mogelijkheden tot bewegen en het stimuleren van gezonde voeding. Een zorgwekkende ontwikkeling die terugkomt vanuit de resultaten van de gezondheidsmonitor is het aantal inwoners dat stress en/of mentale problematiek ervaart. Dit percentage stijgt en stijgt onder jongeren zelfs nog sneller. Vanuit Gezond Groningen wordt binnen het Regioplan/ Iza in gezamenlijkheid gewerkt aan een omslag in de benadering van deze problematiek. Via normaliseren, demedicaliseren en een laagdrempelig en informeel aanbod streven we naar snelle ondersteuning dichtbij in de eigen omgeving.

Het huidige systeem waarbij indicatiestelling, wachtlijsten en medicatie leidiend zijn, sluit niet meer aan bij de vragen die nu spelen bij onze inwoners. Ook hierbinnen is een integrale aanpak nodig.

22

23