03. Plan van Aanpak

Plan van aanpak Integrale aanpak gestapelde problematiek Pilot in Muntendam

Doel Het belangrijkste doel is dat inwoners in Muntendam met complexe (gestapelde) problematiek hun basisbehoeften op orde krijgen. Een kleine groep inwoners met complexe problemen komt vaak door het systeem nog verder in de problemen. Het gaat dan om 20% van de mensen die hulp nodig hebben in het sociaal domein. Dit zorgt voor bestaansonzekerheid voor deze groep. Ze weten niet hoe een dak boven het hoofd te houden, hoe voor hun kinderen te zorgen en hoe alles te betalen. Naast deze praktische problemen, speelt vaak een sociaal, psychisch, mentaal of psychiatrische problematiek mee. We bieden ondersteuning voor deze inwoners vanuit verschillende regelingen, wetten, budgetten, etc. Hierdoor raken inwoners (en soms ook casemanagers) het overzicht kwijt. Daarom is het belangrijk de inwoners met de meest complexe problematiek op een radicaal andere manier te helpen. We kijken dan niet naar wat past binnen de regels. Maar we kijken naar wat helpt en regelen dat praktisch en financieel. Het gaat hierbij niet direct om de inwoners waar de hulp het meest kost. Het gaat om inwoners die gefrustreerd raken omdat het systeem tegenwerkt bij het vinden van de juiste hulp. De nieuwe methode van werken heet de Doorbraakmethode. Dit is een methodiek die ontwikkeld is door het Instituut Publieke Waarden (IPW). Deze aanpak heeft zichzelf in meerdere gemeenten bewezen.

In Groningen werken ze er al 6 jaar mee. De werkwijze wordt daar integraal gedragen en veel gezinnen en individuele inwoners zijn er verder mee geholpen. Tijdens de pilot verzamelen we data om resultaten te meten. Deze aanpak doen we ook al met de omgekeerde toets, maar gebeurt daarbij vaak op afstand van de inwoner. Bij de doorbraakmethode is de inwoner het vertrekpunt. Zijn hulpvraag staat centraal en we zoeken de meest passende hulp waarmee de inwoner voortuitkomt. Deze manier van werken motiveert de inwoner om mee te doen. Betrokkenheid en motivatie van de inwoner is voorwaarde voor succes.

Pagina:

2 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Het gaat om een pilot waarbij we een nieuwe manier van werken uitproberen. Het is overzichtelijk als we dit in een afgebakend gebied organiseren. In het dorp Muntendam wordt al gewerkt met een gebiedsgerichte aanpak. We maken gebruik van de daar opgedane kennis en contacten.

Hoe ziet het er in de praktijk uit? We gaan aan de slag met 15 gezinnen of situaties waar veel problemen spelen. Deze problemen gaan over verschillende onderwerpen. We praten dan over complexe of gestapelde problematiek. In deze casussen lukt het niet om met de gebruikelijke regels een oplossing te bieden. Ze lopen vast in het zorglandschap. Niet vanwege de kosten, maar vanwege de manier waarop het systeem werkt. Per casus houden we de kosten bij. Wat waren de kosten geweest als we het op de traditionele manier hadden aangepakt? En wat zijn de werkelijke kosten? Aan het eind, kijken we dan naar het resultaat. Is de situatie van de inwoners verbeterd? En heeft het minder gekost in uren en in uitgaven? We kijken ook naar de casussen in zijn geheel. Dat noemen we actieonderzoek. Zien we bijvoorbeeld trends in een wijk of straat? Kunnen we iets doen om te voorkomen dat er complexe situaties ontstaan. We doen aanbevelingen voor een vervolg.

Hoe past de doorbraakmethode binnen ons beleid en de bestaande processen? In de afgelopen jaren zijn de sociale teams bezig geweest met het programma sociale veerkracht. Integrale samenwerking is daar onderdeel van. Uit het eindrapport blijkt dat de medewerkers die onderdeel zijn van de sociale teams heel graag zichtbaar zijn voor de mensen in de wijk. Ze willen aan de slag met de problematiek. Maar ze ervaren belemmeringen in de verslagleggingsdruk en verantwoordingsbureaucratie. Met de doorbraakmethode krijgen die collega’s juist de mogelijkheid aan de slag te gaan met de problematiek, terwijl er ook goede verslaglegging is. Tot nu toe kunnen medewerkers uit het sociale teams met hun complexe casussen terecht bij de omgekeerde toets. Dit is een tweewekelijks overleg waar beleidsmedewerkers van de verschillende sociale beleidsterreinen (jeugd, kredietbank, BWRI, Wmo) samen kijken naar manieren om bestaande regels te combineren. Zo kunnen inwoners makkelijker ondersteund

Pagina:

3 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

worden. De doorbraakmethode geeft medewerkers de gelegenheid, de handvatten en het mandaat om zelf combinaties te maken tussen de beleidsterreinen. De processtappen van de doorbraakmethode zorgen ervoor dat er eerst gekeken wordt naar wat de situatie is en welke doorbraak nodig is om verbetering te bewerkstelligen. Daarna wordt getoetst of en hoe deze doorbraak onderbouwd kan worden vanuit wet- en regelgeving. En of er een uitzondering op de regels gemaakt moet worden. In de situatie waarbij die uitzondering gemaakt moet worden, is het belangrijk daar de middelen voor te hebben. In het doorbraakteam wordt de uitzondering besproken. We stellen een bureaucratievrij budget beschikbaar.

Waarom Muntendam? Muntendam is een overzichtelijk, afgebakend gebied. Dat is praktisch bij een pilot. In Muntendam is de gemeente ook bezig met een gebiedsgerichte aanpak. Daar zijn veel mensen die voor de doorbraakmethode nodig zijn, ook al betrokken. Dit zorgt ervoor dat ze snel kunnen schakelen en alles aan elkaar kunnen verbinden. Verder zien we dat de cijfers van Muntendam op veel sociale onderwerpen negatief zijn. In de tabel op de volgende pagina staan deze onderwerpen. Deze onderwerpen gaan over verschillende onderdelen van het sociaal domein: jeugd, gezondheid, opleiding, werk en inkomen. Als het dorp op zoveel onderwerpen slecht scoort, is het waarschijnlijk dat er huishoudens zijn waar meer dan 1 onderwerp speelt. Met de doorbraakmethode willen we de huishoudens helpen waar meerdere onderwerpen spelen. Daar lopen mensen vast omdat de regels tegenstrijdig kunnen zijn.

Pagina:

4 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak

Personen met een laag inkomen [2022]

Huishoudens onder of rond sociaal minimum [2022]

Huishoudens met een voorziening In sociaal domein [2023]

Personen (>15 jr) met een werkloosheidsuitkering [2023]

Personen (>15 jr)met een bijstandsuitkering [2023]

Personen (>15 jr met een Arbeidsongeschiktheidsuitkering [2023]

Laag opleidingsniveau 15-75-jarigen [2022]

Gemiddeld opleidingsniveau 15-75-jarigen [2022]

Netto arbeidsparticipatie [2022]

10,6%

47,5%

8%

28,3%

1%

4%

10%

33%

53%

57%

15%

54,9%

13%

38,4%

1%

7%

9%

39%

48%

53%

Foxham en Hoogezand-Noord

11,9%

47,5%

10%

29,3%

1%

5%

8%

31%

50%

58%

Foxhol

19,4%

44,2%

10%

23,8%

2%

5%

10%

34%

51%

59%

Kropswolde

11,5%

34,4%

4%

10%

1%

1%

3%

16%

42%

60%

Slochteren

9,4%

43,2%

7%

20,7%

1%

3%

6%

23%

50%

61%

Meeden

10,8%

37,8%

5%

17,2%

1%

1%

6%

28%

51%

62%

Noordbroek

11,2%

41,4%

5%

26,9%

1%

1%

9%

26%

51%

62%

Kolham

12,7%

42,6%

4%

15,4%

1%

2%

5%

27%

50%

62%

Zuidbroek

11,6%

41,2%

5%

19,7%

1%

2%

6%

26%

50%

63%

Kiel-Windeweer

14,8%

35,6%

4%

12,8%

1%

1%

6%

17%

50%

63%

Sappemeer

14,7%

44,1%

7%

25,9%

1%

3%

13%

34%

46%

63%

Siddeburen

12,8%

42,2%

5%

23%

1%

2%

6%

26%

53%

64%

Eemskanaal-Zuid

8,5%

35,7%

5%

10,6%

1%

0%

7%

20%

51%

64%

Kalkwijk

11,4%

37,2%

3%

20,1%

1%

1%

4%

17%

50%

64%

Froombosch

10,9%

39,2%

3%

14,8%

1%

1%

5%

25%

54%

66%

Schildwolde

8,6%

39,7%

3%

16,2%

1%

1%

5%

23%

51%

66%

Harkstede, Scharmer en Woudbloem

10,7%

35,9%

4%

15,2%

1%

1%

4%

17%

45%

66%

Hellum

11,9%

37,7%

1%

14,3%

0%

0%

4%

18%

48%

67%

Westerbroek en Waterhuizen

12,9%

37,4%

6%

14,9%

1%

0%

5%

30%

41%

67%

Tjuchem en Steendam

?

35,5%

3%

13,3%

1%

0%

5%

17%

51%

68%

Hierbij betekent rood dat Muntendam in de top 3 staat, oranje betekent top 5. Groen is voor de rest (niet in de top).

Jongeren met jeugdzorg [2022]

gestapelde problematiek

Muntendam Hoogezand-Zuid

Bron: CBS (via midden-groningen.incijfers.nl)

Pagina:

5 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Welke stappen zetten we? Samenstelling van het doorbraakteam Het doorbraakteam bestaat uit mensen die vanuit verschillende kanten in en met huishoudens werken. Daarnaast zijn een aantal mensen vanuit beleid betrokken: - Beleidsmedewerker Wmo - Beleidsmedewerker Jeugd - Beleidsmedewerker Participatiewet De mensen die in het doorbraakteam willen, moeten hiervoor een motivatie aangeven. We willen geen mensen aanwijzen. Zo zorgen we ervoor dat de deelnemers gecommitteerd zijn aan de aanpak. Op basis van de motivatie selecteren we medewerkers voor deze pilot. Opleiden doorbraakteam In Q1 starten we met het selecteren van het doorbraakteam. Met deze mensen gaan we aan de slag: - Werkbezoek Doorbraaknetwerk Groningen. Zij werken sinds 2019 met de doorbraakmethode; - Identificeren van casussen o Casussen uit de top 15/20 van Jeugd die in Muntendam wonen o Samenwerken met het Aletta Jacobscollege die kinderen uit Muntendam ondersteunt met behulp van de doorbraakmethode o Zaken die opkomen in het reguliere werk o Overleg met andere instanties (politie, woningcorporaties, etc) Het IPW start in Q2 van 2025 met de training. De training bestaat uit 6 sessies. Coaching en begeleiding Zodra het doorbraakteam gestart is, krijgen ze 1 keer per maand begeleiding en coaching. Dit verzorgt het IPW.

Tijdens deze coaching kijken ze samen naar hoe het gaat, wat er nog nodig is, waar ze tegenaan lopen, etc.

Pagina:

6 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Actieonderzoek Het plan is om 15 situaties met de doorbraakmethode aan te pakken. De informatie uit die casussen gebruiken we om te onderzoeken of er thema’s, trends, overkoepelende problemen zijn waar we iets mee moeten. Een voorbeeld: Stel dat we zien dat in dezelfde straat veel gezinnen zijn waarvan de kinderen overlast veroorzaken in het dorp. Dan kijken we of jongerenwerkers met die kinderen aan de slag kunnen. Dit onderzoek noemen we actieonderzoek. De uitkomsten van het actieonderzoek gebruiken we voor verdere plannen in het dorp. Evaluatie en vervolg We houden bij elke casus bij wat de impact en de kosten zijn. En wat de impact en kosten waren geweest als we de traditionele methode hadden gebruikt. Deze informatie verzamelen en analyseren we. Aan de hand van de uitkomsten bepalen we of we deze methode ook in de rest van de gemeente willen gebruiken.

Wie en wat hebben we hiervoor nodig? En wat kost het? Mensen We stellen een doorbraakteam samen. Verder hebben we een stuurgroep nodig. Het hele project wordt geleid door een projectleider. Projectleider: Is een medewerker van de gemeente. Verantwoordelijk voor: - Samenstellen van doorbraakteam - Samenstellen van stuurgroep - Onderhouden van contacten met andere gemeentelijke projecten in hetzelfde gebied of voor hetzelfde onderwerp - Organiseren van werkbezoeken, informatiesessies - Organiseren van training, coaching, actieonderzoek

Pagina:

7 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

-

Verzamelen van gegevens en de analyse Monitoren van de voortgang Opstellen van voorstellen voor vervolg

Doorbraakteam: Bestaat uit: - Jongerenwerker - Casemanager Jeugd - Casemanager Wmo - Opbouwwerker - Gebiedsregisseur - Teamleider sociaal team - Maatschappelijk werker - Medewerker Kredietbank - Casemanager werk en inkomen - Preventiespecialist - Coördinator OGGZ - Kwaliteitsmedewerker Jeugd - Vroegsignaleerder - Ervaringsdeskundige Eventueel aangevuld met medewerkers woningcorporaties, andere sociale instellingen in Muntendam. Verantwoordelijk voor: - Deelnemen aan trainingen, coachingssessies en waar nodig, actieonderzoek - Identificeren van casussen - Informeren van collega’s die niet in het doorbraakteam zitten over de mogelijkheden, aanbrengen van casussen, voortgang, etc (ambassadeurschap) - Casussen bespreken en een doorbraak identificeren. Per casus wordt bepaald welke leden van het doorbraakteam nodig zijn voor de casus.

Pagina:

8 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Stuurgroep Bestaat uit: - Beleidsmedewerker Wmo - Beleidsmedwerker Jeugd - Beleidsmedewerker Participatiewet - Bestuurder Verantwoordelijk voor: - Scheppen van voorwaarden voor succes - Monitoren van voortgang Instituut Publieke Waarden: Verantwoordelijk voor: - Verzorgen van trainingen - Verzorgen van coachingssessies - Actieonderzoek en daaruit voortvloeiende voorstellen Kosten: Onderwerp Projectleider Inhuur IPW met Doorbraakmethode Communicatie en organisatie trainingen Budget bureaucratievrij geld (15 casussen) Organisatie/overhead/onvoorzien Totaal

Tijdsinvestering 12 uur per week

5% totaal budget

Kosten € 39.000 € 79.000 € 7.500 € 112.500 (maximumbedrag van € 7.500 per casus) € 12.000 € 250.000 (incl. Btw)

De reguliere uren (inclusief de uren voor de training) van de leden van het doorbraakteam komen uit de reguliere begroting. Voor de gelden voor de projectleider, IPW en budget bureaucratievrij vragen we aan de gemeenteraad een reservering te doen in het raadswerkprogramma.

Pagina:

9 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Tijdlijn en Mijlpalen Januari: - Aanstellen projectleider - Oproep deelnemer doorbraakteam Februari/maart: - Samenstellen doorbraakteam en stuurgroep April/mei: - Bezoeken andere doorbraakprojecten - Identificeren casussen vanuit andere initiatieven en project in en rond Muntendam Juni/juli/augustus/september: - Trainingen IPW - Starten doorbraakteam Vanaf oktober: - Doorbraakmethode toepassen op 15 casussen - Coachingssessie Q1 2026: - Evaluatie en aanbevelingen voor vervolg Belangrijkste voorwaarden Medewerking Kwartier Zorg en Welzijn De huidige ontwikkelingen met Kwartier Zorg en Welzijn (Kwartier) kunnen ervoor zorgen dat de inzet vanuit Kwartier moeilijk op gang komt. De betrokken mensen van Kwartier zijn wel enthousiast over dit project. We hebben gesprekken gevoerd met directie, MT en uitvoerende medewerkers. Zij kijken er naar uit met dit project te beginnen. We blijven met Kwartier in gesprek en nemen de bespreking van deze opdracht mee in de reguliere besprekingen. Wet- en regelgeving We overtreden geen wetten. Daar waar we een uitzondering moeten maken, doen we dat onderbouwd. Er zijn ook wetten die niet specifiek voor het sociaal zijn. Voorbeeld is de AVG. Uiteraard zorgen we dat we ons aan dergelijke wetgeving houden.

Pagina:

10 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Wat zijn de risico’s? Capaciteit en beschikbaarheid teamleden De leden van het doorbraakteam zijn in de voorbereiding veel tijd kwijt aan de trainingen. Hierdoor ontstaat er een risico dat het reguliere proces vertraging oploopt. Het is belangrijk te zorgen dat de medewerkers begrijpen dat de tijd die ze aan het begin kwijt zijn, zich uiteindelijk terugbetaalt als de resultaten zichtbaar worden. Verwachting is dat ze dan ook meer voldoening uit het werk halen. Beschikbaarheid IPW In de voorbereidende gesprekken gaf IPW aan dat ze vanaf einde van het 2e kwartaal van 2025 capaciteit hebben om de trainingen en coachingssessies te verzorgen. We moeten de opdracht snel verlenen, anders schuift de beschikbaarheid naar achteren op. Betrokkenheid externe sociale partijen/instellingen Voor sommige onderwerpen moeten we buiten de gemeente/het sociaal team zoeken naar een oplossing. Een voorbeeld is ‘wonen’. Als de woningcorporaties niet deelnemen of meewerken, kan dat ervoor zorgen dat een doorbraak niet gemaakt kan worden, omdat wonen in die casus de belangrijkste factor in de problematiek is. We betrekken woningcorporaties vanaf het begin van de pilot en nodigen hen uit onderdeel te worden van het doorbraakteam. Overige instanties informeren we over de pilot en we verzoeken hen mee te denken op het moment dat de casus hun organisatie raakt.

Hoe meten en evalueren we? We gebruiken de methodes van het IPW. Hun methode zorgt ervoor dat op casusniveau wordt gekeken wat de opbrengst is (kwalitatief). De methode houdt ook de uitgaven in de gaten. De uitgaven worden vergeleken met de uitgaven die we gedaan zouden hebben zonder doorbraakmethode. Tijdens het project doet het IPW actieonderzoek. Hieruit komen conclusies en aanbevelingen. Zo kunnen we gelijk een plan maken voor de toekomst.

Pagina:

11 van 11

Datum:

7 oktober 2024

Zaak:

1439312

Onderwerp:

Bestuursopdracht integrale aanpak gestapelde problematiek

Wat willen we weten? - Inzicht in de verbetering van de kwaliteit van leven van de betrokken inwoners; - Aantal casussen die volgens de doorbraakmethode worden begeleid; - Aantal betrokken collega’s, zowel uit het doorbraakteam als daarbuiten; - Besparing per casus in tijd en geld; - Besparing totaal in tijd en geld. Wat is het eindresultaat? Allereerst gaan we er niet van uit dat het een ‘eind’ is. Het is het begin van een manier van werken waarbij we altijd op zoek gaan naar de beste manier om een inwoner te helpen. Zonder ons te laten belemmeren door wetten, regels en procedures. Aan het eind van dit project: - Is de situatie van de inwoners die meededen aan de aanpak verbeterd;Hebben we deze werkwijze ontwikkeld binnen onze gemeente; - Hebben we inzicht in structuren/invloeden/processen die hulpverlening in onze gemeente in de weg staan; - Weten we of we werkwijze ook in de andere sociale teams inzetten; - Hebben we aanbevelingen voor de toekomst.