03. Klimaatadaptatieplan Midden-Groningen
Tekst van het document
Klimaatadaptatieplan Midden-Groningen 2022 - 2026
Inhoudsopgave Inleiding
3
Weten Klimaatverandering Midden-Groningen in een veranderend klimaat
5 6
Willen Dialogen Ambitie Strategie
16 18 19
Werken Met deze opgaven gaan we aan de slag Uitvoeringsagenda Financiën Communicatie
21 30 31 32
Bijlage 1
Wateroverlastlocaties per kern
34
2
Inleiding De wateroverlast van augustus 2021 in Siddeburen is een voorbeeld van toenemende weersextremen. In 24 uur viel er 113 mm regen wat volgens de statistieken een kans heeft van eens per 200 jaar. De zomers van 2018, 2019 en 2020 waren juist uitzonderlijk warm en droog, wat bij ons in Midden-Groningen leidde tot een watertekort en schade aan infrastructuur als gevolg van droogte. In Nederland hebben alle overheden via de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie (DPRA, 2014) afgesproken dat de leefomgeving in 2050 klimaatbestendig moet zijn. Bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering. In het DPRA is ook afgesproken dat overheden klimaatbestendigheid mee wegen bij alle ruimtelijke ingrepen vanaf 2020. Dit betekent dat het Rijk, de provincie, het waterschap, onze omliggende gemeenten en wij zelf beleid maken om deze doelstellingen te halen en voorbereid te zijn op het klimaat van de toekomst. Dat we dat nú doen is belangrijk, want de leefomgeving die we vandaag bouwen staat er in 2050 (en de jaren erna) nog steeds.
Het doel van dit klimaatadaptatieplan is om te komen tot acties en projecten voor de komende jaren om samen met u te werken aan het klimaatbestendig maken van onze gemeente. De landelijke lijn is dat er wordt gewerkt met een beleidscyclus voor klimaatadaptatieplannen per zes jaar. Iedere zes jaar komen er nieuwe ‘stresstesten’ beschikbaar, op basis van nieuwe inzichten en onderzoek. Die stresstesten simuleren extreme weersomstandigheden en zijn de basis voor het klimaatadaptatieplan per gemeente. Wij als Midden-Groningen hebben in 2020 stresstesten uit laten voeren en daarom heeft dit plan een looptijd tot en met 2026. Het volgende klimaatadaptatieplan loopt van 2027 – 2033 en zo verder tot 2050. Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie schrijft drie stappen voor om tot een klimaatadaptatieplan te komen. Deze stappen volgen we in dit plan: 1.
Weten: we brengen de effecten en kwetsbaarheden in beeld.
2. Willen: we gaan met elkaar in gesprek om gezamenlijk de ambitie te bepalen.
3. Werken: we stellen vervolgstappen.
Weten Wat gebeurt er bij bepaalde weersextremen?
Willen Wat vinden we van de gevolgen?
een
plan
op
met
acties
en
Werken – uitvoeringsagenda Wat gaan we daar aan doen?
3
Deel 1
Weten Stresstesten
4
Klimaatverandering WETEN
WILLEN
WERKEN
De trends van klimaatverandering zijn duidelijk, maar nieuwe wetenschappelijke inzichten over de trends volgen elkaar snel op. Om deze onzekerheid een plek te geven wordt er gewerkt met klimaatscenario’s, die de bandbreedte van klimaatverandering weergeven. De klimaattrends beschrijven de vier belangrijkste klimaatontwikkelingen: Natter omdat de gemiddelde winterneerslag toeneemt en met name in de zomer de buien intenser worden, hierdoor valt meer regen in kortere tijd. Heter omdat de gemiddelde temperatuur toeneemt en extreem hoge temperaturen en hittegolven steeds vaker voorkomen. Droger omdat er langere perioden zullen zijn zonder neerslag, waardoor de grondwaterspiegel tijdens deze perioden daalt. De verdamping door hogere temperaturen neemt juist toe waardoor het neerslagtekort hierdoor verder oploopt. De zeespiegel stijgt waardoor inspanning nodig is om ons te blijven beschermen tegen het hoge water.
5
Extreme neerslag
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
WERKEN
In alle KNMI’14 scenario’s* neemt de neerslagintensiteit van de extreme buien toe. De kans op zware buien neemt in alle scenario’s toe, maar wel met een grote onzekerheid. Waarnemingen tonen aan dat bij elke graad dat de temperatuur toeneemt, de neerslagintensiteit van (de meest) extreme buien met ongeveer 12% toeneemt. Juist deze extreme buien kunnen in stedelijk gebied voor problemen zorgen. Het vele water dat in een korte periode valt, kan niet via de riolering afgevoerd worden. Het water zal zich daardoor ophopen in laagtes in het gebied en kan hier korte, maar ook langere tijd blijven staan. Dit kan tot overlast leiden, maar ook tot schade aan bijvoorbeeld woningen, winkels en bedrijven.
Thema
Risico’s
Gezondheid
Het regenwater kan vermengd raken met rioolwater, met gezondheidsrisico tot gevolg. Bij diepe plassen kunnen hulpdiensten slecht ter plaatse komen. Stoepranden zijn slecht tot niet zichtbaar, waardoor kans op letsel ontstaat (met name voor fietsers).
Schade
Er ontstaat waterschade aan gebouwen. Er kan kortsluiting ontstaan in regelkasten, met stroomstoringen tot gevolg.
Leefbaarheid
Straten kunnen (tijdelijk) slecht bereikbaar worden. Bij diepe plassen kunnen hulpdiensten slecht ter plaatse komen. Er kan kortsluiting ontstaan in regelkasten, met stroomstoringen tot gevolg.
Extreme neerslag risico’s in Midden-Groningen (zie ook bijlage 1) • Bereikbaarheid buurten en bereikbaarheid kwetsbare functies komen in sommige kernen in het geding door water-op-straat. • Potentieel wateroverlast en waterschade in gebouwen als gevolg van extreme neerslag.
* De KNMI'14-scenario's beschrijven samen de hoekpunten waarbinnen de klimaatverandering in Nederland zich, volgens de nieuwste inzichten, waarschijnlijk zal voltrekken. Ze geven de verandering rond 2050 en 2085 weer ten opzichte van het klimaat in de periode 1981-2010.
6
Extreme neerslag
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
We hebben stresstesten uit laten voeren om extreme weersomstandigheden te simuleren. De kaart op deze pagina laat zien wat het effect van een extreme bui is in Siddeburen. Bekijk de stresstest hier en bezoek de website van de klimaateffectatlas voor aanvullend materiaal. Bijlage 1 bevat een analyse van de knelpunten voor wateroverlast in alle bebouwde gebieden van Midden-Groningen.
WERKEN
7
Hitte
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
WERKEN
De klimaatverandering zorgt voor steeds meer warme dagen en een grotere kans op een hittegolf. Voorspeld wordt dat zowel in de winter als in de zomer de gemiddelde temperatuur in Nederland zal stijgen. Ook het aantal zomerse en tropische dagen neemt naar verwachting toe. Een dag wordt een tropische dag genoemd als de maximale dagtemperatuur 30°C of hoger bereikt.
Het stedelijk gebied kan bovenop deze door klimaatverandering veroorzaakte opwarming nog warmer worden. In sterk stedelijke omgevingen kan dit verschil oplopen tot meer dan 5°C.
Thema
Risico’s
Gezondheid
Hittestress overdag kan leiden tot gezondheidsklachten. Ouderen en ernstig zieken hebben een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden. ’s Nachts zijn ouderen kwetsbaar voor hittestress. Ook hier hebben zij een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden.
Schade
Risico op verminderde arbeidsproductiviteit door slechte nachtrust als gevolg van warme nachten. Tevens resulteert een warme werkplek in een verminderde concentratie en daarmee een afname van de arbeidsproductiviteit. Winkeliers kunnen omzetderving ondervinden wanneer het winkelgebied zich op een hitte-eiland bevindt. Bij het niet of slecht sluiten van beweegbare bruggen kunnen files ontstaan, met economische schade tot gevolg.
Leefbaarheid
Openbare leefomgeving, waaronder parken, worden drukker. Bepaalde wijken kunnen onaangenaam worden om te verblijven, andere wijken worden extra druk door de aanwezigheid van koelere verblijfslocaties (supermarkten, parken, zwembaden). Zwemlocaties zullen een positief effect ervaren, maar worden ook kwetsbaarder voor bijvoorbeeld algenbloei. Beweegbare bruggen kunnen hinder ondervinden van de warmte, waardoor deze slecht of niet sluiten. Gebieden worden hierdoor slecht toegankelijk.
Hitte risico’s in Midden-Groningen Groenvoorzieningen, met name bomen, hebben een sterk koelend effect op de omgeving door verdamping en schaduwwerking. Oppervlaktewater heeft overdag een licht verkoelend effect, maar kan in de nacht bijdragen aan het nachtelijke hitte-eiland effect door de nalevering van warmte. Zie een voorbeeld van de stresstest op pagina 9.
• Gezondheidsrisico’s door hittestress in dichtbebouwde woongebieden als Hoogezand-Sappemeer. • Schade- & leefbaarheidsrisico’s winkelgebieden en bedrijfs-/industrieterreinen in de kernen.
8
Hitte
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
WERKEN
We hebben analyses uit laten voeren om extreme weersomstandigheden te simuleren. Op de kaart zie je het stedelijk hitte-eiland in beeld voor Hoogezand-Sappemeer. Bekijk de stresstest hier en bezoek de website van de klimaateffectatlas voor aanvullend materiaal.
9
Droogte
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
WERKEN
In 2018 en 2019 kende Nederland droge zomers, er was steeds sprake van een neerslagtekort. Dat betekent dat de vraag naar water hoger is dan het aanbod. Doordat het weer extremer wordt verwachten we in Midden-Groningen dat periodes van langdurige droogte vaker voor gaan komen, met name in de zomerperiode. Droogte heeft een grote impact op het veenweidegebied. Veen dat uitdroogt klinkt in en dat proces is onomkeerbaar. Op de volgende pagina is de verwachte bodemdaling tot 2050 weergegeven. Dit laat het verband zien tussen droogte en bodemdaling.
Thema
Risico’s
Gezondheid
Bij extreme droogte kan de beschikbaarheid van drinkwater in het geding komen. Zwemwaterlocaties kunnen niet voorzien worden van ‘vers’ water, met een grotere kans op opwarming tot gevolg. Warmer zwemwater is vatbaarder voor bijvoorbeeld blauwalg, wat een gezondheidsrisico oplevert.
Schade
Versterkte bodemdaling als gevolg van droogte levert schade op aan gebouwen en wegen. Een te lage grondwaterstand kan de landbouwopbrengst derven. Bij droogte is er een grotere kans op bermbranden.
Leefbaarheid
Een lagere grondwaterstand kan de al aanwezige bodemdaling in het gebied versterken. Dit kan verzakkingen van straten tot gevolg hebben, waardoor gebieden slechter toegankelijk worden.
Droogte risico’s in Midden-Groningen • Opwarming oppervlaktewater en zwemwaterlocaties zoals bijvoorbeeld het Zuidlaardermeer te Meerwijck met kans op blauwalg als gevolg. • Bodemdalingseffect met name in het veenweidengebied in het noorden en westen van de gemeente. Het betreft met name schade aan wegen, funderingen en de toekomst van de landbouw. • Opbrengstenderving in het oosten van de gemeente voor de landbouw en schade bij vochtminnende natuur.
10
Droogte
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
WERKEN
Op de kaart zie je de verwachting voor bodemdaling tot 2050. Droogte kan een versterkend effect hebben op de snelheid waarop de bodem daalt. Bekijk de stresstest hier en bezoek de website van de klimaateffectatlas voor aanvullend materiaal.
11
Overstroming
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
De zeespiegel zal stijgen, maar het tempo waarmee hangt sterk af van de wereldwijde temperatuurstijging. In de klimaatscenario’s wordt een stijging van 15 tot 40 cm tot 2050 verwacht. In deze scenario’s stijgt de zeespiegel jaarlijks met 3,5 tot 7,5 mm. Op de kaart op de volgende pagina zie je wat er gebeurt bij doorbraak van een primaire kering.
WERKEN
Thema
Risico’s (zeer kleine kans, met zeer grote effecten)
Gezondheid
Niet zelfredzame mensen (en dieren) kunnen zichzelf niet (tijdig) in veiligheid brengen. Bij langdurige overstromingen of bij uitval van de nutsvoorzieningen wordt het gezondheidsrisico vergroot; Riolering stroomt over, er ontstaat beperkte tot geen toegang tot schoon drinkwater, mensen raken onderkoelt door uitval van de verwarmingssystemen.
Schade
Het gehele overstroomde gebied krijgt te maken met waterschade. Daarna ontstaat door schade aan elektrische installaties een vergrote kans op brand (door bijvoorbeeld kortsluiting).
Leefbaarheid
Straten en daarmee hele wijken worden onbereikbaar. Communicatie-infrastructuur valt uit, waaronder mogelijk ook de C2000 masten. Crisisbestrijding wordt belemmerd.
Overstroming risico’s in Midden-Groningen • Stremming snelweg A7 bij doorbraak primaire kering waardoor hulpdiensten en evacuaties bemoeilijkt worden. • Opbrengstenderving landbouw en schade natuur door zout water. • Gevaar voor opslag gevaarlijke stoffen in risicogebied met grote gevolgen voor mens en milieu. • Gevoelens van onbehagen en angst bij inwoners nabij secundaire waterkeringen met hoog waterpeil.
12
Overstroming
Midden-Groningen in een veranderend klimaat
WETEN
WILLEN
WERKEN
Op deze kaart zie je wat er gebeurt bij doorbraak van een primaire kering (zeedijk). Bekijk de stresstest hier en bezoek de website van de klimaateffectatlas voor aanvullend materiaal.
13
Klimaatverandering in de praktijk Extreme regenval zorgt voor wateroverlast op straat (1) Door langdurige droogte zijn landbouwgronden kurkdroog en ontstaan er stofwolken (2) Grote drukte bij heet weer om af te koelen, zoals bij het Zuidlaardermeer (3)
1
2
3
Langdurige hitte en droogte zorgt voor gezondheidsrisico’s bij zwemwateren (4) Door langdurige hitte en droogte ontstaan bermbranden en sterft groen af (5) Bodemdaling en schade aan infrastructuur door inklinking in het veenweidegebied wordt versterkt door droogte (6)
5
4
Lager gelegen delen in Midden-Groningen zijn gevoelig lager voor overstromingen vanuit zee of rivieren (7) Vitale en kwetsbare functies, zoals knooppunt 41 ter hoogte van Hoogezand moeten blijven functioneren bij weersextremen (8)
6
7
8
14
Deel 2
Willen Dialogen, opgaven, ambitie & strategie
15
Dialogen WETEN
WILLEN
WERKEN
In gesprek met partijen binnen en buiten de gemeentelijke organisatie hebben we de risico’s die klimaatverandering met zich meebrengt besproken. Samen hebben we bepaald wat de belangrijke opgaven zijn en welke opgaven minder prioriteit hebben. We spraken onder andere met vertegenwoordigers van de dorpsraden, LTO, natuur en milieuorganisaties, landgoederen, recreatie ondernemers, de GGD, de veiligheidsregio, het waterschap en de provincie. We spraken over het stedelijke- en het landelijke gebied. We hebben de klimaateffecten in drie risicocategorieën onderverdeeld. Elk van de categorieën vraagt om een andere aanpak en zo hebben we onze strategie bepaald. Op de volgende pagina geven we de opvallende resultaten uit de gesprekken weer, daarna presenteren we met welke opgaven we aan de slag gaan en hoe we dat gaan doen.
Risicocategorieën Niet acceptabel Dit zijn situaties die de gemeente Midden-Groningen urgent vindt, geprioriteerd vanuit klimaatadaptatie. Doet deze situatie zich voor, dan komt dit hoog op de aandachtspuntenlijst van de gemeente. Waar mogelijk volgen op korte termijn (binnen 4-6 jaar) maatregelen.
Onwenselijk Komen deze situaties voor, dan vindt de gemeente MiddenGroningen die niet urgent. Ze worden op de (middel)lange termijn opgelost. De oplossing wordt waar mogelijk meegekoppeld met andere projecten/programma’s in de openbare ruimte. Deze onwenselijke situaties zullen verspreid over een looptijd van 30 jaar (tot 2050) meegekoppeld en opgelost worden.
Acceptabel Doen deze situaties zich voor dan vindt de gemeente dat acceptabel. We richten ons op communicatie en voorlichting, zodat ieder zich van de gevolgen bewust is en eventueel zelf maatregelen kan ondernemen.
16
Externe dialogen WETEN
WILLEN
WERKEN
Niet alleen de gemeente Midden-Groningen werkt aan klimaatadaptatie. Van alle partijen is actie nodig om ons gebied klimaatbestendig te maken voor 2050. Met externe partners hebben we onze doelen, prioritering en principes getoetst en aangevuld. We spraken over de rolverdeling, acties die andere partijen al uitvoeren en hoe we onze aanpak op elkaar aan kunnen sluiten. We spraken met het waterschap, vertegenwoordigers van de verschillende dorpen (dorpsraden.), provincie, GGD, natuurorganisaties, LTO en andere terreinbeherende organisaties. Dialoog waterschap Hunze en Aa’s:
Belangrijkste uitkomsten We werken nauw samen met het waterschap in projecten, in de werkregio Groningen-Noord Drenthe en in het waterketencluster OostGroningen. Over een aantal knelpunten hebben we concrete werkafspraken gemaakt. Die zijn onderdeel van bijlage 1.
Het waterschap is verantwoordelijk voor het oppervlaktewatersysteem en de kwaliteit daarvan. Maar het watersysteem is een samenhangend geheel. Wat het waterschap doet heeft invloed op het gemeentelijke systeem en andersom. Met het waterschap hebben we verdiept op knelpunten, besproken welke vervolgstappen nodig zijn en hoe we daarbij kunnen samenwerken.
We gebruiken de dorpsraden als schakel bij het benaderen van onze inwoners. De dorpsvertegenwoordiging is betrokken en kent de omgeving als geen ander. Op hoofdlijnen zijn de dorpsraden het eens met de uitgangspunten die we hebben opgesteld.
Dialoog dorpsbelangen en dorpsraden:
We blijven in gesprek met onze gebiedspartners en trekken gezamenlijk met hen en onze buurgemeenten op om knelpunten en uitdagingen in het buitengebied gezamenlijk op te pakken. Gezamenlijke afspraken en acties zijn onderdeel van het stuk ‘Werken’ in deel 3.
Met de dorpsraden hebben we getoetst of onze standpunten overeenkomen met die van de (vertegenwoordiging van) inwoners. We hebben ook besproken wat de rol van de dorpsraden is bij het benaderen va onze inwoners. Dialoog buitengebied: De gemeente Midden-Groningen is niet de enige partij met een belang of verantwoordelijkheid. Zeker in het buitengebied. Daarom zijn we in gesprek gegaan met onze gebiedspartners zoals het waterschap, Groninger Landschap, Natuurmonumenten, VR Groningen en de GGD. Dit om te weten van elkaar wat belangrijk is, wie waarmee bezig is en welke acties er nodig zijn. Los van wie er uiteindelijk maatregelen treft.
17
Ambitie WETEN
WILLEN
WERKEN
Met dit plan agenderen we klimaatrisico's en maken we de omgeving adaptief voor de belangrijkste risico’s. Vanaf nu nemen we klimaatadaptatie mee bij elke ruimtelijke ingreep. Zo zijn we in 2050 klimaatbestendig. Midden-Groningen is dan aangepast aan de gevolgen van klimaatverandering.
18
Strategie 1.
WETEN
WILLEN
Lokaal weten wij het beste wat er speelt, daarom werken we bij voorkeur lokaal aan het klimaatbestendig maken van onze gemeente.
2. Bij opgaven met een regionaal schaalniveau zoeken we samenwerking buiten de gemeentegrenzen via samenwerkingsverbanden. Dat doen we wanneer een andere partij dan wij verantwoordelijk is, wanneer we effectiever samen kunnen werken aan een oplossing, of wanneer we van andere organisaties kunnen leren. De thema’s waar we regionaal aan werken zijn uitgewerkt in de ‘Regionale Adaptatie Strategie Groningen – Noord Drenthe’ (vanaf hier: RAS). Acties die we in regionaal verband uit voeren zijn voorzien van het icoon rechts, de contouren van onze werkregio.
RAS
3. We nemen klimaatadaptatie als onderdeel op in al het relevante gemeentelijk beleid en geven als gemeente het goede voorbeeld bij uitvoeringsmaatregelen. Denk aan omgevingsvisie en –plan, de duurzaamheidsvisie, het afvalwaterbeleidsplan en het recreatiebeleid.
WERKEN
4. We gaan voor maximaal meekoppelen door integraal te werken via het meerjarenonderhoudsprogramma en vanuit gebiedsopgaven.
5. De gemeente pakt verschillende rollen, afhankelijk van de opgave. We realiseren zelf maatregelen. Dat doen we bijvoorbeeld bij situaties waarbij sprake is van overlast of schade door water-op-straat. Altijd zoeken we de samenwerking met belanghebbenden. Denk aan inwoners, of het waterschap als voorbeelden van belanghebbenden die we nodig hebben bij het bepalen van goede maatregelen. We faciliteren onze bewoners en bedrijven om zelf ook maatregelen te treffen. We gebruiken onze communicatiestrategie en beschikken over een subsidieregeling. Bij risico’s die te groot zijn om met faciliteren op te lossen kiezen we voor regulering. Bijvoorbeeld als het gaat om het verwerken van regenwater bij nieuwbouwontwikkelingen. 6. We betrekken van onze bewoners en bedrijven. Bijvoorbeeld door in te zetten op bewustwording via operatie Steenbreek.
19
Deel 3
Werken Aanpak en actie
20
Met deze opgaven gaan we aan de slag WETEN
Op basis van de onderzoeken en gespreksresultaten zien we acht hoofdopgaven voor onze gemeente om mee aan de slag te gaan: 1.
WILLEN
Wateroverlast bij extreme neerslag;
2. Watertekort in de zomerperiode door hitte en droogte; 3. Gezondheidsrisico’s en ongemak door hitte;
In de volgende pagina’s beschrijven we elk van de opgaven.
Opgaven, aanpak en acties
Per opgave bepalen we een
Per opgave bepalen we een aanpakdie omwe devolgen opgave strategie omop dete lossen. Daarna formuleren we éénopgave of meerdere acties waar op te lossen. Daarnawe de komende jaren mee aan deformuleren slag gaan.we één of meerdere acties waar we de komende jaren mee aan de slag gaan.
4. Druk op recreatieve voorzieningen neemt toe bij hitte;
WERKEN
5. Schade en sterfte aan groen door hitte en droogte; 6. Bodemdaling en schade aan infrastructuur door inklinking in het veenweidegebied wordt versterkt door droogte; 7. Gevoeligheid lager gelegen delen voor overstromingen vanuit zee of rivieren; 8. Vitale en kwetsbare functies moeten blijven functioneren bij weersextremen.
21
OPGAVE 1. Wateroverlast bij extreme neerslag
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK Wanneer het watersysteem de hoeveelheid regen van een extreme bui niet tijdig kan afvoeren ontstaat (kortdurende) wateroverlast. Zorgt de wateroverlast voor schade en/of ernstige belemmering van(economisch) verkeer, dan is dat een urgent knelpunt. We nemen op korte termijn maatregelen. Is de overlast minder ernstig maar onwenselijk, dan lossen we het knelpunt op wanneer de riolering wordt vervangen. Ontstaat er alleen (ernstige) hinder, dan accepteren we dat. In alle gevallen stimuleren we bewoners en bedrijven om zelf ook maatregelen te treffen.
2) 3) RAS
4) 5) RAS
Op de korte termijn nemen we klimaatadaptatie mee bij geplande werkzaamheden op de volgende locaties (zie bijlage 1). •
Hoogezand - Herstructurering Schildersbuurt Hoogezand Noord.
•
Hoogezand – Aanleg gescheiden riolering Beetslaan.
•
Sappemeer - Aanleg gescheiden riolering omgeving Margrietpark.
•
Foxhol - Afwatering wijzigen Vogelbuurt.
•
Noordbroek - Aanleg gescheiden riolering omgeving Havenstraat (Scheemderstraat).
•
Siddeburen - Ingreep afwatering Oudeweg en Damsterweg.
•
Muntendam – Aanleg gescheiden riolering Loeg.
We lossen knelpunten integraal op door klimaatadaptieve maatregelen te combineren en toe te passen bij werkzaamheden in de openbare ruimte (zie bijlage 1). We doen mee aan het opstellen van afspraken over klimaatadaptieve nieuwbouw vanuit de RAS. We koppelen, waar mogelijk, bij nieuwe rioleringswerkzaamheden, de verharde oppervlakken van particulieren, die direct grenzen aan de openbare ruimte af. Regionaal werken we aan het bundelen van subsidiegelden vanuit de provincie, het waterschap en de gemeente om bedrijven en inwoners te stimuleren zelf maatregelen te treffen.
Wateroverlast 22
OPGAVE 2. Watertekort in de zomerperiode door hitte en droogte.
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK In de zomerperiode verbruiken we meer water dan dat er valt in de vorm van regen. De behoefte aan water neemt echter toe door bevolkingsgroei. Ook is de aanvoer van zoetwater uit het IJsselmeer beperkt. Hierdoor kan drinkwaterbeschikbaarheid in de knel komen. Deze opgave is groter dan alleen de gemeente en daarom is onze strategie om er regionaal mee aan de slag te gaan. De regionale strategie is om water zoveel mogelijk vast te houden waar het valt en zo een buffer op te bouwen voor de zomerperiode. We hanteren de voorkeursvolgorde in de afbeelding rechts voor het verwerken van regenwater.
2) RAS
3) RAS
4)
We monitoren actief de grondwaterstanden in onze gemeente met behulp van het reeds bestaande grondwatermeetnet om in zicht in de grondwatersituatie te vergroten en tijdig problemen te lokaliseren en op te lossen. Regionaal werken we vanuit de RAS aan de klimaatrobuustheid van het watersysteem. Dit doen we door afspraken te maken over de verdeling van (zoet)water, gebruik van water en de uitbreiding van de drinkwatercapaciteit. We gaan samen met het waterschap en het drinkwaterbedrijf actief bewoners informeren en stimuleren om minder water te gaan gebruiken. Bij projecten die we zelf uitvoeren hanteren we onderstaande voorkeursvolgorde. We bekijken eerst de mogelijkheden om water te besparen en vast te houden, voordat we maatregelen toepassen om water te bergen en af te voeren.
Droogte 23
OPGAVEN OPGAVE 3. Gezondheidsrisico’s en ongemak door hitte
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK Hitte leidt tot gezondheidsrisico’s bij onze kwetsbare bewoners in bijvoorbeeld verzorgingstehuizen en scholen. Hitte heeft ook effect op evenementen, bedrijventerreinen en de kwaliteit van nachtrust. Daarnaast leidt het tot een toename aan fijnstof, allergiedagen en uvstraling. Hitte op gebouwniveau is onderdeel van de transitievisie warmte. Het isoleren van woningen staat hier centraal en helpt om koeler te blijven tijdens hetere periodes en warm te blijven in de koudere periodes wat bijdraagt aan klimaatmitigatie en adaptatie.
2) 3)
4)
5)
We gaan in gesprek met de GGD en betrekken gebouweigenaren zoals de woningcorporatie om bewustwording te creëren en gebouweigenaren in beweging te krijgen. We stellen een lokaal hitteplan op. Bij werkzaamheden in de openbare ruimte nabij zorginstellingen, scholen of andere gebouwen met kwetsbare gebruikers bekijken we de mogelijkheden van het realiseren van koele plekken en extra schaduw. Bijvoorbeeld door middel van extra groen. We maken een Plan van Aanpak waarmee we hitte beleidsmatig koppelen aan Transitievisie Warmte. Denk aan isolerende maatregelen, die zomers opwarming beperken en in de winter minder energie verbruiken. We doen via verschillende initiatieven, zoals Operatie Steenbreek mee aan het ontstenen/vergroenen van de gemeente. Dit doen we in nauwe samenwerking met onze dorpen. We geven hier invulling aan door inwoners bewust te maken en actief de dorpsraden/-belangenverenigingen te informeren, adviseren en subsidiëren. En wij onderzoeken daarvoor de mogelijkheden voor diverse stimuleringsbijdragen.
Hitte en droogte 24
OPGAVEN OPGAVE 4. Druk op recreatieve voorzieningen neemt toe bij hitte
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK Bij hitte en droogte trekken bewoners naar het buitengebied om verkoeling op te zoeken. De druk op natuurgebieden is in die perioden hoog. Bij afname van de waterkwaliteit geeft de provincie een negatief zwemadvies uit bij gereguleerde zwemwaterlocaties. Bijvoorbeeld als gevolg van blauwalg of legionella. Gevolg daarvan is dat de druk op niet-gereguleerd water verder toeneemt. De gemeente werkt aan een goede waterkwaliteit, maar is niet verantwoordelijk voor de gezondheid van inwoners indien zij kiezen om te zwemmen in nietgereguleerd water.
We zorgen voor voldoende doorstroming van water om verslechtering van de waterkwaliteit tegen te gaan binnen onze beleidsverantwoordelijkheid en zoeken hierin de samenwerking met het waterschap. We maken afspraken met het waterschap over kwaliteitseisen van oppervlaktewater.
Op de kaart: gereguleerde zwemwaterlocaties in Midden-Groningen. Via Zwemwater
Hitte en droogte 25
OPGAVEN OPGAVE 5. Schade en sterfte aan groen door hitte en droogte
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK We hebben te maken gehad met een aantal zeer droge zomers. Onze bomen en planten zijn niet allemaal bestendig tegen het veranderende klimaat.
2) 3)
We beregenen het openbaar groen in perioden van hitte en droogte extra, rekening houdend met de beschikbaarheid van (oppervlakte)water. We hebben extra aandacht voor onze waardevolle bomen. We onderzoeken welke inheemse boomsoorten beter tegen hitte en droogte kunnen. We nemen deze boomsoorten op in ons groenbeleidsplan.
Bij nieuwe aanplant anticiperen we op het nieuwe klimaat. We kiezen soorten die toekomstbestendig zijn. We spannen ons in om bomen te beschermen door beregening, maar zijn ook realistisch: we houden rekening met boomsterfte door toenemende weersextremen.
Hitte en droogte 26
OPGAVE 6. Bodemdaling en schade aan infrastructuur door inklinking in het veenweidegebied wordt versterkt door droogte
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK De bodem in het veenweidegebied daalt. Eerder werd het waterpeil verlaagd om het gebied voldoende droog te houden. Dit werkt verdere bodemdaling in de hand, daarom is de peilverlaging stopgezet. We hebben in het gebied te maken met scheurvorming in wegen en land wordt door vernatting steeds minder geschikt voor het huidige functiegebruik.
2) 3)
4) RAS
We monitoren actief de grondwaterstanden in onze gemeente met behulp van het reeds bestaande grondwatermeetnet om inzicht in de grondwatersituatie te vergroten en tijdig problemen te lokaliseren. We strooien zout bij signalen van smeltend asfalt. We lossen scheurvorming in wegen op wanneer dat door het ontstaan van onveilige situaties ook nodig is. Dit gebeurt op basis van meldingen van bewoners en inspecties. We sluiten aan bij (pilot)projecten en onderzoek van provincie en waterschap om het veenweidegebied toekomstbestendig te maken.
We werken reactief aan het oplossen van scheuren of andere problemen. We zijn betrokken bij de inspanningen van de provincie en het waterschap om tot een lange termijn oplossing te komen.
Droogte 27
OPGAVE 7. Gevoeligheid lager gelegen delen voor overstromingen vanuit zee of rivieren
ACTIES Wat gaan we doen: 1) RAS
AANPAK De aanpak van overstromingsrisico’s bestaat uit drie lagen (meerlaagse veiligheid).
We werken regionaal aan het thema overstromingsrisico’s vanuit de RAS. De veiligheidsregio coördineert een impactanalyse vanuit overstromingsrisico voor Friesland en Groningen. Vanuit de RAS onderzoeken we specifiek welke vitale- en kwetsbare objecten mogelijk uitvallen in het geval van een overstroming (2e laag).
Rijkswaterstaat en het waterschap werken aan kusten dijkbescherming (laag 1). Laag 2 bestaat uit het voorbereiden van de leefomgeving op overstromingen. En laag 3 bestaat uit het maken van draaiboeken door de veiligheidsregio voor crisisbeheersing, mocht er sprake zijn van overstroming (laag 3).
Op de afbeelding: Dijkdoorbraak Tussenklappenpolder (bron: Historische kring Menterwolde)
Overstromingsrisico 28
OPGAVE 8. Vitale en kwetsbare functies moeten blijven functioneren bij weersextremen
ACTIES Wat gaan we doen: 1)
AANPAK
RAS
‘Vitale en kwetsbare functies’ zijn functies die essentieel zijn voor onze samenleving. Denk aan de energievoorziening, de waterketen, de hoofdinfrastructuur, gezondheid (ziekenhuizen en hulpdiensten of telecom).
RAS
2)
3) RAS
Vanuit de RAS onderzoeken we welke acties nodig zijn om vitale en kwetsbare functies klimaatbestendig te maken. Vanuit de RAS onderzoeken we specifiek welke vitale- en kwetsbare objecten mogelijk uitvallen in het geval van een overstroming. We doen mee aan het opstellen van afspraken over klimaatadaptieve nieuwbouw vanuit de RAS, zodat de aanleg van nieuwe vitale- en kwetsbare objecten klimaatrobuust gebeuren.
Deze vitale en kwetsbare functies zijn doorgaans onderdeel van grotere netwerken. Daarom is het niet logisch om als gemeente afzonderlijk met deze partijen in gesprek te gaan. Vanuit het regionale samenwerkingsverband ‘Werkregio Groningen – Noord Drenthe’ wordt deze actie opgepakt.
Weersextremen 29
Uitvoeringsagenda
Aanvullend budget eenmalig 2023
1.3 1.4 1.5 2.1 2.2 2.3 2.4 3.1 3.2 3.3
Klimaatadaptieve maatregelen koppelen aan werkzaamheden in de openbare ruimte Afspraken maken klimaatadaptieve nieuwbouw Afkoppelen particulieren bij rioolwerkzaamheden Subsidiegelden gemeente, waterschap en provincie bundelen * Grondwaterstanden monitoren Werken aan robuustheid watersysteem Minder drinkwatergebruik stimuleren Voorkeursvolgorde hanteren bij verwerken hemelwater In gesprek om bewustwording te creëren voor hitte ** Een lokaal hitteplan opstellen Realiseren van koelte bij locaties met kwetsbare gebruikers
3.4
** Koppelen hitte aan de transitievisie warmte
3.5 4.1 5.1 5.2 5.3 6.1 6.2 6.3 6.4 7.1 8.1 8.2 8.3
I I I
EUR 3.882 EUR 25.230 EUR 3.882
EUR 3.882 EUR 25.230 EUR 3.882
EUR 6.000 EUR 9.000 EUR 80.000
I I I I I I
EUR 3.882 EUR 3.882 EUR 4.418 EUR 2.209 EUR 3.882
EUR 3.882 EUR 3.882 EUR 4.418 EUR 8.209 EUR 12.882 EUR 80.000
EUR 8.000
I
EUR 4.418
EUR 12.418
(S)EUR 8.489
EUR 88.489 EUR 83.882 EUR 6.941
Planning
Totale kosten (1+2)
* Oplossen knelpunten op korte termijn
Indicatie loonkosten (2)
1.1 1.2
(I)ncidenteel budget
Beschrijving
Aanvullend budget nodig (1)
Nr.
(R)egionaal?
Valt binnen bestaande FTE en budgetten
*
R R R R
Ontstenen en vergroenen stimuleren bij bewoners en bedrijven
(I)EUR 80.000 I + S
* Tegengaan verslechtering waterkwaliteit Extra beregenen van groen bij hitte en droogte
** Onderzoeken geschikte boomsoorten voor hitte en droogte
EUR 80.000 EUR 5.000
I I I
EUR 3.882 EUR 1.941
EUR 40.000
I I I I I I I S
EUR 1.941 EUR 3.882 EUR 6.628 EUR 4.418 EUR 4.418 EUR 4.418 EUR 2.209 EUR 94.906 EUR 192.816,-
Opnemen klimaatbestendige soorten en bomen in groenbeleidsplan
2023 t/m 2026
* Grondwaterstanden monitoren * Zout strooien bij smeltend asfalt door hitte Scheurvorming wegen door droogte oplossen Aansluiten pilotprojecten veenweidegebied Aanpak overstromingsrisico’s bepalen Aanpak vitale- en kwetsbare functies bepalen Onderzoeken gevoeligheid vitale- en kwetsbare functies voor overstroming Aanleg van nieuwe vitale- en kwetsbare functies klimaatrobuust doen Monitoren en evalueren klimaatadaptatieplan Coördinatie klimaatadaptatie LAS, LUA en inzet op NPLG Totaal
R R R R R
EUR 308.000,-
EUR 41.941 EUR 3.882 EUR 6.628 EUR 4.418 EUR 4.418 EUR 4.418 EUR 2.209 EUR 94.906 Doorlopend EUR 500.816,-
30
Financiën WETEN
Het uitgangspunt van dit beleidsplan is dat klimaatadaptatie onderdeel moet zijn van de standaard werkwijze van de gemeente. Verschillende maatregelen worden gefinancierd vanuit bestaande budgetten en formatie. De volgende dekking is al beschikbaar: Doel
Budget
Wateroverlast en droogte
EUR 400.000,- per jaar voor uitvoeringsmaatregelen in het afvalwaterbeleidsplan t/m 2024
WILLEN Wateroverlast en droogte
EUR 35.000,- per jaar voor het uitvoeren van acties in het klimaatadaptatieplan gerelateerd aan de zorgplichten voor hemel- en grondwater.
Droogte
EUR 4.000.000 in de periode 2020 – 2023 voor het oplossen van scheurvorming in wegen
WERKEN Wateroverlast en droogte
EUR 500.000,- aan cofinanciering voor klimaatmaatregelen vanuit de landelijke impulsgeldenregeling, uit te voeren uiterlijk 2028.
Niet alle inspanningen voor een klimaatbestendig Midden Groningen kunnen worden betaald vanuit bestaande middelen. Om de werkzaamheden uit dit plan uit te kunnen voeren is een aanvullende bijdrage nodig van: • Structureel € 50.933,- voor continue inzet op de Regionale Adaptatie Strategie (RAS), Regionale Uitvoeringsagenda (RUA) en inzet op het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NLPG). Budgetaanvraag via voorjaarsnota 2023 • Structureel € 52.462,- voor continue inzet op de Lokale Adaptatie Strategie (LAS). Dekking via SPUK Duurzaamheid. • Incidenteel € 397.421,- voor de planperiode voor uitvoering van het klimaatadaptatieplan. Budgetaanvraag via voorjaarsnota 2023.
31
Communicatie WETEN
WILLEN
Het realiseren van ambities is een gedeelde verantwoordelijkheid van de overheid, onze bedrijven, maatschappelijke organisaties en natuurlijk onze inwoners. Samenwerking met al deze partners is van belang. De gemeente wil daarom bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners bewust maken van hun rol, verantwoordelijkheid en mogelijkheden in het nemen van klimaatadaptieve maatregelen. Bij het uitvoeren van de acties in uitvoeringsagenda gebruiken we verschillende manieren van communicatie:
- We kiezen voor maatwerk, iedere partner heeft weer andere behoeften en wensen. Daarin volgt de gemeente de lijn informeren – adviseren – stimuleren; - We maken gebruik van het enthousiasme en betrokkenheid van de dorpsraden. De gemeente ziet hen als eerste aanspreekpunt voor en richting de dorpen;
WERKEN
- We maken zoveel mogelijk gebruik van bestaande, beschikbare communicatiemiddelen om tijd te besparen, zoals Operatie Steenbreek; - We gebruiken ons netwerk binnen de RAS en de gezamenlijke communicatietools/-middelen waar in de RAS aan gewerkt wordt; - We zoeken de koppeling met communicatie initiatieven vanuit de energietransitie; - We zijn een loketfunctie voor bewoners met vragen over water en klimaat.
32
Colofon
Gemeente Midden-Groningen Andries van der Laan Dennis van der Haar Irene Robberegt Gorecht-Oost 157 Postbus 75 9600 AB HOOGEZAND T 0598 - 37 37 37 E www.midden-groningen.nl
TAUW bv Edwin van der Strate Ruben Keizer Joren Zwaan Handelskade 37 Postbus 133 7400 AC Deventer T + 31 57 06 99 91 1 E info@tauw.com
© Februari 2023
33
Bijlage 1 – overlastlocaties water
34
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Hoogezand-Sappemeer (1) #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
1
Zuiderpark (buurt)
Wateroverlast. Groene wijk, maar het water kan nergens heen behalve door het riool. Gemengd systeem wat snel tot overlast leidt.
Koppeling zoeken met oppervlaktewater. Bemaling noodzakelijk. Situatie is beschreven in het basisrioleringsplan.
2
Winkelhoek en omgeving
Wateroverlast. Gemeente ontvangt geregeld klachten. Watersysteem an sich werkt goed en er zijn eerder maatregelen getroffen. Er is een gebrek aan water en groen in dit gebied en tuinen liggen laag ten opzichte van de wegen.
Kans: In deze wijk speelt een herstructureringsopgave (2023-2030). Dit is een kans voor het toevoegen van klimaatmaatregelen.
3
Omgeving Vijverstraat en park
Wateroverlast en hoge grondwaterstanden. Water loopt vanaf weg lage tuinen in. Park bij Vijverstraat heeft wateroverlast door slechte duikers en te veel verhard oppervlak. Omliggend gebied heeft hoge grondwaterstand.
Zoeken naar mogelijkheden om af te koppelen en te bergen in combinatie met andere maatregelen vanuit het IMJOP. er is ruimte voor berging in vijvers en ruimte in groen voor wadi’s.
2 3 1
35
- Hoogezand-Sappemeer (2) #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
4
Doctor Aletta Jacobsstraat en Margrietpark
Onwenselijk functioneren van het watersysteem. De vijver is aangesloten op het vuilwaterriool.
In 2023 wordt het gemengd riool vervangen door een gescheiden riool inclusief verbinding richting de overstort. In 2023 wordt een regenwaterleiding aangelegd (samen met Popko Bielstraat), verbinding gelegd met de vijvers en zoeken we ruimte voor wadi’s voor tijdelijke waterberging.
5
Slochterstraat en omgeving Parkstraat
Wateroverlast op straat en in woningen.
Gezamenlijk met het waterschap gaan we onderzoeken wat de mogelijkheden zijn qua simpele en doelmatige oplossingen, afkoppelen en eventuele verlaging grasveld t.h.v. sportvelden.
6
Kleinemeerster straat en Wilhelminastra at e.o.
Wateroverlast. Wijk gevoelig voor wateroverlast door grote hoeveelheid aan verhard oppervlak en het van oorsprong natte karakter. Het water kan er slecht weg.
Kans: In de wijk lopen acties vanuit afdeling groen. We onderzoeken de kans om er een HWA-riool bij te leggen en om het integraal op te pakken met de afdelingen groen en wegen.
5 4 6
36
- Hoogezand-Sappemeer (3) #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
7
Herenstraat
Wateroverlast. Water verzameld zich op laagst gelegen gebied langs de dijk. Laatste inspectieput heeft een overstortdrempel met kleine afvoer naar waterschap gemaal. Er is een voorziening (slokop) gerealiseerd op het waterschap gemaal. Maar heeft niet de gewenste resultaat.
We gaan over deze locatie in gesprek met het waterschap en Zoeken naar mogelijkheden om af te koppelen in combinatie met andere maatregelen vanuit het IMJOP.
8
Troelstralaan en ten noorden van Troelstralaan
Wateroverlast en hoge grondwaterstanden.
Troelstralaan wordt versmald. Er zijn kansen voor afkoppelen en het plaatsen van een HWA-riool in de toekomstig bredere berm. We onderzoeken de meekoppelkansen.
9
Bedrijventerrein
Uitbreiding huidige bedrijventerrein - grote opgave waarbij berging gerealiseerd moet worden.
We gaan over deze locatie in gesprek met collega’s van ruimtelijke ordening.
7 9 8
37
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Foxhol
10 11
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
10
Gerrit Imbosstraat (voetbal)
Wateroverlast.
Oplossingsmaatregel beschreven in meerjarenplanning. Gebied ten noorden van K. Nieboerweg gaat direct afwateren op het landelijk gebied. Afwatering loopt nu via een regenwatergemaal naar het noordelijke gebied.
11
Vogelbuurt
Wateroverlast.
Ligt al hemelwaterleiding voor de toekomst. Dat gaan we verder uitbreiden. Kans: meekoppelen met de herstrating van Tallingstraat en afdeling wegen
38
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Meerwijck
12
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
12
Meerweg
Wateroverlast bij extreme hoge waterstanden in Zuidlaardermeer. Het stelsel ontvangt water vanaf de private terreinen. Afsluiters werken niet voldoende. Er zijn speciale voorziening aangebracht ter bescherming van het achterliggend gebied.
Verharding wordt aangepakt, groen gaat bomen kappen. Riolering wordt geïnspecteerd en maatregelen volgen indien nodig. Kolken op het oppervlaktewater aansluiten. Check op de voorzieningen in het riool.
39
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Westerbroek #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
13
Hoflaan
Gevoelig voor wateroverlast, meldingen vanuit bewoners
Op korte termijn wordt het gemengde riool vervangen door een gescheiden stelsel.
13
40
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Harkstede #4
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
14
Ten noorden van Dorpshuisweg e.o.
Wateroverlast, ook meldingen vanuit bewoners.
In de oude kern van Harkstede kijken we wanneer er riolering- of ander groot onderhoud moet plaatsvinden. We onderzoeken dan vooraf de mogelijkheden voor klimaatmaatregelen en nemen deze mee. Ook is de kern opgegeven voor de versterkingsgelden zodat mogelijkheden voor afkoppelen benut kunnen worden.
15
Ten noorden van Donkerslaan e.o.
Wateroverlast, ook meldingen vanuit bewoners.
Zie kans 14.
16
Dorpshuisweg en Hoofdweg
Binnentuinen particulieren zijn gevoelig voor wateroverlast.
Geen actie gemeente.
17
Borgmeer
Wateroverlast. Bij hoge waterstand in het Borgmeer loopt het regenwaterstelsel vol vanuit de meren. Dit zorgt voor overlast.
Het is een lastig probleem. Zowel het verhogen van het HWA als het verlagen van het waterpeil van het Borgmeer zijn niet realistisch. Per overlastgeval bekijken we wat haalbare oplossingsmaatregelen zijn. We gaan in ieder geval hierover het gesprek aan met het waterschap.
15
14
17
16
41
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Kolham #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
18
Bomenbuurt
Wateroverlast in de Bomenbuurt.
Laatste duiker richting bergingsvijver wordt verlaagd.
Regelmatig klachten in de winter. Bijvoorbeeld achter de Beukenlaan. Al het water moet via één route naar de bergingsvijver.
18
Kansen: Berkenlaan en Beukenlaan afkoppelen en afvoeren richting westkant Lindenlaan. Dit gaan we onderzoeken. Wanneer we kunnen meekoppelen gaan we werk met werk maken.
42
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Froombosch 20
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
19
Ruitendwarsstr aat en Ruitenlaan
Wateroverlast.
In 2009 zijn al maatregelen getroffen in de Ruitendwarsstraat en omgeving. Straten zijn vrij eenvoudig af te koppelen.
19
Kans: aanpakken via versterkingsopgave. 20
Afvoergemaal Froombosch locatie?
Wateroverlast. Gemaal zit aan limiet en nog niet aan vervanging toe.
We gaan afkoppelen stimuleren. Er zijn mogelijkheden bij particulier terrein. We verkennen daarom de mogelijkheden om een gezamenlijke stimuleringsregeling op te zetten met onze Regionale partners binnen de Regionale Adaptatiestrategie (RAS).
43
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Schildwolde
21 22
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
21
Lint Siddeburenwest, Hellum en Schildwolde
Wateroverlast. Kernen wateren alle drie af op het gemaal Broekema. Bij te veel wateraanbod stort het gemaal over bij de Singel.
Door het toepassen van telemetrie en optimalisatie van het gemaal is het aantal overstortingen verminderd.
22
Siddeburen (kern)
Grondwateroverlast. In dit gebied is sprake van een structureel hoge grondwaterstand en veel verharding. Er is weinig ruimte voor het water om naartoe te gaan.
Aanvullend onderzoek in samenwerking met het waterschap is nodig. Suggesties die zijn geopperd zijn het aansluiten van deze locatie op de persleiding, de aansturing van de gemalen optimaliseren of de hoeveelheid verhard oppervlak in het bemalingsgebied te verminderen.
44
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Hellum
23
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
23
Hellum (kern)
Wateroverlast. Knelpunt is ook beschreven in het BRP. Probleem is dat de afvoercapaciteit van het gemaal te klein is bij zware regenval.
Aanvullend onderzoek in samenwerking met het waterschap is nodig. Suggesties die zijn geopperd zijn het aansluiten van deze locatie op de persleiding, de aansturing van de gemalen optimaliseren of de hoeveelheid verhard oppervlak in het bemalingsgebied te verminderen. Vanuit versterkingsopgave locatie aangemerkt om af te koppelen.
45
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Siddeburen
25
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
24
Oudeweg
Wateroverlast op straat, loopt snel onder. Enige straat in Siddeburen die niet is afgekoppeld. Bij hevige buien kan overstort niet overstorten.
Kans: aanpakken via versterkingsopgave.
25
Kruising Damsterweg/ Oudeweg
Wateroverlast op straat.
Kans: aanpakken via versterkingsopgave.
26
Jan Oostindïerstraat locatie bergingsvijver
Knelpunt watersysteem. Bergingsvijver loopt over omdat achterliggend gebied niet meer afwatert bij zware regenval.
Samenwerking met waterschap door te kijken naar capaciteit gemaal of ruimte voor berging in het buitengebied.
24
26
46
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Tjuchem
27
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
27
Tjuchem (kern), Hoofdweg
Het betreft een natte omgeving, dit is altijd zo geweest. In de binnenbocht van de Hoofdweg is het vaak te nat om te maaien en is er weinig plantengroei.
Kansen om met maatregelen mee te liften met de versterkingsopgave richting 2030. Voor nieuwbouw ligt hier de nadruk op het toepassen van een gescheiden stelsel, afkoppelen en/of het afvoeren van hemelwater naar de watergangen.
47
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Noordbroek #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
28
Noordbroek (kern), Scheemderstraat en Havenstraat
Door gebrek aan verbindingen met oppervlakwater is Noordbroek gevoelig voor wateroverlast. Van oudsher is dit een nat gebied.
De riolering in de omgeving Scheemderstraat staat op de meerjarenonderhoudsplanning om gezamenlijk integraal uit te voeren op korte termijn. Problematiek breder beschouwen tijdens het opstellen van een regenwaterstructuurplan. In 2026 wordt het gemengd riool in de omgeving van de Havenstraat vervangen door een gescheiden riool, inclusief de ingang bij de Westersingel.
28 28
28
48
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Zuidbroek
30
#
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
29
Dallepad, Winschoterdiep, Beatrixlaan, Julianastraat en Nicolaas Beetstraat
Wateroverlast.
In 2022 gaan we aan de slag met BRP (BRP Meeden, Muntendam, Zuidbroek, Noordbroek).
30
Siemenspark en Buurmasingel
Water- en grondwateroverlast.
De verlaging in de Buurmasingel is reeds weggehaald. Sindsdien is er minder sprake van overlast.
29
49
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Muntendam #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
31
Kerspellaan, Driemolenslaan en Kleine Venne
Wateroverlast.
Afkoppelen Driemolenslaan en omgeving Kleine Venne.
31
50
Wateroverlastlocaties & meekoppelkansen - Meeden #
Locatie
Problematiek
Opgave en kansen
32
Hereweg en Tussen Baide Meulens
Er zijn geen grote wateroverlastlocaties bekend.
Er vinden wel een aantal onderhoudswerkzaamhede n plaats waar kansen zijn voor het toevoegen van een gescheiden stelsel.
Aan de Hereweg liggen meerdere slechte strengen, deels achter woningen.
Integraal aanpakken vanaf 2026.
32
Tussen Baide Meulens wordt gemengd riool vervangen door gescheiden riool.
51