03. IV Beleid Midden-Groningen 2025-2028

Integraal Veiligheidsbeleid Midden-Groningen 2025-2028

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

Colofon: Uitgave: Gemeente Midden-Groningen Auteur: Versie: 1.0 vastgesteld door de gemeenteraad op ... @2024 Gemeente Midden-Groningen Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van gemeente Midden-Groningen.

p. 1

Inhoud 1.

Inleiding ............................................................................................................................................ 4 1.1

Effect en doel veiligheidsbeleid ............................................................................................................... 4

1.2

Relevante kaders ..................................................................................................................................... 4

1.3 Totstandkoming IVB ................................................................................................................................ 4 1.3.1 Evaluatie voorgaande periode ........................................................................................................ 4 1.3.2 Veiligheidsanalyse ........................................................................................................................... 5 1.3.3 Collegeprogramma ‘Samen aan de slag!’ 2022-2026 ..................................................................... 5

2.

1.4

Objectieve veiligheid ............................................................................................................................... 5

1.5

Subjectieve veiligheid .............................................................................................................................. 5

1.6

Toezicht en handhaving .......................................................................................................................... 5

1.7

Landelijke veiligheidstrends .................................................................................................................... 6

1.8

Veiligheidspartners.................................................................................................................................. 6

1.9

Prioritering .............................................................................................................................................. 6

Uitgangssituatie ................................................................................................................................. 8 2.1

Veilige woon- en leefomgeving ............................................................................................................... 8

2.2

Bedrijvigheid en veiligheid ...................................................................................................................... 9

2.3

Jeugd en veiligheid .................................................................................................................................. 9

2.4

Fysieke veiligheid ..................................................................................................................................... 9

2.5

Integriteit en veiligheid ......................................................................................................................... 10

3.

Waar willen we staan in 2028? ......................................................................................................... 11

4.

Onze strategie.................................................................................................................................. 13

5.

6.

4.1

Werkwijze .............................................................................................................................................. 13

4.2

Strategische partners en samenwerkingsverbanden ............................................................................ 13

Prioriteiten ...................................................................................................................................... 15 5.1

Ondermijning......................................................................................................................................... 15

5.2

Jeugd en Veiligheid................................................................................................................................ 17

5.3

NPG Verbeteren Veiligheid Midden-Groningen .................................................................................... 18

5.4

Mensenhandel ....................................................................................................................................... 19

5.5

Maatschappelijke onrust....................................................................................................................... 21

5.6

Personen met onbegrepen gedrag ........................................................................................................ 23

Strategische thema’s ........................................................................................................................ 25 6.1

Cybercriminaliteit .................................................................................................................................. 25

6.2

Actualisering APV .................................................................................................................................. 25

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

6.3

Crisisbeheersing..................................................................................................................................... 26

6.4

Evenementenbeleid ............................................................................................................................... 26

7.

Coördinatie en verantwoording ........................................................................................................ 28 7.1 Bestuurlijke en ambtelijke coördinatie .................................................................................................. 28 7.1.1 De burgemeester .......................................................................................................................... 28 7.1.2 Het college van burgemeester en wethouders............................................................................. 28 7.1.3 De gemeenteraad.......................................................................................................................... 28 7.1.4 Bestuurlijke afstemming ............................................................................................................... 28 7.1.5 Lokaal politieoverleg ..................................................................................................................... 29 7.1.6 Ambtelijke samenwerking............................................................................................................. 29 7.2

Beleidscyclus.......................................................................................................................................... 29

7.3

Communicatie en informatiepositie ...................................................................................................... 29

8.

p. 3

Begroting......................................................................................................................................... 30

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

1.

Inleiding

Voor u ligt het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2025-2028 van de gemeente Midden-Groningen. Het IVB is ontwikkeld om de veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente te waarborgen en verder te versterken. Midden-Groningen is een dynamische gemeente met een rijke diversiteit aan wijken en dorpen, elk met hun eigen unieke uitdagingen en kansen. In dit plan schetsen we de strategische richting voor ons veiligheidsbeleid, gebaseerd op een grondige evaluatie van de huidige veiligheidsproblemen en toekomstige trends. Het plan richt zich op de belangrijkste thema’s die van invloed zijn op de veiligheid in onze gemeente, waaronder (online) criminaliteit, (drugs- jeugd- en woon-) overlast, ondermijning en mensenhandel. Door te investeren in preventie en samenwerking willen we risico’s en het gevoel van veiligheid onder de inwoners vergroten.

1.1

Effect en doel veiligheidsbeleid

Dit document biedt niet alleen een overzicht van de strategische doelstellingen voor de komende vier jaar, maar ook concrete maatregelen en acties om deze doelen te bereiken. Het IVB van de gemeente Midden-Groningen heeft als doel de veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente te versterken. Dat vraagt om een integrale samenwerking tussen onder andere inwoners, gemeente, ondernemers en politie. Het plan is niet statisch, maar een levend document dat ruimte biedt voor aanpassing aan nieuwe inzichten en ontwikkelingen. Zo blijven we als gemeente flexibel en wendbaar, klaar om effectief in te spelen op de veiligheidsvraagstukken van de toekomst.

1.2

Relevante kaders

In de Politiewet 2012 staat dat gemeente minimaal één keer in de vier jaar een IVB moet maken dat door de gemeenteraad wordt vastgesteld. In het IVB zijn missie, doel en uitgangspunten op het gebied van veiligheid beschreven. Voor de gemeenteraad is het IVB het instrument om te sturen op de lokale veiligheid en de aanpak van veiligheidsproblemen.

1.3

Totstandkoming IVB

Dit Integraal Veiligheidsbeleid is gebaseerd op het Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 20242027. Het beschrijft de strategische ontwikkelthema’s voor de politie, haar gezag en haar partners. Het Regionaal Beleidsplan Veiligheid is een aanvulling op het lokale veiligheidsbeleid van gemeenten en het Openbaar Ministerie en de landelijke Veiligheidsagenda van de minister van Justitie en Veiligheid.

1.3.1

Evaluatie voorgaande periode

Bij het opstellen van het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid voor de periode van 2025-2028 was het van groot belang om terug te blikken op de afgelopen beleidsperiode (2021-2024). Hiervoor hebben evaluatiegesprekken plaatsgevonden met het subteam Openbare Orde en Veiligheid en ketenpartners. Deze evaluatie geeft ons inzicht in de effectiviteit van de genomen maatregelen, de behaalde resultaten en de uitdagingen waarmee we te maken hebben gehad. Het stelt ons tevens in staat om te leren van ervaringen en verbeterpunten te identificeren voor de toekomst. Uit de evaluatie is gebleken dat er door de huidige trends en ontwikkelingen nieuwe thema’s zijn ontstaan. Daar zijn de prioritaire- en strategische thema’s uitgekomen. Daarnaast blijkt er behoefte te zijn aan meer concretisering van het veiligheidsbeleid. De lessen uit deze evaluatie vormen een basis voor het nieuwe veiligheidsbeleid. We zullen voortbouwen op wat goed heeft gewerkt, maar ook de nodige aanpassingen doen om aan te sluiten bij de huidige problematiek binnen de gemeente en hoe we daar het beste op kunnen inspelen.

p. 4

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

1.3.2

Veiligheidsanalyse

Op basis van een veiligheidsanalyse wordt vooruitgekeken naar de komende beleidsperiode van vier jaar. De veiligheidsanalyse bestaat uit een inventarisatie en analyse van: 1. 2. 3. 4. 5.

De ambities in het collegeprogramma Midden-Groningen 2022-2026; Objectieve veiligheid; Subjectieve veiligheid; Toezicht en handhaving; Landelijke en regionale trends en ontwikkelingen.

1.3.3

Collegeprogramma ‘Samen aan de slag!’ 2022-2026

Een ander belangrijk onderdeel is wat het collegeprogramma zegt over veiligheid. De coalitie kan zich vinden in de diverse beleidsvelden van het Integraal Veiligheidsbeleid 2021-2024 en de voorgestelde aanpak van de zogenaamde ketenpartners. In het Integraal Veiligheidsbeleid 2021-2024 heeft de gemeenteraad aangegeven hoe invulling wordt gegeven aan wat genoemd wordt maatschappelijke veiligheid (veilig en beschermd voelen in je eigen leefomgeving). Zaken als verkeersveiligheid en overlast, maar ook zorgen over kwetsbare buren worden met name door de inwoners genoemd. Verder wordt de aanpak van de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit gezien als een belangrijk thema. Daarnaast wordt er in het collegeprogramma benoemd dat het voor de veiligheid belangrijk is om in te zetten op het verbeteren van de sociale cohesie en het gemeenschapsgevoel in de buurt en wijk. Als het om ondermijnende criminaliteit gaat, wordt er gedacht aan het voorkomen en bestrijden van zaken als mensen- en drugshandel en daaraan gerelateerde problematiek.

1.4

Objectieve veiligheid

Bij objectieve veiligheid gaat het om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving van bewoners kunnen voordoen. Het betreft zowel ‘veelvoorkomende’ als ‘high impact’ criminaliteit. High impact crimes zijn criminele activiteiten die een diepe indruk achterlaten op burgers, zoals woninginbraken of diefstal van voertuigen, zakkenrollerij en straatroof. Bij vermogenscriminaliteit is aandacht voor het eventuele georganiseerde karakter van belang. Geweldscriminaliteit gaat onder andere over bedreiging, mishandeling, openlijke geweldpleging en huiselijk geweld.

1.5

Subjectieve veiligheid

Veiligheidsbeleving is de manier waarop mensen veiligheid ervaren. Veiligheidsbeleving wordt ook wel aangeduid als subjectieve veiligheid. Dit als tegenhanger van objectieve veiligheid. Door in gesprek te blijven met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden behouden we aansluiting, wordt beleid niet alleen gebaseerd op cijfers en kunnen wij goed invulling geven aan onze regierol.

1.6

Toezicht en handhaving

Toezicht en handhaving is een belangrijk aspect voor het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid van inwoners. Dit komt ook naar voren in het rekenkameronderzoek naar toezicht en handhaving op het gebied van openbare orde en veiligheid (rapportage ‘DoeMee’, Necker van Naem, 2020). Toezicht en handhaving op het gebied van openbare orde en veiligheid vraagt om gezamenlijk optreden vanuit de gemeente en politie. De gemeente stelt hiervoor integraal handhavingsbeleid en een uitvoeringsprogramma op.

p. 5

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

1.7

Landelijke veiligheidstrends

In de veiligheidsagenda 2023-2026 zijn door het Ministerie van Veiligheid en Justitie landelijke beleidsdoelen vastgesteld. Belangrijkste thema's die hierin zijn benoemd zijn: ondermijning en georganiseerde criminaliteit, mensenhandel, cybercriminaliteit en gedigitaliseerde criminaliteit, intelligence en internationale samenwerking.

1.8

Veiligheidspartners

Bij de totstandkoming van dit IVB is rekening gehouden met de lokale en regionale samenwerkingspartners. Dit is gedaan om het integrale karakter te benadrukken en omdat wij uiteindelijk gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Op het gebied van veiligheid werken we onder meer samen met de politie, het OM, sociale teams, handhavers, het Zorg- en Veiligheidshuis, VNN, GGD, ondernemers, zorgpartijen, jeugdwerkers, gebiedsregisseurs, (beleids)medewerkers sociaal, jeugd, medewerkers van de IBOR, en (beleids)medewerkers wonen en verkeer. Door de interne afstemming sluit dit veiligheidsbeleid goed aan bij de andere beleidsdomeinen.

1.9

Prioritering

Prioritering in het veiligheidsdomein is onderverdeeld in vier niveaus: 1. Landelijk niveau De landelijke veiligheidsagenda is leidend. In afstemming met de regioburgemeesters worden prestatieafspraken gemaakt tussen gemeenten, de politie en het Openbaar Ministerie (OM). Landelijk gaat het om de volgende beleidsdoelstellingen: • Ondermijning; • Mensenhandel; • Cybercriminaliteit; • Executie. 2. Regionaal niveau In het Regionaal Beleidsplan Veiligheid 2024-2027 worden ontwikkelingen en trends benoemd. Deze ontwikkelingen en trends zijn geformuleerd op basis van uitvragen bij gemeenten, het arrondissementsparket Noord-Nederland en de politie-eenheid Noord-Nederland. De trends zijn hieronder weergegeven: - Maatschappelijke onrust - Kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit - Digitale veiligheid onder druk - Informatiepositie verbeteren - Kwetsbare jongeren De belangrijkste thema’s opgesteld vanuit deze trends zin: 1. Maatschappelijk ongenoegen, polarisatie en radicalisering 2. (Georganiseerde) ondermijnende criminaliteit 3. Cyberveiligheid 4. Veiligheid en Zorg 3. Basisteamniveau Het basisteam Ommelanden-Midden bedient met haar politiecapaciteit de gemeenten Midden-Groningen, Pekela en Veendam. Iedere gemeente stelt afzonderlijk het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) op waarbij we

p. 6

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

rekening moeten houden met het verdelen van de gevraagde politiecapaciteit. Daarvoor kijken we naar gezamenlijke prioritering om uiteindelijk slagvaardiger te worden en efficiënter te werk te gaan. Daar waar criminaliteit zich niet houdt aan de gemeentegrenzen moeten wij dat zeker niet doen. Door op sommige onderwerpen grensoverschrijdend samen te werken met één gezamenlijk gedragen aanpak kan strafrechtelijk en bestuurlijk een vuist worden gemaakt. 4. Lokaal niveau Veiligheidsbeleid is integraal en strekt zich uit over meerdere domeinen, zoals leefbaarheid, jeugdbeleid, handhaving en het sociaal domein. Integrale samenwerking vindt plaats op de geprioriteerde thema's, wordt gecontinueerd en versterkt waar dat kan. In het collegeprogramma 2022-2026 benoemt het college van de gemeente Midden-Groningen zich aan te sluiten bij het door de gemeenteraad vastgestelde eerdere veiligheidsbeleid. Maatschappelijke veiligheid, veilig en beschermd voelen in je eigen leefomgeving was daarin opgenomen.

p. 7

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

2.

Uitgangssituatie

In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de verschillende veiligheidsvelden. Als eerste wordt uitgelegd welke thematiek onder de veiligheidsvelden valt. Vervolgens wordt op hoofdlijnen toegelicht wat de voorgestelde aanpak de komende jaren is en aan welke onderwerpen de komende jaren prioriteit wordt gegeven. Daarbij wordt voor de herkenbaarheid de indeling volgens het Kernbeleid Veiligheid aangehouden. Het Kernbeleid Veiligheid van de VNG hanteert onderstaande indeling. Veilige woon- en leefomgeving 1.1 Sociale kwaliteit 1.2 Fysieke kwaliteit

1.3 Objectieve veiligheid/ veel voorkomende en ‘high impact’- criminaliteit 1.4 Subjectieve veiligheid

2.1

Bedrijvigheid en veiligheid 2.1 Veilig winkelgebied 2.2 Veilige bedrijventerreinen

2.3 Veilig uitgaan

2.4 Veilige evenementen 2.5 Veilig toerisme

Jeugd en veiligheid

Fysieke veiligheid

Integriteit en veiligheid

3.1 Jeugdoverlast

4.1 Verkeersveiligheid

3.2 Jeugdcriminaliteit/ individuele probleemjongeren 3.3 Jeugd, alcohol en drugs

4.2 Brandveiligheid

5.1 Polarisatie en radicalisering 5.2 Georganiseerde/ ondermijnende criminaliteit

4.3 Externe veiligheid/ Omgevingsveiligheid

5.3 Weerbare overheid/ weerbaar bestuur

3.4 Veilig in en om de school

4.4 Rampenbestrijding en crisisbeheersing

5.4 Informatieveiligheid 5.5 Ambtelijke en bestuurlijke integriteit

Veilige woon- en leefomgeving

Inleiding Dit veiligheidsveld omvat de ‘dagelijkse woon- en leefomgeving’, in de wijk, de buurt en in de straat. Belangrijke thema’s binnen dit veld zijn sociale kwaliteit, fysieke kwaliteit, objectieve- en subjectieve veiligheid. Thema’s die aan de ene kant gaan over de mensen, hun relaties, betrokkenheid en gevoel van veiligheid. Aan de andere kant gaat dit veiligheidsveld ook over de fysieke kenmerken van de omgeving als inrichting, onderhoud en beheer. Dit veld behelst ook de objectieve veiligheid dat ziet op de verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit. Aanpak en prioriteiten in Midden-Groningen Binnen dit veiligheidsveld worden de thema’s sociale veiligheid, overlast en personen met verward gedrag geprioriteerd. Het verhogen van het veiligheidsgevoel van de burgers door overlast en criminaliteit aan te pakken zijn onderdeel van het project ‘Verbeteren Veiligheid Midden-Groningen’. Dit project is onderdeel van het Nationaal Programma Groningen. De fysieke kwaliteit van de openbare ruimte wordt als een belangrijke voorwaarde beschouwd voor een veilige leefomgeving. Qua aanpak ligt het primaat bij de diensten die zich richten op het beheer en onderhoud van de

p. 8

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

openbare ruimte. Daarmee is het niet als prioritair onderwerp benoemd in dit veiligheidsplan. Het wil daarmee dus niet zeggen dat dit onderwerp geen aandacht krijgt, maar het ligt niet in de lijn dat dit onderwerp vanuit openbare orde en veiligheid wordt gestuurd.

2.2

Bedrijvigheid en veiligheid

Inleiding Dit veiligheidsveld omvat de onveiligheid rond verschillende vormen en/of locaties van bedrijvigheid. Onder de bedrijvigheid worden winkelgebieden en bedrijventerreinen geschaard. Daarnaast omvat dit veiligheidsveld ook evenementen, het uitgaansgebied en toerisme. In de gemeente Midden-Groningen wordt binnen dit veiligheidsveld vooral gekeken naar het winkelgebied, de bedrijventerreinen en de evenementen. De gemeente kent geen grote schaal aan uitgaansvoorzieningen en overlast centreert zich niet enkel rondom recreatiegebieden. Aanpak en prioriteiten in Midden-Groningen De aanpak van ondermijning is binnen de gemeente een prioriteit. Binnen het thema ondermijning wordt gekeken naar de verschillende risicobranches, waaronder ook bedrijventerreinen en recreatiegebieden. Evenementenveiligheid en cybercriminaliteit vallen binnen de gemeente onder de strategische thema’s.

2.3

Jeugd en veiligheid

Inleiding Dit veiligheidsveld omvat veiligheidsvraagstukken in relatie tot jeugd. De thema's binnen dit veiligheidsveld zijn jeugdoverlast, jeugdcriminaliteit, jeugd in relatie tot alcohol en/of drugs en veiligheid in en om de school. De veiligheidsvraagstukken waar de gemeente mee te maken heeft zijn de jeugdcriminaliteit, individuele probleemjongeren, jeugdgroepen. Bij jeugdcriminaliteit is er vaak sprake van verschillende risicofactoren, zoals alcohol- en drugs, gezinsproblematiek en schoolverzuim. Aanpak en prioriteiten in Midden-Groningen Jeugd- en veiligheid is een prioritair thema in de gemeente Midden-Groningen. In de gemeente resulteren sociale- en economische risicofactoren in combinatie met een lage sociale veiligheid in een kwetsbare doelgroep.

2.4

Fysieke veiligheid

Inleiding Dit veiligheidsveld omvat de fysieke veiligheidsvraagstukken. Hieronder kunnen brandveiligheid, externe veiligheid, crisisbeheersing en rampenbestrijding worden verstaan. Ook verkeersveiligheid valt onder dit veiligheidsveld. Qua aanpak ligt het primaat bij de diensten die zich richten op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarmee is het niet als prioritair onderwerp benoemd in dit veiligheidsplan. Het wil daarmee dus niet zeggen dat dit onderwerp geen aandacht krijgt, maar het ligt niet in de lijn dat dit onderwerp vanuit openbare orde en veiligheid wordt gestuurd.

p. 9

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

Aanpak en prioriteiten in Midden-Groningen Fysieke veiligheid valt binnen dit veiligheidsbeleid onder de strategische thema's. Deze thema's zijn niet prioritair, maar actuele en doorlopende opgaven. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening (Wet veiligheidsregio’s en Besluit veiligheidsregio’s), maar zijn verplicht deze taken te laten uitvoeren door de veiligheidsregio, met uitzondering van het onderdeel bevolkingszorg (de ‘gemeentelijke processen’) van de crisisbeheersingsorganisatie. Dit onderdeel wordt door de gemeente, in samenwerking met andere gemeenten en de veiligheidsregio, op peil gebracht en gehouden.

2.5

Integriteit en veiligheid

Inleiding Dit veiligheidsveld omvat een aantal verschijnselen die meer fundamenteel de rechtsorde en veiligheid bedreigen. Thema's die hieronder vallen zijn polarisatie en radicalisering, georganiseerde en ondermijnende criminaliteit, informatieveiligheid, ambtelijke en bestuurlijke integriteit en het veilig uitvoeren van de publieke taak. Aanpak en prioriteiten in Midden-Groningen De thema's ondermijning, mensenhandel en maatschappelijke onrust zijn prioritair in dit veiligheidsbeleid. De afgelopen jaren is ingezet op ondermijning en mensenhandel. Ook de komende jaren wil de gemeente op deze thema's inzetten op een integrale aanpak. Daarnaast is er door de Rekenkamer Midden-Groningen onderzoek gedaan naar de borging van integriteit binnen de gemeente Midden-Groningen. Uit het onderzoek blijkt dat er geen grote knelpunten naar voren komen als het gaat om borging van integriteit op papier. Met o.a. de aanbevelingen uit het rapport zal de gemeente de borging van integriteit kunnen door ontwikkelen.

p. 10

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

3.

Waar willen we staan in 2028?

Het doel van de gemeente Midden-Groningen is het versterken van de veilige woon- en leefomgeving. Dit is geen vanzelfsprekendheid. Er zijn verschillende begrippen die een rol spelen in die veilige woon- en leefomgeving. Eén van deze begrippen is de sociale veiligheid. Bij sociale veiligheid gaat het om het veiligheidsgevoel van de inwoners. Dit veiligheidsgevoel kan worden versterkt of worden verminderd door situationele factoren: institutionele-, sociale-, fysieke- en criminele omgeving. Zichtbaarheid van de institutionele instanties, als de gemeente zelf, politie en OM, die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van de burgers is één van deze factoren. Ook versterkt sociale cohesie het veiligheidsgevoel in een wijk of buurt. Het hebben van een goed sociaal netwerk in de omgeving heeft een grote doorwerking op de veiligheidsbeleving. Daarnaast zijn er factoren in de omgeving die bijdragen aan een hoger veiligheidsgevoel, bijvoorbeeld overzichtelijkheid en aantrekkelijkheid. Tegenovergesteld veroorzaken verpaupering, verloedering en vervuiling voor een sterke onveiligheidsbeleving. Veiligheidsgevoel en sociale veiligheid hangt ook samen met de hoeveelheid criminaliteit in een omgeving. Veel overlast, veel gelegenheid voor criminaliteit zorgen voor een onveilig gevoel in een wijk of buurt.

Al met al is het te zien dat een veilige woon– en leefomgeving te maken heeft met veel verschillende factoren en dat de veiligheidsvraagstukken die de gemeente Midden-Groningen heeft ook met elkaar verweven zijn. Niet alleen de afdeling Openbare Orde en Veiligheid heeft met de aanpak van deze problematiek te maken, maar de gehele organisatie. Deze integrale aanpak is nodig en samenwerking met de verschillende afdelingen en externe veiligheidspartners is daarvoor noodzakelijk. Doelstelling tot 2028 Voor de looptijd van dit IVB (2025-2028) zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: •

•

•

Het vergroten van de subjectieve veiligheid onder de burgers De subjectieve veiligheid, dat wil zeggen het veiligheidsgevoel, beïnvloedt het welbevinden van de burger het meest. Zowel op het gebied van de sociale veiligheid als op het gebied van de fysieke veiligheid dient het subjectieve aspect aandacht te krijgen. Het verkleinen van veiligheidsrisico’s en de gelegenheid voor criminaliteit Hoe hoger de kans op een inbreuk van veiligheid, hoe hoger de feitelijke aantasting van de veiligheid zal zijn. Daarom moet, door middel van proactieve en preventieve maatregelen, worden gestreefd naar het omlaag brengen van de slachtofferkans. Hoe meer gelegenheid er is voor criminaliteit in de gemeente, des te groter de kans dat criminaliteit plaatsvindt. Deze gelegenheid heeft ook te maken met kwetsbaarheden in de samenleving en deze tegen te gaan door de samenleving weerbaar te maken. Handhaving en terugdringen van de feitelijke aantasting van de veiligheid. Het bestaan en behouden van een veilige woon-en leefomgeving vraagt ook om handhaving, het terugdringen van criminaliteit en het herstellen van de schadelijke effecten daarvan. Hierbij is het nodig om integraal en binnen de hele veiligheidsketen te werken, van preventieve aanpak, naar repressief en nazorg.

Trends en ontwikkelingen Onze samenleving is constant aan verandering onderhevig. Veiligheidstrends en ontwikkelingen gaan snel. Het is belangrijk om hiervan bewust te zijn en flexibel te zijn als het gaat om de aanpak van deze veiligheidsvraagstukken. Een belangrijk voorbeeld hiervan is de verschuiving van traditionele criminaliteit, naar

p. 11

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

de cybercriminaliteit. Daarnaast zijn er maatschappelijk ook veranderingen gaande die van invloed zijn op de veiligheid in ons land. Thema's als polarisatie, maatschappelijke onrust, protesten en wantrouwen jegens de overheid zijn veel onderwerp van gesprek. Daarnaast spelen er ook ontwikkelingen en conflicten in het buitenland kunnen gevolgen hebben voor de situatie in ons land. Al deze ontwikkelingen zijn dan ook van invloed op het veiligheidsdomein. Het is van belang om de komende jaren te blijven investeren op deze thema's, de nieuwe ontwikkelingen en maatschappelijke tendensen in de gaten te houden en hierop in te kunnen spelen.

p. 12

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

4.

Onze strategie

Het integraal veiligheidsbeleid vloeit voort uit verschillende beleidsdocumenten. Als eerste sluit het aan bij het collegeprogramma van de gemeente Midden-Groningen, waarin het college aangeeft dat het voor de veiligheid belangrijk is om in te zetten op het verbeteren van de sociale cohesie en het gemeenschapsgevoel in de buurt en wijk. Als het om ondermijnende criminaliteit gaat, wordt er gedacht aan het voorkomen en bestrijden van zaken als mensen- en drugshandel en daaraan gerelateerde problematiek. Ook de gemeenteraad heeft aangegeven hoe invulling wordt gegeven aan wat genoemd wordt maatschappelijke veiligheid (veilig en beschermd voelen in je eigen leefomgeving). Naast college en de raad heeft het integraal veiligheidsbeleid ook raakvlakken met andere beleidsvelden binnen de gemeenten MiddenGroningen. Naast lokaal beleid dienen ook de landelijke Veiligheidsagenda en het Regionaal Beleidsplan (politie) NoordNederland als input voor dit beleid. De geprioriteerde thema’s sluiten daar dan ook voor een deel bij aan, zeker als het gaat om de inzet van de politie. Als laatste is er rekening gehouden en afstemming gezocht met de belangrijkste externe ketenpartners.

4.1

Werkwijze

De gemeente Midden-Groningen en meer specifiek het team Veiligheid en Vergunningen houdt zich bezig met de veilige leefomgeving. Een veilige leefomgeving is een fundamentele basis voor het bestaan. Deze veilige leefomgeving creëren of in stand houden kan niet zonder daar samen aan te werken. Inwoners, bedrijven, ondernemers, lokale partners en bovenlokale partners zijn hiervoor nodig. Het in stand houden van een veilige leefomgeving gaat gepaard met verschillende veiligheidsmaatregelen. Hierin wordt integraal gekeken naar de gehele veiligheidsketen. Zo is er aandacht voor de preventieve aanpak, maar zal er ook moeten worden gehandhaafd en wordt er waar nodig rekening gehouden met nazorg.

4.2

Strategische partners en samenwerkingsverbanden

Veiligheid raakt veel partners en vraagt om integrale samenwerking, zowel met interne- als externe partners. Interne partners zijn betrokken bij de samenwerkingen op alle thema's wat in het IVB is beschreven. Er wordt samengewerkt met onder andere het sociaal domein, gebiedsregisseurs, afdeling communicatie, contactplein, vergunningverleners en toezichthouders. De gemeente Midden-Groningen maakt deel uit van het Basisteam Ommelanden-Midden van de politie, waaronder ook gemeenten Veendam en Pekela vallen. Om de veiligheidsambities en doelstellingen te behalen werken we nauw samen met de volgende externe partners: • • • • • •

p. 13

Inwoners van de gemeente Buurgemeenten Politie Noord-Nederland Openbaar Ministerie Regionaal Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Zorg- en Veiligheidshuis Groningen

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

• • • • • • • • • • • • • •

•

p. 14

Veilig Thuis Nederlandse arbeidsinspectie Belastingdienst en FIOD Veiligheidsregio Groningen Brandweer Omgevingsdienst Groningen GGD Groningen Verslavingszorg Noord-Nederland (VNN) HALT Buurtverenigingen en wijkorganisaties Koninklijke Horeca Nederland en lokale horeca Woningcorporaties Scholen Sportverenigingen Ondernemersverenigingen en winkeliersverenigingen

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

5.

Prioriteiten

Ter voorbereiding op het IVB Midden-Groningen is een heel proces doorlopen. Dat heeft geleid tot een aantal thema’s die lokaal de komende jaren extra aandacht krijgen. Deze prioriteiten sluiten aan op onderwerpen en thema’s die landelijk en regionaal prioriteit hebben. Sinds 2012 is de politie genationaliseerd, waardoor het belangrijk is dat politiecapaciteit op elkaar is afgestemd. Dat geldt zowel landelijk als regionaal op het niveau van het politie-eenheid Noord-Nederland. In Noord-Nederland zijn voor de regio Groningen, waaronder de politie Ommelanden-Midden, ondermijning en cyberveiligheid als gezamenlijke prioriteiten benoemd. Dat neemt natuurlijk niet weg dat op andere thema’s ook wordt samengewerkt. We werken samen daar waar het kan en lokaal daar waar het moet. In dit hoofdstuk bespreken we de volgende prioriteiten: 1. Ondermijning 2. Jeugd en Veiligheid 3. NPG Verbeteren Veiligheid Midden-Groningen 4. Mensenhandel 5. Maatschappelijke onrust 6. Personen met onbegrepen gedrag Naast deze prioriteiten bevat het IVB de volgende strategische thema’s: 1. Cybercriminaliteit 2. Actualisering APV 3. Crisisbeheersing 4. Evenementenbeleid

5.1

Ondermijning

Waarom is dit een prioritair thema? Ondermijning gaat over de schadelijke (lokale) effecten van de georganiseerde criminaliteit op de samenleving. Hierbij vervagen de grenzen tussen de boven- en onderwereld. Ondermijning gaat vrijwel altijd om misdaden die gepleegd worden in georganiseerd verband, waarbij financieel gewin het belangrijkste motief is. Het is een breed veiligheidsvraagstuk dat zich uit in alle facetten van de maatschappij en een bedreiging is voor de samenleving. De georganiseerde criminaliteit ondermijnt het lokale gezag, verslechtert de leefbaarheid en levert schade op voor ondernemers. Het tegengaan van ondermijning vraagt om een integrale aanpak en goede samenwerking. Georganiseerde misdaad en het terugdringen daarvan is een bevoegdheid van de opsporingsdiensten en is strafrechtelijk. Het reduceren van de effecten van deze georganiseerde criminaliteit is de taak van het openbaar bestuur. Zowel de georganiseerde criminaliteit als ondermijning onttrekken zich grotendeels aan het zicht. Hierdoor is het lastiger om vanuit meldingen, klachten en informatie de problematiek te zien. Gemeente, inwoners en samenwerkingspartners spelen samen een belangrijke rol om zicht te krijgen op de ondermijnende criminaliteit. De gemeente heeft in de aanpak tegen ondermijning een regierol.

Deze rol vraagt om het hebben van inzicht in ondermijning, afstemming en samenwerking met interne- en externe veiligheidspartners over de in te zetten maatregelen en uitvoering daarvan en het waarborgen van de afspraken die gemaakt zijn in de gezamenlijke aanpak tegen ondermijning. Wat hebben we gedaan? Er is in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de integrale aanpak tegen ondermijning, de samenwerkingen en de uitvoering. De aanpak tegen ondermijning is lokaal, binnen Ommeland-Midden en regionaal uitgerold. Lokaal

p. 15

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

is de gemeente Midden-Groningen bezig met de aanpak van ondermijning door o.a. preventief inwoners en de eigen organisatie bewust en weerbaar te maken. De inzet van handhaving en bestuurlijke bevoegdheden zijn ook onderdeel van de aanpak. Voorbeelden van deze repressieve aanpak zijn integrale controles en het sluiten van drugspanden op grond van de Wet Damocles. Binnen de driehoek Ommelanden-Midden is de samenwerking op gebied van ondermijning tussen de gemeente Veendam, gemeente Pekela, de politie, het OM en het RIEC geïntensiveerd. Deze vorm van samenwerking is geïnitieerd ten behoeve van de uitvoering van het Jaarwerkplan van de politie. Vanuit die samenwerking is in 2023 ingezet op de thema's drugs en jongeren, buitengebied, vastgoed en cybercriminaliteit. Binnen deze thema's zijn verschillende projecten uitgevoerd en maatregelen ingezet. Voorbeelden hiervan zijn meerdere integrale controles bij bijvoorbeeld coffeeshops en garageboxen, een campagne ''Samen veilig in het buitengebied'' en onderzoek naar samenwerking op het gebied van digitaal weerbaar maken van senioren. Regionaal is er een samenwerkingsverband tussen de tien Groningse gemeenten, provincie en waterschappen. Samenwerking op Groningse schaal zorgt voor een integrale aanpak, gezamenlijk optreden, het voorkomen van waterbedeffect en het efficiënt inzetten van capaciteit.

Binnen deze regionale aanpak wordt ingezet op bewustwording, een regionaal interventieteam, het harmoniseren van beleid en de APV, het opstellen van een Groningse norm en de internationale samenwerking. Wat zijn de doelen en ambities? • Onze gemeente minder aantrekkelijk maken voor (internationale) georganiseerde criminaliteit; • Het vergroten van het zicht op ondermijning door onze informatiepositie te versterken; • Een gerichte aanpak op brancheniveau; • Het vergroten van de weerbaarheid van bestuur en organisatie • Interne- en externe samenwerking continueren en waar mogelijk versterken. Wat gaan we doen? Onze gemeente minder aantrekkelijk maken voor (internationale) georganiseerde criminaliteit De gemeente Midden-Groningen wil inzetten op de bestuursrechtelijke instrumenten zoals handhaven, het opwerpen van barrières en gebruik maken van bestuurlijke maatregelen. Te denken valt aan meer controles en het effectiever inzetten van handhaving als het gaat om vergunningen en naleven van deze vergunning. Een goede barrière aan de voorkant is het vaker toepassen van de Wet BIBOB op vergunningsaanvragen en op transacties in voor ondermijning gevoelige branches (zoals horeca, prostitutie, vastgoed), wanneer er signalen zijn van ondermijning of criminele activiteiten.

Daarnaast zorgt de aanpak van illegale bewoning en malafide verhuur voor vermindering van de gelegenheid tot ondermijning. De gemeente zet haar bestuurlijke maatregelen al in en wil deze lijn doorzetten. Daar waar het kan en proportioneel is, zet de gemeente in op maatregelen als het sluiten van een drugspand op grond van de Wet Damocles, het opleggen van een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete op basis van de APV. Het vergroten van het zicht op ondermijning door onze informatiepositie te versterken Om goed zicht te krijgen op ondermijning wil de gemeente meer gebruik maken van het lokaal informatieoverleg en deze beter inrichten. Dit overleg biedt handvaten voor het oppakken en bespreken van signalen van ondermijning binnen de gemeente. Daarnaast wordt ingezet op bewustwording bij inwoners en blijven we werken met MMA (Meld Misdaad Anoniem) en de veiligheidspartners om trends en fenomenen te herkennen en daarmee ook het zicht op ondermijning te versterken. Een gerichte aanpak op brancheniveau Ondermijning is een breed begrip, waaronder veel verschillende branches en fenomenen vallen. Elke branche of fenomeen vraagt om een andere aanpak. Daarin wordt gekeken naar verschillende mogelijkheden in de preventieve aanpak als bewustwording, het herkennen van signalen en waar deze te melden. Vanuit de

p. 16

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

informatie gestuurde aanpak willen we gerichte integrale controles uitvoeren binnen verschillende branches die kwetsbaar zijn voor ondermijning. Het vergroten van de weerbaarheid van bestuur en organisatie Het bestuur en de organisatie van de gemeente Midden-Groningen heeft de lijn voor het vergroten van de weerbaarheid al ingezet. De lijn willen wij voortzetten, door in te zetten op thema-specifieke informatiesessies voor de verschillende teams binnen de organisatie. Wat betreft weerbaarheid en integriteit is er al beleid ontwikkeld en zullen we doorgaan met de uitvoering daarvan. Interne- en externe samenwerking continueren en waar mogelijk versterken Een succesvolle aanpak van ondermijning is een integrale aanpak vanuit verschillende disciplines. Hierbij is samenwerking van groot belang. Er is afgelopen jaren geïnvesteerd in de samenwerking met verschillende veiligheidspartners. Het RIEC ondersteund de gemeente in de aanpak van ondermijning en de samenwerking met de externe partners. Binnen BT Ommelanden-Midden wordt nauw samengewerkt en trekken we samen op waar dat kan voor het vergroten van bereik en efficiëntie. Binnen de regionale aanpak werken we op regionaal niveau samen en stemmen we met elkaar af. Deze samenwerkingsverbanden blijven we op inzetten en willen we op thema, branche of casus waar nodig en waar dat kan versterken voor een doelgericht en effectieve aanpak.

5.2

Jeugd en Veiligheid

Waarom is dit een prioritair thema? De gemeente Midden-Groningen is een plattelandsgemeente met stedelijke problematiek. Door de vele risicofactoren binnen de gemeente zijn de jongeren kwetsbaar. De gemeente wordt geconfronteerd met serieuze jeugdproblematiek. De problematiek die wordt gezien is jeugdoverlast, drugsgebruik en/of handel, schoolverzuim en grensoverschrijdend gebruik van sociale media. Jonge aanwas is een terugkerend thema waarmee de politie, de gemeente en onderwijsinstellingen in de gemeente mee worden geconfronteerd. Jongeren worden op jonge leeftijd betrokken bij handel en wandel in de drugswereld. Risicofactoren die de kans op rekrutering vergroten zijn onder andere het gebruik van drugs, financiële kwetsbaarheid, weinig sociale banden of weinig dagbesteding hebben. Naast traditionele criminaliteit vindt er landelijk en regionaal verschuiving plaats naar de online criminaliteit. Vormen van deze online criminaliteit zijn bijvoorbeeld afpersing door chantage en grensoverschrijdend gebruik van sociale media. Wat hebben we gedaan? Jeugdproblematiek vraagt om een integrale aanpak met verschillende ketenpartners. Als het gaat om jeugdproblematiek bevindt zich dat op het snijvlak van sociaal domein en veiligheid. Met netwerkpartners zoals de politie en het sociaal domein zijn samenwerkingsafspraken gemaakt over de aanpak van jeugdcriminaliteit in het algemeen.

Er zijn overleggen zoals het breed jeugdoverleg en het tactisch veiligheidsoverleg (TVO). Binnen deze overleggen in aandacht voor afstemming op het gebied van beleid, trends, ontwikkelingen en de inzet in het kader van jeugd en veiligheid (bij het TVO wordt ook ander veiligheidsproblematiek besproken dan enkel jeugd en veiligheid). Naast deze overleggen is in samenwerking met het Zorg en Veiligheidshuis is de jeugdgroep aanpak gestart. Ook verzorgt Stichting Halt voorlichtingen op het primair- en voortgezet onderwijs. Naast casusgerichte aanpak voor specifieke jongeren of jeugdgroepen die meestal vragen op repressieve aanpak, zijn er ook verschillende preventieve projecten geweest gericht op de jeugd. Deze projecten zijn met name ingezet voor bewustwording of weerbaarheid. Er is een campagne van Meld Misdaad Anoniem gevoerd met als doel bewustwording van ouders van het gedrag van jongeren in combinatie met wapens. Het project “Hackshield” heeft plaatsgevonden waarbij basisschooljeugd bewust werd gemaakt van de gevaren en risico’s van online criminaliteit. Het project “Politiekids’’ is uitgevoerd, een project waarbij basisschoolleerlingen inzicht krijgen in het werk van de politie met als doel het contact met politie te verbeteren.

p. 17

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

Wat zijn de doelen en ambities? Onze ambitie is om op de basis van kwetsbare basisschooljeugd te versterken, met aandacht voor het systeem waarin zij opgroeien, te beginnen bij het gezin. We geloven dat een stabiele gezinsstructuur cruciaal is voor de ontwikkeling van kinderen. Daarom willen we proactief aandacht besteden aan jeugd die mogelijk in een onveilige of instabiele omgeving opgroeit. In plaats van een repressieve benadering willen we de aandacht vestigen op een preventieve aanpak. Dit houdt in dat we actief signalen ophalen bij basisscholen, zodat we vroegtijdig in actie kunnen komen. Door deze preventieve aanpak hopen we te voorkomen dat kinderen nu en in de toekomst verleid worden tot criminele activiteiten. Hoewel we de komende jaren meer aandacht willen geven aan de jeugd op basisscholen, blijft de bredere jeugdaanpak van groot belang. De gemeente Midden-Groningen blijft inzetten op een integrale benadering die niet alleen basisschoolkinderen, maar ook jongeren van de leeftijdscategorie 12-18 jaar betrekt. Dit doen we door intensieve samenwerking met verschillende partijen zoals onderwijs, politie, Halt, jongerenwerk etc. Deze samenwerking zorgt voor een vroegtijdige signalering van problematiek en biedt de jeugd zorg en ondersteuning. Om onze doelen te realiseren, is het essentieel om de integrale samenwerking tussen alle betrokken professionals te intensiveren.

We willen sneller kunnen inspelen op signalen en uitdagingen, zodat we gezamenlijk concrete acties kunnen ondernemen. Dit vereist een gezamenlijke inzet van scholen, zorgverleners en lokale organisaties. Met deze integrale aanpak streven we naar een omgeving waarin alle kinderen de kans krijgen om zich positief te ontwikkelen en waarin we als gemeenschap gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor hun welzijn en veiligheid. Wat gaan we doen? Jongeren in de gemeente Midden-Groningen worden al op jonge leeftijd geconfronteerd met crimineel gedrag en gerekruteerd voor druggerelateerde activiteiten. Dit komt vaak doordat zij in hun omgeving hier al mee te maken krijgen, door bijvoorbeeld de vriendengroep. Eenmaal onderdeel van het drugscircuit is er geen weg terug. Daarom wordt stevig ingezet op preventie, vooral gericht op de basisschool jeugd. Voordat jongeren naar de middelbare school gaan moeten ze over voldoende bagage beschikken zodat ze intenties herkennen waardoor ze niet onbewust tot criminele activiteiten worden verleid. Het programma dat daarvoor gestart wordt, wordt ontwikkeld in samenwerking met het sociaal domein, de scholen, politie, Halt en het jongerenwerk.

5.3

NPG Verbeteren Veiligheid Midden-Groningen

Waarom is dit een prioritair thema? In de werkzaamheden van het team V&V is het NPG-project ‘Verbeteren Veiligheid Midden-Groningen’ geïntegreerd. Een onderzoeksbureau, Pro Facto, heeft in 2022 een onderzoek gedaan naar de veiligheid in de gemeente. Aan de hand van de uitkomsten is er een programma opgezet dat in eerste instantie wordt uitgevoerd in twee wijken. Het doel van dit programma is het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de wijken. Hierbij is de samenwerking tussen netwerkpartners in de gemeente van belang en ook het starten van overlegstructuren met als doel overlastcasussen in de wijken op een effectieve en duurzame manier op te lossen. Ook het betrekken van bewoners bij het oplossen van problemen in de wijken is hiervan belang. Het project heeft een looptijd van tien jaar en zal in de loop van de jaren worden uitgebreid naar andere wijken in de gemeente. Wat hebben we gedaan? De stratenaanpak is uitgevoerd in verschillende straten. Dat wil zeggen dat inwoners van straten waaruit veel meldingen gedaan werden, deur aan deur bezocht zijn. Dit is uitgevoerd in samenwerking met netwerkpartners. Er zijn schouwen uitgevoerd in de wijken. Complexe overlastcasussen zijn opgelost door casustafels te

p. 18

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

starten. Er zijn spreekuren opgezet in wijken. In samenwerking met netwerkpartners zijn we met picknick tafels de wijken ingegaan om gesprekken te voeren met inwoners. Het project Politiekids is uitgevoerd. En preventie m.b.t inbraken heeft plaatsgevonden. Er is een campagne uitgevoerd van Meld Misdaad Anoniem voor bewustwording van ouders m.b.t criminele jeugd. Kort samengevat is er ingezet op bewustwording van inwoners waar ze bewust worden gemaakt van hun eigen rol bij het voorkomen van onveilige situaties in de wijk en hun invloed op de leefbaarheid in hun omgeving. Daarnaast is vooral ingezet op een effectieve manier van samenwerken tussen netwerkpartners. Wat zijn de doelen en ambities? Ambitie We streven naar een situatie waarbij inwoners in staat zijn om problemen of woonoverlast in hun omgeving zelf op te lossen. Dit doen zijn doordat zij hierin geadviseerd worden door het Meldpunt Overlast en Zorg. Zij voelen zich gehoord en de complexere casussen worden opgepakt doordat het Meldpunt deze doorzet naar de casustafels. Door een goed samenspel tussen de gemeente en inwoners wordt de leefbaarheid en veiligheid in buurten en wijken van de gemeente Midden-Groningen vergoot. Wat gaan we doen? Korte termijn Het ontwikkelen van een Meldpunt Overlast en Zorg is een van de onderdelen van het programma dat voor dit project is opgezet.

In samenwerking met het sociaal domein zijn daarin inmiddels stappen m.b.t de voorbereiding gezet. Langer termijn Het NPG-project is gestart in twee focuswijken: Spoorstraat Kieldiep en Gorecht. Het programma dat daarvoor is opgezet komt tot een einde. Vandaar dat nagedacht wordt over de volgende wijken of dorpen. Het programma dat oorspronkelijk is opgesteld wordt grotendeels overgenomen en aangevuld met specifieke onderdelen die van toepassing zijn op het betreffende gebied. Ook in dat “nieuwe gebied” zal in een termijn van twee jaar het programma uitgevoerd worden. Het doel van het programma blijft hetzelfde: het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in het desbetreffende gebied. Nadat er een Meldpunt Overlast en Zorg gerealiseerd is, wordt onderzocht hoe de veiligheidsbeleving bij de inwoners van de gemeente Midden-Groningen is met als doel te beoordelen of de uitvoer van het programma effect heeft gehad op de leefbaarheid en veiligheid in de wijken. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door Pro Facto.

5.4

Mensenhandel

Waarom is dit een prioritair thema? Mensenhandel is een zeer ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid. Het is een van de zwaarste vormen van criminaliteit, met ernstige gevolgen voor de slachtoffers die het betreft. Daders gebruiken slachtoffers voor persoonlijk gewin door geweld, bedreiging, misleiding of misbruik van een kwetsbare positie. De meest voorkomende vormen van mensenhandel in Nederland zijn seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting en arbeidsuitbuiting. Mensenhandel komt niet enkel voor in de prostitutie, maar in diverse sectoren zoals de land- en tuinbouw, horeca, industrie en huishoudens. Mensenhandel speelt zich af in het verborgene en is vaak niet herkenbaar. Het wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden, die gebruikmaken van legale infrastructuren.

p. 19

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

Daardoor is het een vorm van ondermijnende criminaliteit. Veel slachtoffers kunnen of durven geen aangifte te doen, of zij zien zichzelf (nog) niet als slachtoffer. Er is nauwelijks zicht op de werkelijke omvang van deze ernstige vorm van criminaliteit. Het tegengaan van mensenhandel en het beschermen van slachtoffers vergt een integrale aanpak en goede samenwerking met ketenpartners. De gemeente vervult een rol in preventie, signalering, beleid, handhaving en zorg. Landelijk is er afgesproken dat de aanpak van mensenhandel intensief en integraal opgepakt wordt. Daarom is het programma ‘Samen tegen mensenhandel’ opgezet. Dit programma zet een nationaal plan uiteen voor de aanpak van mensenhandel. Gemeenten en ketenpartners in de provincie Groningen werken gezamenlijk aan de aanpak van mensenhandel onder het motto ‘Groningen tegen mensenhandel’. De ketenregie mensenhandel en de zorgcoördinatie voor slachtoffers van mensenhandel is ondergebracht bij het Zorg- en Veiligheidshuis Groningen (hierna: ZVHG). Daarnaast is in het Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2024-2027 opgenomen dat er de komende jaren een gezamenlijke, langdurige en sluitende aanpak op mensenhandel nodig is. Wat hebben we gedaan? De gemeenteraad heeft dit jaar de Beleidsnotitie Mensenhandel gemeente Midden-Groningen 2024-2026 vastgesteld.

Onderliggend hieraan is een uitvoeringsagenda opgesteld, welke is vastgesteld door het college. In deze uitvoeringsagenda staan acties beschreven die we als gemeente de komende jaren gaan uitvoeren. De acties zijn onderverdeeld in voorkomen en bestrijden van mensenhandel en het beschermen van de slachtoffers van mensenhandel. Er zijn binnen de gemeente drie aandacht functionarissen aangewezen. Zij plaatsen met enige regelmaat berichten op Intranet om aandacht te vragen voor het thema mensenhandel. Er is een gezamenlijk e-mailadres aangemaakt waar medewerkers terecht kunnen bij vragen of om een casus voor te leggen. Daarnaast is er een meldroute, welke we acties onder de aandacht brengen bij medewerkers. In september 2024 heeft er een startbijeenkomst training Mensenhandel plaatsgevonden. Dit werd georganiseerd door de aandacht functionarissen voor medewerkers van de gemeente die tijdens hun werk inwonercontact hebben. De presentaties werden verzorgd door het ZVHG. Op termijn zullen alle teams met inwonercontact een training op maat krijgen, dit start in 2025. Daarnaast is in oktober 2024 aandacht besteed aan de Week tegen Mensenhandel door middel van verschillende berichten intern en extern. Ook konden medewerkers van de gemeente deelnemen aan een VRexperience waarbij criminele en seksuele uitbuiting centraal stonden.

Wat zijn de doelen en ambities? De ambitie die we nastreven is dat uitbuiting stopt. Hierbij richten we ons op zes doelen. Het eerste doel is het voorkomen van slachtoffer- en daderschap. Om dit te bereiken is het nodig dat mensen weerbaar zijn tegen uitbuiting en weten bij wie ze terecht kunnen voor steun. Daarnaast is het nodig dat professionals en vrijwilligers de risicofactoren van mensenhandel (her)kennen. Deze kennis kan worden ingezet bij preventie, vroeg signalering en interventies. Het tweede doel is het herkennen, melden en monitoren van signalen van uitbuiting. Mensenhandel is een delict dat vaak onzichtbaar blijft. Om het probleem in beeld te krijgen is het noodzakelijk dat signalen worden herkend en gemeld. Het derde doel is passende zorg en opvang voor slachtoffers. Slachtoffers hebben vaak verschillende soorten hulp nodig, bijvoorbeeld veilige opvang, medische en psychische zorg en ondersteuning bij strafrechtelijke procedures.

p. 20

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

Het vierde doel is daderaanpak, wat belangrijk is in het bestrijden van criminele activiteiten. Onderdeel van deze aanpak is bijvoorbeeld optreden tegen illegale bewoning, over-bewoning en malafide verhuur. Ook integrale bestuurlijke controles worden ingezet bij deze daderaanpak. Enerzijds is hiervoor het strafrecht belangrijk, maar anderzijds kan de gemeente door de inzet van bestuurlijke instrumenten barrières opwerpen om mensenhandel tegen te gaan. Het vijfde doel is aandacht en deskundigheid bevorderen, wat nodig is in een effectieve aanpak van mensenhandel. Hiervoor is het nodig om kennis te hebben over de verschillende vormen van mensenhandel, wat mensen kwetsbaar maakt voor uitbuiting, de verdachte signalen die kunnen wijzen op slachtoffer- en daderschap en hoe op zulke signalen gereageerd moet worden. Het laatste doel is de samenwerking bevorderen, omdat mensenhandel niet stopt bij de gemeentegrenzen. Hiervoor is regionale samenwerking en (beleids)afstemming nodig. Wat gaan we doen? Er is door de gemeente een uitvoeringsagenda mensenhandel opgesteld waarin acties staan beschreven die we de komende jaren gaan uitvoeren. In eerste instantie wordt met name gericht op de bewustwording van medewerkers van de gemeente over het thema mensenhandel. Dit is nodig zodat signalen van mensenhandel worden herkend en duidelijk is waar signalen gemeld kunnen worden.

Deze bewustwording willen we vergroten door regelmatig informatie te delen. Daarnaast worden er trainingen en bijeenkomsten georganiseerd waar medewerkers met inwonercontact verplicht aan moeten deelnemen. Nadat we ons op medewerkers van de gemeente hebben gericht, breiden we onze aanpak uit naar organisaties en inwoners. Dit willen we onder andere doen middels bewustwordingscampagnes tijdens de Week tegen Mensenhandel. Zo willen we het signalerend vermogen over het thema mensenhandel vergroten en meldroutes onder de aandacht brengen. Voor de aanpak van mensenhandel richten we ons op alle doelgroepen, waarbij we specifieke aandacht hebben voor (arbeids)migranten, minderjarigen/jongeren en sekswerkers. Deze groepen zijn extra kwetsbaar. Dit doen we onder andere door de informatiepositie van arbeidsmigranten te verbeteren, bijvoorbeeld door het verstrekken van informatie bij de inschrijving in onze gemeente. Daarnaast willen we door in contact te gaan met maatschappelijke organisaties, meer zicht krijgen op de arbeidsmigranten en sekswerkers in onze gemeente en onderzoeken welke acties we nog meer kunnen inzetten om de kwetsbaarheid van deze groepen te verminderen. Verder hebben we met regelmaat overleggen met netwerkpartners over risicojongeren in de gemeente, waar signalen van mensenhandel kunnen worden besproken. Ook willen we scholen betrekken tijdens bewustwordingscampagnes.

5.5

Maatschappelijke onrust

Waarom is dit een prioritair thema? De afgelopen jaren hebben we in Nederland in toenemende mate te maken met polarisatie en maatschappelijke onrust. Tegenstellingen en spanningen tussen groepen burgers worden uitvergroot, waarbij sociale media een steeds grotere rol speelt. Daarbij wordt regelmatig desinformatie verspreid. De onrust in de samenleving heeft ertoe geleid dat het vertrouwen in de overheid en de democratie onder druk staat. Maatschappelijke onrust wordt problematisch wanneer het escaleert en gepaard gaat met het plegen van strafbare feiten, ernstige ordeverstoringen of het ondermijnen van de democratische rechtsorde. Er zijn in Nederland meerdere grootschalige ordeverstoringen geweest of situaties waarbij het risico op grootschalige ordeverstoringen aanwezig was. In de noordelijke provincies zien we dat meerdere beslissingen van de landelijke overheid gevolgen hebben gehad voor de woonomgeving van inwoners. Hierbij kan worden gedacht aan de gas- en zoutwinning en de aanleg van wind- en zonneparken. Dit heeft soms geleid tot onenigheid en incidenteel tot verstoring van openbare orde en veiligheid.

p. 21

Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 gemeente Midden-Groningen

Naast toenemende maatschappelijke onrust, is er sprake van toenemend extremisme. In 2022 is er een onderzoeksrapport verschenen over extremisme in Noord-Nederland. Uit dit onderzoek blijkt dat extremisme zich in de afgelopen jaren landelijk snel heeft ontwikkeld. Anti-overheidssentimenten worden explicieter publiekelijk geuit en meer mensen lijken te radicaliseren onder invloed van complotdenkers en/of radicaal- en extreemrechtse groeperingen. In Noord-Nederland wordt een toename gezien van anti-overheidsextremisme en een toenemende kruisbestuiving met (vooral) radicaal- en extreemrechts gedachtegoed. In de afgelopen jaren hebben deze nieuwere vormen van extremisme geleid tot een toename in het aantal extremisme gerelateerde incidenten in Noord-Nederland. Gemeenten hebben een belangrijke rol in de preventieve en integrale aanpak van radicalisering en extremisme. Wat hebben we gedaan? Er zijn trainingen georganiseerd voor de gemeente en haar samenwerkingspartners met als doel om radicalisering te herkennen en signaleren. Daarnaast is er sinds 2024 een terugkerend radicaliseringsoverleg met OM, gemeenten en politie (BT-niveau), wat wordt georganiseerd en gefaciliteerd door de gemeente. In dit overleg wordt gesproken over signalen, fenomenen en actuele ontwikkelingen ten aanzien van extremisme en maatschappelijke onrust.

Indien er signalen van radicalisering zijn rondom een persoon, worden deze signalen gewogen met de ketenpartners aan de hand van de CTER-criteria. Vervolgens kan worden besloten tot een casustafel radicalisering (persoonsgerichte aanpak radicalisering). Verder volgt de gemeente de landelijke ontwikkelingen die maatschappelijke onrust, radicalisering en polarisatie kunnen vergroten. We monitoren de situatie in onze gemeente. In het geval van een aangekondigde demonstratie bereiden we dit zorgvuldig voor en faciliteren de demonstratie. Bij ontwikkelingen die een onaangekondigde demonstratie als gevolg kunnen hebben bereiden we de verschillende scenario’s voor en houden de situatie nauwlettend in de gaten. Wat zijn de doelen en ambities? De ambitie is om maatschappelijke onrust, radicalisering en polarisatie te voorkomen en beperken. Hiervoor is het nodig dat signalen van radicalisering en polarisatie worden herkend. Daarnaast zullen we landelijke ontwikkelingen die maatschappelijke onrust tot gevolg kunnen hebben volgen en monitoren hoe dit speelt binnen onze gemeente. Op die manier willen we goed in beeld hebben wat de situatie is binnen onze gemeente, zodat we daarop kunnen inspelen indien nodig. Mochten er mensen willen demonstreren, dan zullen we dit faciliteren en is ons doel dat dit goed verloopt binnen de wettelijke kaders.