03. Intensivering buurtaanpak 2023 M-G

Uitwerking vervolgaanpak kernen, dorpen en buurten Midden-Groningen Inhoudelijke inleiding In november 2022 heeft de gemeente Midden-Groningen de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. Om de TVW ten uitvoering te brengen ondersteunt de gemeente bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. In 2022 is een start gemaakt met een buurtaanpak op basis van initiatieven vanuit verschillende buurten. Dit zijn kleinschalige projecten. Zij zijn aanvullend op een tweetal grote projecten waarbij er duidelijke technische oplossingen worden voorgesteld zoals in Gorecht-Noord met een warmtenet en het PAW project met individuele gasloze opties in Steendam-Tjuchem. Kleinschalige aanpak Lageland en Kiel-Windeweer Met de kleinschalige aanpak zijn we gestart met de dorpen Lageland en Kiel-Windeweer omdat we daar konden aansluiten bij een lokaal initiatief c.q. draagvlak bij een lokale organisatie. In Kiel-windeweer is men inmiddels fanatiek met de energietransitie aan de slag gegaan. Er zijn nu 2 energiecoaches beschikbaar en door Collectief Duurzaam Lageland (CDL) wordt, samen met de Vereniging plaatselijk belang Kiel-Windeweer maandelijks een bijeenkomst georganiseerd. In Lageland is een enquête gehouden waar een deel van de bewoners aan heeft meegedaan. Helaas heeft slechts een kwart van de deelnemers de gevraagde extra informatie gegeven over hun woning.

Voorstel is nu om deze woningen te bezoeken en de bevindingen en mogelijkheden van deze woningen te presenteren in een bijeenkomst, georganiseerd door de lokale energiecoöperatie. De te bezoeken woningen zijn namelijk redelijk representatief voor de buurt. Voor de overige woningen zal vervolgens de zogenaamde Thuisscan worden ingezet zodat niet elke woning hoeft te worden bezocht om toch een advies uit te brengen. Wat is de Thuisscan? De Thuisscan is een onderzoek naar de mogelijke maatregelen bij woningen op basis van een aantal standaardgetallen zoals bouwjaar en oppervlakte, aangevuld met de antwoorden van een tiental vragen aan de bewoners, bijvoorbeeld over stookgedrag en soort verwarmingssysteem. Na toestemming van de bewoner wordt ook inzicht verkregen in het energiegebruik van het afgelopen jaar. Op basis van deze gegevens kan een goed beeld verkregen worden van de mogelijkheden in een woning. Er volgen vervolgens drie adviesrichtingen. De woning moet (eerst) beter worden geïsoleerd, de woning is geschikt voor een hybride warmtepomp of voor een all-electric warmtepomp. Vervolg aanpak kernen, dorpen en buurten Midden-Groningen 2023 In 2023 is er ruimte om meer buurten te ondersteunen bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. Ook kunnen meerdere inwoners van Midden-Groningen van een energieadvies worden voorzien op basis van de Thuisscan.

Hiervoor is budget beschikbaar gesteld vanuit het rijk vanuit de meicirculaire 2022. We hebben verschillende buurten geselecteerd waar we verduurzamingkansen zien op basis van de fysieke/ technische mogelijkheden, bijvoorbeeld vanwege de potentie van een warmtenet, een lokale duurzame (rest)warmtebron en voldoende dichtheid om hier in potentie rendabel een warmtenet te kunnen aanleggen. Voor andere buurten zien we kansen omdat het hier woningen uit dezelfde bouwperiode betreft waarbij vergelijkbare besparingsmogelijkheden mogelijk zijn. Ook de toe te passen, individuele, duurzame warmte-opties zijn hierbij vergelijkbaar. Belangrijk

1

selectiecriterium is ook of er draagvlak is bij lokale organisaties om met de energietransitie aan de slag te gaan, en of er een organisatie is die reeds actief is op dit terrein en hier meer energie in wil steken. Uitgangspunt bij gemeentelijke ondersteuning is bijvoorbeeld dat de organisatie van buurtbijeenkomsten bij de buurtorganisatie ligt. Om te bepalen welke buurten we kunnen ondersteunen gaan we eerst met de lokale organisaties aan tafel. Er moet immers draagvlak zijn voor extra activiteiten op dit gebied die zij organiseren, en die wij kunnen ondersteunen. Dit pakken we op in de aanloopfase van het voorliggend plan van aanpak. Samen met de lokale vertegenwoordiging bepalen we v of we aan de slag gaan, wat de voorlopige aanpak is, wat de inzet van de buurt is en wat de wijze van ondersteuning door de gemeente gaat worden. We bepalen in de aanloopfase in welke buurten we het eerst aan de slag gaan, en direct een doorstart maken, en in welke buurten iets later in de tijd, wellicht in 2024, wordt gestart. Het plan van aanpak dat we hiervoor hebben opgesteld is niet in beton gegoten; het is een aanpak gebaseerd op opgedane ervaringen tot op heden. In het plan van aanpak is een inschatting gemaakt van de benodigde activiteiten/ werkzaamheden, en daaruit volgend de verwachte kosten per buurt, en vervolgens de totaalkosten voor alle buurtaanpakken.

In overleg en samenwerking met de buurtorganisaties en -vertegenwoordigers worden tijdens de uitvoering van dit plan van aanpak aanpassingen in de plannen van aanpak per buurt doorgevoerd.

Uitvoeringsgeld klimaatakkoord beschikbaar gesteld via de mei-circulaire 2022. Vanaf 2023 tot 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor de uitvoering van het klimaatakkoord. In 2022 hebben gemeenten een overbruggingskrediet ontvangen. Deze is uitgekeerd door ophoging van de decentralisatie-uitkering. De gemeente Midden-Groningen heeft €377.012 ontvangen. Voor de besteding van deze gelden is het voorliggende plan van aanpak opgesteld. Met dit geld kunnen we enkele buurten ondersteunen bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. Het bedrag is echter te laag om een energieproject op te zetten zoals dat bijvoorbeeld in het voorbeeldproject Steendam-Tjuchem het geval is.

Indeling buurten in categorieën In de TVW is de gebouwde omgeving ingedeeld in verschillende categorieën met haar eigen eigenschappen. Er zijn vanuit de Transitievisie zes categorieën bepaald aan de hand van de statistieken per buurt; de indeling biedt een duidelijke segmentatie in de eigenschappen van de diverse buurten. De categorieën hebben verschillende energieverbruiken, bouwjaren, inkomenssituatie en woningoppervlakte. Met deze indeling in categorieën kan per buurt de aanpak worden aangepast aan de lokale situatie. Dit is nadrukkelijk bedoeld als grove leidraad bij het maken van de eerste uitvoeringsplannen. Bij de praktische uitwerking van de transitie wordt uiteraard op een pragmatische manier naar de lokale situatie per buurt gekeken. De volgende tabel geeft een overzicht van de indeling in zes categorieën.

Categorie

Afbakening

1. Vrijstaande woningen

<2 woningen per hectare

Eigenschappen Geïsoleerde woningen en kleine groepjes woningen. Grote woningen, hoge gasvraag, hoge ouderdom woningen.

2

Categorie

Afbakening

Eigenschappen Lage dichtheid woningen, soms groepen 2. Ruime buurten/ <10 woningen per woningen bijeen. Overwegend grote woningen, dorpen hectare hoge gasvraag, oud. 3. Significant Veel, maar niet uitsluitend oude woningen. >30% woningen aandeel oude Relatief kleine woningen, hoge gasvraag per m2. vóór 1965 woningen Flink aandeel sociale minima. Woningoppervlak Kleinere woningen in ‘stedelijk’ gebied. Hoge 4. Stadskern dicht <100 m2 gasvraag per m2. Hoog aandeel sociale minima. Grotere woningen in ‘stedelijk’ gebied. Overige 5. Stadskern ruim Gemiddeld aantal sociale minima, hoge woningen gasvraag per m2. Nauwelijks sociale minima, relatief lage 6. Overwegend >70% woningen gasvraag, zeker in verhouding tot nieuwbouw ná 2000 woonoppervlak. Tabel 1: Definitie indeling buurten in categorieën. De afbakening is gedaan op basis van gemiddelde eigenschappen per buurt, waarbij ‘van boven naar beneden’ gewerkt is: buurten die in meerdere categorieën zouden passen, vallen altijd in het ‘laagste categorie’ (bv. een buurt met lage bebouwingsdichtheid en hoog aandeel oude woningen valt in categorie 1, vrijstaande woningen, en niet in categorie 3 In de komende paragrafen worden een aantal buurten beschreven met een mogelijke aanpak en/of uit te voeren activiteiten om de werkzaamheden op het gebied van energiebesparing en toepassingen van duurzame warmtetechnieken te intensiveren.

Voor de buurten waar kansen zijn voor een warmtenet is meer onderzoek nodig, voor de buurten met individuele opties wordt gekozen voor inzet van de zogenaamde Thuis-scan op basis van slimme meter data, waardoor minder onderzoek nodig is.

Bouwperiodes Op basis van verschillende eigenschappen zijn bouwperiodes ingedeeld, het gaat daarbij met name om de eisen die voor de bouw werden gesteld aan woningen. De bouwperiodes zie je terug in de afbeelding van het overzicht per buurt vanuit de keuzehulp buurten en wijken in een taartdiagram. Bouwperiode Gebouwd vóór 1920 Gebouwd tussen 1920 en 1945 Gebouwd tussen 1945 en 1966 Gebouwd tussen 1966 en 1979

Gebouwd tussen 1979 en 1993 Gebouwd vanaf 1993 t/m 2012

Belangrijkste eigenschappen Bijna nooit met spouwmuur Regelmatig gebouwd met spouw Bijna allemaal gebouwd met spouwmuur, nog geen (verplichte isolatie) Allemaal met (verplichte) spouwmuur, sommigen met klein beetje isolatie en enkele woningen (vanaf 1975) met mechanische ventilatie Redelijk isolatieniveau vloer, muren en dak, mechanische ventilatie standaard Standaard goede isolatie-eisen aan muren, vloeren en dak en dubbel glas vereist; hybride altijd toepasbaar, met enkele kleine maatregelen om te zetten naar all-electric

3

Bouwjaar vanaf 2013

Hogere isolatie-eisen aan muren, vloeren en dak en glas. Makkelijk om te zetten naar allelectric toepassingen

Foxhol Foxhol is een dorp met een significant aantal oude woningen (categorie 3), en wellicht kansen voor een warmtenet vanwege aanwezigheid van duurzame warmtebronnen én enkele partners met veel woningen in bezit (bijna 38 % corporatiewoningen en 9% particuliere verhuur). Het totaal aantal woningen in Foxhol is 366, met woning uit alle mogelijke verschillende bouwperiodes van minimaal 25 tot 100 woningen per categorie. Alleen de categorie waar warmtepompen makkelijk kunnen worden toegepast (2012 of recenter) ontbreekt.

Van deze buurt is door de gebiedsregisseurs aangegeven dat door de bewoners ook kansen worden gezien voor (energie)uitwisseling met bedrijven. Een mooi onderwerp om met het nieuwe bestuur van de dorpsvereniging aan de slag te gaan; de gebiedsregisseur voor deze buurt is Dirk Keegstra. Mogelijke (rest)warmtebronnen: Industrie: Avebe (op 200 m) en Nippon (op 2 km) of asfalt productie (op 2,5 km) in Westerbroek. TEO: diverse oppervlaktewateren waar warmte uit gewonnen kan worden (o.a. Winschoterdiep en Foxholstermeer). TEA: RWZI en effluentleidingen waar warmte uit gewonnen kan worden. Organisatiegraad Buurtorganisatie: 3 stuks: activiteitenvereniging (Jeffrey Staal), dorpshuis De Klabbe en werkgroep dorpsbeheer Foxhol (Marck de Kloet).

Overig

4

De genoemde bedrijven met eventuele restwarmte zijn nog niet bezocht of onderzocht (er is nog géén contact geweest met de bedrijven); bij Avebe lijkt inmiddels redelijk veel bespaard te zijn. Hier nog bekijken of winning van restwarmte nog relevant is of gaat zijn in de toekomst. Voorgestelde aanpak: Polsen van werkgroep dorpsbeheer en buurtverenigingen voor opzet buurtaanpak energietransitie. Bij interesse, positieve respons: Buurtbijeenkomst waarin de mogelijke maatregelen en de mogelijke acties en ondersteuning door de gemeente besproken worden. Globaal onderzoek naar technische en financiële mogelijkheden toepassen warmtenet. Globaal onderzoek onder de bewoners voor draagvlak voor warmtenet en randvoorwaarden voor toepassing collectieve of individuele warmteopties, inclusief mogelijkheden voor het vinden van een lokale partij die exploitatie op zich wil nemen dan wel de randvoorwaarden waarbinnen een commerciële exploitant hiermee aan de slag wil gaan. Nader onderzoek naar collectieve of individuele warmte-opties, toegespitst op (clusters van) de verschillende soorten woningen en de geschetste randvoorwaarden van de dorpsbewoners en de betrokken interne en externe organisaties en bedrijven. Op basis van onderzoek vaststellen van vervolgaanpak en wijze van ondersteuning hierbij door de gemeente. Gevraagd budget voor Foxhol voor 2023: Activiteit

Bijeenkomsten met vertegenwoordigende instanties van bewoners (gemiddeld 1 x per maand)* Aanvullend onderzoek naar mogelijkheden toepassing restwarmte (hierbij wordt onderzoek 2e bron GorechtNoord als basis gebruikt) Nadere uitwerking mogelijke toepassing thermische energie uit oppervlaktewater of afvalwater Organiseren communicatieactiviteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst plus voorbereiding* Onderzoek technische opties met raming financiën Onderzoek naar randvoorwaarden bewoners en evt. exploitant warmtenet Onderzoek naar mogelijke maatregelen per cluster van woningen die vallen binnen de criteria Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Opzet monitoring

Totaalbedrag gemiddeld € 100,- /uur Totaal € 87.300,- excl. BTW

Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning

Kosten onderzoek of inhuur extern

60 / 40 /4

€10.000,-

€ 5.000,40 / 10 € 2.000,6/4 € 10.000,€ 8.000,€ 25.000,48 / 36 € 2.500,-

154 / 94 = 248 € 24.800

€ 62.500,-

*De organisatie van de (buurt)bijeenkomsten ligt bij de buurtorganisatie(s)

5

Vosholen-West Een buurt met relatief nieuwe woningen (categorie 6; overwegend nieuwbouw koopwoningen met 505 woningen die zijn gebouwd tussen 2004 en 2021), die waarschijnlijk zonder veel maatregelen over kunnen naar gasvrij met all-electric warmtepompen.

Liesbeth Zwart is voorlopig voor Vosholen de betrokken gebiedsregisseur.

6

Voorgestelde aanpak: Afstemming vraag buurt / wijkcommissie met mogelijk aanbod vanuit de gemeente. Bij interesse, positieve respons: Bepalen mogelijke maatregelen specifiek bij de woningen uit de genoemde bouwperiode, met wellicht nog wat verschillen voor wat betreft voor en na 2012, afgiftesystemen en verschillen met tussen- hoek en vrijstaande woning. Buurtbijeenkomst waarin de aanpak en ondersteuning van de gemeente wordt aangegeven, globaal overzicht van mogelijke maatregelen en vouchers voor een Thuisscan van EnergieZuinigThuis (EZT) worden aangeboden. Vervolgbijeenkomst met bespreken voorstellen vergelijkbare woningen (indelen in 3 of 4 groepen). Aanbod (hybride), all electric of all electric ready warmtepompen. Gevraagd budget voor Vosholen-west in 2023: Activiteit

Bijeenkomsten met vertegenwoordigende instanties van bewoners: Organiseren communicatieactiviteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst met aanbod vouchers Thuisscan - EZT Beschikbaar stellen vouchers (400?) Gedetailleerd onderzoek technische opties met raming financiën Buurtbijeenkomst met bewoners die Thuisscan - EZT hebben laten doen in 3 of 4 groepen Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Begeleiding aanvragen offertes of gezamenlijke inkoop Monitoring

Totaal € 57.500,- excl. BTW

Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning 48 / 24

Kosten onderzoek of inhuur extern

24 / 4 6/4

€ 3.000,€ 800,€ 16.500,€ 5.000,-

8/8

€ 1.600,-

12/8 48/36

€ 5.000,-

4/4 148 / 88 = 236

€ 2.000,-

€ 23.600,-

€ 33.900,-

Organisatiegraad: Wijkcommissie de vossenstreek (C. van Eggeraat is de contactpersoon) Het is onbekend of deze wijkcommissie op energiegebied actief aan de slag wil gaan.

7

De Schildmeerdorpen De 6 dorpen rond het Schildmeer hebben een relatief lage dichtheid (categorie 2 ruime buurten en dorpen); Het gaat om de dorpen Overschild, Schildwolde, Siddeburen, Hellum, Steendam en Tjuchem. Samen herbergen deze dorpen 1552 woningen waarvan 20% sociale huur en 11% particuliere verhuur. Er is een evenredige verdeling van bouwperiodes (10-15%, waarin alleen de bouwperiode tussen 1993 en 2012 is oververtegenwoordigd met 27%). Er zijn voornamelijk vrijstaande woningen waardoor de aanleg van een warmtenet hier niet voor de hand ligt, ondanks dat er een enorme warmtebron tussen de dorpen ligt, het Schildmeer. Klein collectieve opties voor meerdere woningen zouden nog kunnen worden bekeken, net als individueel gebruik per woning van de warmte uit het Schildmeer. Gebiedsregisseur voor de Schildmeer-dorpen is Sander Bentum.

Buurtorganisatie(s): Verenigde Schilddorpen, energiecoöperaties Steendam-Tjuchem en Duurzaam Duurswold , contactpersonen: Fred Mahler en Curtis Bänffer. Voorgestelde aanpak: Afstemming vraag buurt / wijkcommissie met mogelijk aanbod vanuit de gemeente. Bij interesse, positieve respons: Buurtbijeenkomst met vertegenwoordigende instanties waarin de mogelijke maatregelen besproken worden en aanbod voor Thuisscan en nader onderzoek wordt gedaan En toelichting huidig aanbod Energieloket voor (hybride) warmtepompen Bijeenkomst Schilddorpen breed met toelichting op Thuisscan Uitrol Thuisscan Aanvullend onderzoek naar mogelijke maatregelen per cluster van woningen (verschillende bouwperiodes, meeste woningen zijn vrijstaand) (Eventueel nog dit jaar of volgend jaar: (online) bijeenkomsten voor maatregelen vergelijkbare woningen)

8

Gevraagd budget voor ondersteuning van de Schildmeerdorpen voor 2023: Activiteit Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning Bijeenkomsten met vertegenwoordigende instanties van bewoners: Organiseren communicatieactiviteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst plus voorbereiding en aanbod vouchers voor Thuisscan – EZT Beschikbaar stellen vouchers (1000) Onderzoek technische opties woningen met raming financiën Onderzoek naar randvoorwaarden bewoners voor te kiezen maatregelen op basis van de mogelijkheden Onderzoek naar mogelijke maatregelen per cluster van woningen die vallen binnen de randvoorwaarden die de buurt heeft aangegeven Buurtbijeenkomst met bewoners die Thuisscan - EZT hebben laten doen in 4 of 5 groepen Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Opzet monitoring

Totaalbedrag gemiddeld € 100,- /uur Totaal € 134.500,-

Kosten onderzoek of inhuur extern

60 / 40 40 / 10 € 5.000,6/4 € 40.000,€ 15.000,€ 12.000,€ 30.000,-

8/6

€ 3.200,-

48 / 36 € 3.500,-

162 / 96 = 258 € 25.800,-

€ 108.700,-

Mogelijke (rest)warmtebronnen: TEO: De potentie van warmte uit het Schildmeer is enorm. In de winter, wanneer de grootste warmtevraag optreedt, is echter het temperatuurniveau laag. Met een individuele bodembron (gesloten WKO) is een hogere basistemperatuur mogelijk. Collectieve WKO kan alleen uit als er voldoende afzet is binnen het gebied. De lage dichtheid van de huidige bebouwing is hier de bottleneck. De aanleg van een warmtenet wordt hierbij erg duur, collectief gebruik van warmte uit het Schildmeer wordt daarom een optie die (veel) duurder is dan het toepassen van individuele duurzame warmte-opties. Wel kan er gebruik gemaakt worden van warmte uit het Schildmeer voor individuele woningen die aan het Schildmeer liggen. Deze optie kan binnen de genoemde onderzoeken als maatregel verder worden onderzocht en financieel en technisch vergeleken worden met een individuele bodembron. Organisatiegraad Goed: er is regelmatig overleg tussen de Schilddorpen. De gezamenlijke schilddorpen willen graag actief aan de slag met de energietransitie.

9

Zuidbroek In Zuidbroek (categorie 2) zijn net als in Foxhol kansen vanwege de ligging bij industrieterrein de Gouden Driehoek. Er is een goede mix van huur en koop (27% coöperatie en 8% particuliere verhuur). In Zuidbroek zit ook een sterk algemeen bestuur en er kan wellicht gebruik gemaakt worden van geld uit een gebiedsfonds dat vanwege de windmolens jaarlijks beschikbaar komt. Zuidbroek is met 1562 woningen één van de grootste buurten van Midden-Groningen. Er is een lage bebouwingsdichtheid van zo’n 3 woningen per hectare, maar haal je daar de groengebieden af, dan kom je rond de 8 woningen per hectare uit. Vanwege de gunstige ligging tegen het bedrijventerrein (voor eventuele restwarmte) en het Winschoterdiep (voor toepassing van aquathermie) is een globaal onderzoek naar deze toepassingen voor (een deel van) Zuidbroek toch relevant. Ook klein collectieve warmte- opties voor meerdere woningen zou nog kunnen worden bekeken.

Voor Zuidbroek is Michelle Bieleveld gebiedsregisseur. Voorgestelde aanpak: - Polsen lokale buurtverenigingen voor opzet van buurtaanpak energietransitie. - Buurtbijeenkomst waarin de mogelijke maatregelen en de mogelijke acties en ondersteuning door de gemeente besproken worden. - Globaal onderzoek naar technische en financiële mogelijkheden toepassen warmtenet. - Globaal onderzoek onder de bewoners voor draagvlak voor warmtenet en randvoorwaarden voor toepassing collectieve of individuele warmteopties, inclusief mogelijkheden voor het vinden van een lokale partij die exploitatie op zich wil nemen dan wel de randvoorwaarden waarbinnen een commerciële exploitant hiermee aan de slag wil gaan. - Nader onderzoek naar collectieve of individuele warmte-opties, toegespitst op de verschillende soorten woningen (clusters) en de geschetste randvoorwaarden van de dorpsbewoners en de betrokken interne en externe organisaties en bedrijven. - Op basis van onderzoek vaststellen van vervolgaanpak en wijze van ondersteuning hierbij door de gemeente.

10

Gevraagd budget voor Zuidbroek voor 2023: Activiteit

Bijeenkomsten met vertegenwoordigende instanties van bewoners: Organiseren communicatieactiviteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst plus voorbereiding Onderzoek mogelijke bronnen restwarmte Onderzoek mogelijke toepassing TEO of TEA (aquathermie uit oppervlakte of afvalwater) Onderzoek technische opties woningen met raming financiën Onderzoek naar randvoorwaarden bewoners en evt. exploitant warmtenet Onderzoek naar mogelijke maatregelen per cluster van woningen die vallen binnen de gestelde randvoorwaarden / criteria Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Opzet monitoring

Totaalbedrag gemiddeld € 100,- /uur Totaal € 94.300,- excl. BTW

Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning

Kosten onderzoek of inhuur extern

60 / 40 40 / 10 € 4.000,6/4 € 5.000,€ 15.000,€ 10.000,€ 8.000,€ 25.000,-

48 / 40 € 2.500,-

154 / 94 = 248 € 24.800,-

€ 69.500,-

Organisatiegraad Qua buurtorganisatie is er De Broeckhof , Dorpsraad Zuidbroek I: dorpsraadzuidbroek.com, en Buurt- en dorpsvereniging De Schrijvershoek, Adres: Trekweg 5, 9636 AK Zuidbroek Telefoon: 0598 452 922 Overig In Zuidbroek is geld beschikbaar vanuit gebiedsfonds.

11

Zuiderpark De buurt Zuiderpark valt onder Categorie 2; ruime stadskern. Het is een kleine buurt met 341 woningen waarvan 242 (70%) uit dezelfde bouwperiode (rond 1970). Hierbij zijn dus veel woningen die dezelfde met maatregelen richting aardgasvrij zouden kunnen. Gebiedsregisseur voor deze buurt is voorlopig Liesbeth Zwart.

Voorgestelde aanpak: Overleg met bewonersvereniging over voorgestelde aanpak en mogelijke ondersteuning door de gemeente Midden-Groningen. Bij interesse, positieve respons: - Buurtbijeenkomst waarin de mogelijke maatregelen van deze woningen en het aanbod van een Thuisscan besproken wordt. - Bijeenkomst waarbij de voorgestelde maatregelen worden toegelicht - Eind dit jaar of volgend jaar: begeleiding aanbod hybride, all electric ready of all electric warmtepompen

12

Gevraagd budget voor Zuiderpark voor 2023: Activiteit

Bijeenkomst met vertegenwoordigende instanties van bewoners: Organiseren communicatie activiteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst met aanbod vouchers Thuisscan Beschikbaar stellen vouchers voor Thuisscan - EZT (250?) Onderzoek technische opties met raming financiën Buurtbijeenkomst met bewoners die Thuisscan hebben laten doen Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Begeleiding aanvragen offertes of gezamenlijke inkoop

Monitoring Totaal € 52.200,- excl. BTW

Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning

Kosten onderzoek of inhuur extern

32 / 20 24 / 4 6/4

8/8

€ 3.000,€ 800,€ 12.500,€ 5.000,€ 1.600,-

12/8 48/36

€ 5.000,-

4/4 134/84 = 218 € 21.800,-

€ 2.500,€ 30.400,-

Organisatiegraad In Zuiderpark is een bewonersvereniging, wijkvereniging Zuiderpark, die recent wat actiever is geworden, voorzitter is Niels Eldering. Wijkvereniging is actiever aan het worden?

13

Woldwijck Oost en/of Midden Als extra buurt zouden we nog één van de Woldwijck-buurten kunnen kiezen (uit categorie 4 en 5). In Woldwijck staan veel koopwoningen uit de bouwperiode tussen 1966 en 1979. Deze woningen zijn bij de bouw slecht geïsoleerd. Relatief veel bewoners hebben een laag inkomen. Aanpak van Energiearmoede zal hier een belangrijk thema zijn. Op basis van organisatiegraad lijkt er voorkeur te zijn voor Woldwijck Oost (551 woningen). Hier zijn relatief meer koopwoningen (bij midden is slechts 25% koopwoning, bij Oost is dat 55%) Gebiedsregisseur is hier Liesbeth. Woldwijck Midden heeft een gunstiger dichtheid van woningen voor toepassing van een warmtenet.

Buurtorganisatie: Sterrenflat of Woldwijckcentrum / Buurtvereniging Woldwijck Oost = momenteel zeer actief (staat (nog) niet op internet)

14

Voorgestelde aanpak Woldwijck Oost: Afstemming vraag buurt / wijkcommissie met mogelijk aanbod vanuit de gemeente. Bij interesse, positieve respons: Buurtbijeenkomst waarin de mogelijke maatregelen besproken worden en het aanbod voor vouchers van de Thuisscan (Energiezuinig Thuis) Aanbod isolatie, LTV, (hybride) warmtepompen (zie voorbeeld Zuiderpark) Gevraagd budget voor Woldwijck-Oost in 2023: Activiteit

Bijeenkomst met vertegenwoordigende instanties van bewoners: Organiseren communicatie activiteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst met aanbod vouchers Thuisscan EZT Beschikbaar stellen vouchers Thuisscan - EZT (250) Onderzoek technische opties met raming financiën Buurtbijeenkomst met bewoners die Thuisscan hebben laten doen Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Begeleiding aanvragen offertes of gezamenlijke inkoop Monitoring

Totaal € 55.100,- excl. BTW

Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning

Kosten onderzoek of inhuur extern

40 / 24 32 / 8 6/4

€ 3.500,€ 800,-

8/8

€ 12.500,€ 5.000,€ 1.600,-

12/8 48/36

€ 5.000,-

4/4 150/92 = 242

€ 2.500,-

€ 24.200

€ 30.900

15

Voorgestelde aanpak Woldwijck-Midden: Buurtbijeenkomst waarin de mogelijke maatregelen van deze woningen besproken worden Onderzoek naar mogelijkheden warmtenet en draagvlak hiervoor bij de bewoners (zie voorbeeld Foxhol en Zuidbroek) Budget voor project Woldwijk-Midden voor 2023: Activiteit

Bijeenkomsten met vertegenwoordigende instanties van bewoners: Organiseren communicatieactiviteiten Communicatiemiddelen Buurtbijeenkomst plus voorbereiding Onderzoek technische opties met raming financiën Onderzoek naar randvoorwaarden bewoners en evt. exploitant warmtenet Onderzoek naar mogelijke maatregelen per cluster van woningen die vallen binnen de criteria Uitwerken vervolgaanpak en mogelijke ondersteuning van de gemeente Opzet monitoring

Totaalbedrag gemiddeld € 100,- /uur Totaal € 72.900,- excl. BTW

Indicatie uren procesbegeleiding en technische ondersteuning

Kosten onderzoek of inhuur extern

60 / 40 40 / 10 € 3.000,6/4 € 10.000,€ 8.000,€ 25.000,48 / 36 € 2.500,-

154 / 90 = 244 € 24.400,-

€ 48.500,-

Margrietpark (Aanpak spikkelstraten) In Margrietpark gaat Woningcorporatie Lefier aan de slag met het opknappen van woningen die op de nominatie staan om te worden verkocht. Om te voorkomen dat deze woningen, die nog niet goed zijn geïsoleerd, verkocht worden en vervolgens niet meer worden verduurzaamd, worden ze vóór verkoop geïsoleerd tot label C of hoger. Het gaat om zo’n 5 verschillende huurwoningen, totaal 25 woningen van Lefier met naar schatting een kleine 100 vergelijkbare koopwoningen in de betreffende straten. Voorstel is om het aanbod voor de huurwoningen te verbreden naar een aanbod naar de huurders en de (inmiddels door de woningbouwcorporatie inmiddels verkochte) koopwoningen of de koopwoningen of andere vergelijkbare koopwoningen in de buurt.

16

Activiteit Gesprekken met projectleider woningcorporatie Lefier en uitvoerende aannemer over mogelijkheden verbreden aanbod naar kopers Buurtbijeenkomst voor koopwoningen (eigenaar-bewoners) met uitleg aanbod Aanbod extra subsidie 2000 Euro? Kosten bij respons 25 van de 100 koopwoningen Opzetten vervolgaanpak voor toepassing duurzame warmte-opties Communicatie en afstemmingsactiviteiten voor Gezamenlijk isolatie- aanbod huur en koopwoningen Monitoring Totaal = 60.900

Indicatie uren 8 /12

8/8 50.000 12/12 12/12

2500 40/44 = 84 8400

52.500

-

17

Overzichtstabel buurten Categorie

Naam

Aantal woningen en dichtheid

Organisatie graad

Diversiteit

Snel resultaten

Vouchers

Projectkosten/ kosten per woning

1: vrijstaande woningen 2: ruime buurten/dorpen

Schildmeer -dorpen Zuidbroek

2551/<5

++

+/-

+/-

134.500/53

1562/3-20

+

++

500 – 1000? 0?

Zuiderpark Foxhol

341 / 9 366/15

+/-

++

++ +

250 0?

51.200/150 87.300/238

WoldwijckMidden Woldwijck – Oost De Vosholenwest Margrietpark

865/40

+/-

-

+

0?

72.900/84

551 / 17

+/-

-

+

250

55.100/100

505 / 14

-?

-

++

400

57.500/114

?

-

++

?

60.900

1400 1900

€613.700,-

3: significant aantal oude woningen 4: stadskern dicht 5: stadskern ruim 6: overwegend nieuwbouw 7. Spikkelaanpak Totale kosten

94.300/60

Overzichtstabel reeds lopende buurten Naam

Cat.

Kiel Windeweer Gorecht Noord Lageland Steendam Tjuchem (extra) kosten 2023

1/3

Organisatie- Diversiteit Vouchers graad +++ + ?

4 1 1 1

+ +/++ ++

-

Snel haalbare resultaten +

Kosten per woning +

20? -

Met de aanpak van de buurten wordt uiteraard afgestemd met: -

De aanpak voor het verlichten van energiearmoede Hybride warmtepompen project en ander aanbod vanuit Energieloket

18