03. Bijlage 1 Boekwerk jaarstukken 2020

Gemeente Midden-Groningen. Jaarstukken 2020.

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Gemeente Midden-Groningen. Jaarstukken 2020. Uitgavedatum: 10 juni 2021. Bezoekadres: Locatie Hoogezand (vanaf 12 juli 2021). Gorecht-Oost 157, 9603 AE Hoogezand. Locatie Hoogezand (tot 10 juli 2021). Kerkstraat 2, 9603 AL Hoogezand. Locatie Slochteren (tot 10 juli 2021). Hoofdweg 10a, 9621 AL Slochteren. Postadres: Postbus 75, 9600 AB Hoogezand. Telefoon: Fax: E-mail: Internet:

0598 – 37 37 37. 0598 – 37 36 99. gemeente@midden-groningen.nl www.midden-groningen.nl

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Inhoudsopgave Deel 1 - Algemeen

5

Leeswijzer

5

1.1

Inleiding

6

1.2

Jaarrekening in één oogopslag

16

1.3

Samenstelling college en gemeenteraad

17

Deel 2 - Programma’s

20

2.1

Programma Dorpen en wijken

20

2.2

Programma Sociaal

44

2.3

Programma Economie

91

2.4

Programma Dienstverlening

105

2.5

Programma Gevolgen Gas-en zoutwinning

113

2.6

Programma Bestuur en bedrijfsvoering

126

Deel 3 - Paragrafen

137

3.1

Paragraaf Bedrijfsvoering

137

3.2

Paragraaf Lokale heffingen

145

3.4

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

155

3.5

Paragraaf Financiering

159

3.6

Paragraaf Verbonden partijen

168

3.7

Paragraaf Grondbeleid

180

3.9

Paragraaf Taakstelling

191

Deel 4 - Jaarrekening

194

4.1

Overzicht baten en lasten

194

4.2

Toelichting op baten en lasten

196

4.3

Balans

204

4.4

Toelichting balans

206

4.5

Overzicht van lasten en baten per taakveld

230

4.6

Overzicht reserves en voorzieningen

234

4.7

Investeringen

242

4.8

Overzicht verantwoording specifieke uitkeringen (SISA).

248

4.10

Controleverklaring accountant

269

3

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Deel 1 Algemeen

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Deel 1 Algemeen Leeswijzer In deze leeswijzer leiden wij u stapsgewijs door de verschillende onderdelen van de jaarstukken.

Deel 1 - Algemeen Allereerst geeft het college in de Inleiding een samenvatting van de ontwikkelingen en behaalde resultaten in 2020. Vervolgens presenteren wij de Jaarrekening in één oogopslag. Daarna volgen de samenstellingen van college en raad. Na deze algemene inleiding zijn de jaarstukken ingedeeld in 3 onderdelen: de programmaverantwoording, de paragrafen en de jaarrekening.

Deel 2 – Programma’s Het jaarverslag kent zes beleidsprogramma’s, te weten ‘Dorpen en wijken’, ‘Sociaal’, ‘Economie’, ‘Dienstverlening’, ‘Gevolgen gas- en zoutwinning’ en ‘Bestuur en bedrijfsvoering’. Het bestuur legt in de programma’s verantwoording af aan de raad en de inwoners van Midden-Groningen over de voorgenomen doelen, zoals deze in de begroting zijn vastgesteld. We gaan in op de realisatie van de doelstellingen aan de hand van de 3 W-vragen: • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft dit gekost? De financiële informatie binnen de programma’s is op het niveau van producten opgenomen. Indien van toepassing zijn beleidsindicatoren opgenomen, waaronder de verplichte indicatoren die het BBV voorschrijft

Deel 3 - Paragrafen Hier vindt u de paragrafen die het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht voorschrijft, namelijk: Bedrijfsvoering, Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en Risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Verbonden partijen en Grondbeleid. Daarnaast vindt u hier de paragrafen Bestuur en Taakstelling. Voor de toezichthouder, de provincie is deze informatie van belang om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen. Daarnaast biedt het ook veel inzicht aan de gemeenteraad.

5

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Deel 4 - Jaarrekening In het financiële gedeelte legt het bestuur verantwoording af over de financiële staat van de gemeente in het afgelopen jaar. Het geeft een overzicht van de balans per eind 2019 en per eind 2020. Het geeft inzicht in de exploitatie van de gemeente per product en per taakveld over 2020. Daarnaast biedt het diverse financiële overzichten per onderdeel en geeft het inzicht in een aantal specifieke onderwerpen, waaronder de SISA, WNT en lopende kredieten. Hierbij gaat het ook in op de financiële grondslagen van de jaarrekening zoals deze gehanteerd worden binnen de gemeente.

1.1 Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2020 van de gemeente Midden-Groningen. Het financiële resultaat bedraagt € 2.430.502 positief. Het resultaat inclusief de budgetoverhevelingsvoorstellen (€ 2.313.635) is € 116.867 voordelig. Dit licht positieve resultaat is een positieve resultaatontwikkeling ten opzichte van de najaarsnota 2020, waarin we een nadelig jaarrekeningresultaat voorspelden van € 635.000. Het licht positieve jaarrekeningresultaat ontstaat door enkele incidentele meevallers en bijsturing waar dat nodig én mogelijk is. Uiteraard heeft corona in 2020 stevige invloed gehad op de uitvoering van onze werkzaamheden en de financiën. Het is lastig om die invloed over de gehele linie exact te duiden en daaraan conclusies te verbinden voor een toekomst waarin corona een minder grote rol zal spelen. Ondanks de lastige vergelijking met een situatie zonder corona biedt het licht positieve resultaat over 2020, na enkele jaren van financiële tekorten, perspectief om de financiële positie van onze gemeente steeds stabieler te maken. Het is onze opgave dat ook meerjarig te realiseren. Het blijft daarbij een continue opgave om de uitgaven te beperken. En dat is niet altijd eenvoudig. Zeker niet in een jaar dat door corona het maximale vraagt van de lenigheid en creativiteit van onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en eigen organisatie.

We hebben oog voor de grote uitdagingen waar onze inwoners in 2020 voor hebben gestaan én soms nog staan. We hebben, door financiële steun vanuit het rijk, ruimhartig coronacompensatie kunnen geven, maar zien ook dat compensatie iets anders is dan volledige aanvulling tot op het oude niveau. We begrijpen dan ook de zorgen, die onze inwoners en ondernemers daarover hebben geuit. Ondanks de enorme opgaven afgelopen jaar gloort er hoop aan het einde van de (corona)tunnel en zijn we content met de financiële handreiking die het rijk ons heeft geboden om de effecten van de crisis het hoofd te bieden. We hopen dat het rijk ons ook in de toekomst net zo ruimhartig tegemoetkomt voor de kosten in het sociaal domein en het mogelijke effect van de herijking van het gemeentefonds bijstelt. We hebben gezien dat het kan! Ondanks dat 2020 de geschiedenisboeken in zal gaan als coronajaar -en we ook in deze jaarrekening meer dan eens rekenschap moeten geven van de gevolgen van corona op onze activiteiten- zijn er veel meer ontwikkelingen geweest, die aandacht verdienen in onze terugblik.

6

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Gevolgen gas- en zoutwinning De gemeente Midden-Groningen ligt in het kerngebied van de gevolgen van de gaswinning. Deze gevolgen hebben grote invloed op de gemeenschap. Het vraagstuk rond de veiligheid voor de inwoners en de versterkingsopgave is van ongekende omvang en erg complex, zowel in de uitvoering als in het beleid. Het Plan van Aanpak versterking is hierbij voor ons een belangrijk basisdocument om de veiligheid voor onze inwoners op het gewenste niveau te krijgen. We willen graag tempo maken en proberen daarom niet alleen goede plannen te maken, maar ook gelijktijdig de daadwerkelijke aanpak te versnellen door te verkennen en experimenteren. Dat lukt op meerdere plekken, maar we zijn reëel in de constatering dat het totale traject van versterking er één is van de lange adem. De lange looptijd heeft uiteraard grote consequenties voor onze inwoners. We kunnen dat niet zomaar wegnemen, maar doen er alles aan om hun onzekerheden en problemen te ontlasten. Door de verschillende geldstromen vanuit het rijk zien we die mogelijkheden. We zullen er steeds op letten dat de middelen ook echt toereikend zijn. Alleen zo kan het vertrouwen worden hersteld en kunnen we ervoor zorgen dat de leefbaarheid in de dorpen overeind blijft, de kwaliteit van de scholen en de gebouwen goed is én blijft en dat onze inwoners een mooie toekomst voor zich hebben.

Scholenprogramma Als er één plek symbool staat voor het bieden en versterken van toekomstperspectief dan is dat wel het schoolgebouw. Het is de plek waar talenten worden ontwikkeld en waar letterlijk een belangrijk deel van de toekomst – voor individu en gemeenschap vorm krijgt. Het spreekt voor zich dat dat in ieder geval in goede en veilige gebouwen moet, maar we willen een steviger impuls geven. Vandaar dat we uitvoering geven aan het convenant aardbevings- en toekomstbestendige scholenbouw Groningen. Hiermee combineren we het waarborgen van een veilige onderwijsomgeving, met het realiseren van een verbetering voor onderwijs in de hele regio. Nadat we met uw raad in het najaar van 2019 hebben besloten om de verantwoordelijkheid voor deze versterkingsprojecten in eigen hand (i.p.v. CVW) te nemen, zien we dat we met minder betrokken partijen nog meer tempo kunnen maken. We staan simpelweg samen met het onderwijsveld aan het roer om tot uitvoering van de projecten te komen én dat loopt als een trein. Zo hebben zeven scholen al een veilig en toekomstbestendig gebouw en is de (ver)bouw of de voorbereiding voor ruim 20 scholen in volle gang. We verwachten dat we in 2022 het programma af kunnen ronden.

Nationaal Programma Groningen Zowel de versterkingsopgave als het scholenprogramma zijn essentiële bouwstenen voor het bieden van meer toekomstperspectief in Midden-Groningen. Met het NPG zetten we daar nog eens een flinke plus bovenop. Het NPG biedt ons, ondanks de moeilijke financiële positie, de nodige financiële armslag om dat te doen. Hoewel corona hier het tempo in de voortgang van planvorming (lastiger participatie) en besluitvorming er soms wat uithaalde, zijn we tevreden met de basis die we eind 2020 en begin 2021 hebben gelegd voor het vervolg.

7

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Met het lokaal programmaplan en de 16 nieuwe projecten bij het NPG komt er ruim € 17,5 miljoen bovenop de in 2019 toegekende grofweg € 12,5 miljoen voor de 12 projecten van destijds. Het NPG krijgt zo de robuuste vorm, die nodig is én onze inwoners verdienen. De verdere organisatie, participatie en uitvoering geven we in 2021 verder vorm. Daar hoort ook het voorbereiden van aanvragen voor nieuwe projecten bij, want hoewel we nu een mooie basis leggen, zullen we het programma de komende (10) jaren verder gaan uitbouwen. De toenemende omvang van het programma is ook reden om vanaf deze jaarrekening binnen het programma Gas- en Zoutwinning een apart onderdeel voor de NPG op te nemen in de P&C-documenten. Immers in de komende jaren zal zo’n € 47,5 (nu grofweg 30 toegekend) miljoen worden aangewend. Een bedrag dat na de evaluatie in 2024 flink aangevuld kan worden.

Sociaal domein De coronacrisis vormde in 2020 een grote, ongekende uitdaging in onze samenleving. Binnen het sociaal domein heeft deze crisis met de beperkende maatregelen een groot effect gehad op de uitvoering van de verschillende taken. Hoewel we er konden zijn voor onze meest kwetsbare inwoners door ondersteuning op maat te bieden, ontkwamen we er niet aan dat door corona de toegankelijkheid tot voorzieningen voor onze inwoners beperkter werd. Activiteiten werden gestopt of in andere vorm aangeboden. Gebruikelijke ontmoetingsplekken zoals dorpshuizen en bibliotheken werden gesloten. Ook in de begeleiding (Wmo) zagen we een daling van het aantal indicaties. Dat wil niet per definitie zeggen dat we nog veel inhaalzorg moeten plegen. Immers digitale zorg op afstand werkt in veel gevallen goed én kan ook na corona soelaas bieden om goede zorg tegen lagere kosten aan te bieden. Toch sluiten we niet uit dat er achtergestelde zorgvraag is. Monitoring hiervan, met een spilfunctie voor onze sociale teams, staat dan ook hoog op onze agenda. Verder zagen we dat de bijstandsuitkeringen in 2020 stegen met 1,9% (t.o.v. 2019), maar dat een toestroom ondanks de coronacrisis (vooralsnog) uitbleef; bij de Gemeentelijke kredietbank constateren we hetzelfde beeld.

Ook hiervoor geldt dat we het verloop goed in de gaten houden op het moment dat ondersteunende maatregelen door de overheid worden afgebouwd of gestopt.

Economie, wonen en openbare ruimte Voor vele ondernemers was 2020 een zwaar jaar. Enerzijds moest er worden geïnvesteerd in maatregelen om coronaveilig te kunnen ondernemen en anderzijds moesten de deuren meer dan eens worden gesloten vanwege de lockdown. Door onze ondernemers te informeren en te ondersteunen in de compensatie-trajecten of door bijvoorbeeld een tijdelijke ontheffing van de winkeltijden af te geven, hebben we, naast een luisterend oor, enig perspectief kunnen bieden. We constateerden ook dat het aantal openstaande vacatures in onze gemeente flink daalde. Hoewel dat in tijden van onzekerheid een logische ontwikkeling is, zet het uiteraard de uitstroom van bijvoorbeeld uitkering naar regulier werk onder druk. Toch hebben we goede hoop dat zodra er weer meer kan, het aantal vacatures en banen weer gaat stijgen. Niet alleen omdat bestaande bedrijven, winkels en horeca weer open kunnen, maar ook omdat er nieuwe ondernemers een plek in onze mooie gemeente hebben gevonden. Immers, ondanks de crisis, zagen we nieuw ondernemerschap opkomen. Het resulteerde onder andere in de verkoop van bedrijfskavels.

8

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Niet alleen de verkoop van onze bedrijfskavels ziet er goed uit. Ook de ontwikkelingen in onze grondexploitaties voor woningbouw kende in 2020 een positief verloop. Zo zijn er mooie verkoopcijfers voor bijvoorbeeld het Stadhart en het Julianapark in Hoogezand, De IJsbaan in Sappemeer en de Tolweg in Muntendam. Dat is niet alleen mooi voor onze gemeentelijke portemonnee, maar ook om tot een mooie invulling van deze gebieden te komen. Dat laatste zien we zeker ook in Gorecht-West, waar we in 2020 fase 3 opleverden, fase 4 op hebben gestart en voor fase 5 de verdere planvorming ter hand namen. Ook voor het plan de Vosholen fase II hebben we de nodige voorbereidingen getroffen. Naast de ontwikkeling van zowel nieuwe woon- en werklocaties hebben we veel aandacht besteed aan een goede inpassing en begeleiding van nieuwe ontwikkelingen in het energielandschap (wind- en zonparken). Maar niet alleen de realisatie van nieuw (openbaar) gebied had onze aandacht, ook rondom het beheer van de bestaande openbare ruimte zijn flinke stappen gezet. Zo werkten we achterstallig groenonderhoud weg en zijn we begonnen met gebiedsgericht werken. Wel zien we dat het realiseren van ons ambitieniveau met de huidige middelen niet eenvoudig is. Verder hebben we in 2020 volgens ons nieuwe, geharmoniseerde, plan voor de afvalinzameling gewerkt.

We zijn content over de eerste inhoudelijke resultaten, maar zien ook dat de kostendekkendheid stevig onder druk staat. Het succes van het nieuwe afvalbeleidsplan (minder ledigingen) zorgt voor aanzienlijke lagere opbrengsten. In 2020 vangen we dit nadeel door aanwending van de voorziening voor afval op.

Dorpen en wijken In een jaar waarin het hebben van contact - op zijn zachtst gezegd – niet eenvoudig was, wordt het belang van het behouden en creëren van sociale cohesie nog eens onderstreept. Door (grotendeels) digitaal de verbinding met onze inwoners, buurt- en dorpshuizen te houden, hebben we toch een actieve ondersteuning bij én begeleiding van initiatieven kunnen bieden. Het zorgde voor mooie resultaten, zoals het mobiliteitsplan en het project rondom het verminderen van zwerfaval. Ook het gezamenlijk verder brengen van een aanvraag binnen NPG van bijvoorbeeld het 6 Schildmeerdorpen-experiment kan een succes worden genoemd. Hoewel het vanwege corona lastig was om culturele evenementen door te laten gaan, hebben we onder andere actief deelgenomen aan de landelijke kunstmanifestatie voor 75- jaar vrijheid, hebben we op scholen kunst en cultuureducatie verzorgd en is een vervolg gemaakt met de ‘Kroniek van Overschild’ Zodra corona meer naar de achtergrond is gedrukt zullen we de culturele activiteiten weer op het niveau brengen dat het verdiend. Uiteraard was de tijdelijke sluiting van onze buurt- en dorpshuizen door corona een domper. Allereerst omdat de ‘tweede huiskamer’ voor velen daarmee dicht bleef, maar ook omdat de (beperkte) opbrengsten voor de dorps- en buurthuizen wegvielen, terwijl de kosten doorliepen.

Door via de coronacompensatie de huur te kunnen kwijtschelden, hebben we kunnen bijdragen in de belangrijke rol van de bestaande buurt- en dorpshuizen.

9

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Trots zijn we ook op het feit dat we in 2020 de realisatie van nieuwe ontmoetingscentra weer een stap verder hebben gebracht. De uitvoering van MFA Meeden, de start van de bouw van het nieuwe dorpshuis Froombosch en het nieuwe kindercentrum Zuiderkroon lopen voorspoedig. Dus zodra het straks weer kan, hebben we nog meer mooie plekken voor ontmoeting!

Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening Ondanks dat vanaf maart 2020 van ‘normaal werken’ door de lockdown geen sprake meer was, hebben de bedrijfsvoering en de dienstverlening ‘gewoon’ doorgang gevonden. Met thuiswerken of werken op locatie onder strenge voorwaarden hebben onze inwoners slechts minimale hinder ondervonden. Ook het bestuurlijke proces vond tijdens de bijzondere omstandigheden gewoon doorgang. Ondanks dat de dienstverlening beperkt door corona is geraakt, zorgde corona er wel voor dat er spanning blijft tussen enerzijds het verder op orde krijgen van de dienstverlening en bedrijfsvoering en anderzijds de wens om de ambities van Midden-Groningen te verwezenlijken. Deze spanning is aanwezig in het primaire proces en de ondersteunende bedrijfsvoering. Hierbij komt dat zowel de lopende bezuinigingsopgave als de bezuiniging op basis van het onderzoeksrapport van Berenschot (vanaf 2022) deze spanning vergroot. Tot slot willen we de vorderingen van de bouw van het nieuwe gemeentehuis in 2020 niet onbenoemd laten. Het hoogste niveau werd gehaald en alle seinen staan op groen om, als corona het toelaat, dit jaar de opening te vieren.

Bezuinigingen Wanneer we kijken naar het jaarrekeningresultaat over 2020 kunnen we concluderen dat het totaal vastgestelde bezuinigingspakket van ruim € 12,5 miljoen voor 2020 is gehaald. We zien dat we door stevig bijsturen onze uitgaven bewust kunnen drukken. We ontwikkelen een steeds groter kostenbewustzijn binnen onze organisatie en zoeken naar alternatieve (desnoods incidentele) bezuinigingen op het moment dat we constateren dat een bepaalde bezuiniging vooralsnog lastig op structurele basis is in te vullen. Het vergrote kostenbewustzijn is gezien onze financiële positie nodig en sorteert effect. Hierbij moeten we wel constateren dat corona een haarscherp beeld over de bezuinigingen enigszins vertroebeld. Niet zozeer omdat we ruime coronacompensatie ontvingen, want die middelen kunnen we goed aan de extra interne en externe kosten koppelen. Het lastige zit hem vooral in het feit dat corona de vooraf verwachte uitvoering van werkzaamheden inhoudelijk raakt. We zien dat vooral binnen het sociaal domein. Cijfermatig zien we daar dat het totale bezuinigingspakket van € 3,5 miljoen weliswaar ruimschoots wordt gehaald, maar ook dat dit niet alleen door sturing op basis van onze bezuinigingsprogramma’s komt.

Hoewel het lastig is om exact te duiden wat het effect van corona is, spelen minder persoonlijke contacten (digitaal contact kan in veel gevallen heel goed), minder indicaties en bijvoorbeeld minder leerlingenvervoer door schoolsluiting een significante rol in de lagere lasten. Een rol die, naar wij verwachten, voor een deel incidenteel zal blijken te zijn. Het betekent dan ook dat het mooie financiële resultaat over 2020 in de komende jaren nog geen vanzelfsprekendheid is en continue sturing vraagt.

10

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Financiële resultaten Het vertrekpunt bij de analyse van de financiële resultaten is de meest actuele begroting (na wijziging) van 2020. Concreet gaat het dan om het verwachte saldo (€ 635.000 nadeel) van de najaarsnota 2020 en nog een aantal vastgestelde begrotingswijzigingen over 2020. Het effect van deze wijzigingen op het, bij de najaarsnota, verwachte rekeningsaldo 2020 is per saldo € 170.000 voordelig. Het bestaat, naast een paar kleine mutaties met per saldo € 5.000 nadelig effect, uit de volgende drie wijzigingen met een positief effect: • € 88.000 (toerekening uren) voor het project De Vosholen fase 2; • € 47.000 Gorecht West fase 4 • € 40.000 bedrijfsresultaat Wedeka. Het verwachte resultaat voor de jaarrekening 2020 komt op basis van de najaarsnota én bovenstaande wijzigingen uit op een nadeel van € 465.000.

tabel 1.

Verwacht resultaat jaarrekening 2020 bij najaarsnota 2020 Omschrijving

Verwacht resultaat

Prognose jaarrekeningsaldo 2020 bij najaarsnota

-635 N

Begrotingswijzigingen

170 V

Geactualiseerde prognose na najaarsnota

-465 N

Toelichting: N = nadelig verschil en V = voordelig verschil bedragen x e 1000

Het verwachte nadelig jaarrekeningsaldo over 2020 van € 465.000 is het vertrekpunt voor de analyse. In onderstaande tabel is het resultaat op de programma’s samengevat. In de kolom ‘begroot na wijziging 2020’ is het verwachte jaarrekeningsaldo bij de najaarsnota (inclusief laatste wijzigingen) opgenomen, zoals op de vorige pagina is beschreven en in de kolom ‘realisatie 2020’ ziet u het uiteindelijke resultaat van deze jaarrekening. Dit is het resultaat ná aanwending van de reserves en voorzieningen, maar vóór de resultaatbestemming van de overhevelingsvoorstellen. Die volgen in dit raadsvoorstel aan het einde van de analyse. In de kolom ‘Verschil 2020’ is het verschil opgenomen tussen de verwachte stand na de najaarsnota 2020 en het uiteindelijke resultaat aan het einde van het jaar.

tabel 2.

Saldo na bestemming reserve/voorziening Omschrijving

Realisatie 2019

Primitief begroot 2020

Begroot na wijziging 2020

Realisatie 2020

Verschil 2020

Dorpen en wijken

-21.703

-22.177

-22.584

-21.871

713 V

Sociaal

-79.640

-78.754

-79.877

-77.468

2.409 V

Economie

-8.206

-8.947

-9.348

-8.316

1.032 V

Dienstverlening

-3.661

-3.335

-3.024

-3.264

-239 N

Gevolgen gas- en zoutwinning

0

465

268

-197

-465 N

Bestuur en bedrijfsvoering

108.641

112.747

114.100

113.546

-554 N

Resultaat van de rekening van baten en lasten

-4.570

0

-465

2.431

2.895

SALDO NA BESTEMMING

Toelichting: N = nadelig verschil en V = voordelig verschil bedragen x e 1000

11

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Verschilverklaring op hoofdlijn: totaal € 2.895.000 voordeel Hieronder wordt op hoofdlijn ingegaan op de belangrijkste afwijkingen per programma. Een uitgebreider toelichting treft u aan het einde van elk programma in het boekwerk aan. Programma 1 Dorpen en Wijken: € 713.000 voordeel Het grootste verschil (€ 876.000 voordelig) doet zich voor op het onderdeel milieu. Dit wordt veroorzaakt doordat er nog geen kosten zijn gemaakt voor duurzaamheidsinvesteringen in gemeentelijk vastgoed (revolverend fonds), het opstellen van de Regionale Energie Strategie (RES) en het opstellen van de Transitievisie Warmte (TVW). Aangezien hier in de komende jaren wel aan zal worden gewerkt, zijn voorstellen ingediend om (een fors deel) van deze middelen mee te nemen naar 2021. Ook het thema sport (€ 312.000 voordelig) laat een aanzienlijk voordeel zien. Dit wordt verklaard doordat een deel van onze lasten wordt gecompenseerd door coronacompensatie en doordat we van het rijk de Specifieke Uitkering Sport ontvangen, die dient ter compensatie van de kostprijsverhogende BTW op sportinvesteringen. De ontwikkelingen die het resultaat binnen programma 1 nadelig beïnvloeden liggen op de thema’s riolering (€ 154.000 euro nadelig), afval (€ 86.000 nadelig) en openbare ruimte (€ 221.000 nadelig), waar een tweetal niet begrote facturen uit het verleden moesten worden betaald.

Alhoewel het nadelige effect op het jaarrekeningresultaat van zowel riolering als afval vrij beperkt is, zijn hier wel stevige onttrekkingen uit de voorzieningen nodig geweest. Voor riolering gaat het om een onttrekking van € 382.000 ter dekking van de benodigde investeringen. Voor afval is een onttrekking van in totaal (harmonisatie- en egalisatievoorziening samen) € 527.000 nodig, voor een deel om de lagere opbrengst van de afvalstoffenheffing te compenseren. Dat betekent dat wij onze spaarpotten meer inzetten dan verwacht. Met name op het gebied van afval constateren we dat de opbrengsten structureel lager zullen zijn dan dat we begroten. Dat is een knelpunt, omdat de spaarpot voor afval (voorziening afvalstoffenheffing) snel op zal zijn. Voor riolering is dat niet aan de orde. De hogere onttrekking van de voorziening voor riolering heeft een incidenteel karakter en de voorziening is toereikend. Programma 2 Sociaal: € 2.409.000 voordeel Het omvangrijke programma Sociaal (ruim € 122 miljoen aan lasten) kent diverse plussen en minnen. En hoewel de absolute verschillen groot zijn, is de procentuele afwijking vaak vrij beperkt. Dit geldt ook voor de grootste verschillen -Jeugd (€ 640.000 voordeel) en Inkomens­ regelingen (€ 605.000 voordeel)- binnen programma 2.

De voordelige resultaten worden voor een belangrijk deel verklaard doordat we (ook bij de najaarsnota) een voorzichtige inschatting (mede vanwege corona) hebben gemaakt van de lasten en baten.

12

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Aanvullend geldt voor het thema ‘Jeugd’ dat een deel van het voordelige resultaat wordt veroorzaakt doordat in 2020 afgerond € 270.000 minder is uitgegeven voor het project rondom de sociale en emotionele ondersteuning bij gezondheidsgevolgen door de aardbevingen. Het merendeel van deze middelen stellen we voor mee te nemen naar 2021. Ook voor de thema’s ‘Onderwijs’ (€ 386.000 voordelig) ‘Wmo oude en nieuwe taken’ (samen per saldo € 367.000 voordelig) geldt dat de totale budgetten (gezamenlijk zo’n € 60 miljoen) omvangrijk zijn en dat de procentuele afwijking beperkt is. Toch zien we op deze thema’s een aantal inhoudelijke afwijkingen, die het verschil verklaren. Het voordelige resultaat op Onderwijs wordt vooral verklaard door lagere kosten voor het leerlingenvervoer (vanwege schoolsluiting door corona) en het één jaar later starten met afschrijven van twee nog niet gerealiseerde projecten. Binnen WMO zien we dat het resultaat op de oude taken € 162.000 nadelig is vanwege de hogere kosten (en beperkte vergoeding via de eigen bijdrage) voor huishoudelijke hulp, terwijl het resultaat op de nieuwe taken een voordeel van € 528.000 laat zien. Deze plus hangt samen met de coronacrisis en komt vooral tot uiting in lagere kosten voor begeleiding (€ 427.000 voordelig) en het Wmo-vervoer (€ 98.000 voordelig).

Programma 3 Economie: € 1.032.000 voordeel Binnen het programma economie wordt het voordeel door met name 2 elementen verklaard. Enerzijds zijn er fors hogere leges-opbrengsten (€ 978.000 voordelig) vanwege meer woningverbouwingen en de aanleg van een zonnepark. Anderzijds laten onze grondexploitaties voor woningbouw- en bedrijvenlocaties een resultaat van samen € 218.000 voordelig zien. Programma 4 Dienstverlening: € 239.000 nadeel Binnen het programma dienstverlening zijn er hogere personeelskosten (€ 144.000 nadelig) door ziektevervanging en de benodigde extra inzet voor het realiseren van een project. Doordat er ook zo’n € 85.000 minder legesopbrengsten voor identiteitsdocumenten zijn binnengekomen dan we vooraf hadden verwacht, is het nadelige resultaat binnen dit programma nagenoeg volledig verklaard. Programma 5 Gevolgen gas-en zoutwinning: € 465.000 nadeel Dit jaar heeft bij de najaarsnota het programma gas- en zoutwinning een plek in de P&C-cyclus gekregen. Vooruitlopend op het omvangrijke Nationaal Programma Groningen (NPG) is een plek in de programmastructuur passender dan het opnemen van de informatie in een paragraaf. U bent gewend dat de investeringen rondom de gas- en zoutwinning budgettair neutraal zijn; oftewel alle gemaakte kosten worden vergoed. Dat is ook dit jaar het geval.

Echter bij de begroting 2020 zijn de opbrengsten nog becijferd in het programma Bestuur en bedrijfsvoering (toen programma 5 nu programma 6) en komen daar ook in deze jaarrekening terug. Voor de lasten geldt dat deze in deze jaarrekening al wel in het nieuwe programma landen. Het gevolg is een nadeel van € 465.000 in programma 5 voor de overheadkosten die hiervoor gemaakt worden. In de volgende P&C-documenten komen zowel de lasten als baten in één programma (namelijk programma 5) tot uiting.

13

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Programma 6 Bestuur en bedrijfsvoering: € 554.000 nadeel Binnen programma 6 zijn er meerdere plussen en minnen. De 5 belangrijkste verklaringen van het verschil zijn: 1. Treasury (€ 710.000 nadelig) vanwege een hoger renteomslag percentage (1,4% i.p.v. 1,2%) en lagere dividend opbrengsten van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG); 2. Lagere onttrekking (we houden meer geld in onze spaarpot) aan reserve Huis voor Cultuur en Bestuur (€ 370.000 nadelig) vanwege een gefaseerde aanpak rondom het nieuwe werken; 3. Hogere storting in de pensioenvoorziening voor wethouders (€ 331.000 nadelig) vanwege achterblijvend beleggingsrendement op de peildatum (landelijk bepaald); 4. Hogere Algemene Uitkering gemeentefonds in de decembercirculaire (€ 501.000 voordelig) grotendeels bedoeld voor coronacompensatie; 5. Hogere OZB-opbrengst (€ 434.000 voordelig) vanwege de hogere waardeontwikkeling van objecten dan bij de tariefbepaling is ingeschat.

tabel 3.

Verschilverklaring schematisch samengevat Ontwikkelingen per programma

Voordeel

Nadeel

VERWACHT NADEEL BIJ NAJAARSNOTA 2020 (GEACTUALISEERD)

-465

P1. Resterende middelen Milieu (revolverend fonds / RES / TVW)

876

P1. Sport (coronacompensatie kosten en SPUK)

312

P1. Riolering, afval en openbare ruimte

-461

P2. Inkomensregelingen

605

P2 (Werk) Participatie (incl. afrekening Wedeka over 2020)

216

P2. Onderwijs (leerlingenvervoer en later afschrijven investering)

372

P2. Wmo oude taken (huishoudelijke hulp)

-161

P2. Wmo nieuwe taken (begeleiding en Wmo-vervoer)

528

P2. Jeugd (incl. afrekening RIGG over 2020)

640

P3. Hogere legesopbrengsten

978

P4. Hogere personeelskosten en lagere leges voor id-bewijzen

-239

P5. Lasten overhead (baten binnen programma 6)

-465

P6. Treasury (hogere rente-omslag en lagere dividenduitkering BNG)

-710

P6. Gefaseerde aanpak nieuwe werken (lagere onttrekking reserve)

-370

P6. Hogere storting pensioenvoorziening wethouders (APPA)

-331

P6. Hogere uitkering gemeentefonds o.b.v. decembercirculaire

501

P6. Hogere OZB-opbrengst door waarde-ontwikkeling

434

Saldo overige plussen en minnen Totaal

171 +5.633

-3.202

+5.633 Jaarrekeningresultaat 2020 voor budgetoverhevelingen bedragen x e 1000

14

+2.431

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

tabel 4.

Resultaat jaarrekening Resultaat jaarrekening 2020

Prognose najaarsnota (inclusief wijzigingen)

-465 N

Ontwikkelingen

2.895 V

Afronding

1V

Resultaat voor resultaatbestemming

2.431 V

Resultaatbestemmingen (budgetoverheveling)

-2.314 N

Saldo

117 V

bedragen in euro

De jaarrekening 2020 sluit met een voordelig resultaat van afgerond € 2.431.000. Dat is fors positiever dan het geprognosticeerd nadelig saldo van € 465.000 na de Najaarsnota 2020. Een belangrijke verklaring voor dit verschil is dat er in 2020 middelen overblijven voor projecten die we in 2020, deels door corona, niet (helemaal) hebben kunnen uitvoeren. De uitvoering willen we graag in 2021 (verder) ter hand nemen én daar de resterende middelen uit 2020 voor gebruiken. We stellen uw raad dan ook voor om een bedrag van afgerond € 2.314.000 te betrekken bij de resultaatbestemming. Onder aan de streep resulteert dit in een toevoeging van afgerond € 117.000 aan de algemene reserve. Het resultaat over 2020 is hiermee, inclusief budgetoverheveling naar 2021, per saldo licht positief.

tabel 5.

Verloop algemene reserve Verloop Algemene reserve

Algemene reserve op 31 december 2020

6.621.698

Resultaat 2020 na resultaatbestemming

116.867

Stand na verwerking jaarresultaat 2020

6.738.565

bedragen in euro

De algemene reserve bedraagt ultimo 2020 € 6.621.698. Na verwerking van het resultaat van de jaarrekening 2020 (inclusief resultaatbestemming) bedraagt de algemene reserve € 6.738.565. De risico’s bedragen € 4.209.000. De weerstandsratio komt daarmee uit op 1,6. De verbetering van de ratio (jaarrekening 2019; 1,1) heeft vooral te maken met het lagere risicobedrag. Een nadere toelichting hieromtrent is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen. Ondanks het licht positieve jaarrekeningresultaat over 2020 blijft de stand van de algemene reserve onze aandacht verdienen om te voldoen aan de uitgangspunten die we in de Kadernota Weerstandsvermogen hebben opgenomen. Immers een algemene reserve van € 6,7 miljoen afgezet tegenover een begrotingsomvang van bijna € 230 miljoen en een gekwantificeerd risicoprofiel van € 4,2 miljoen grenst aan het minimaal noodzakelijke.

15

tabel 1.

1.2 Jaarrekening één oogopslag Begroting 2021 inin één oogopslag.

Inkomsten.

Uitgaven.

Waar komt het geld vandaan.

Waar is het geld naar toe gegaan.

Rijk.

Economische ontwikkeling

Uitkeringen

€ 134.408

Inkomensondersteuning

€ 27.918

Subtotaal

€ 162.326

Andere inkomstenbronnen.

€

7.889

openlucht recreatie

€

6.036

Milieubeheer, afval en riolering

€ 14.287

Integrale veiligheid

€

Onderwijs

€ 12.446

Sport en vrije tijd

€

5.337 19.974

Openbaar groen en

5.592

Opbrengsten uit grondverkopen

€

3.871

Wet maatschappelijke

Verhuur

€

1.405

ondersteuning (WMO)

€

Overig

€ 28.718

Bestuur en dienstverlening

€ 36.895

Subtotaal

€ 33.994

Jeugd en ouderen

€ 28.862

Inkomensondersteuning

€ 40.024

Lokale heffingen.

Ruimtelijke ordening en

Onroerendzaakbelasting (OZB)

€ 18.590

volkshuisvesting

Rioolheffing

€

5.788

Samenkracht en

Afvalstoffenheffing

€

5.719

burgerparticipatie

€ 20.487

Toeristenbelasting

€

253

Cultuur

€

6.023

Overig

€

4.053

Overig

€

3.161

Subtotaal

€ 34.404

Gevolgen gas- en zoutwinning

€

7.698

Totaal

€ 230.725

Totaal

€ 228.294

Gemeentelijke tarieven in 2020. OZB

€ 363

Afvalstoffenheffing

€ 221

Rioolheffing

€ 190

€ 13.584

Totaal inkomsten Totaal uitgaven

€ 230.725 € 228.294

Resultaat

€

Alle bedragen zijn x € 1.000 (met uitzondering van de gemeentelijke tarieven).

16

2.431

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

1.3 Samenstelling college en gemeenteraad 1.3.1

Samenstelling College 2018-2022

Adriaan Hoogendoorn (Burgemeester) Portefeuille • Openbare orde en veiligheid; • Nationaal Programma Groningen; • P&O beleid; • Facilitair (incl. gemeentelijke huisvesting); • Dienstverlening; • Communicatie; • Juridische zaken; • Bestuurlijk aanspreekpunt voor regionale samenwerking.

José van Schie (PvdA, wethouder) Wethouder voor Overschild, Tjuchem, Steendam, Schildwolde, Slochteren en Kiel-Windeweer Portefeuille • Leefbaarheid (beleid) en dorpshuizen; • Wonen inclusief omgevingsvisie/wet; • Gaswinning (incl. zoutwinning); • Cultuur; • Archeologie; • Project: Gorecht-West.

Peter Verschuren (SP, wethouder) Wethouder voor Hoogezand-Zuid, Noordbroek, Kolham en Kalkwijk Portefeuille • Participatie en inkomen (BWRI); • Arbeidsmarkt; • Duurzaamheid en energietransitie; • Milieu; • Jeugd (incl. jeugdzorg);

Jaap Borg (VVD, wethouder) Wethouder voor Hellum, Harkstede, Scharmer, Woudbloem, Borgercompagnie, Muntendam en Meeden Portefeuille • Economische zaken en detailhandelsbeleid; • Bedrijventerreinen; • Verkeer en vervoer; • Projecten: Windpark N33, Wethouder voor: Hellum, Harkstede, Scharmer, Woudbloem, Muntendam en Meeden zonneparken en herinrichting Muntendam.

17

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Jan Jakob Boersma (Christen Unie, wethouder) Wethouder voor: Foxham, Hoogezand-Noord, Foxhol, Zuidbroek en Kropswolde Portefeuille • Zorg/WMO/Gezondheid/Welzijn; • Beheer Openbare Ruimte; • Natuur en landschap; • Recreatie en toerisme; • Ruimtelijke ordening; • VTH-beleid (incl. integraal handhavingsbeleid); • Project: Kerkstraat-Noord.

Erik Drenth (CDA, wethouder) Wethouder voor: Siddeburen, Sappemeer, Froombosch, Westerbroek en Waterhuizen Portefeuille • Financiën; • Onderwijs inclusief accommodaties; • Sport en sportaccommodaties; • Erfgoed; • Informatisering & automatisering; • Inkoop.

Henk Mulder (Gemeentesecretaris)

• Eindverantwoordelijk voor het functioneren

van de ambtelijke organisatie; • Adviseur van het college van Burgemeester en Wethouders.

1.3.2 Samenstelling Gemeenteraad 2018-2022

tabel 6.

Samenstelling Gemeenteraad 2018-2022 Fractie

Aantal zetels

Fractievoorzitter

PvdA

5

Mw. T. van der Veen

Gemeentebelangen Midden-Groningen

5

Dhr. M. Ploeger

SP

5

Dhr. H. van der Vlist

VVD

4

Mw. M. Bos-Carabain

ChristenUnie

4

Dhr. M. Metscher

CDA

4

Mv. E. van der Burg-Versteeg

Groenlinks

3

Mw. M. Bosman

D66

2

Dhr. G. Renkema

1

Mw. N. Kruzenga

Leefbaar Midden-Groningen Totaal aantal zetels

33

18

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Deel 2 Programma’s

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Deel 2 Programma’s 2.1 Programma Dorpen en wijken Dit programma gaat over het versterken van zelfredzaamheid van gemeenschappen, en het vergroten van leefbaarheid, het beheren van de openbare ruimte inclusief wegen, riolering, speelvoorzieningen en begraafplaatsen, het maatschappelijk vastgoed, cultuur, sport en bijbehorende accommodaties en openbare orde en veiligheid. In het Kompas Samen kom je verder is de bouwsteen ‘groots in kleinschaligheid’ opgenomen. Kern van deze bouwsteen is dat leefbaarheid vorm krijgt in zelfredzame en leefbare kernen en dorpen. Dat kan op iedere plek anders vorm krijgen, omdat geen dorp, wijk of buurt hetzelfde is. In nauwe samenwerking met inwoners, organisaties en ketenpartners wil de gemeente zorg dragen voor die leefbaarheid. En in dat opzicht een ware bondgenoot zijn. Dat betekent ook dat er verschil mag zijn. Dat maatwerk de beste oplossing kan bieden. Niet alles kan op dorps- en wijkniveau. Neem bijvoorbeeld ‘bovendorpse’ voorzieningen, zoals het Kielzog en bibliotheken. Het Kompas is leidend, maar we zijn ons ervan bewust dat we in een overgangsperiode zitten. Samen leren, samen groeien betekent dat we stappen gaan zetten om het ‘van buiten naar binnen werken’ te ontwikkelen. Zo is het adagium ‘verschil mag er zijn’ voor ons niet helemaal nieuw, maar toch zijn we het vaak nog niet gewend; het gelijkheidsbeginsel zit in onze genen.

Samen leren, samen groeien doen we samen met inwoners, ondernemers en verenigingen. Activiteiten op het gebied van sport, cultuur, educatie en activiteiten voor doelgroepen als jongeren en ouderen dragen wezenlijk bij aan leefbaarheid in de dorpen en wijken. Het geeft kleur en identiteit. En biedt kansen voor ontmoeting en samen bezig zijn. Elkaar ontmoeten is een voorwaarde voor leefbaarheid. Veelal gebeurt dat in maatschappelijke accommodaties. In het Kompas staat: ‘Ieder dorp beschikt over een gelegenheid of voorziening om elkaar te kunnen ontmoeten’. Dat geldt ook voor wijken. Uitgangspunt daarbij is dat we zeggenschap en zelfbeheer door inwoners stimuleren en ondersteunen. De plek waar je woont en de fysieke omgeving zijn van groot belang voor het welbevinden. De openbare ruimte is wezenlijk voor de identiteit van een dorp of wijk. We vergroten de leefbaarheid door meer zeggenschap en zelfbeheer aan inwoners te geven op bijvoorbeeld het groen in de wijk. De gemeente blijft staan voor een afgesproken niveau.

20

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Grafiek 1. Verdeling lasten - Dorpen en wijken

Milieu

5%

Begraafplaatsen

1%

Openbare ruimte

19% Afval

20%

Cultuur

15% Riolering

12%

Sport

13%

Openbaar Groen

15%

Grafiek 2. Verdeling baten - Dorpen en wijken Begraafplaatsen

2%

Openbare ruimte Cultuur

3% 4%

Sport

6% Openbaar Groen

1%

Afval

49% Riolering

34% Milieu

0%

21

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Doelstellingen en activiteiten: 1) Het versterken van de sociale cohesie 2) Goede en passende huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten 3) Deelname aan het maatschappelijk leven 4) Een breed sportaanbod 5) Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven 6) Fysieke leefbaarheid

2.1.1 Het versterken van de sociale cohesie We willen de zeggenschap van inwoners over hun dorp en wijk vergroten, wanneer zij zich medeverantwoordelijk voelen voor de kwaliteit van leven in hun dorp of wijk, en daar veel voor doen. Wat hebben we bereikt? • We hebben de samenwerking met dorpen en wijken verder verstevigd met de wethouders, gebiedsregie en collega’s zoals de gebiedsbeheerders. • Er zijn initiatieven tot stand gekomen doordat wij initiatiefnemers hebben gefaciliteerd. Zowel om bestaande initiatieven georganiseerd te krijgen als om nieuwe initiatieven te starten. • Er is gebruik gemaakt van mogelijkheden van het NPG en Toukomst doordat wij dorpen en wijken daarin hebben ondersteund en geadviseerd. •

Wat hebben we daarvoor gedaan? • In 2020 hebben voor de tweede keer alle dorps- en wijkorganisaties gemeentelijke subsidies ontvangen die hen in staat stellen om een actieve rol te spelen in de eigen wijk of in het eigen dorp. • In 2020 is zowel het nieuwe gemeentelijke fonds Leefbaarheid als het Cofinancieringsfonds voor het eerst gemeente-breed toegepast. Vanwege de coronapandemie is er minder gebruik gemaakt van het leefbaarheidsfonds. In de eerste helft van het jaar kwamen er 133 aanvragen binnen, waarvan er 123 zijn toegekend. Dit is inclusief activiteiten voor 75 jaar vrijheid. In de tweede helft van 2020 waren er slechts 49 aanvragen, waarvan er 42 zijn toegekend. • Het grootste deel van de activiteiten die stonden gepland vanaf de tweede helft van maart zijn niet doorgegaan. Wij hebben in deze gevallen eventuele voorbereidingskosten gesubsidieerd. • In alle dorpen en wijken waren in 2020 Wijk/Dorpswethouders en Gebiedsregisseurs actief als aanspreekpunt voor initiatieven en integrale vraagstukken. Dat is een invulling van de rol om als bondgenoot naast de bewoner te staan; een ambitie uit het Kompas. • Inwoners zijn actief ondersteund bij hun initiatieven. Vooral met kennis en advies (hoe pak ik dat aan, bij wie kan ik terecht, hoe kan het gefinancierd worden) en soms met gemeentelijke subsidie.

Dit varieert van concrete (fysieke) leefbaarheidsprojecten tot democratische vernieuwing. Zo maken we het mogelijk dat inwoners zelf kansen benutten. Het 6 Schildmeerdorpen-experiment is hiervan een voorbeeld. Dit heeft tot dusverre geleid tot een concreet Toukomst voorstel voor toerisme en recreatie in het Schildmeergebied.

22

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

•

 e hebben in 2020 kennisuitwisseling tussen dorpshuizen, dorpen en wijken W gefaciliteerd voor onderlinge inspiratie en inhoudelijke samenwerking, mede via Groninger Dorpen en voor een groot deel digitaal. In Slochteren, Siddeburen, Muntendam en dorpen rondom Harkstede zijn we in 2020 begonnen om de onderlinge samenwerking in het dorp een ‘boost’ te geven in samenwerking met opbouwwerk en Sterk Vrijwilligerswerk. • We hebben eraan bijgedragen dat inwoners konden participeren bij nieuwe ontwikkelingen. Ondanks de beperkingen die de Corona-pandemie met zich meebracht voor bijeenkomsten is dat gelukt voor onderwerpen als het mobiliteitsplan en zwerfafval.

Afbeelding 1. Een initiatief dat is gefaciliteerd, Toukomst - recreatief netwerk rondom het Schildmeer

2.1.2 Maatschappelijk vastgoed Ontmoeten in de dorpen en wijken van Midden-Groningen is een voorwaarde voor leefbaarheid. Het ontmoeten gebeurt veelal in de maatschappelijke accommodaties. In het Kompas staat: ‘Ieder dorp beschikt over een gelegenheid of voorziening om elkaar te kunnen ontmoeten’. Hierin ondersteunen wij dat we zeggenschap en zelfbeheer door inwoners stimuleren en ondersteunen. Naast dat de gemeente maatschappelijk vastgoed in eigendom heeft stimuleren wij we zeggenschap en zelfbeheer door inwoners. In de beleidsontwikkeling omtrent voorzieningen vastgoed zijn de dorpen en wijken nauw betrokken. De dorps- en wijkcentra zijn voor ons de oren en ogen in de dorpen en wijken. Samen met hen wordt het nieuwe beleid geformuleerd dat de ontmoeting moet stimuleren in Midden-Groningen.

23

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Wat hebben we bereikt? • We hebben alle aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek Gemeentelijk vastgoed en vastgoedbeleid uit december 2018 tot uitvoering gebracht. • We hebben de dorps- en wijkcentra in eigendom ter ondersteuning in de coronapandemie financiële ondersteuning gegeven door het kwijtschelden van huur. • De bouw van Kindcentrum Zuiderkroon is gestart. Tijdens de planvorming van Kindcentrum Zuiderkroon is er een koppelkans gevonden met het naastgelegen Wijkcentrum Spokie. Het wijkcentrum wordt onderdeel van het nieuw te bouwen Kindcentrum. • MFA Meeden is in aanbouw en wordt volgens planning voor de start van het schooljaar 2021-2022 opgeleverd. • In Froombosch is de bouw gestart van het nieuwe dorpshuis. De gemeente heeft in 2020 MFC de Ruitenvelder gesloopt. De sloop was een voorwaarde voor overdracht van de grond aan Stichting de Ruitenvelder. Stichting de Ruitenvelder bouwt op de locatie een nieuw dorpshuis. Wat hebben wij daarvoor gedaan? • Alle huur en verhuur van vastgoed centraal ondergebracht bij de afdeling gebouwenbeheer. • Alle verzekeringswaarden zijn opnieuw getaxeerd. • Er is opdracht gegeven alle gebouwen in eigendom opnieuw in te meten volgens de NEN2580. • De vastgoedinformatie in de P&C cyclus is uitgebreid. • We zijn gestart met het vormen van beleid voor voorzieningen en vastgoed. De inventarisatiefase is inmiddels afgerond.

Er hebben gesprekken plaatsgevonden met de gebiedsregisseurs, beleidsmedewerkers en dorps- en wijkcentra. Op basis van de inventarisatiefase wordt de prioritering van het vastgoedbeleid vastgesteld voor uitwerking in 2021. • We hebben een klankbordgroep opgericht voor de vorming van het beleid voor voorzieningen en vastgoed. Hierin is een afvaardiging van de dorps- en wijkcentra aanwezig. Indicatoren • Aantal dorps- en wijkcentra in de gemeente Midden-Groningen: 21 • Aantal dorps- en wijkcentra in eigendom van de gemeente Midden-Groningen: 11 • In de septembercirculaire heeft de Rijksoverheid geld beschikbaar gesteld om gemeenten te compenseren voor de extra uitgaven voor de dorps- en buurthuizen. Deze ingezet om de buurthuizen financieel te ondersteunen. Onder andere is hieruit de kwijtschelding van de huur uit bekostigd. • De Rekenkamercommissie Midden-Groningen heeft in het opvolgingsonderzoek Gemeentelijk vastgoed en vastgoedbeleid geconcludeerd dat de aanbevelingen die door de raad zijn vastgesteld, zijn opgepakt en in uitvoering zijn.

24

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

2.1.3 Deelname aan het maatschappelijk leven. Cultuur Hierbij gaat het over optimale deelname aan het maatschappelijk leven en de ontplooiingskansen van alle inwoners van Midden-Groningen. Wat hebben we bereikt? • We hebben onze lokale beleidsontwikkelingen voor de komende 4 jaar in proces afgestemd op het ritme van rijk en provincie om zo optimaal gebruik te kunnen maken van extra ondersteunende regelingen, fondsen en subsidies. • Het culturele amateur-verenigingsleven heeft in dit Coronajaar 2020, waarin allerlei belemmeringen van kracht werden, toch nog tientallen activiteiten ontwikkeld. • Midden-Groningen heeft actief deelgenomen aan de landelijke kunstmanifestatie voor 75-jaar Vrijheid. • De Culturele Compagnie heeft, ook in het licht van de coronabeperkingen diverse gezamenlijke activiteiten ontwikkeld, onder meer gezamenlijk met stichting Poso voor ouderen in Midden-Groningen en voor een alternatieve invulling van de Open Monumenten Dagen. • Het provinciale theaterproject ‘Gronings Vuur’ heeft met uiteenlopende amateurs en semi-professionele spelers 3 x het theaterstuk ‘het Huwelijk’ gespeeld in Noordbroek. Hieruit is het Midden-Groninger gemeente-lied van Jan Henk de Groot voortgekomen en is als vervolg een theaterinitiatief van inwoners van Afrikaanse afkomt ontstaan.

• Via het Jeugdfonds Sport en Cultuur zijn 35 kinderen actief betrokken bij muziek, dans, theater of cultuurlessen. • Op scholen in heel Midden-Groningen is op alle groepen door de cultuurcoach onderwijs het lokale Cultuurmenu, en via Kunst&Cultuureducatie Groningen een aanbod verzorgd in samenwerking met het onderwijs. • In Overschild is met Nationaal Programma Groningen projectgeld een vervolg gemaakt met de ‘Kroniek van Overschild’ met documentairefilmdelen, theatervoorstelling, beeldende kunst in de openbare ruimte en kunst- en cultuurprojecten vanuit het opbouwwerk. • De structureel gesubsidieerde instellingen als Kielzog Theater, Muziekschool en Kunstwerkplaats, de Rijdende Popschool, Artos, Fraeylemaborg hebben hun activiteiten met de corona-maatregelen vanaf medio maart 2020 opgeschort en aangepast. In de rapportages van deze instellingen en organisaties wordt voor 1 juni 2021 verslag gedaan van hun bereikte resultaten. • Er ligt een rapport van de staat waarin alle beeldende kunst in de openbare ruimte verkeert. Dit ligt ten grondslag aan een reparatie/restauratieslag die hiervoor nader gemaakt moet worden. Wat hebben we daarvoor gedaan? • In september 2020 is de Kadernota Cultuur in de raad vastgesteld voor de periode 2021-2024. • We hebben 32 activiteiten ondersteund met subsidie vanuit het Leefbaarheidsfonds.

De eerdere voorgenomen activiteiten in het kader van 75 jaar vrijheid zijn vanwege corona opgeschort, dan wel afgelast.

25

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

•

• •

•

• • •

•

•

 e hebben vanwege de coronabelemmeringen een coulanceregeling getroffen voor W die verenigingen en organisaties die voorbereidingskosten hadden gemaakt voor activiteiten en evenementen, die vanwege de coronamaatregelen geen doorgang konden vinden. In het kader van 75 jaar Vrijheid is het tijdelijke herdenkingskunstwerk ‘Levenslicht’ van kunstenaar Daan Roosegaarde geplaatst in de tuin van Borg Welgelegen. De Culturele Compagnie is in 2020 zes keer bijeen geweest, met speciale aandacht voor de corona-maatregelen en vanwege hun actieve betrokkenheid bij de inhoud van de Kadernota Cultuur. Het provinciale theaterproject Gronings Vuur is gemeentelijk begeleid, met cultuurcoaches opgezet en financieel ondersteund om met een gevarieerde spelersgroep een theater- en muziekspel te maken. Gemeentelijk is het Jeugdfonds Sport en Cultuur gesubsidieerd met € 30.000 per jaar. Er hebben 31 scholen deelgenomen aan het Cultuurmenu-aanbod dat samen met het onderwijsveld wordt samengesteld. In Overschild is de werkgroep voor de Kroniek ambtelijk begeleid, zijn extra fondsen en subsidies aangeboord en is in een inwonersbijeenkomst het eerste filmdeel en de kunstplannen gepresenteerd. Samen met de structureel gesubsidieerde instellingen is bekeken wat er met de corona-maatregelen nog wel in aangepaste vorm kon worden aangeboden.

Met de provincie is een extra steunmaatregel uitgewerkt van waaruit financiële ondersteuning is geboden voor een aantal organisaties die ook provinciaal belang vertegenwoordigen. Er is aan een extern deskundige de opdracht gegeven om een schouw uit te voeren naar de onderhoudstoestand van de buiten-kunstwerken in heel Midden-Groningen.

Indicatoren • Aantal activiteiten dat is ondersteund vanuit Leefbaarheidsfonds en C0financieringsfonds: 35 • Aantal jongeren dat cultuuractiviteiten via het Jeugdfonds Sport en Cultuur afnam: 35 • Aantal scholen dat deelnam aan cultuureducatie: 31 Archeologie De gemeente heeft op grond van de Erfgoedwet een wettelijke taak in het beschermen van archeologische waarden in de gemeente. De bewoningsgeschiedenis van de gemeente is beschreven in de Beleidsnota Archeologie. Op een kaart staat aangegeven welke archeologische waarden in de gemeente (mogelijk) aanwezig zijn. In het beleid staat ook hoe de gemeente die archeologische waarden wil beschermen. We willen inwoners en amateurarcheologen betrekken bij de bewoningsgeschiedenis van de gemeente bijvoorbeeld door middel van excursies en publieksrapportages bij opgravingen. Wat hebben we bereikt? • In april 2020 is het gemeentelijk archeologiebeleid vastgesteld door de gemeenteraad. Het beleid is in te zien op de website.

26

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Wat hebben we daarvoor gedaan? • We hebben diverse activiteiten uitgevoerd om het beleidsplan vastgesteld te krijgen met inspraak van inwoners. • In februari is een schoolexcursie georganiseerd bij archeologische opgraving MFA Meeden • We beoordelen archeologische onderzoeken en registreren deze. • We brengen advies uit om het archeologiebeleid vast te leggen in bestemmingsplanregels van nieuwe bestemmingsplannen. • We laten ons archeologisch ondersteunen door Libau Indicatoren • Aantal besluiten: 47 • Vaststelling beleidsplan: 1 • Beoordeelde archeologische onderzoeken: 27 • Beoordeelde overige onderzoeken/claims: 19 • Uitgebrachte adviezen: 16 • Totaal aantal onderzoekslocaties per 31-12-2020: 219

Afbeelding 2. Foto’s schoolexcursie bij opgraving MFA Meeden, feb 2020.

27

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Erfgoed en monumentenzorg Midden-Groningen kent veel gebouwd erfgoed; monumenten, karakteristieke panden en beschermde dorpsgezichten. Erfgoed is van groot belang voor de leefbaarheid van de gemeente. Cultuurhistorisch waardevolle panden vormen samen de stedenbouwkundige structuur en ruimtelijke kwaliteit van de gemeente en zijn daarmee een belangrijke drager van de gebiedsidentiteit. Gebouwd erfgoed zorgt voor herkenbaarheid en het thuis voelen in een gebied. Wij zetten ons daarom in voor instandhouding en bescherming van gebouwd erfgoed. Wat hebben we bereikt? • We hebben in 2020 samen met rijk, provincie, NCG en de andere Groninger gemeenten de actualisatie en verbreding van het Erfgoedprogramma vastgesteld. In dit Erfgoedprogramma hebben we aangegeven hoe we ons Groninger erfgoed willen behouden, beschermen en ontwikkelen. • We hebben gezorgd voor verschillende fondsen en subsidies voor het uitvoeren van erfgoedprojecten, mede uit het aan het Erfgoedprogramma gekoppelde provinciale NPG fonds. • We hebben goede beleidsafspraken gemaakt met rijk, provincie, NCG en andere partijen om erfgoedpanden op een zorgvuldige manier te versterken en bevingsschade te herstellen. • We bieden kansen voor herbestemmen, verduurzamen en doorontwikkelen van monumenten. • We ondersteunen eigenaren van monumenten en ander erfgoed met advies en subsidie.

Wat hebben we daarvoor gedaan? • We hebben het project aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten gecontinueerd. In verband met de corona-omstandigheden is de voortgang van het project enigszins vertraagd. De gemeente heeft per 1 januari 2021 168 panden met een status als gemeentelijk monument, 156 rijksmonumenten en 2 rijksbeschermde dorpsgezichten. Daarnaast zijn er 1200 panden met een status als karakteristiek object. • We hebben met de gemeentelijke monumenten onderhouds-subsidieregeling in 2020 aan 26 eigenaren een subsidie verleend van in totaal €150.000,-. • We hebben in het lokale NPG programma een projectplan tbv subsidieverlening voor herbestemmen van erfgoed opgenomen, deze wordt in 2021 uitgewerkt. • Er is in 2020 één gemeentelijk monument herbestemd en opgeleverd, de voormalige kerk in Siddeburen. Dit monument is zowel versterkt als gerestaureerd en heeft een nieuwe bestemming gekregen. Ten behoeve van andere monumenten zijn in 2020 voorbereidingen gestart. • In 2020 is de opdracht aan het bestaande erfgoedloket verbreed, het Erfgoedloket (ondergebracht bij Libau) ondersteunt en adviseert nu naast monumenteneigenaren ook eigenaren van karakteristieke panden. • We hebben de gemeentelijke erfgoedcommissie advies laten uitbrengen over omgevingsvergunningen monument en redengevende omschrijvingen van nieuwe monumenten. In totaal zijn 54 adviezen uitgebracht.

• De jaarlijkse Open Monumentendag is helaas door corona niet doorgegaan in 2020.

28

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Afbeelding 3. foto kerk Siddeburen

2.1.4 Een breed sportaanbod Dit onderwerp gaat over het creëren en behouden van een breed sportaanbod dat passend en toegankelijk is voor alle inwoners van Midden-Groningen. Sport en bewegen dragen bij aan het vergroten van de leefbaarheid en sociale cohesie, maar spelen ook een belangrijke rol in het bevorderen van persoonlijke ontwikkeling en een gezonde leefstijl, en het vergroten van de veerkracht en weerbaarheid van kinderen en kwetsbare doelgroepen. Wat hebben we bereikt? • Laagdrempelig sportaanbod voor met name ouderen uitgebreid; • Buurtsportcoaches zijn zichtbaarder in de gemeente en werken meer samen met maatschappelijke partijen; • De beschikbaarheid van AEDs vergroot. Wat hebben we daarvoor gedaan? • In diverse dorpen wandelgroepen opgezet en uitgebreid; • Samenwerking tussen buurtsportcoaches en jongerenwerk vormgegeven; • Vaker sportverenigingen betrokken bij buurtsportcoachactiviteiten voor de jeugd; • Subsidies verstrekt voor de aanschaf van AEDs inclusief buitenkasten.

29

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

Indicatoren • Aantal actieve wandelgroepen met begeleiding van een buurtsportcoach: 4 • Aantal AED-subsidies verstrekt: 5 Lokaal Sportakkoord In 2020 hebben we samen met sportverenigingen en maatschappelijke partijen een lokaal sportakkoord opgesteld om de sport in Midden-Groningen te versterken. In het akkoord hebben de deelnemende partijen afspraken gemaakt om in te zetten op een drietal thema’s: • Inclusief sporten & bewegen. • Jeugd vaardiger in bewegen. • Vitale sportaanbieders. Eind 2020 heeft zich een stuurgroep met verschillende verenigingen en organisaties gevormd die toezien op de uitwerking en implementatie van het sportakkoord. Ook is er een concrete start gemaakt met thema 3: Vitale sportaanbieders. Zo is ervoor gekozen om voor de komende twee jaar additionele verenigingsondersteuning in te schakelen. De verenigingsondersteuner richt zich onder andere op het versterken van samenwerking tussen sportverenigingen onderling, maar ook tussen sportverenigingen en bijvoorbeeld onderwijs en dorpsverenigingen. De verwachting is dat met deze inzet sportverenigingen beter in staat worden gebracht om kansen die voorbijkomen optimaal te benutten. Indicatoren • Aantal partijen betrokken bij lokaal sportakkoord: 43 • Aantal initiatieven ontplooid: 1

2.1.5 Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven Sinds de bedreiging van de volksgezondheid door het Corona-virus vanaf begin 2020, heeft de gemeente stevig ingezet op de Corona-maatregelen. Ondanks ervaren knelpunten in capaciteit bij de gemeente en de politie en de recente druk door de Corona-maatregelen, hebben we met elkaar samengewerkt aan een veilig Midden-Groningen. Geweld We wilden bereiken dat het aantal, bij de politie gemelde, huiselijk geweldzaken en kindermishandeling daalt. Wat hebben we bereikt? • We ondersteunden ‘veilig samenleven’ door een integrale gemeentelijke aanpak. • We hebben meer inzicht verkregen over waar we als gemeente staan op het gebied van de aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld. Wat hebben we daarvoor gedaan? • We voerden de integrale gemeentelijke aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling blijvend uit onder regie van het sociaal domein. Met onze hulp- en zorg structuur zorgden we samen met Veilig Thuis voor een preventieve en curatieve aanpak van huiselijk geweld. Bij ernstige huiselijk geweldzaken heeft

30

Gemeente Midden-Groningen - Jaarstukken 2020

• •

• •

de burgemeester de plegers van dit geweld een tijdelijk huis- en contactverbod opgelegd, waar verplichte deelname aan hulpverlening aan verbonden is. In 2020 zijn er 11 huisverboden opgelegd (in 2018 10 en in 2019 10) We zijn gestart met het regionaal actieprogramma Geweld Hoort Nergens Thuis (GHNT), waarbij we inzetten op de versterking van de lokale aanpak. We zijn gestart met een analyse van onze huidige lokale aanpak. We bevorderen dat professionele organisaties gebruik maken van de meldcode huiselijk geweld. We hebben het onderwijs geïnformeerd over de voorlichtingsmogelijkheden.

Indicatoren In 2020 zijn er 421 meldingen gedaan van huiselijk geweld en kindermishandeling in onze gemeente (ten opzichte van 330 in 2018 en 403 in 2019). Veilige woon en leefomgeving Sociale woonoverlast komt in veel vormen voor, zoals burenoverlast, geluids- en stankoverlast, bedreiging, alcohol- en drugs gerelateerde overlast. We wilden dat het aantal meldingen daalt. Personen met verward gedrag kunnen een risico voor de eigen veiligheid of voor die van de omgeving vormen, persoonlijk leed ervaren en in sommige gevallen zorgen voor maatschappelijke onrust. We wilden dat de betreffende bewoners van onze gemeente in een vroeger stadium in beeld komen en dat het aantal meldingen van verward gedrag daalt. Wat hebben we bereikt? • We hebben een betere verbinding van zorg en veiligheid bij de aanpak van escalerende sociale woonoverlast en bij de persoonsgerichte aanpak van personen met verward gedrag. • We hebben een goed werkende structuur neergezet voor de uitvoering van de Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (Wvggz). Deze structuur zorgt ervoor dat we gedwongen zorg voor personen met verward gedrag zo veel mogelijk kunnen voorkomen. Wat hebben we daarvoor gedaan? • We hebben 8 lokale casussen van overlast opgeschaald naar het Zorg- en Veiligheidshuis Groningen voor een integrale aanpak. • Er is 1 gedragsaanwijzing opgelegd in het kader van de Wet woonoverlast.