03.1 Bijlage bij RKC rapport bestuurlijke reactie college RKC rapport omgevingswet

De Rekenkamer

Datum:

15 april 2021

Verzenddatum:

Behandeld door:

Wies ten Have

Mailadres:

Wies.tenhave@midden-groningen.nl

Zaak:

1050

Portefeuillehouder:

José van Schie

Onderwerp:

Bestuurlijke reactie Rekenkamerrapport quick scan implementatie Omgevingswet per 1 januari 2022

Geachte leden van de raad, Allereerst onze dank voor het onderzoeksrapport “Quick scan onderzoek implementatie Omgevingswet per 1 januari 2022” waarin u onderzocht heeft of de gemeente voorbereid is om de Omgevingswet op de gestelde ingangsdatum in te voeren. De hoofdconclusie is dat de gemeente goed voorbereid is om per 1 januari 2022 verantwoord de Omgevingswet uit te voeren en dat de gemeente op koers ligt voor wat betreft de uitvoering van de routekaart van de VNG. Tevens heeft u de volgende deelconclusies getrokken: 1. De digitale werkomgeving om de Omgevingswet uit te voeren is op orde, zowel intern als met de ODG en de medewerkers volgen een opleidingstraject hiervoor; 2. De transitie van de Omgevingswet is per 1 januari in de basis afgerond en kan daarna verder groeien naar het gewenste nog te bepalen niveau; 3. De transformatie (cultuurverandering) is nog niet afgerond en hieraan dient na 2021 nog volop energie te worden gestoken om daarmee van de Omgevingswet een succes te maken. 4. De gemeente krijgt pas in de loop van het voorjaar 2021 inzicht in de structurele uitvoeringskosten van de Omgevingswet na 2021. 5. De gemeente heeft al geïnvesteerd in opleidingen en stelt nog een opleidingsprogramma op.

Het college neemt met tevredenheid kennis van het rapport en deelt deze conclusies.

Pagina:

2 van 4

Datum:

3 februari 2021

Zaak:

2021-000231José van Schie

Wij danken u voor de aanbevelingen die in dit rapport zijn gegeven en voor het feit dat u ons in de gelegenheid stelt te regeren op die aanbevelingen. Hiervan maken wij graag gebruik. Wij doen dit door de aanbevelingen in het kort aan te halen en direct aansluitend leest u de reactie van het college. Wij hebben bovendien de behoefte gevoeld om een paar kanttekeningen te plaatsen bij de aanbevelingen die u gedaan heeft. Die lichten wij graag aan u toe Aanbeveling 1: Biedt zo spoedig mogelijk inzicht aan de raad over de financiële consequenties van de Omgevingswet na 2021 Het college neemt deze aanbeveling over. Op dit moment loopt er een landelijk onderzoek naar de mogelijke structurele financiële consequenties van de invoering van de Omgevingswet. Zodra die uitkomsten beschikbaar zijn zal het college een vertaling maken naar de situatie (en de keuzes) van Midden-Groningen. De uitkomsten zullen op het eerst mogelijke moment met de gemeenteraad worden gedeeld. Aanbeveling 2: Ga als organisatie het gesprek aan met de medewerkers hoe zij denken om te gaan met het gedachtengoed van de Omgevingswet en hoe dit zijn plek kan krijgen in de organisatie (gewenste cultuuromslag). Het college neemt ook deze aanbeveling over.

In Het Kompas is de keuze gemaakt voor het Bondgenootschap en in bij de invoering van de Omgevingswet is dit principe leidend voor de rolopvatting van onze medewerkers. In het programmaplan is in de verschillende sporen al tijd en ruimte gepland om dit op te pakken. Vanuit het programma Omgevingswet is een relatie gelegd met de programma’s Organisatieontwikkeling en Dienstverlening. Het college zet zich in om de cultuur van de gehele gemeentelijke organisatie goed aan te laten sluiten op het gedachtengoed van de Omgevingswet. Kanttekeningen bij de aanbevelingen Het college vindt het belangrijk dat er duidelijkheid komt over de structurele financiële consequenties van de invoering van de Omgevingswet. Het is vooralsnog niet duidelijk met welk type uitkomsten rekening moet worden gehouden en of een scherpe vertaling naar MiddenGroningen goed mogelijk is. De vraag is bijvoorbeeld of een berekening kan worden gemaakt op basis van inwoneraantal of op basis van het aantal inrichtingen of op basis van het aantal afgegeven vergunningen in een bepaalde periode. Bovendien is het niet bekend of het mogelijk is de effecten van de keuzes van Midden-Groningen door te rekenen. Kortom er is een risico dat de uitkomsten van het landelijke onderzoek ons onvoldoende gaan helpen bij een precieze bepaling van financiële mee- of tegenvallers. Het college verwacht vooralsnog geen meevallers.

Het college wil in ieder geval scherp blijven op mogelijke financiële consequenties van keuzes gedurende het proces. Het college onderschrijft het belang van een cultuur die aansluit op de Omgevingswet. Het college gaat daarbij uitdrukkelijk uit van de invulling die de gemeenteraad van Midden-Groningen geeft aan de Omgevingswet. De typering die de rekenkamer geeft van een passende cultuur bij de Omgevingswet neemt het college voor kennisgeving aan. Het college wil op basis van de visie van de gemeenteraad komen tot een voor Midden-Groningen passende werkwijze en cultuur. Tenslotte wil het college opmerken dat een cultuurverandering geen kwestie is van een jaar. Dergelijke veranderingen vragen meerdere jaren. Het college is graag bereid hierover regelmatig tekst en

Pagina:

3 van 4

Datum:

3 februari 2021

Zaak:

2021-000231José van Schie

uitleg te geven in de gemeenteraad. Overige kanttekeningen Projectorganisatie In de bevindingen heeft de rekenkamer een schematische weergave van de programma-organisatie opgenomen. Deze versie stamt uit een concept Plan van Aanpak voor de Omgevingsvisie. Naar aanleiding van de bespreking in de Raadswerkgroep is deze schematische weergave aangepast. Hierbij is de positie van de raad en de raadswerkgroep visueel naar boven verplaatst. Het college gaat dus uit van het volgende schema: GemeenteRaad

College

Bestuurlijk opdrachtgever namens het college Implementatie Omgevingswet José van Schie (wethouder)

DT

Ambtelijk opdrachtgever Implementatie Omgevingswet Roelof Schuiling (directeur)

Raadswerkgroep Implementatie Omgevingswet

Programmaleider Implementatie Omgevingswet Wies ten Have

Projectleider ontwikkeling Werkprocessen

Projectleider ontwikkeling Omgevingsvisie

Projectleider ontwikkeling Omgevingsplan

Projectleider ontwikkeling Omgevingsvergunning

Projectleider ontwikkeling Digitaal Stelsel

Projectleider ontwikkeling Anders werken

Basis voor de omgevingsvisie In de bevindingen schrijft de rekenkamer dat het programmaplan Hart voor Midden-Groningen (NPG) het vertrekpunt zal zijn voor de omgevingsvisie. Dit is naar het oordeel van het college geen geheel juiste weergave van zaken. In het kader van de herindeling heeft de gemeente in samenspraak met de inwoners een strategische visie (Kompas) en vervolgens ook verschillende beleidsdocumenten ontwikkeld (zoals de woonvisie). Deze documenten zijn nog steeds relevant en worden ook gebruikt bij het maken van de omgevingsvisie. De strategische visie en het programmaplan Hart voor Midden-Groningen zijn ook op interactieve wijze ontwikkeld en sluiten weer aan op het Kompas en het vastgestelde beleid. Kortom naar het oordeel van het college vormen de vastgestelde visies en beleidsstukken samen het vertrekpunt. Bovendien heeft de raad ruimte om op basis van input vanuit de samenleving nieuwe/andere keuzes te maken voor de omgevingsvisie. Omgevingsvisie en programma’s De rekenkamer schrijft in haar bevindingen: “De aanpak visie en programma’s is bijna afgerond; er is nog geen keuze gemaakt of er nog specifieke programma’s komen”. Dit is een juiste constatering. Het college is van oordeel dat de keuze voor eventuele programma’s het beste gemaakt kan worden op basis van een door de gemeenteraad vastgestelde omgevingsvisie. “Cultuur gemeentehuis”

Pagina:

4 van 4

Datum:

3 februari 2021

Zaak:

2021-000231José van Schie

De rekenkamer heeft bij de bevindingen de volgende tekst opgenomen: “De Omgevingswet vraagt ook van de ambtelijke organisatie een andere manier van werken en een andere houding. Uitgangspunt is niet langer “Nee-tenzij, maar Ja-mits”. Dit betekent bijvoorbeeld dat de aangevraagde activiteit het uitgangspunt is en niet de norm. En het gaat er eigenlijk ook niet meer om wat in het gemeentehuis belangrijk gevonden wordt, maar wat in de Midden-Groningse maatschappij leeft”.

Het college kan zich niet vinden in deze formulering. Met name de suggestie dat het nu zo is dat “het gemeentehuis” bepaalt wat belangrijk wordt gevonden, herkent het college niet. Bovendien vertegenwoordigt de gemeenteraad wat er in de Midden-Groningse maatschappij leeft. Uiteindelijk gaat het altijd om een afweging van het individuele en het collectieve belang (dat is de kerntaak van iedere overheid). Incidentele financiële consequenties De rekenkamer geeft aan dat de kosten voor de implementatie Omgevingswet volledig zijn gedekt. Naar het oordeel van het college is dit iets te voorbarig. De definitieve keuze over het wel of niet doorschuiven van middelen uit 2020 naar 2021 moet nog worden gemaakt. Aangezien het om €350.000 aan door te schuiven middelen gaat kan het beschikbare budget nog substantieel afwijken van de begrote kosten. Gezien de financiële situatie van de gemeenten moeten meerdere belangen tegen elkaar worden afgewogen.

We willen u nogmaals danken voor het uitgevoerde onderzoek, zijn tevreden met de door u getrokken conclusies en hebben hierboven aangegeven hoe we met uw aanbevelingen omgaan.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Gemeentesecretaris