01. Raadsvoorstel Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen Voor iedereen een thuis

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

18 juni 2025

Opsteller:

Nelleke Mulder

Zaak:

1496676

Contactgegevens:

nelleke.mulder@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Erianne van der Burg Onderwerp:

Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen 2025-2030 ‘Voor iedereen een thuis!'

1. Voorstel 1. De Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen 2025-2030 ‘Voor iedereen een thuis!’ vast te stellen. 2. Inleiding In september 2024 is de ‘Woonvisie Midden-Groningen 2024-2030: met focus vooruit’ vastgesteld. Een van de acties uit de woonvisie is het opstellen van een woonzorgvisie als actie opgenomen. Hiervoor zijn een aantal redenen. De samenleving verandert. De komende jaren groeit het aantal ouderen sterk en dit heeft gevolgen voor de vraag naar zorg. Ook andere groepen met een zorg- en begeleidingsvraag worden groter. Er zijn andere opvattingen over wonen en zorg. Mensen willen in het algemeen zoveel mogelijk zelf regie hebben over hun leven. Voor wonen betekent dit dat mensen het liefst zelfstandig wonen, óók wanneer er behoefte is aan zorg en/of ondersteuning bij het wonen. De landelijke overheid heeft de programma’s ‘Wonen en zorg voor ouderen’ en ‘Een thuis voor iedereen’ opgesteld. In deze programma’s is opgeschreven wat er volgens de landelijke overheid nodig is om mensen (zo lang mogelijk) zelfstandig te laten wonen. Wet versterking regie volkshuisvesting: volkshuisvestingsprogramma De Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) wordt de nieuwe basis voor Rijk, provincie en gemeenten. De wet regelt dat Rijk, provincies en gemeenten een volkshuisvestingsprogramma gaan maken.

De nationale en provinciale uitgangspunten zijn de kaders voor het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma. Het volkshuisvestingsprogramma gaat over de huisvestingsopgave: hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen moeten woningen worden gebouwd. Ouderen zijn een doelgroep. Andere doelgroepen zijn mensen met een beperking, mensen die in aanmerking komen voor een urgentieverklaring en mensen met een specifieke woonwens zoals studenten en arbeidsmigranten.

Pagina:

2 van 6

Datum:

18 juni 2025

Zaak:

1496676

Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen Wij willen dat onze inwoners regie hebben en behouden over hun eigen leven. Dat geldt ook voor inwoners die een zorg- of ondersteuningsbehoefte hebben. We zijn een gemeente waar het prettig wonen is voor jong en oud, en waar mensen naar elkaar omzien. Waar goed wordt samengewerkt tussen de gemeente, woningcorporaties, en zorg- en welzijnsorganisaties. Want de woonzorgopgave is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. We werken aan de opgave in het belang van én samen met de inwoners.

1.

2.

3.

4.

In de woonzorgwelzijnsvisie staan ambities en doelstellingen. Er zijn vier invalshoeken/thema’s: de inwoner en het netwerk; het huis; het dorp en de wijk; de organisaties. De inwoner en het netwerk: Inwoners kunnen bij elkaar en in hun directe woonomgeving terecht voor ontmoeting, opvang, ondersteuning en het vragen of bieden van hulp. We vragen van inwoners met een zorg- of ondersteuningsbehoefte een hogere mate van zelfstandigheid en zelfredzaamheid. Het huis: We bouwen toekomstbestendig. Ook passen we bestaande woningen aan zodat zij toekomstbestendig zijn. We zetten in op meer diversiteit aan passende en betaalbare woonvormen voor ouderen en aandachtsgroepen. Hierbij houden we rekening met de verschillende levensfases en woonzorgbehoeften. Het dorp en de wijk: We stimuleren dat er voldoende voorzieningen zijn in dorpen en wijken. Ook is er aandacht voor een gezonde woonomgeving met voldoende mogelijkheden voor bewegen, ontmoeten en spelen. Bij het realiseren van woonzorgopgaven toetsen we de draagkracht en de draaglast in de wijk of het dorp. De organisaties: Het belang van de inwoner is een gezamenlijk belang van de gemeente, de woningcorporaties, de zorg- en welzijnsorganisaties en de inwoners zelf. Samen werken we aan innovatieve slimme oplossingen om wonen, welzijn en zorg toekomstbestendig te organiseren.

In de visie staat de uitwerking van deze thema’s, die met elkaar samenhangen. Wat betrekking heeft op de inwoner heeft ook betrekking op het huis, de woonomgeving en de organisaties. 3. Publiekssamenvatting De gemeente Midden-Groningen heeft een visie gemaakt voor wonen, zorg en welzijn: ‘Voor iedereen een thuis! Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen 2025-2030’. De gemeente wil dat alle inwoners zelf regie hebben over hun leven én een goede en fijne plek om te wonen. Dit geldt ook voor mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te wonen. De woonzorgwelzijnsvisie richt zich op deze inwoners. In Nederland groeit het aantal ouderen, ook in Midden-Groningen is dit het geval. De verwachting is dat in 2041 ongeveer 41% van de inwoners van Midden-Groningen 65 jaar of ouder is. Er komen ook steeds meer ‘oudere ouderen’. Dit heeft als gevolg dat er een groter beroep op zorg en ondersteuning gedaan wordt. Die zorg en ondersteuning moet vooral thuis worden geleverd. Ook moeten mensen dit meer en vaker zelf organiseren. Alleen wanneer zware verpleegzorg nodig is, kunnen mensen verhuizen naar een verzorgingshuis. Ook andere

Pagina:

3 van 6

Datum:

18 juni 2025

Zaak:

1496676

groepen met een specifieke woonvraag moeten zoveel en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen. Denk aan mensen met een beperking, mensen die uitstromen uit beschermd wonen of mantelzorgers en -ontvangers. Met de woonzorgwelzijnsvisie geeft de gemeente aan hoe zij samen met corporaties, zorg- en welzijnsorganisaties én de inwoners werkt aan die fijne woonplek. Dit gebeurt aan de hand van vier thema’s: de inwoner en het netwerk; het huis; het dorp en de wijk; de organisaties. De inwoner en het netwerk: Het is belangrijk dat inwoners bij elkaar en in hun directe woonomgeving terecht kunnen voor ontmoeting, opvang, ondersteuning en het vragen of bieden van hulp. Zo kunnen inwoners met een zorg- of ondersteuningsbehoefte langer en in een hogere mate zelfstandig en zelfredzaam zijn. Het huis: De gemeente stimuleert toekomstbestendige woningbouw en levensloopbestendig maken van bestaande woningen. De gemeente wil daarbij rekening houden met verschillende levensfasen, behoeften en wensen. Er moeten meer verschillende, passende en betaalbare woonvormen voor ouderen en aandachtsgroepen komen. Het dorp en de wijk: De gemeente vindt het belangrijk dat er voldoende voorzieningen zijn in dorpen en wijken. Dat gaat in ieder geval over plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. De gemeente kan niet garanderen dat alle zorg en ondersteuning overal geboden kan worden.

Wel besteedt de gemeente aandacht aan een gezonde woonomgeving met voldoende mogelijkheden voor bewegen, ontmoeten en spelen. De organisaties: Het belang van de inwoner is een gezamenlijk belang van de gemeente, de woningcorporaties, de zorg- en welzijnsorganisaties en de inwoners zelf. Samen met hen wil de gemeente werken aan innovatieve slimme oplossingen om wonen, welzijn en zorg toekomstbestendig te organiseren. 4. Bevoegdheid van de Raad De raad moet de woonzorgwelzijnsvisie vaststellen. Dit is geregeld in de Woningwet (artikel 42). In de Grondwet (artikel 22) staat dat de overheid een plicht heeft om te zorgen voor voldoende woonruimte. In de Gemeentewet staat dat de raad de kaders vaststelt voor beleid. In de woonzorgwelzijnsvisie staan de kaders voor het gemeentelijk beleid voor inwoners die zorg en/of ondersteuning nodig hebben bij het wonen. Die kaders zijn de ambities en doelen die de gemeente samen met corporaties, zorgpartijen en welzijnsorganisaties verder uitwerkt. Zo is deze woonzorgwelzijnsvisie een belangrijke basis voor het maken van afspraken met woningcorporaties, huurdersorganisaties en zorgpartijen over een goede woonplek voor kwetsbare mensen.

Pagina:

4 van 6

Datum:

18 juni 2025

Zaak:

1496676

5. Beoogd effect Deze woonzorgwelzijnsvisie levert een bijdrage aan goed wonen en leven in de gemeente Midden-Groningen voor specifieke doelgroepen. De basis is onze eigen Midden-Groningse visie op mens en maatschappij: we willen inwoners in staat stellen om regie te behouden over hun eigen leven, ook als zij een zorg- of ondersteuningsbehoefte hebben. We zijn een gemeente waar het prettig wonen is voor jong en oud, en waar mensen naar elkaar omzien. Waar goed wordt samengewerkt tussen de gemeente, woningcorporaties, en zorg- en welzijnsorganisaties. 6. Historische context Op 26 september 2024 heeft de gemeenteraad de ‘Woonvisie Midden-Groningen 2024-2030: met focus vooruit’ vastgesteld. In deze woonvisie is het opstellen van een woonzorgvisie als concreet actiepunt benoemd.

7. Argumenten 1. De samenleving verandert en mensen met een zorg- en /of ondersteuningsbehoefte willen en moeten zo lang mogelijk zelfstandig wonen. We werken in Midden-Groningen aan een inclusieve samenleving waar iedereen volwaardig meetelt en mee kan doen. Dus: ongeacht leeftijd, zorgvraag of beperking. Het gaat om regie hebben over je eigen leven. Dit sluit aan bij wat mensen willen. Daarnaast lopen we tegen de grenzen van onze verzorgingsstaat aan. De landelijke overheid stuurt op meer zelfredzaamheid, omdat mensen dat zelf willen, maar ook omdat het nodig is: er is een tekort aan zorgverleners en dit tekort groeit. Ook moeten de zorgkosten beheersbaar blijven. Met levensloop- en zorggeschikte woningen in gezonde en toegankelijke omgeving kunnen wij inwoners ondersteunen bij het zo lang mogelijk zelfstandig wonen. 2. De woonzorgwelzijnsvisie verbindt de opgaven op wonen met opgaven in het sociale domein en andersom. Bevolkings- en huishoudensprognoses, het gemeentelijke woningmarktonderzoek uit 2022 en het onderzoek dat Stec heeft uitgevoerd voor het koploperprogramma Groningen geven inzicht in de (toekomstige) woonbehoeften van senioren en bijzondere aandachtsgroepen. De conclusie is de toekomstige woon-, zorg- en begeleidingsopgaven in Midden-Groningen groot zijn en met elkaar samenhangen.

In de woonzorgwelzijnsvisie worden de opgaven voor wonen, zorg en welzijn integraal bekeken. Voor inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag is niet alleen het huis belangrijk, maar ook de omgeving. Die moet toegankelijk (openbare ruimte) zijn. Ook moeten er voldoende zorgvoorzieningen in de nabijheid (de wijk en het dorp) zijn. Samenwerking tussen verschillende partijen (de organisaties) is nodig om de zorg in de toekomst toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit te houden. 3. Met de woonzorgwelzijnsvisie stelt de raad kaders vast voor het onderdeel wonen en zorg in het (toekomstige) volkshuisvestingsprogramma. In de woonzorgwelzijnsvisie staan de ambities en doelstellingen van de gemeente voor wonen, zorg en welzijn. In het nog op te stellen uitvoeringsprogramma worden de

Pagina:

5 van 6

Datum:

18 juni 2025

Zaak:

1496676

ambities en doelstellingen vertaald in concrete maatregelen en afspraken. Dit uitvoeringsprogramma is onderdeel van het zogenoemde volkshuisvestingsprogramma. Na vaststelling van de Wet versterking regie volkshuisvesting moeten alle gemeenten zo’n programma maken. Dit volkshuisvestingsprogramma is een verantwoordelijkheid van het college. De raad geeft met deze woonzorgwelzijnsvisie de beleidsmatige kaders. 4. De woonzorgwelzijnsvisie geeft duidelijkheid over de doelen, de rol en de inzet van de gemeente. De woonzorgwelzijnsvisie geeft aan wat onze inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag bij het wonen van de gemeente mogen verwachten. In de visie staan de gemeentelijke ambities en doelstellingen (waar zetten wij op in). Er is gekozen voor vier thema’s: de inwoner en het netwerk; het huis; het dorp en de wijk; de organisaties. Voor alle thema’s is opgeschreven wat wij doen om de doelen te bereiken. In de inleiding van ieder hoofdstuk wordt de inzet van de gemeente kort samengevat. 5. Bewonersorganisaties, zorg- en welzijnsorganisaties en corporaties hebben een inhoudelijke bijdrage geleverd aan de woonzorgwelzijnsvisie. Bewonersorganisaties hebben in een werkbijeenkomst van de raad op 27 februari 2025 inbreng geleverd voor de uitwerking van de vier thema’s van de woonzorgwelzijnsvisie.

In mei 2025 is voor hen een bijeenkomst georganiseerd waar de ambities en doelstellingen zijn gepresenteerd en toegelicht. Corporaties en de zorg- en welzijnsorganisaties hebben in een werkgroep (medewerkers) en stuurgroep (bestuurders) hun inbreng geleverd. 8. Kanttekeningen en risico’s 1. De gemeente bouwt zelf geen huizen. Voor de bouw van levensloop- en zorggeschikte woningen zijn wij afhankelijk van anderen: ontwikkelaars, bouwbedrijven, corporaties. Wij nodigen hen uit om mee te werken aan de doelen van de woonvisie. We doen dit onder andere door gemeentelijke grond aan te bieden waar levensloop- en zorggeschikte woningen gebouwd kunnen worden. Ook werken wij mee aan ruimtelijke procedures. 2. Er zijn omstandigheden waar de gemeente geen of weinig invloed op heeft bij de uitvoering van de woonzorgwelzijnsvisie Wat betreft de woningbouwopgave zijn er (landelijk) problemen rond stikstof en het energienetwerk. Ook het personeelstekort, zowel in de bouw als bij zorgorganisaties kan de uitvoering van de woonzorgwelzijnsvisie lastiger maken of vertragen. Wij kunnen deze problemen niet oplossen, maar hebben er wel mee te maken. 3. De ambities en doelstellingen uit de woonzorgvisie krijgen nog een concrete vertaling in het uitvoeringsplan. De woonzorgwelzijnsvisie is een koersdocument waarin wij onze ambities en doelstellingen hebben benoemd.

Wij maken de ambities en doelstellingen concreet in een uitvoeringsplan. Hieraan koppelen wij concrete maatregelen en projecten met de bijbehorende financiële dekking. Wij pakken de uitvoering samen met corporaties en

Pagina:

6 van 6

Datum:

18 juni 2025

Zaak:

1496676

onze zorg- en welzijnspartners op. Onze rol is vaak gericht op faciliteren, stimuleren of coördineren (maken van afspraken). 9. Financiële paragraaf De woonzorgwelzijnsvisie bevat ambities en doelstellingen. Wij maken dit jaar nog een uitvoeringsplan waarin de doelstellingen concreet worden gemaakt. Wij pakken de uitvoering samen met corporaties en onze zorg- en welzijnspartners op. Onze rol is vaak gericht op faciliteren, stimuleren of coördineren (maken van afspraken). De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) geeft ons de verantwoordelijkheid om inwoners te helpen. Hiervoor is in de meerjarenbegroting budget opgenomen. De visie heeft op dit moment geen financiële consequenties 10. Communicatie De woonzorgwelzijnsvisie wordt op de website van de gemeente geplaatst. Wij sturen de visie toe aan de corporaties, zorgorganisaties, welzijnsorganisaties en bewonersorganisaties die wij gesproken hebben. Ook onze buurgemeenten en de provincie krijgen een digitale versie van de woonzorgwelzijnsvisie. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Draagvlak Wij hebben met bewonersorganisaties, corporaties, zorgaanbieders en welzijnsorganisaties gesproken. Ook is op een werkbijeenkomst met raadsleden en bewonersorganisaties input opgehaald voor de woonzorgwelzijnsvisie. De ambities en doelstellingen kunnen rekenen op draagvlak.

Vervolgtraject De woonzorgwelzijnsvisie wordt verder uitgewerkt in een uitvoeringsplan. Dit plan wordt door het college vastgesteld en ter kennisgeving toegestuurd aan de raad.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Bijlage: 1 Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen ‘Voor iedereen een thuis!’