01. Raadsvoorstel wijziging nota duurzaam grondbeleid 2019-2024

Voorstel Gemeenteraad Datum:

17 oktober 2022

Opsteller:

R. Senechal

Zaak:

785510

Contactgegevens:

Grondzaken@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Wethouder Drenth Onderwerp:

Stukken ter inzage:

Wijzigingsbesluithoofdstuk 5.6. Nota Duurzaam Grondbeleid 2019-2024

1. Voorstel 1. Vaststellen Besluit tot wijziging van de Nota Duurzaam Grondbeleid 2019-2024 2. Inleiding Op 26 november 2021 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen met verstrekkende gevolgen voor de uitgifte van gemeentegrond en de uitgifte van gemeentelijk vastgoed (huur, pacht, bruikleen, opstal, verkoop etc.) Het arrest heeft gevolgen voor alle gemeenten in Nederland. Het arrest staat bekend onder de naam het Didam-arrest. De Hoge Raad heeft daarin beslist dat een overheidslichaam zich voor het aangaan van privaatrechtelijke overeenkomsten aan het gelijkheidsbeginsel moet houden en ruimte moet bieden voor mededinging. Om daaraan te voldoen moet een gemeente bij uitgifte van grond en vastgoed een selectieprocedure toepassen, indien het aannemelijk is dat er meer geïnteresseerden zijn voor het uit te geven stuk grond. Indien er slechts één serieuze gegadigde is, dan hoeft er geen selectiemethode te worden toegepast. In dat geval volstaat het om de voorgenomen uitgifte te publiceren. Het gronduitgiftebeleid van de gemeente Midden-Groningen is geregeld in hoofdstuk 5.6 van de Nota Duurzaam Grondbeleid 2019-2024. Het huidige gronduitgiftebeleid van de gemeente MiddenGroningen voldoet niet aan de eisen die de Hoge Raad in het Didam-arrest stelt. Het gronduitgiftebeleid moet daarom worden aangepast aan het juridisch kader zoals uiteengezet in het Didam-arrest. 3.

Publiekssamenvatting De hoogste rechter in Nederland heeft een uitspraak gedaan die gevolgen heeft voor de manier waarop de gemeenten in Nederland grond uitgeven. De hoogste rechter heeft beslist dat gemeenten verplicht zijn elke geïnteresseerde een kans te geven om een stuk gemeentegrond aan te kopen dan wel gebruiken. De gemeente moet actief en open zijn bij gronduitgiftes. De gemeentelijke Nota Duurzaam Grondbeleid 2019-2024 moet worden aangepast om overeen te komen met de uitspraak. De gemeente Midden-Groningen kiest ervoor om bij verkoop van woningbouwkavels aan particulieren altijd met een loting werken. Bij de uitgifte van tuingrond zal er bij meerdere geïnteresseerden met een verdeling worden gewerkt. In andere gevallen van gronduitgifte zal de gemeente van tevoren regels opstellen waarmee de keuze wordt bepaald. Als de gemeente niet van tevoren regels heeft opgesteld, dan zal er gewerkt worden met een loting. De beleidsregels voor gronduitgifte kunnen ook ingezet worden bij de uitgifte van gemeentelijk vastgoed.

Pagina:

2 van 4

Datum:

17 oktober 2022

Zaak:

785510

4. Bevoegdheid van de raad De raad is bevoegd op grond van artikel 20 van de Financiële verordening gemeente MiddenGroningen 202 en artikel 212 van de Gemeentewet. 5. Beoogd effect Met dit raadsvoorstel wordt het gronduitgiftebeleid dat is neergelegd in hoofdstuk 5.6 van de Nota Duurzaam Grondbeleid aangepast, zodat het voldoet aan het juridisch kader dat is uiteengezet in het Didam-arrest. 6. Historische context In de raadsvergadering van 2 december 2021 over het agendapunt ‘vaststelling bestemmingsplan Eiland Buitenlust Sappemeer’ is ingegaan op de gevolgen van het Didam-arrest met betrekking tot gronduitgifte voor dat plan. Over de consequenties voor dit bestemmingsplan is toen opgemerkt dat de gronden van het Eiland Buitenlust Sappemeer eigendom zijn van de projectontwikkelaar. Het Didam-arrest heeft betrekking op een onroerende zaken van overheden en is daarom niet van toepassing op dit plan. Gesteld is verder dat de uitspraak zeker van invloed is op toekomstige plannen waarbij de gronden in eigendom zijn van de gemeente. Het voorliggende voorstel tot wijziging van de Nota Duurzaam Grondbeleid 2019-2024 volgt uit het Didam-arrest 7. Argumenten 1. De gemeente Midden-Groningen is verplicht om in overeenstemming met de uitspraak van de Hoge Raad te handelen.

Dit betekent dat (potentiële) gegadigden ruimte moet worden geboden om op gelijke wijze mee te dingen naar onroerende zaken. Als potentiële partijen niet de mogelijkheid hebben gekregen om mee te dingen bij een uitgifte, bestaat het risico op schadeclaims of vernietiging van de gesloten overeenkomst. Het huidige gronduitgiftebeleid is strijdig met het Didam-arrest. Er hoeft volgens het huidige beleid geen ruimte geboden te worden aan alle potentiële gegadigden. 2. De uitgifte van grond geschiedt op een eerlijke, gelijke en transparante manier. Met de vaststelling van het besluit zal enkel grond worden uitgegeven, mits de uitgifte wordt gepubliceerd. Voor derden wordt kenbaar waarom de gemeente grond aan een partij wil uitgeven, indien de gemeente vindt dat er slechts één serieuze gegadigde is. Daarnaast kunnen gegadigden zich melden bij de gemeente om te kunnen meedingen bij een gronduitgifte. Het huidige gronduitgiftebeleid is strijdig met het Didam-arrest. Er wordt in het huidige beleid geen verplichting opgelegd om gronduitgiftes bekend te maken. 3. Sturing op gronduitgifte is mogelijk, mits er vooraf duidelijke en objectieve selectiecriteria door de gemeente zijn opgesteld. In het voorstel staat dat de gemeente de uitgifte van grond kan sturen, mits zij vooraf duidelijke, objectieve en redelijke selectiecriteria heeft opgesteld.

Er kan worden gestuurd door bijvoorbeeld de grond uit te geven aan degene die het hoogste biedt of aan degene die het hoogst scoort ten aanzien van duurzaamheid. Ook andere selectiecriteria kunnen worden gehanteerd en er kunnen ook meerdere selectiecriteria worden gecombineerd. Er is veel mogelijk zo lang de gemeente de criteria vooraf aan de uitgifte heeft vastgesteld. De selectiecriteria moeten ook worden gepubliceerd. Als de gemeente geen selectiecriteria vaststelt bij een gronduitgifte, dan zal de keuze worden bepaald aan de hand van een loting. Het huidige gronduitgiftebeleid is strijdig met het Didam-arrest. De mogelijkheid tot sturing op gronduitgifte is onder het huidige gronduitgiftebeleid ongelimiteerd. Onder het nieuwe gronduitgiftebeleid worden de mogelijkheden tot sturing beperkter, maar wel eerlijker en juridisch geaccepteerd.

Pagina:

3 van 4

Datum:

17 oktober 2022

Zaak:

785510

8. Kanttekeningen en risico’s 1. Gronduitgiftes duren langer door de selectieprocedure en publicatie daarvan. Doordat er met een selectieprocedure gewerkt moet worden, kost het meer tijd om grond uit te geven. Dit geldt zowel in het geval een stuk grond openbaar wordt aangeboden als in het geval er slechts één serieuze gegadigde is. In de Nota Duurzaam Grondbeleid zijn bepaalde termijnen opgenomen, zodat gegadigden redelijkerwijs de tijd hebben om te reageren. Zo krijgen we bij uitgiftes een goed beeld wie geïnteresseerd zijn in de uit te geven grond. Ook zit er nadat de keuze op een partij gevallen is nog een extra wachttermijn in om er zeker van te zijn dat er geen bezwaren zijn op de keuze van de gemeente. De gemeente kan bij een eventueel bezwaar een heroverweging laten plaatsvinden. Een partij die vindt dat de gemeente de verkeerde keuze gemaakt heeft, hoeft dan niet direct naar de rechter te stappen om de verkoop tegen te houden. 2. Onzekerheden ten aanzien van selectiecriteria en motivering bij één serieuze gegadigde. Indien de gemeente vindt dat er slechts één gegadigde aanspraak kan maken op de uit te geven grond, dan dient de gemeente de argumentatie voor dit oordeel bekend te maken. Het zou kunnen dat een rechter deze argumentatie niet goed (genoeg) vindt, waardoor de uitgifte alsnog kan worden teruggedraaid.

In het geval selectiecriteria worden opgesteld, dan dienen deze criteria objectief, toetsbaar en redelijk te zijn. De gemeente zal zelf moeten inschatten of de gehanteerd criteria objectief, toetsbaar en redelijk zijn. Een rechter zal de criteria toetsen in het geval een derde een procedure start tegen de uitgifte. Rechtspraak zal in de toekomst duidelijk maken wat, qua selectiecriteria en motivering bij één serieuze gegadigde, wordt geaccepteerd. 9. Financiële paragraaf Aan dit voorstel en de uitvoering van de wijziging van het gronduitgiftebeleid zijn geen kosten verbonden. Wel kan het organiseren van een selectieprocedure kosten met zich meebrengen (bijv. loting bij een notaris). 10. Communicatie Het gewijzigde hoofdstuk 5.6 van de Nota Duurzaam Grondbeleid wordt na vaststelling gepubliceerd op overheid.nl. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Het voorstel is voorbereid met juristen van Grondzaken, afdeling Inkoop, aanbestedingsjurist en de juridisch adviseur van team RO. De aangepaste beleidsregel gronduitgifte is opgesteld door Grondzaken in samenspraak met team EPO en team Gebouwenbeheer vanwege hun betrokkenheid bij gronduitgiftes. Het vervolgtraject bestaat uit (en globale planning): • • •

Na vaststelling door de raad volgt publicatie op overheid.nl Er zal een presentatie worden gegeven aan de collega’s RO, gebouwenbeheer, EPO en IBOR om bewustwording te creeren van het feit dat gemeentegrond nu op een andere manier moet worden uitgegeven. Er wordt na vaststelling z.s.m. een website ingericht waarop gronduitgiftes worden gepubliceerd.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Secretaris

Pagina:

4 van 4

Datum:

17 oktober 2022

Zaak:

785510

Bijlagen: 1. Besluit tot wijziging van de Nota Duurzaam Grondbeleid 2019-2024