01. Raadsvoorstel voorjaarsnota

Voorstel Gemeenteraad

Datum: 1 juni 2023 Zaak: 1213793 Portefeuillehouder: Markus Ploeger Onderwerp:

1.

Opsteller: Contactgegevens:

Sanne Lange sanne.lange@midden-groningen.nl

Voorjaarsnota 2023

Voorstel 1. De Voorjaarsnota 2023 van de gemeente Midden-Groningen vast te stellen; 2. Een investeringskrediet van € 5.774.550 beschikbaar te stellen voor de investeringen zoals opgenomen in hoofdstuk zes van de Voorjaarsnota 2023. 3. De financiële ontwikkelingen over 2023-2027 met begrotingswijziging 2023-013 vast te stellen; 4. Akkoord gaan met het indexeren van de budgetten vanaf de begroting 2024, volgens de indexatiepercentages uit de meicirculaire en de uitzonderingen hierop, zoals opgenomen in bijlage I van de Voorjaarsnota 2023. 5. Kennis te nemen van de niet financieel verwerkte ontwikkelingen in toekomstige jaren.

2. Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2023. Deze verschijnt ruim een jaar na installatie van uw raad en is een verdere uitwerking van het raadsakkoord 2023-2026, Midden in Midden-Groningen. Uw raad heeft hierin aangegeven direct te willen werken met een raadsakkoord en een raadswerkprogramma. De belangrijkste reden hiervoor is dat uw raad meer in verbinding wil staan met de inwoners en wil werken aan het vertrouwen van de samenleving in de overheid. Het raadsakkoord biedt ruimte aan de samenleving om mee te denken. Naast participatie geeft u aan dat financieel gezond zijn ook een belangrijke randvoorwaarde is. In deze Voorjaarsnota leest u dat we dit tot en met 2025 kunnen realiseren. Er is een voorstel bijgevoegd voor indexatie van de budgetten in de begroting. Dit is noodzakelijk om de begroting realistisch en toekomstbestendig te maken. Op dit moment is er een stelpost inflatie in de begroting 2023-2026 opgenomen. Deze zal naar verwachting grotendeels wegvallen tegen het noodzakelijke budget voor inflatie. Bij de begroting 2024-2027 laten wij u weten of er budget vrijvalt uit deze stelpost. In het collegeprogramma “Samen aan de slag” hebben wij de volgende uitgangspunten aangegeven: • • •

De inwoner staat centraal: voor al het beleid dat we formuleren, geldt dat we uitgaan van het perspectief van de inwoner. We zorgen dat het altijd duidelijk is voor de bewoner waar deze aan toe is. Iedereen doet mee: we willen de startsituatie verbeteren van specifieke doelgroepen om zo de kansenongelijkheid aan te pakken. Prettige woon-, werk- en leefomgeving: we houden bij beslissingen rekening met de gevolgen op de leefomgeving, zodat het voor toekomstige generaties ook fijn wonen en werken is in onze mooie gemeente.

In deze Voorjaarsnota leggen wij voorstellen aan u voor die bijdragen aan deze uitgangspunten. Meerdere voorstellen dragen ook bij aan de thema’s uit het raadswerkprogramma. Deze Voorjaarsnota is het uitgangspunt om de begroting 2024-2027 op te stellen. Een zorgpunt blijft de niet sluitende begroting vanaf 2026. Uit de Voorjaarsnota van het Rijk blijkt dat gemeenten vanaf 2026 met een structureel tekort geconfronteerd worden van € 3 miljard. Via de VNG lobbyen gemeenten voor herijking van het gemeentefonds, gericht op brede welvaart voor iedere gemeente. Wordt dit gat niet gedicht dan komen de grote maatschappelijke opgaven onder druk te staan en overwegen gemeenten taken bij het Rijk terug te leggen. De meicirculaire verschijnt op het moment dat deze nota in de bestuurlijke route zit. De financiële effecten van de circulaire ontvangt u daarom door middel van een raadsbrief vóór de behandeling van de Voorjaarsnota in uw raad, op 13 juli 2023. Op deze wijze voorzien we u voor het debat van de meest actuele cijfers. De bijstellingen van de budgetten over 2023 zijn gebaseerd op de ontwikkelingen in het eerste kwartaal en nu al bekende wijzigingen later dit jaar. Onzekerheden in opbrengsten mogen wij nog niet meenemen in het te verwachten resultaat. 3.

Publiekssamenvatting Met de Voorjaarsnota 2023 kijken we naar de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen over 2023 tot en met 2027. Daarnaast wordt er een voorstel gedaan voor het beschikbaar stellen van diverse investeringskredieten. De geschetste ontwikkelingen laten een licht negatief verwacht financieel resultaat van - € 184.000 in 2023 en - € 458.000 in 2024 zien. In 2025 zien we een positief resultaat van € 549.000. Het beeld voor 2026 en 2027 is blijvend negatief. Gemeenten worden vanaf 2026 geconfronteerd met een structureel tekort. Een belangrijke kanttekening is dat de effecten van de meicirculaire, actualisatie van de te ontvangen middelen van het Rijk, hier niet volledig in verwerkt zijn. 4. Bevoegdheid van de raad De Raad heeft het budgetrecht en daarmee bevoegd de Voorjaarsnota 2023 vast te stellen. 5. Beoogd effect Door de vaststelling van de Voorjaarsnota worden de budgetten over 2023 – 2027, waar nodig, aangepast op de huidige inzichten. Daarnaast worden er investeringskredieten beschikbaar gesteld en wordt de indexatiemethodiek voor het opstellen van de begroting vastgesteld. 6. Historische context In de Voorjaarsnota zijn afwijkingen opgenomen ten opzichte van de prognose uit de begroting 2023-2026. Deze prognose voorzag positieve saldi in 2023 – 2025. De verwachte ontwikkelingen geven aanleiding om dit beeld bij te stellen voor zowel 2023 als 2024 – 2027.

7. Argumenten De Voorjaarsnota 2023 stelt de budgetten in 2023 en het meerjarenbeeld bij. De argumenten voor de benodigde bijstelling van budgetten zijn in de Voorjaarsnota opgenomen. Dit geldt ook voor de beschikbaar te stellen kredieten en de indexatiemethodiek. 8. Kanttekeningen en risico’s In de Voorjaarsnota zijn zowel ontwikkelingen voor 2023 als voor 2024 tot 2027 opgenomen. Waar sommige ontwikkelingen met redelijke zekerheid in te schatten zijn, geldt dit niet voor alle, zoals voor de meerjarige ontwikkelingen. Des te verder in de toekomst, des te onzekerder de inschatting. Het is belangrijk om de verwachte rekeningresultaten in dit licht te bekijken. De Voorjaarsnota kent daarnaast een aantal PM-posten die mogelijk leiden tot een positiever meerjarenbeeld. Voor deze posten is het precieze financiële effect momenteel onzeker. Het gaat om de volgende punten:

2

•

•

•

Van de bij de jaarrekening voorgestelde Reserve Oekraïne wordt € 1 miljoen ingezet voor incidenteel benodigde budgetten. Het resterende saldo van deze reserve is dan € 2,4 miljoen. In 2023 is de zoektocht naar alternatieve huisvesting in gang gezet voor de locaties in Muntendam en Hoogezand, zoals aan u gemeld in raadsbrief 1211624. De verwachting is dat de resterende € 2,4 miljoen voldoende is. Mocht dit onvoldoende blijken, dan komt dit ten laste van de Algemene Reserve. De verwachte inkomsten voor het inlossen van de ereschuld, die een realistischere doorberekening vanuit de organisatie naar aardbevingsproblematiek gerelateerde kosten mogelijk maakt. Dit zal met name invloed hebben vanaf 2024 en verder; Op basis van de voorgestelde indexatiemethodiek onderzoeken we de mate van ruimte in de stelpost inflatie die momenteel in de begroting is opgenomen.

9. Financiële paragraaf Deze Voorjaarsnota vertoont het volgende beeld: In essentie staan we er op basis van de huidige gegevens tot en met 2025 goed voor. Wanneer de diverse ontwikkelingen in de Voorjaarsnota eenop-een verwerkt worden is de prognose van het rekeningresultaat in 2023 – 2027 als volgt: Bedragen x € 1.000 Vertrekpunt Voorjaarsnota 2023

2023

2027

-30

2024 1.393

2025 2.335

2026 -5.951

-8.311

Saldo ontwikkelingen

-2.369

-3.020

-2.955

-3.154

-3.065

Saldo oplossingen

2.215

1.169

1.169

1.346

1.251

Eindsaldo verwacht rekeningresultaat

-184

-458

549

-7.759

-10.125

We zien in bovenstaande tabel een klein negatief resultaat in de jaren 2023 en 2024, dat we door middel van maatregelen kunnen ombuigen. We gaan er nu dan ook vanuit dat we voor die jaren tot een sluitende begroting komen. Voor 2025 verwachten we een beperkt voordelig resultaat. De jaren 2026 en 2027 laten forse tekorten zien, waarover gesprekken tussen Rijk en gemeenten worden gevoerd. Hieronder volgt een korte toelichting op de belangrijkste punten in 2023-2027: •

•

•

•

We zien de effecten van de extreme inflatie van afgelopen jaar in meerdere budgetten. Het gaat om de bijdragen aan de Omgevingsdienst- en Veiligheidsregio Groningen, publiek vervoer, gestegen kosten voor BWRI, cao-stijging personeel en bijstelling van subsidies. Dit heeft een effect van afgerond € 1,4 miljoen in 2023 oplopend naar € 2,2 miljoen in 2027. Deze prijsstijging brengen we ten laste van de stelpost inflatie die we in de begroting hebben opgenomen. Daarnaast zijn er diverse resterende ontwikkelingen die verspreid zijn over diverse programma’s en producten. Deze ontwikkelingen bedragen afgerond € 2,4 miljoen negatief in 2023 oplopend naar afgerond € 3 miljoen negatief in 2027. Het in eerste instantie negatieve resultaat dekken we, voor incidentele kosten, door € 0,9 miljoen uit de Algemene Reserve en € 1 miljoen uit de Reserve Oekraïne in te zetten. Daarnaast dekken we het restant grotendeels door de inzet van een incidenteel verwacht jaarrekeningresultaat van € 1 miljoen in 2023 en door structureel € 1 miljoen vooruitlopend op de meicirculaire als voordeel te boeken. Naast de financiële verwerking van de bovenstaande punten vragen we ook 11 kredieten aan. Het totaal van deze kredieten bedraagt afgerond € 5,8 miljoen. De kapitaallasten die hieruit voortvloeien worden verwerkt in de begroting 2024.

In deze Voorjaarsnota nemen we u ook mee in een aantal ontwikkelingen die momenteel nog niet

3

financieel verwerkt zijn. Op deze ontwikkelingen komen we later dit jaar bij uw raad terug. Daarbij gaan we ook in op de uitwerking van uw amendement over de toeristenbelasting.

10. Communicatie Aan de Voorjaarsnota wordt bekendheid gegeven door publicaties op de gemeentelijke website, door publicatie op sociale media (publicatie en samenvatting) die door onze gemeente worden gebruikt én door de nieuwsmedia actief te informeren tijdens een persbijeenkomst. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) De Voorjaarsnota 2023 stuurt bij op het lopende jaar 2023 en kijkt vooruit naar de komende vier jaren. Het eerstvolgende moment waarop we integraal bijsturen over 2023 is in de Najaarsnota 2023. De prognoses voor de komende vier jaar worden ook verwerkt in de begroting 2024-2027. Beide documenten worden aan uw raad voorgelegd op 9 november 2023. Bijlagen: 1. Concept-raadsbesluit Voorjaarsnota 2023 2. Voorjaarsnota 2023

4