01. Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2026

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

20 mei 2026

Opsteller:

Sanne Lange

Zaak:

1677123

Contactgegevens:

sanne.lange@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Markus Ploeger Onderwerp:

Voorjaarsnota 2026

1. Voorstel 1. De Voorjaarsnota 2026 vast te stellen; 2. De financiële ontwikkelingen over 2026-2030 met begrotingswijziging 2026-012 vast te stellen; 3. Een investeringskrediet van € 18.391.718 beschikbaar te stellen voor 2026, zoals opgenomen in bijlage II van de Voorjaarsnota; 4. In te stemmen met de verwerking van een investeringskrediet van € 35.251.751 in de begroting 2027, zoals opgenomen in bijlage III van de Voorjaarsnota; 5. In te stemmen met de naamswijziging van programma ‘Gevolgen gas- en zoutwinning en lokaal programma NPG’ naar programma ‘Herstel en perspectief’; 6. Instellen van de reserve ‘CDOKE’ en hierin € 2.052.722 te storten zoals toegelicht in ontwikkeling 24 van de Voorjaarsnota. 2. Inleiding Met de Voorjaarsnota 2026 wordt het financieel meerjarenbeeld van de gemeente MiddenGroningen voor de periode 2026–2030 geactualiseerd. De Voorjaarsnota geeft inzicht in de belangrijkste inhoudelijke en financiële ontwikkelingen en vormt de basis voor de voorbereiding van de begroting 2027. Het financiële beeld laat zien dat de druk op de begroting toeneemt. Voor 2026 wordt een positief resultaat verwacht. Vanaf 2027 ontstaan oplopende tekorten, die in de jaren daarna verder toenemen. Deze ontwikkeling wordt veroorzaakt door stijgende kosten, toenemende opgaven en onzekerheden in de inkomsten, met name vanuit het gemeentefonds.

Dit college kiest er nadrukkelijk voor om het nieuwe college niet te confronteren met een nietsluitende begroting voor 2027. Daarom worden in deze Voorjaarsnota dekkingsopties voorgesteld om het begrotingsjaar 2027 sluitend te maken, onder andere door inzet van reserves. Tegelijkertijd blijft het meerjarenperspectief financieel uitdagend. Vanaf 2028 zijn

Pagina:

2 van 5

Datum:

20 mei 2026

Zaak:

1677123

aanzienlijke tekorten zichtbaar. De mate waarin structurele maatregelen noodzakelijk zijn, hangt in belangrijke mate samen met landelijke ontwikkelingen en keuzes van het Rijk. 3. Publiekssamenvatting Met de Voorjaarsnota 2026 kijken we naar de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen voor de periode 2026 tot en met 2030. Daarnaast wordt een voorstel gedaan voor het beschikbaar stellen van investeringskredieten voor 2026 en het verwerken van investeringen in de begroting 2027. De ontwikkelingen hebben een negatieve invloed op het financieel meerjarenperspectief. Door de inzet van reserves wordt het begrotingsjaar 2027 sluitend gemaakt, maar vanaf 2028 blijven forse tekorten zichtbaar. De mate waarin structurele maatregelen noodzakelijk zijn, hangt sterk samen met landelijke ontwikkelingen en keuzes van het Rijk. 4. Bevoegdheid van de Raad De Raad heeft het budgetrecht en is daarmee bevoegd de Voorjaarsnota 2026 vast te stellen. 5. Beoogd effect Door de vaststelling van de Voorjaarsnota worden de budgetten over 2026 – 2030, waar nodig, aangepast op de huidige inzichten. Daarnaast worden er investeringskredieten beschikbaar gesteld voor 2026 en wordt er akkoord gegeven op de verwerking van de investeringen 2027 in de begroting 2027. De meicirculaire is nog niet beschikbaar op het moment van publicatie van deze Voorjaarsnota.

Uw raad wordt hierover geïnformeerd in een raadsbrief. 6. Historische context Bij de vaststelling van de begroting 2026 is al rekening gehouden met een verslechterend meerjarenperspectief. In de primaire begroting zijn vanaf 2027 bezuinigingen verwerkt om het financiële beeld te verbeteren en toe te werken naar een sluitende begroting. Deze maatregelen zijn gebaseerd op de toen beschikbare inzichten en de financiële kaders die door uw raad zijn vastgesteld. Ondanks de in 2025 én 2026 besloten bezuinigingsmaatregelen laat deze Voorjaarsnota zien dat het financiële beeld opnieuw onder druk staat. Nieuwe ontwikkelingen, waaronder stijgende kosten en aanvullende opgaven, zorgen ervoor dat de eerder ingezette lijn niet toereikend blijkt om de begroting structureel in evenwicht te houden. Daarmee blijft de financiële opgave voor de komende jaren actueel. 7. Argumenten De Voorjaarsnota 2026 stelt de budgetten in 2026 en het meerjarenbeeld bij. De argumenten voor de benodigde bijstelling van budgetten zijn in de Voorjaarsnota opgenomen. Daarnaast wordt een aanvraag gedaan voor het beschikbaar stellen van kredieten in 2026 en het instemmen met de verwerking van de investeringskredieten voor 2027 in de begroting 2027. Deze investeringen leiden niet tot een negatieve ontwikkeling van het jaarrekeningresultaat.

Er is dekking beschikbaar vanuit ruimte voor investeringen in de begroting, dekking vanuit vastgestelde beleidsplannen, specifieke uitkeringen et cetera.

Pagina:

3 van 5

Datum:

20 mei 2026

Zaak:

1677123

8. Kanttekeningen en risico’s In deze Voorjaarsnota zijn de ontwikkelingen voor de periode 2026 tot en met 2030 opgenomen. Deze ontwikkelingen zijn zo zorgvuldig mogelijk begroot, maar blijven afhankelijk van aannames en externe factoren. Met name voor de toekomstige jaren geldt dat er sprake is van onzekerheden. Het is belangrijk om de Voorjaarsnota in dit perspectief te bezien. De financiële positie van gemeenten wordt in belangrijke mate beïnvloed door landelijke ontwikkelingen. Recente jaren laten zien dat wijzigingen in rijksbeleid zich soms laat en grillig vertalen naar de gemeentelijke begroting. Het moment waarop duidelijkheid ontstaat over bijvoorbeeld de ontwikkeling van de Algemene Uitkering kan daarbij sterk bepalend zijn voor het financiële beeld. 9. Financiële paragraaf In deze Voorjaarsnota wordt het financieel meerjarenbeeld voor de periode 2026–2030 geactualiseerd. De ontwikkelingen leiden tot een verslechtering van de negatieve saldi vanaf 2027. Voor 2026 wordt een positief resultaat verwacht. Vanaf 2027 nemen de tekorten toe en deze lopen sterk op vanaf 2028.

De belangrijkste ontwikkelingen hangen samen met stijgende kosten binnen het sociaal domein, met name de jeugdzorg, aanvullende opgaven in de fysieke leefomgeving en een toename van wettelijke taken en organisatorische ondersteuning. Tegelijkertijd blijft de gemeente in belangrijke mate afhankelijk van de Algemene Uitkering van het Rijk, waardoor wijzigingen in rijksbeleid een grote invloed hebben op het financiële beeld. Voor het begrotingsjaar 2027 wordt een sluitende begroting gerealiseerd. Hiervoor worden in deze Voorjaarsnota dekkingsopties voorgesteld, waaronder het anticiperen op een positief jaarrekeningresultaat en de inzet van de reserve ‘Toekomstige tekorten’. Vanaf 2028 blijven echter aanzienlijke tekorten zichtbaar. Het meerjarenperspectief blijft daarmee financieel uitdagend en onzeker. De mate waarin structurele maatregelen noodzakelijk zijn, is sterk afhankelijk van landelijke ontwikkelingen, waaronder de ontwikkeling van de Algemene Uitkering en de nog te ontvangen richtlijnen vanuit de VNG.

Pagina:

4 van 5

Datum:

20 mei 2026

Zaak:

1677123

NB: Het totaalsaldo van de ontwikkelingen en dekkingsopties komt overeen met het saldo in de Voorjaarsnota. Per programma is er sprake van afwijkingen. Voor de leesbaarheid van de Voorjaarsnota zijn ontwikkelingen per onderwerp toegelicht. De financiële verwer

king kan echter over diverse programma’s en producten verspreid zijn.

10. Communicatie Aan de Voorjaarsnota wordt bekendheid gegeven door publicaties op de gemeentelijke website, door publicatie op sociale media (publicatie en samenvatting) die door onze gemeente worden gebruikt én door de nieuwsmedia actief te informeren tijdens een persbijeenkomst. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) De Voorjaarsnota 2026 stuurt bij op het lopende jaar 2026 en kijkt vooruit naar de periode tot en met 2030. Het eerstvolgende moment waarop integraal wordt bijgestuurd op 2026 is de Najaarsnota 2026. De prognoses voor de komende jaren worden verwerkt in de begroting

Pagina:

5 van 5

Datum:

20 mei 2026

Zaak:

1677123

2027–2030. De saldi laten zien dat voor 2027 een sluitende begroting kan worden gerealiseerd met inzet van incidentele dekkingsopties. Voor de jaren daarna blijven echter aanzienlijke tekorten zichtbaar. Dit betekent dat de besluitvorming over de begroting 2027 zich richt op het realiseren van een sluitend eerste begrotingsjaar, terwijl voor de jaren daarna nog nadere keuzes nodig zijn. De mate waarin structurele maatregelen noodzakelijk zijn, hangt sterk samen met landelijke ontwikkelingen en de nog te ontvangen richtlijnen vanuit de VNG. Zowel de Najaarsnota 2026 als de begroting 2027 worden 12 november ter besluitvorming aan uw raad aangeboden.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

Bijlage: 1 Concept-raadsbesluit Voorjaarsnota 2026 2 Voorjaarsnota 2026

T. van de Poel Waarnemend gemeentesecretaris