01. Raadsvoorstel verordening nadeelcompensatie

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

19 september 2022

Opsteller:

Mirjam Fleurke

Zaak:

943916

Contactgegevens:

mirjam.fleurke@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Erik Drenth Onderwerp:

Verordening nadeelcompensatie gemeente Midden-Groningen 2023

1. Voorstel 1. Besluit vast te stellen de Verordening nadeelcompensatie gemeente Midden-Groningen 2023. 2. Inleiding Het kan voorkomen dat gemeentelijk handelen of gemeentelijke besluitvorming rechtmatig is maar wel schade veroorzaakt. In bepaalde gevallen moet die schade worden vergoed. De bekendste is de vergoeding van planschade. Dat is schade als gevolg van bijvoorbeeld het vaststellen van een bestemmingsplan waardoor iemands eigendom minder waard wordt. Ook kan worden gedacht aan schade die ondernemers leiden in de vorm van inkomensderving als gevolg van bijvoorbeeld langdurige wegopbrekingen. Naar verwachting treedt op 1 juli 2023 de nieuwe Omgevingswet in werking. Met die inwerkingtreding verdwijnen 26 wetten geheel of gedeeltelijk, waaronder ook de Wet op de ruimtelijke ordening (Wro). De op grond van die wet door uw raad vastgestelde regeling voor tegemoetkoming van planschade vervalt daarmee ook. Daarvoor in de plaatst komt in de nieuwe Omgevingswet een specifiek op het omgevingsrecht toegesneden nadeelcompensatieregeling. De algemene regels met betrekking tot het nadeelcompensatierecht worden opgenomen in de naar verwachting eveneens op 1 juli 2023 inwerkingtreding van Titel 4.5 (Nadeelcompensatie) van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb).

Voorliggende Verordening nadeelcompensatie gemeente Midden-Groningen 2023 (hierna: Verordening) is volledig geënt op de Modelverordening van de VNG. De modelververordening van de VNG is één op één overgenomen. De nieuwe wetgeving geeft uw raad inzake drie onderwerpen beperkte keuzeruimte voor lokale invulling. Het gaat hierbij om: het vaststellen van de hoogte van het recht voor de in behandeling neming van een aanvraag met daarbij de mogelijkheid van gedeeltelijke kwijtschelding, de eisen die aan deze aanvraag worden

Pagina:

2 van 5

Datum:

11 augustus 2022

Zaak:

943916

gesteld en de mogelijkheid tot bevoorschotting. De diverse keuzeopties en de voorgestelde invulling hiervan worden aan u toegelicht in bijlage 2 bij dit Raadsvoorstel. Met het vaststellen van bijgaande Verordening worden beide wettelijke regelingen geïmplementeerd en wordt invulling gegeven aan één van de door de VNG geformuleerde ‘Minimale acties Omgevingswet’ voor de implementatie van de Omgevingswet. 3. Publiekssamenvatting De Gemeente kan rechtmatig handelen en toch schade veroorzaken. Bijvoorbeeld door het verlenen van een omgevingsvergunning, het inperken van rechten of neveneffecten door werkzaamheden. Het gaat dus om schade veroorzaakt door rechtmatige besluiten en om schade veroorzaakt door rechtmatige feitelijke handelingen. In bepaalde gevallen moet die schade door de Gemeente worden vergoed. Dit noemen we nadeelcompensatie. Naar verwachting treden op 1 juli 2023 nieuwe algemene bepalingen over nadeelcompensatie in de Algemene wet bestuursrecht in werking (Titel 4.5 Nadeelcompensatie). Tegelijkertijd treedt naar verwachting op 1 juli 2023 eveneens de nieuwe Omgevingswet in werking. Daarin is in aanvulling op de Awb een specifiek op het omgevingsrecht toegesneden nadeelcompensatieregeling opgenomen. De nieuwe Verordening nadeelcompensatie gemeente Midden-Groningen 2023 regelt op welke manier een verzoek om nadeelcompensatie kan worden ingediend en wordt behandeld.

Deze Verordening is niet alleen voor (reguliere) nadeelcompensatieverzoeken geschreven, maar ook voor planschade. De huidige procedureverordening van de Gemeente over planschade komt daarom op 1 juli 2023 te vervallen. 4. Bevoegdheid van de Raad De Raad is bevoegd deze verordening vast te stellen op grond van de artikelen 108 en 149 van de Gemeentewet. Titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht in samenhang met afdeling 15.1 van de Omgevingswet biedt de raad de grondslag voor het stellen van nadere algemene regels ten aanzien van nadeelcompensatie. 5. Beoogd effect 1. Vaststelling van een regeling voor nadeelcompensatie is een vereiste minimale actie voor inwerkingtreding van de Omgevingswet. Door het vaststellen van de verordening voldoen we aan dit vereiste. 2. Inwoners en bedrijven weten waar ze aan toe zijn; vaststelling van de verordening biedt rechtszekerheid omtrent de te volgen procedure bij schade door rechtmatig overheidshandelen. 3. De aanwezigheid van een wettelijke grondslag voor het heffen van een recht voor het in behandeling nemen van aanvraag om nadeelcompensatie. 6. Historische context Met Titel 4.5 van de Awb wordt voorzien in een publiekrechtelijke en wettelijke grondslag voor het

Pagina:

3 van 5

Datum:

11 augustus 2022

Zaak:

943916

recht op nadeelcompensatie. De regelgeving draagt bij aan de uniformering, vereenvoudiging en harmonisatie van het recht op vergoeding van schade dat is veroorzaakt door rechtmatig overheidshandelen. Naast de algemene nadeelcompensatieregeling in de Awb (waarbij het vooral gaat om de codificatie van vaste rechtspraak van de Raad van State) zal een bijzondere regeling bestaan in Afdeling 15.1 van de Omgevingswet. Deze bijzondere regeling gaat voor op de algemene regels in de Awb en wijkt op onderdelen (als lex-specialis) hiervan af. De nadeelcompensatieregeling in de Omgevingswet treedt in de plaats van de huidige omgevingsrechtelijke nadeelcompensatieregeling die is gebaseerd op afd. 6.1 van de huidige Wet ruimtelijke ordening. De 'Procedureverordening tegemoetkoming in planschade Midden-Groningen 2018' komt met ingang van inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving te vervallen. Wel zal er overgangsrecht van toepassing zijn. Daarvoor in de plaats komt de nieuwe Verordening nadeelcompensatie gemeente Midden-Groningen 2023. Met de wetswijzigingen verdwijnt het huidige onderscheid tussen planschade en nadeelcompensatie. Nadeelcompensatie zal als overkoepelende term gelden voor alle vergoedingen vanwege schade veroorzaakt door de overheid bij de rechtmatige uitoefening van haar taken. 7. Argumenten I.

Continuering en eenduidige afhandeling schadevergoeding als gevolg van rechtmatig handelen Zodra titel 4.5 van de Awb en de Omgevingswet in werking treden krijgen we te maken met de nadeelcompensatieregelingen van deze nieuwe wetgeving. Met het vaststellen van de Verordening is sprake van een actuele procedureregeling en handelt de gemeente aanvragen om nadeelcompensatie (waaronder ook planschade) op uniforme wijze af. II. De verordening regelt de procedure voor de behandeling van aanvragen om nadeelcompensatie Titel 4.5 van de Awb en afdeling 15.1 van de Omgevingswet bevatten al veel regels voor de afwikkeling van aanvragen om schadevergoeding, zoals beslistermijnen. In aanvulling daarop beschrijft de nieuwe Verordening de procedure voor het omgaan met verzoeken om nadeelcompensatie. Daarmee bieden we onze inwoners duidelijkheid over de procedure; welke informatie bijvoorbeeld deel moet uitmaken van een verzoek om nadeelcompensatie en wanneer door de Gemeente een adviseur kan worden ingeschakeld. III. Rechtmatige grondslag voor het heffen van recht Voor het in behandeling nemen van een aanvraag om nadeelcompensatie kan de gemeente een recht heffen. De wettelijke grondslag voor dit recht wordt in het leven geroepen met de vaststelling van de Verordening.

Dit recht dient een filterfunctie: door een financiële drempel op te werpen worden lichtvaardig ingediende en slecht onderbouwde aanvragen buiten de deur gehouden. Voor relevante aanvragen dient dit geen onoverkoombaar probleem te vormen, omdat bij (gedeeltelijke) toewijzing van het verzoek volledige terugbetaling plaatsvindt. IV. Instelling vaste of tijdelijke adviescommissie

Pagina:

4 van 5

Datum:

11 augustus 2022

Zaak:

943916

In de Verordening is conform de nieuwe wetgeving de mogelijkheid opgenomen een adviescommissie in te stellen die over een verzoek om vergoeding van schade adviseert. Het bestuursorgaan wint slechts advies in bij een adviescommissie voor zover dat naar zijn oordeel noodzakelijk is om op de aanvraag om schadevergoeding te kunnen beslissen. 8. Kanttekeningen en risico’s De nieuwe regeling rondom nadeelcompensatie in de Algemene wet bestuursrecht en de Omgevingswet vergroot de bekendheid van het begrip nadeelcompensatie en heeft mogelijk een verhoogd aantal aanvragen tot gevolg. Dit kan leiden tot een zwaardere belasting van het ambtelijk apparaat en uiteindelijk resulteren in een toename van het aantal toegekende tegemoetkomingen in de schade. We verwachten echter dat deze toename zeer beperkt zal zijn. 9. Financiële paragraaf Het vaststellen van de Verordening heeft geen financiële gevolgen. Door de Verordening ontstaan geen nieuwe of extra administratieve lasten. De aanvullende regel over indieningsvereisten voor een aanvraag om nadeelcompensatie heeft ook geen financiële gevolgen voor de gemeente. De gegevens waarom wordt gevraagd, maken reeds onderdeel uit van de huidige procedure. 10. Communicatie Na vaststelling van de Verordening nadeelcompensatie gemeente Midden-Groningen 2023 wordt deze bekendgemaakt in het Gemeenteblad en gepubliceerd op overheid.nl. 11.

Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) De Model Verordening nadeelcompensatie, waar de voorliggende Verordening bij aansluit, is tot stand gekomen in samenwerking met een klankbordgroep van vertegenwoordigers van gemeenten, rijk, wetenschap en bedrijfsleven. De Verordening wordt bekendgemaakt in het Gemeenteblad en treedt in werking tegelijk met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en/of titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht. Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Secretaris

Bijlage: 1 Verordening Nadeelcompensatie Midden-Groningen 2023, tevens concept-raadsbesluit 2 Toelichting op Verordening Nadeelcompensatie Midden-Groningen 2023 3 Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade Midden-Groningen 2018

Pagina:

5 van 5

Datum:

11 augustus 2022

Zaak:

943916