01. Raadsvoorstel Paracommerciële verordening

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

27 november 2025

Opsteller:

Sander van Dijken

Zaak:

1627045

Contactgegevens:

sander.vandijken@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Erica van Lente Onderwerp:

Paracommerciële verordening

1. Voorstel 1. De paracommerciële verordening gemeente Midden-Groningen 2026 vaststellen en publiceren. 2. Inleiding Iedere gemeente moet regels maken voor het schenken van alcohol door paracommerciële rechtspersonen. Paracommerciële rechtspersonen zijn meestal sportclubs, dorpshuizen en sociëteiten die alcohol schenken in een clubhuis of kantine. Het zijn rechtspersonen die veel werken met vrijwilligers en in aanmerking komen voor subsidies en gunstiger belastingregels. Daarom hebben deze organisaties meer concurrentievoordelen dan de commerciële horeca. Dat is de reden dat er in de wet staat dat er gemeentelijke regels moeten komen voor de paracommerciële rechtspersonen. Midden-Groningen heeft op dit moment geen paracommerciële verordening. Met dit voorstel wordt hierin voorzien. Enerzijds wordt voldaan aan de wettelijke opdracht om ter voorkoming van oneerlijke mededinging een paracommerciële verordening vastgesteld te hebben. Anderzijds worden de regels in de hele gemeente gelijkgetrokken. Qua inhoud van de regels is gekeken naar de vervallen verordeningen van de voormalige gemeenten en naar de huidige praktijk en hierbij is zoveel mogelijk aangesloten. Waar verschillen waren tussen de voormalige gemeenten is over het algemeen gekozen voor de minst beperkende variant.

Waar het om jeugd en alcohol gaat is juist wel voor de beperkende varianten gekozen vanuit het belang dat de jeugd tegen alcohol (en alcoholgebruik door zichzelf) beschermd moet worden.

Pagina:

2 van 6

Datum:

27 november 2025

Zaak:

1627045

3. Publiekssamenvatting Iedere gemeente moet regels maken voor het schenken van alcohol door paracommerciële rechtspersonen. Paracommerciële rechtspersonen zijn meestal sportclubs, dorpshuizen en sociëteiten die alcohol schenken in een clubhuis of kantine. Het zijn rechtspersonen die veel werken met vrijwilligers en in aanmerking komen voor subsidies en gunstiger belastingregels. Daarom hebben deze organisaties meer concurrentievoordelen dan de commerciële horeca. Dat is de reden dat er in de wet staat dat er gemeentelijke regels moeten komen voor de paracommerciële rechtspersonen. De raad wordt gevraagd een nieuwe paracommerciële verordening vast te stellen. 4. Bevoegdheid van de Raad In de Alcoholwet is opgenomen dat er bij gemeentelijke verordening regels gesteld worden voor de paracommercie (artikel 4 Alcoholwet). Aan de gemeenteraad komt de bevoegdheid om verordeningen vast te stellen toe (artikel 147 Gemeentewet). 5. Beoogd effect Hoofdeffect is oneerlijke mededinging tussen commerciële en paracommerciële rechtspersonen in de horeca (verstrekken alcohol) voorkomen. Een bijkomend effect is harmonisatie van regels voor het hele grondgebied van de gemeente Midden-Groningen. Ander bijkomend effect is dat gestuurd kan worden op verantwoorde alcoholverstrekking. 6. Historische context De Alcoholwet (01-07-2021) is de opvolger van de Drank- en Horecawet.

Een wet rond drank en alcohol is er in Nederland al geweest sinds het eind van de 19 e eeuw. Inhoudelijk zijn er in de wet de laatste jaren weinig (grote) aanpassingen geweest. De laatste grote verandering was in 2013, toen de burgemeester het enige bevoegd gezag werden op het gebied van alcoholverstrekking en het toezicht en de handhaving daarop. Handhaving gebeurde daarvoor door het rijk. Sinds 2013 zijn gemeenten ook gehouden een paracommerciële verordening vast te stellen. Daarvoor stonden hierover algemene regels in de Alcoholwet. Voor de herindeling hadden de gemeenten Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde en Slochteren paracommerciële verordeningen vastgesteld. Na de herindeling zijn deze verordeningen 2 jaar blijven gelden op basis van het overgangsrecht in de Wet Arhi. Idee hiervan is dat de nieuwe gemeente twee jaar de tijd heeft om eigen regels te stellen. Dit is op het gebied van de paracommercie niet gebeurd. In de Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Groningen 2024 (APV) is wel een artikel (2:29a) gewijd aan de sluitingstijden van paracommerciële instellingen. Dit artikel zat ook in de APV 2020 (de eerste APV van Midden-Groningen). Kanttekening hierbij is dat sluitingstijden niet hetzelfde zijn als schenktijden. Een voetbalkantine mag best de hele dag open zijn en koffie/thee en gevulde koek verkopen, maar niet de hele dag alcohol schenken.

Pagina:

3 van 6

Datum:

27 november 2025

Zaak:

1627045

7. Argumenten Algemeen Los van het feit dat iedere gemeente in Nederland wettelijk gezien gehouden is een paracommerciële verordening vast te stellen, leidt het vaststellen van zo’n verordening in het algemeen: • Tot voorkoming van oneerlijke mededinging, omdat er door het stellen van regels een level-playing-field ontstaat tussen paracommerciële rechtspersonen en reguliere horeca; • Tot duidelijkheid voor alle paracommerciële rechtspersonen (en alle daarbij betrokken vrijwilligers, etc.), reguliere horeca en alle overige bewoners van de gemeente. Specifieke argumenten voor het voorliggende paracommerciële verordening zijn: • De voorgestelde regels sluiten in grote lijnen aan bij de paracommerciële regels van de voormalige gemeenten en de huidige praktijk in Midden-Groningen; • De voorgestelde regels zijn in lijn met door de raad vastgestelde beleidsstukken, die qua onderwerp alcohol (in relatie tot gezondheid) raken, meer concreet: het programma Gezondheid Midden-Groningen 2025-2027, het Lokaal Preventieakkoord Midden-Groningen en de ‘Jongeren Op Gezond Gewicht-aanpak' (waar de gemeente zich sinds 2022 aan gecommitteerd heeft); • Door het vaststellen van een nieuwe verordening geldt er één verordening voor de gehele gemeente (harmonisatie); • Er wordt gekozen voor duidelijke regels (bijvoorbeeld concreet noemen eindtijden in plaats van eindtijden verbinden aan de duur van de

activiteit) die hierdoor goed handhaafbaar zijn. • Het nog vast te stellen dorpshuizen- en wijkcentrabeleid en de Paracommerciële Verordening liggen elk binnen een eigen beleidsdomein. Het dorpshuizenbeleid richt zich op de maatschappelijke rol en positionering van locaties, terwijl de verordening uitsluitend ziet op het juridisch kader voor alcoholverstrekking en het voorkomen van oneerlijke mededinging. Deze onderwerpen overlappen inhoudelijk niet en zijn niet met elkaar in strijd. Specifieke keuzes in verordening Voor de duidelijkheid worden de belangrijkste keuzes die in de nieuwe paracommerciële verordening worden gemaakt hieronder toegelicht. - Verbod schenken sterke drank Het wordt paracommerciële rechtspersonen die zich in hoofdzaak op sportieve activiteiten of activiteiten voor de jeugd niet toegestaan sterke drank te schenken. Dit wordt niet passend geacht bij de activiteiten en de doelgroepen waar deze rechtspersonen zich op richten. - Schenktijden (reguliere bijeenkomsten) Voor paracommerciële rechtspersonen die zich richten op activiteiten van sportieve aard (zoals de voetbalclub) of die zich richten op activiteiten voor de jeugd (zoals de jeugdsoos) zijn beperkende schenktijden opgenomen. Dat heeft vooral te maken met de activiteiten en de doelgroep waarop

Pagina:

4 van 6

Datum:

27 november 2025

Zaak:

1627045

deze paracommerciële rechtspersonen zich richten. Bij dit soort activiteiten en deze doelgroepen is het onbeperkt schenken van alcohol niet gewenst. Voor overige paracommerciële rechtspersonen wordt ervoor gekozen om de schenktijden te koppelen aan de maximaal toegestane openingstijden. Deze openingstijden zijn vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening. Anders dan veel andere gemeenten wordt er voor concrete schenktijden gekozen. In andere gemeenten is de schenktijd vaak gekoppeld aan de duur van de activiteit (uur voor, tijdens en uur na bijvoorbeeld). Vanuit het oogpunt van het handhaven van de schenktijden is ervoor gekozen duidelijke tijdstippen te noemen. - Schenkmogelijkheden andere dan reguliere bijeenkomsten Een paracommerciële rechtspersoon mag in principe alleen alcohol schenken rond reguliere bijeenkomsten (voetbalclub schenkt bijvoorbeeld rond trainingen, wedstrijden en bestuursvergaderingen). Per categorie paracommerciële rechtspersoon is vastgelegd hoe vaak bij bij andere bijeenkomsten alcohol geschonken mag worden. Om paracommerciële rechtspersonen niet uit te laten groeien tot concurrenten voor reguliere horeca is de hoeveelheid andere bijeenkomsten waarbij alcohol geschonken mag worden beperkt tot 12 of minder.

Hierop geldt één uitzondering: als er geen vergelijkbare commerciële horeca in het dorp is, is een onbeperkt aantal bijeenkomsten waarbij alcohol geschonken mag worden toegestaan. Als er geen commerciële horeca in de nabije omgeving zit is er ook geen verstoring van de concurrentieverhoudingen. 8. Kanttekeningen en risico’s De afgelopen jaren waren er geen beperkende regels en was er ook weinig tot geen toezicht op de paracommerciële horeca. Dat verandert en kan bij de bij die rechtspersonen betrokken inwoners van de gemeente voor enige ophef zorgen. In de nieuwe paracommerciële verordening is overgangsrecht opgenomen van één jaar. Het is de bedoeling dat alle paracommerciële vergunningen worden geactualiseerd en waar nodig aangepast en in overeenstemming gebracht met de nieuwe regels voor het eind van die overgangsperiode. Het gaat in totaal om 73 vergunningen. 9. Financiële paragraaf De plannen brengen mee dat alle paracommerciële vergunningen bekeken moeten worden en waar nodig aangepast moeten worden om ze in lijn te brengen met de nieuwe regels. Dit levert extra werk op. Dit werk wordt opgepakt binnen de bestaande formatie. Het vaststellen van de paracommerciële verordening heeft gevolgen voor vergunningverlening en handhaving binnen het team V&V.

Er komen nieuwe regels en ontheffingsmogelijkheden, wat leidt tot aanvullende aanvragen die door vergunningverleners moeten worden beoordeeld. Toezicht op alcoholverstrekking bij paracommerciële instellingen maakt echter al onderdeel uit van de reguliere taken. De verordening introduceert geen nieuwe toezichtstaak, maar biedt juist een duidelijk en handhaafbaar kader door het vastleggen van concrete schenktijden. De eenmalige actualisatie van 73 bestaande vergunningen wordt gespreid uitgevoerd binnen de overgangstermijn van één jaar. De actualisatie van het horeca-vergunningenbestand is voorlopend op het vaststellen van de

Pagina:

5 van 6

Datum:

27 november 2025

Zaak:

1627045

paracommerciële verordening als prioriteit opgenomen in de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2026-2029. De benodigde werkzaamheden worden daarmee als uitvoerbaar beoordeeld binnen de bestaande formatie.

10. Communicatie De nieuwe paracommerciële verordening wordt gepubliceerd in het gemeenteblad en op overheid.nl. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Tijdens het voorbereidingstraject is een zorgvuldig participatieproces doorlopen. Daarbij zijn zowel paracommerciële instellingen als interne organisatieonderdelen betrokken. Zo zijn twee medewerkers van Gebiedsregie actief aangesloten bij de participatie, met het oog op kennis van lokale gemeenschap, functies van dorpshuizen en signalen vanuit de kernen. Op 17 maart 2025 is een inspraakavond georganiseerd voor de paracommerciële instellingen. Deze bijeenkomst heeft geleid tot een aantal opmerkingen, aanvullingen en aanbevelingen. De wijze waarop deze reacties zijn verwerkt en in hoeverre deze hebben geleid tot aanpassing van de eerdere verordening, is opgenomen in de reactienota 1. Aansluitend heeft de verordening van 2 juni tot en met 13 juli 2025 formeel ter inzage gelegen, zodat belanghebbenden een zienswijze konden indienen. Gedurende deze periode zijn geen inhoudelijke reacties ontvangen. In oktober en november 2025 is de verordening voorgelegd aan Koninklijke Horeca Nederland (KHN). KHN heeft deze gedeeld met haar leden en een uitvraag gedaan voor eventuele aanvullende input. Ook gedurende deze periode zijn geen inhoudelijke reacties ontvangen.

In de bijgevoegde reactienota is weergegeven wat de zienswijzen waren, wat hiermee gedaan is en of en op welke manier dit heeft geleid tot verdere aanpassing van de verordening. Na het besluit van de raad is alleen nog nodig om de verordening te publiceren. De beoogde inwerkingtredingsdatum van de verordening is 1 maart 2026. Vanaf dan zal ook de overgangsperiode van één jaar ingaan. Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

Bijlage:

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Pagina:

6 van 6

Datum:

27 november 2025

Zaak:

1627045

1. Ontwerp paracommerciële verordening 2. Verschillenanalyse paracommerciële verordeningen voormalige gemeenten en voorstel MiddenGroningen 3. Reactienota 1, op ingekomen input voorafgaand aan en op inspraakavond paracommerciële verordening (18-03-2025)