01. Raadsvoorstel Kadernota aanpak armoede 2026-2030

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

12 januari 2026

Opsteller:

Jose Postma

Zaak:

1641870

Contactgegevens:

jose.postma@bwri.nl

Portefeuillehouder:

Evert Offereins

Onderwerp:

Kadernota Aanpak armoede 2026-2030

1. Voorstel 1. De Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026–2030 vast te stellen.

2. Inleiding Aanleiding voor het opstellen van de Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026–2030 (hierna: de kadernota) is dat armoede, als landelijk probleem, ook in Midden-Groningen een serieuze opgave vormt. Relatief veel inwoners hebben geldzorgen en het aandeel huishoudens met een laag inkomen ligt boven het landelijk gemiddelde. Hierbij heeft een aanzienlijk deel langdurig met een laag besteedbaar inkomen te maken. Dit werkt door op meerdere levensgebieden, zoals gezondheid, participatie, onderwijs en kansen voor kinderen. Evaluaties laten zien dat bestaande regelingen bijdragen aan armoedevermindering, maar dat het bereik wisselend is, niet-gebruik blijft bestaan en inwoners drempels ervaren in toegankelijkheid en samenhang. Dit vraagt om meer richting en focus in het armoedebeleid, met als doel langdurige armoede te beperken en kinderen zorgeloos te laten opgroeien. Naast de evaluatie van het minimabeleid vormt ook de Visie Sociale Veerkracht een belangrijke aanleiding voor deze kadernota. In deze visie staat het versterken van de bestaanszekerheid, zelfredzaamheid en participatie van inwoners centraal, met nadruk op vertrouwen, eigenaarschap en het aansluiten bij de leefwereld van inwoners. Ook het College- en Raadswerkprogramma en de bestuursopdracht armoede vormen een belangrijke basis voor deze kadernota.

Hierin is vastgelegd dat de gemeente inzet op het versterken van bestaanszekerheid, het tegengaan van kansenongelijkheid en het doorbreken van langdurige en generatiearmoede. De kadernota armoede geeft concreet invulling aan deze bestuurlijke ambities door deze te vertalen naar richtinggevende keuzes en beleidsmatige kaders voor de periode 2026– 2030.

Pagina:

2 van 5

Datum:

12 januari 2026

Zaak:

1641870

Als beleidsvoornemen wordt bijvoorbeeld de Collectieve aanvullende zorgverzekering (CAZ) heroverwogen. Uit onderzoek blijkt, dat de huidige regeling onvoldoende doelmatig is en de keuzevrijheid van inwoners beperkt. Daarom wordt een volwaardig alternatief uitgewerkt dat gerichte ondersteuning biedt, de keuzevrijheid respecteert en voorkomt dat inwoners financieel worden benadeeld of zorgmijding ontstaat. Daarbij wordt aangesloten bij de aanpak van de gemeente Groningen, met mogelijke inzet van bijzondere bijstand, een regeling voor mondzorg en/of een meerkostenregeling. Het voorstel, inclusief financiële consequenties, wordt betrokken bij de Voorjaarsnota 2026. Gezamenlijk benadrukken deze documenten en inzichten de noodzaak van een samenhangende, integrale en toekomstgerichte koers voor de aanpak van armoede in Midden-Groningen. 3. Publiekssamenvatting In Midden-Groningen hebben relatief veel inwoners geldzorgen. De gemeente wil dat zo min mogelijk mensen lange tijd in armoede leven. Ook wil de gemeente voorkomen dat armoede wordt doorgegeven van ouders op kinderen. Ieder kind moet kunnen opgroeien zonder geldzorgen en met kansen voor de toekomst. De gemeente werkt al langere tijd aan het aanpakken van armoede. De nieuwe aanpak bouwt voort op wat de gemeente de afgelopen jaren al heeft gedaan en op de ervaringen die daarbij zijn opgedaan.

In de Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026–2030 staat wat de gemeente de komende jaren wil bereiken. Ook staat erin welke keuzes daarbij belangrijk zijn. De gemeente richt zich vooral op het verminderen van langdurige armoede, meer samenhang in ondersteuning en extra aandacht voor kinderen en gezinnen. Daarnaast wil de gemeente dat inwoners met een laag inkomen kunnen meedoen in de samenleving. Waar mogelijk helpt de gemeente inwoners om stappen te zetten richting werk of een beter inkomen. Ook wil de gemeente inwoners beter bereiken die recht hebben op hulp. Regelingen moeten duidelijk en makkelijk te gebruiken zijn. De kadernota geeft richting aan het beleid. Concrete maatregelen worden later uitgewerkt 4. Bevoegdheid van de Raad De gemeenteraad is bevoegd om de Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026–2030 vast te stellen op grond van zijn kaderstellende rol en budgetrecht, zoals vastgelegd in de Gemeentewet en uitgewerkt via de planning- en controlcyclus. 5. Beoogd effect Met het vaststellen van deze kadernota beschikt de gemeente over een helder en samenhangend beleidskader voor de aanpak van armoede in de periode 2026–2030. Dit versterkt de bestuurlijke grip, voorkomt versnippering van beleid en maakt gerichte sturing en monitoring mogelijk.

Daarnaast wordt beoogd dat meer inwoners tijdig en passend worden ondersteund en dat langdurige armoede en kansenongelijkheid, met name voor kinderen, worden teruggedrongen. 6. Historische context

Pagina:

3 van 5

Datum:

12 januari 2026

Zaak:

1641870

De gemeente Midden-Groningen zet zich al langere tijd in voor het ondersteunen van inwoners met een laag inkomen en het terugdringen van armoede. In eerdere beleidsperiodes is ingezet op verschillende minimaregelingen en samenwerking met maatschappelijke partners. Deze inzet heeft financiële problemen verlicht, maar laat ook zien dat armoede voor een deel van de doelgroep langdurig van aard is. De recente evaluatie van het minimabeleid laat zien dat het bereik van regelingen verschilt, nietgebruik blijft bestaan en de samenhang tussen instrumenten voor inwoners niet altijd duidelijk is. Tegelijkertijd is met de Visie Sociale Veerkracht, het College- en Raadswerkprogramma en de bestuursopdracht armoede ingezet op een bredere en integrale benadering van bestaanszekerheid, participatie en kansengelijkheid. Deze kadernota markeert een volgende stap: van een vooral uitvoeringsgerichte aanpak naar een kaderstellende koers, waarin de raad richting geeft aan focus en prioriteiten voor de komende beleidsperiode. 7. Argumenten 1.1 Noodzaak van kaderstelling bij een structurele opgave. Armoede vormt in Midden-Groningen een structurele opgave, met een aandeel huishoudens met een laag inkomen boven het landelijk gemiddelde. Evaluaties van het minimabeleid laten zien dat in de komende beleidsperiode scherpere keuzes nodig zijn. Deze kadernota biedt daarvoor richting, samenhang en focus.

Onderwerpen zoals de heroverweging van de CAZ worden op kaderniveau gepositioneerd door het formuleren van uitgangspunten, zonder vooruit te lopen op concrete maatregelen of financiële besluiten. 1.2 Integraal perspectief voorkomt versnippering Door armoede te benaderen in samenhang met participatie, gezondheid, onderwijs en kansen voor kinderen wordt voorkomen dat het beleid onvoldoende integraal wordt vormgegeven. De kadernota biedt een overkoepelend kader waarin lokale en regionale inzet beter op elkaar wordt afgestemd, waardoor samenhang wordt versterkt en versnippering wordt voorkomen. 1.3 Sturing via de P&C-cyclus De kadernota biedt ruimte voor gefaseerde uitwerking en bijsturing via de reguliere planning- en control momenten. 8. Kanttekeningen en risico’s 2.1. Verwachtingsmanagement en zichtbaarheid van effecten. Armoedebestrijding is een complexe opgave waarbij veranderingen vaak stapsgewijs plaatsvinden. Deze kadernota is richtinggevend van aard en bevat nog geen concrete uitgewerkte maatregelen of financiële consequenties. Hierdoor zullen effecten niet direct zichtbaar zijn, maar zich vooral manifesteren in de uitvoeringsfase van het beleid. 2.2 Financiële druk bij beter bereik en afhankelijkheid van tijdelijke middelen.

Een succesvolle inzet op het vergroten van het bereik van regelingen kan leiden tot hogere uitgaven, terwijl de beschikbare budgettaire ruimte beperkt is. Daarnaast wordt een deel van de huidige lokale en regionale inzet gefinancierd uit tijdelijke middelen, onder andere via regionale programma’s en

Pagina:

4 van 5

Datum:

12 januari 2026

Zaak:

1641870

projecten. Dit brengt het risico met zich mee dat bij het aflopen van deze middelen keuzes nodig zijn over voortzetting, beëindiging of structurele inbedding, wat financiële druk kan veroorzaken bij de verdere uitwerking van het beleid. 2.3 Uitvoerbaarheid van de gekozen koers De integrale koers van de kadernota vraagt om samenhangende uitvoering en goede samenwerking met partners. Wanneer dit onvoldoende wordt geborgd, bestaat het risico dat de beoogde verbeteringen in de praktijk minder effect hebben. 2.4 Afhankelijkheid van externe ontwikkelingen De uitvoering van de gekozen koers is mede afhankelijk van landelijke en regionale ontwikkelingen, zoals wijzigingen in wet- en regelgeving of de inzet van regionale programma’s. Veranderingen hierin kunnen invloed hebben op de haalbaarheid, timing en financiële ruimte van de verdere uitwerking, waardoor bijstelling van keuzes noodzakelijk kan zijn. 2.5 Ontwikkeling van inzicht en sturingsinformatie Het dashboard armoede biedt inzicht in de ontwikkeling van armoede, de inzet en effectiviteit van het beleid en ondersteunt bijsturing waar nodig. In de kadernota is het dashboard armoede opgenomen als richtinggevend voorbeeld en als beleidsvoornemen om data op een duidelijke en toegankelijke manier aan de raad te presenteren. De uitwerking vindt mede plaats in overleg met maatschappelijke partners.

Het dashboard wordt eenmaal per jaar met de raad gedeeld, voor het eerst bij de Programmabegroting 2027. 9. Financiële paragraaf De kadernota bevat geen directe financiële besluitvorming. De uitvoering vindt plaats binnen de geldende financiële kaders. Eventuele herschikkingen of aanvullende middelen zullen we meenemen in de planning en controlcyclus en worden ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. 10. Communicatie Na vaststelling wordt de Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026-2030 openbaar gemaakt en gebruikt als uitgangspunt voor verdere beleidsuitwerking. Inwoners en samenwerkingspartners worden via de gebruikelijke kanalen geïnformeerd over de hoofdlijnen. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Het college werkt de gekozen kaders verder uit in concrete beleidsvoorstellen. De raad wordt hierover betrokken via de reguliere planning- en controlcyclus, waaronder begroting, voortgangsrapportages en jaarstukken. Bij de uitvoering van het armoedebeleid wordt samengewerkt met maatschappelijke partners en inwoners. Zij worden betrokken bij de inzet en doorontwikkeling van regelingen, zodat deze goed aansluiten bij de praktijk en behoeften van inwoners. Wij onderzoeken daarnaast de mogelijkheden om aan te sluiten bij het Nationaal Programma Armoede en Schulden.

Dit programma richt zich op het voorkomen van (kinder)armoede, het beperken van langetermijneffecten en het ondersteunen van mensen om duurzaam vooruit te komen

Pagina:

5 van 5

Datum:

12 januari 2026

Zaak:

1641870

en sluit daarmee aan bij deze kadernota.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Bijlage: 1 Kadernota Aanpak armoede Midden-Groningen 2026 - 2030