01. Raadsvoorstel instellen rekenkamer en benoeming rekenkamerleden

Voorstel Gemeenteraad

Datum: 30 november 2021 Zaaknr.: Portefeuillehouder: H.J. Flederus

Onderwerp:

Opsteller: Yvon Goedhart Contactgegevens: yvon.goedhart@midden-groningen.nl Stukken ter inzage: n.v.t

Instellen Rekenkamer en benoeming leden van de Rekenkamer m.i.v. 1-1-2022

1. Voorstel 1. Per 1 januari 2022 een Rekenkamer Midden-Groningen in te stellen; 2. Het aantal rekenkamerleden te bepalen op 3 leden, inclusief de voorzitter; 3. de verordening op de rekenkamercommissie Midden-Groningen, zoals vastgesteld op 2 januari 2018, in te trekken; 4. te benoemen in de Rekenkamer de volgende personen voor 6 jaar tot 1 januari 2028: • de heer M.G. Poorthuis als voorzitter • de heer M. Visser als lid • mevrouw M.J.R. Zwerver als lid; 5. de voorzitter en leden van de Rekenkamer een vaste maandelijkse vergoeding toe te kennen van een vast percentage van de maandelijkse raads- en onkostenvergoeding van een raadslid van Midden-Groningen, te weten 50% voor de voorzitter en 35% voor de leden; 6. het jaarlijkse budget voor de Rekenkamer vast te stellen op € 1,30 per inwoner. 2. Inleiding Met de invoering van de dualisering in het bestuur van gemeenten zijn ook de lokale Rekenkamers in de Gemeentewet geïntroduceerd. Bij amendement is bewerkstelligd dat gemeenten de ruimte kregen om in plaats door middel van een verordening een Rekenkamer in te stellen, regels te stellen over de uitoefening van een rekenkamerfunctie. Deze variant heeft Midden-Groningen in januari 2018 toegepast met het instellen van een Rekenkamercommissie (RKC). De RKC heeft tot doel de kaderstellende en controlerende taak van de gemeenteraad te versterken.

Daartoe voert de RKC onderzoek uit naar het gevoerde beleid van de gemeente. De leden van de RKC zijn voor twee jaar herbenoemd tot 1 januari 2022. De afspraak was dat met ingang van 1 januari 2022 de rekenkamerfunctie definitief vorm zou worden gegeven. Daarom ligt dit voorstel nu ter besluitvorming voor.

Pagina:

2 van 5

Datum:

30 november 2021

Zaaknr.:

2019-029085

3. Bevoegdheid van de raad De Rekenkamer heeft een belangrijke functie in de ondersteuning van de gemeenteraad en is daarmee één van de weinige eigen instrumenten van de raad zoals benoemd in de Gemeentewet. De raad is bevoegd de Rekenkamer in te stellen en de leden van de Rekenkamer te benoemen. 4. Argumenten De regering concludeert uit recente onderzoeksgegevens dat in circa 50 gemeenten nauwelijks of geen invulling wordt gegeven aan de rekenkamerfunctie. Daaraan kan worden toegevoegd dat ook de dalende trend van uitgaven van de gemeenten voor de rekenkamerfunctie illustreert dat het belang van rekenkameronderzoek afneemt. Dit terwijl bij de introductie van de gemeentelijke Rekenkamer in het duale decentrale bestel juist is benadrukt dat deze functie voor de kwaliteit van het bestuur en voor het proces van het afleggen van rekenschap aan de burger cruciaal is. Wetsvoorstel aanpassing Gemeentewet Omdat de vormgeving van de rekenkamerfunctie verder niet in de wet is geregeld en de regeling volledig aan de desbetreffende verordening wordt overgelaten, is het bijna onmogelijk, om een beter functioneren van deze vormen van de rekenkamerfunctie te bewerkstelligen. Daarom wordt er in het nieuwe wetsvoorstel voor aanpassing van de Gemeentewet voor gekozen de vrijheid om te kiezen voor een rekenkamerfunctie/rekenkamercommissie in plaats van een rekenkamer, te laten vervallen.

In een Rekenkamer mogen alleen externe leden worden benoemd, raadsleden mogen geen lid zijn. Met het wetsvoorstel wordt een adviserend lidmaatschap van raadsleden in een Rekenkamer wel mogelijk gemaakt. Daarmee wordt beoogd de betrokkenheid van de raad bij de Rekenkamer te vergroten. Gevolgen wijziging van Rekenkamercommissie naar Rekenkamer voor Midden-Groningen Voor Midden-Groningen zijn de gevolgen van deze wetswijziging beperkt. Ook nu hebben wij een Rekenkamercommissie met een collegiale samenstelling (dus meerdere personen), met alleen externe leden zonder raadsleden. Verder heeft de huidige Rekenkamercommissie qua bevoegdheden, taken en rapportageverplichtingen dezelfde aanpak als een Rekenkamer. De wettelijk verplichte benoemingstermijn van 6 jaar is wel een wijziging, tot nu toe had de raad daar niet echt een vaste termijn voor afgesproken. Op dit moment is nog niet duidelijk wanneer de voorgestelde wetswijziging in werking zal gaan treden. Maar in ons voornemen tot het definitief vormgeven van de rekenkamer(functie) per 1 januari 2022 is het zinvol om nu alvast te anticiperen op deze wetswijziging, zodat we deze functie toekomstbestendig vorm kunnen geven. Daarom wordt hierbij voorgesteld om vanaf 2022 te gaan werken met een Rekenkamer in plaats van met een RKC.

De verordening op de Rekenkamercommissie, zoals vastgesteld op 2 januari 20218, moet daarom worden ingetrokken.

Pagina:

3 van 5

Datum:

30 november 2021

Zaaknr.:

2019-029085

Samenstelling van de rekenkamer De huidige RKC bestaat uit een voorzitter, twee leden en een ambtelijke secretaris vanuit de griffie. Deze collegiale samenstelling zorgt voor een mix van verschillende deskundigheden aan tafel en hiermee is de RKC tevens minder kwetsbaar. Als een RKC lid om een bepaalde reden zou uitvallen dan kunnen de anderen dit deels of helemaal opvangen, in ieder geval voor de korte termijn. Verder houden de leden elkaar onderling scherp en kunnen zij de rol van onderzoeksleider onderling afwisselen. Van de drie leden van de huidige RKC zijn er twee die al RKC lid waren voor de herindeling. Van deze beide leden heeft één lid aangegeven niet beschikbaar te zijn voor een volgende termijn. Het derde lid is pas aangetreden in december 2018 en is dus nog maar korte tijd lid van deze RKC. Daarom wordt voorgesteld om de huidige ervaring en deskundigheid niet geheel overboord te gooien, maar voor het vertrekkende lid een nieuw lid te benoemen en de beide andere leden opnieuw te benoemen. Op deze manier krijgt Midden-Groningen een Rekenkamer met de volgende samenstelling: • een voorzitter (de huidige voorzitter) met een echt langere ervaring, ook al vanuit de vorige gemeenten, dhr. M.G. Poorthuis • een lid dat inmiddels is ingewerkt maar ook nog relatief kort RKC lid is, dhr. M. Visser • een nieuw lid, waarvoor een sollicitatieprocedure heeft plaatsgevonden, mw.

M.J.R. Zwerver. Met deze samenstelling hebben we een mooie combinatie van de nodige ervaring en een frisse en onbevangen blik in de nieuw te vormen Rekenkamer. 5. Financiële paragraaf a. Vergoedingen rekenkamerleden Om discussie over schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, dienen de externe leden van de Rekenkamer louter te worden beloond op basis van door de raad vastgestelde vaste vergoedingen. Het gaat hier immers om externe leden die vanuit een (commerciële) onderzoeksfunctie tegen betaling van uur- of dagvergoedingen onderzoek verrichten voor een Rekenkamer waar ze zelf deel van uitmaken. Deze leden kunnen dan niet vrij oordelen over nut en noodzaak van het onderzoek, noch over diepgang en reikwijdte ervan. Vooral het principe ‘uurtje factuurtje’ plaatst het uitvoerende lid in feite in een onmogelijke situatie. Daarom verdient een vaste vergoeding volgens de conclusie in de VNG handreiking “Lokale Rekenkamer” de voorkeur. Dat sluit aan bij wat binnen het openbaar bestuur gebruikelijk is. Ook gemeenteraadsleden die lid zijn van een RKC ontvangen – uitsluitend – hun vaste raadsvergoeding. Momenteel krijgen de RKC leden ook een vast percentage van de maandelijkse raadsvergoeding en onkostenvergoeding. Op basis van bovenstaande redenering ligt het in de lijn om dit ook voor de nieuwe Rekenkamer op

Pagina:

4 van 5

Datum:

30 november 2021

Zaaknr.:

2019-029085

deze manier te doen. Momenteel krijgt de voorzitter maandelijks 50% van de raads- en onkostenvergoeding en de beide leden krijgen elk maandelijks 35% van de raads- en onkostenvergoeding. Dit is een ruime vergoeding waarmee je de nodige kwaliteit en deskundigheid binnenhaalt en houdt. De huidige RKC leden doen vaak zelf de nodige onderzoeken en schuiven regelmatig aan bij de auditcommissie en raad, zonder daar dan een aparte vergoeding voor te krijgen. Daarom hierbij het voorstel om deze vergoeding te handhaven en deze ook uit te keren aan de nieuwe rekenkamerleden. b. Jaarlijks budget Wanneer er behoefte bestaat om extra onderzoekscapaciteit in te huren, dient die van buiten de Rekenkamer te komen. Een Rekenkamer dient daarvoor budget beschikbaar te hebben. Wanneer de huidige RKC bij hun onderzoek ondersteuning van derden noodzakelijk acht, koopt de RKC die ondersteuning buiten de rekenkamercommissie in. Dit is het geval bij grootschalige onderzoeken, die nu jaarlijks 1 keer worden uitgevoerd. Recent voorbeeld hiervan is het grootschalige onderzoek naar armoedebeleid. Daarom moet er jaarlijks voldoende budget zijn voor het gewenste aantal onderzoeken. Volgens het document inspiratiekaders lokale rekenkamers 2020 refereren veel gemeenten bij een gesprek over het budget nog aan de uit 2004 stammende informele norm van € 1 per inwoner die geïndexeerd nu zo’n € 1,30 zou bedragen.

Deze € 1 per inwoner hebben we bij de start van MiddenGroningen ook als uitgangspunt genomen. Gemeten aan de voorbeeldscenario’s in het genoemde document voor een minimaal budget zou een norm richting € 1,30 vallen binnen marge van de variant met lage en de variant met hoge onderzoekskosten. De diversiteit in situaties is echter groot. De norm van € 1 is in de genoemde voorbeeldscenario’s hoe dan ook te krap, terwijl € 1,30 in de meeste gevallen ook nog weinig ruimte biedt om extra ambities vorm te geven. Omdat de huidige RKC jaarlijks 2 tot 3 Quick scan onderzoeken in eigen beheer uitvoert, zou het budget van € 1,30 per inwoner ruimte bieden om naast de vaste lasten jaarlijks 2 grootschalige onderzoeken te doen, terwijl dat nu jaarlijks maximaal 1 grootschalig onderzoek kan zijn. 6. Communicatie Dit besluit wordt op de voorgeschreven wijze bekendgemaakt.

Burgemeester en griffier van de gemeente Midden-Groningen,

De burgemeester A. Hoogendoorn

De griffier, F.M. Bouwman

Pagina:

5 van 5

Datum:

30 november 2021

Zaaknr.:

2019-029085