01. Raadsvoorstel Harmonisatie accommodaties buitensportverenigingen

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

24 september 2025

Opsteller:

Matthijs Ronde

Zaak:

1224380

Contactgegevens:

Matthijs.ronde@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Annemiek Hoesen-Spithorst Onderwerp:

Harmonisatie accommodaties buitensportverenigingen

1. Voorstel 1. De uitgangspunten voor de harmonisatie accommodaties buitensportverenigingen vast te stellen; 2. Een investeringskrediet van € 181.250 beschikbaar te stellen voor het achterstallig onderhoud aan hekwerken; 3. De verdeling van het onderhoudsbudget vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 4; 4. De verdeling voor nadeelcompensatie vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 5; 5. De financiële consequenties vast te stellen zoals uitgewerkt in begrotingswijziging 2025018. 2. Inleiding In de Beleidsnotitie Sport & Bewegen 2021–2025 is de harmonisatie van het accommodatiebeleid als prioriteit benoemd. Met gelijke huurtarieven voor sportvelden is hierin al een eerste stap gezet. Met betrekking tot buitensportverenigingen bestaan er nog grote verschillen in de verantwoordelijkheden voor beheer en onderhoud van clubgebouwen, kleedkamers, veldverlichting en groen. Sportverenigingen vervullen een belangrijke maatschappelijke rol: ze stimuleren gezondheid, sportiviteit en sociale samenhang. Juist nu, in een tijd van vergrijzing, afnemend vrijwilligerspotentieel en stijgende lasten, is het noodzakelijk om gelijke spelregels te hanteren en verenigingen duurzaam te ondersteunen. Het uitgangspunt is dat opstallen via veldhuurafhankelijk Recht van Opstal in eigendom komen van de verenigingen en hiermee het beheer en onderhoud ook.

Wanneer verenigingen dit niet willen, kunnen zij deze verantwoordelijkheid bij de gemeente laten tegen een huurprijs. Samenwerking staat centraal: verenigingen hoeven dit niet alleen te doen, wij ondersteunen actief.

Pagina:

2 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

We hebben diverse gesprekken gevoerd met de betrokken verenigingen om te komen tot gedragen uitgangspunten. De uitgangspunten hebben betrekking op de onderstaande onderwerpen. In dit voorstel worden deze diverse en complexe onderwerpen besproken, voor een heldere en specifieke uitwerking per onderwerp/keuze hebben we gekozen om de onderwerpen in verschillende bijlagen uit te werken. • • • • •

Veldhuurafhankelijk Recht van Opstal, met optie tot huur (bijlage 1 & 2); Achterstallig onderhoud accommodaties en hekwerken (bijlage 3); Een budget om verenigingen te ondersteunen bij beheer en onderhoud (bijlage 4); Nadeelcompensatie voor verenigingen die al lange tijd over recht van opstal beschikken (bijlage 5); Verantwoordelijkheid van veldverlichting.

3. Publiekssamenvatting De gemeente Midden-Groningen wil dat alle buitensportverenigingen onder gelijke voorwaarden gebruikmaken van sportvelden en club- en kleedkamergebouwen. Nu zijn er nog grote verschillen in afspraken, waardoor sommige verenigingen meer verantwoordelijkheden of lasten hebben dan andere. Met dit voorstel trekken we de regels gelijk. Waar mogelijk dragen we club- en kleedkamergebouwen over aan de verenigingen, zodat zij zelf verantwoordelijk worden voor onderhoud en beheer. Verenigingen krijgen daarmee meer vrijheid en zeggenschap over hun accommodatie. Wie dat niet wil, kan er ook voor kiezen dat de gemeente eigenaar blijft en het onderhoud doet. In dat geval betaalt de vereniging huur. Op deze manier zorgen we voor eerlijkere afspraken, meer duidelijkheid en toekomstbestendige sportvoorzieningen in onze dorpen en wijken. 4. Bevoegdheid van de Raad Dit besluit is een bevoegdheid van uw raad vanuit haar kaderstellende rol en het budgetrecht. 5. Beoogd effect Door dit voorstel willen we een eerlijk en transparant speelveld creëren voor alle buitensportverenigingen. De huidige ongelijkheid in eigendom en onderhoud van gebouwen, verlichting en groen maakt plaats voor één helder kader met gelijke spelregels. Verenigingen weten hierdoor waar zij aan toe zijn en kunnen onder gelijke voorwaarden hun maatschappelijke rol vervullen.

Daarnaast willen we investeren in toekomstbestendigheid. Door verenigingen verantwoordelijkheid te geven voor hun club- en kleedkamergebouwen, gecombineerd met een structureel ondersteuningsbudget, ontstaat ruimte om te investeren in goed onderhoud en verduurzaming. Dit omdat verenigingen in tegenstelling tot de gemeente veel meer aanspraak kan maken op allerlei subsidies. Tegelijkertijd borgen wij de kwaliteit en veiligheid van basisvoorzieningen zoals veldverlichting, hekwerken en groen door dit in eigen beheer te houden We willen dat deze harmonisatie leidt tot sterkere en vitalere verenigingen die meer zeggenschap krijgen over hun accommodatie, gebruik kunnen maken van subsidies en hun

Pagina:

3 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

maatschappelijke rol steviger kunnen invullen. Hiermee dragen we bij aan gezonde, veilige en aantrekkelijke sportvoorzieningen in alle dorpen en wijken, nu én in de toekomst. 6. Historische context De huidige verschillen tussen buitensportverenigingen zijn het gevolg van uiteenlopende afspraken die in de loop der tijd zijn ontstaan. Voor de herindeling van Midden-Groningen hanteerden de voormalige gemeenten ieder hun eigen werkwijze. Zo hebben voetbalverenigingen in de vroegere gemeente Slochteren al decennia terug Recht van Opstal gekregen en waren zij zelf verantwoordelijk voor hun gebouwen en onderhoud. In andere delen van de gemeente bleven opstallen juist in eigendom van de gemeente, vaak met verschillende afspraken over huur en onderhoud. Hierdoor ontstond een lappendeken aan regelingen, waarin sommige verenigingen aanzienlijk meer lasten droegen dan anderen. De afgelopen jaren zijn al stappen gezet richting harmonisatie. In 2020 zijn de huurtarieven voor sportvelden gelijkgetrokken. Vervolgens hebben enkele verenigingen in de afgelopen jaren ook recht van opstal verkregen, waaronder vv Muntendam (2022), vv ZNC (2023) en HS’88 (2023). Met het voorliggende voorstel wordt deze lijn voortgezet.

Alle buitensportverenigingen krijgen dezelfde mogelijkheden en verantwoordelijkheden, zodat ongelijkheid in eigendom en onderhoud definitief wordt weggenomen en er één helder en eerlijk kader ontstaat voor de hele gemeente. In de afgelopen twee jaar zijn er 3 gespreksrondes gevoerd met alle betrokken verenigingen waarin de vereniging haar overdenkingen omtrent de harmonisatie heeft kunnen uiten en actief heeft meegedacht in de totstandkoming van dit voorstel. 7. Argumenten In dit voorstel zijn diverse keuzes opgenomen: het eigendom van club- en kleedkamergebouwen (recht van opstal of huur), het wegwerken van achterstallig onderhoud inclusief hekwerken, het invoeren van een structureel ondersteuningsbudget en het beleggen van de veldverlichting bij de gemeente. Deze keuzes samen zorgen voor duidelijkheid, gelijke spelregels en toekomstbestendige sportvoorzieningen. Recht van Opstal aan verenigingen Het uitgangspunt is dat club- en kleedkamergebouwen via een recht van opstal in eigendom komen van de verenigingen. Hiermee krijgen zij de verantwoordelijkheid voor beheer en onderhoud. Dit sluit aan bij de landelijke situatie, waarin gemeenten doorgaans geen eigenaar zijn van clubgebouwen. Het biedt verenigingen bovendien zeggenschap over hun accommodatie, ruimte om subsidies aan te vragen en mogelijkheden om onderhoud goedkoper uit te voeren via zelfwerkzaamheid.

Verenigingen die dit niet willen, kunnen kiezen voor een huurconstructie waarbij wij de eigenaar blijven en het onderhoud verzorgen. Hier zal een huurprijs tegenover staan van € 2.000 per kleedkamer. Er is hierbij geen sprake van een kostprijsdekkende huur, zie bijlage 2 voor de totstandkoming van de huurprijs. Door deze keuze worden verenigingen niet gedwongen. Wel is deze keuze minder aantrekkelijk voor verenigingen omdat de lasten hoger zullen zijn.

Pagina:

4 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

Initieel is de harmonisatie buitensportverenigingen gestart met 15 buitensportverenigingen. Het gaat hier om 13 voetbalverenigingen, 1 hockeyvereniging en 1 korfbalvereniging. KV Goorecht (korfbal) wordt niet betrokken bij de harmonisatie. Grote uitgaven voor een vereniging met een dusdanig klein aantal leden wordt onverantwoord geacht. VV Westerbroek (voetbal) was ook uitgesloten en deze vereniging is inmiddels opgeheven. Andere buitensportverenigingen zijn uitgesloten. Het gaat hier bijvoorbeeld om reeds geprivatiseerde tennisverenigingen en de golfbaan. Daarnaast zijn binnen het harmonisatie traject alleen kleedkamergebouwen meegenomen en vallen clubgebouwen, zoals kantines hierbuiten. Deze zijn zeer belangrijk voor verenigingen omdat een vereniging hier veel inkomsten uithaalt, maar niet primair noodzakelijk voor de beoefening van de sport. Achterstallig onderhoud en hekwerken Bij de overdracht van gebouwen is het van belang dat achterstallig onderhoud eerst wordt weggewerkt. Dit geldt zowel voor de kleedkamergebouwen als voor de hekwerken op verschillende sportparken. Clubgebouwen worden in de huidige staat overgedragen. Deze gebouwen zijn niet primair noodzakelijk om de sport te beoefenen en verenigingen halen inkomsten hieruit. Bij het achterstallig onderhoud aan kleedkamers krijgen verenigingen de keuze.

Wanneer verenigingen zelf het achterstallig onderhoud willen uitvoeren ontvangen zij een subsidie ter hoogte van hetgeen wij uit zouden geven. Bij het zelf uitvoeren van het achterstallig onderhoud kunnen verenigingen investeringen combineren met verduurzaming of efficiënter onderhoud, wat toekomstbestendig werkt. De andere keuze is dat wij het achterstallig onderhoud inlopen. Voor het hekwerk blijven wij aan zet, en zullen dit dus ook uitvoeren. Ondersteuningsbudget Om de overdracht haalbaar te maken, stellen we een structureel ondersteuningsbudget van € 250.000 per jaar beschikbaar. Dit budget wordt verdeeld op basis van onderhoudsbehoefte, aantal benodigde kleedkamers, een gelijke verdeling en een vaste standaardbijdrage. Zo ontstaat een eerlijk systeem dat verenigingen in staat stelt hun gebouwen op niveau te houden en te investeren in verduurzaming. In bijlage 4 is een specificatie en nadere onderbouwing van deze verdeling weergegeven. Wanneer er sprake is van huur, dan krijgen zij uiteraard het budget niet, maar dit geeft ons ruimte om het onderhoud uit te voeren. Nadeelcompensatie Tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota op 10 juli jl. heeft uw raad een amendement en motie aangenomen met betrekking tot de harmonisatie van sportaccommodaties. In het amendement wordt verzocht een bestemmingsreserve in te stellen en hierin € 200.000 te storten.

In de motie worden we verzocht de nadelige effecten voor buitensportverenigingen met Recht van Opstal in beeld te brengen en met een voorstel voor nadeelcompensatie uit te werken. In bijlage 5 de verdeling voor de nadeelcompensatie weergegeven. Verenigingen die vrij recent Recht van Opstal hebben verkregen zijn niet meegenomen in de verdeling.

Pagina:

5 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

Veldverlichting De eigendom en het onderhoud van veldverlichting worden bij de gemeente belegd. Ook hier is momenteel sprake van verschillende afspraken met verenigingen. Veldverlichting is een essentiële basisvoorziening die nodig is om voldoende veldcapaciteit te waarborgen. Bovendien brengt onderhoud veiligheidsrisico’s met zich mee wanneer vrijwilligers dit zelf zouden moeten uitvoeren. Door dit centraal bij de gemeente onder te brengen, ontstaat gelijkheid en duidelijkheid voor alle verenigingen. 8. Kanttekeningen en risico’s Bij deze harmonisatie zijn 13 verenigingen (12 voetbalverenigingen en 1 hockeyvereniging) betrokken. Andere buitensportverenigingen zijn uitgesloten, het gaat hier bijvoorbeeld om geprivatiseerde tennisverenigingen en de golfbaan. De harmonisatie brengt voor verenigingen nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee. Voor sommige verenigingen kan de extra zorg voor gebouwen en kleedkamers zwaar drukken, zeker wanneer zij kampen met weinig leden of weinig vrijwilligers. Niet iedere vereniging beschikt direct over voldoende mensen of kennis om beheer en onderhoud zelfstandig te organiseren. Het risico bestaat dat de lasten moeilijk te dragen zijn en de druk op vrijwilligers toeneemt.

Om dit te ondervangen, bieden we ondersteuning, onder meer bij het werven en behouden van vrijwilligers en door expertise in te zetten bij technische en administratieve taken op het gebied van onderhoud en verduurzaming. Daarnaast verschilt het draagvlak per vereniging. Waar de één de harmonisatie ziet als kans om meer zeggenschap te krijgen, zijn andere verenigingen bezorgd over de gevolgen. Dit vraagt om een zorgvuldig proces met duidelijke communicatie, oog voor maatwerk en actieve betrokkenheid van alle partijen. Alleen zo behouden we vertrouwen en kunnen we de harmonisatie succesvol doorvoeren. Ook op financieel vlak zijn er onzekerheden voor de verenigingen. Hoewel het ondersteuningsbudget en landelijke subsidies (zoals de BOSA-regeling) veel ruimte bieden, blijft er een risico dat subsidies niet worden toegekend of dat kosten hoger uitvallen dan geraamd. Dit vraagt om een gezamenlijke inzet van de gemeente en verenigingen om beschikbare middelen effectief en creatief te benutten. Voor onszelf ligt het belangrijkste risico in de situatie dat verenigingen geen recht van opstal wensen. In dit geval blijven we eigenaar en wordt een huurconstructie toegepast. Aangezien de huurprijs onder de kostendekkende prijs ligt, kan dit leiden tot extra financiële lasten. Ondanks de inspanningen om te komen tot gedragen uitgangspunten zal niet iedereen tevreden zijn met de uitkomst.

Door het tijdig signaleren van risico’s en het treffen van passende maatregelen – zoals ondersteuning van verenigingen, actieve communicatie en een zorgvuldig financieel kader – kan de harmonisatie evenwichtig en zorgvuldig worden uitgevoerd.

Pagina:

6 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

9. Financiële paragraaf In deze financiële paragraaf zijn de financiële gevolgen voor de gemeentebegroting van alle aspecten toegelicht. Allereerst wordt er ingegaan op het achterstallig onderhoud, vervolgens op het beschikbaar stellen van het ondersteuningsbudget en tot slot op de verdeling en dekking van de nadeelcompensatie. In deze financiële paragraaf gaan we ervanuit dat iedere vereniging zonder recht van opstal dit wel verkrijgt. Incidentele kosten De incidentele kosten bij dit voorstel betreffen het afboeken van boekwaarden bij veldhuurafhankelijk Recht van Opstal en het inlopen van achterstallig onderhoud van de accommodaties. Op dit moment is er nog sprake van een boekwaarde voor de volgende verenigingen:

Wanneer deze verenigingen Veldhuurafhankelijk Recht van Opstal verkrijgen betekent dit dat we de boekwaarden van de bijbehorende accommodaties moeten afboeken. Op 31 december 2025 resteert een boekwaarde van afgerond 194.000. Het afboeken van deze boekwaarde is incidenteel. Daarnaast is er sprake van achterstallig onderhoud (€ 433.592) aan accommodaties. Een specificatie hiervan is opgenomen in bijlage 4. Samen met het afboeken van de boekwaarden ( € 194.339) leidt dit tot € 627.931 aan incidentele kosten.

Voor deze incidentele kosten is de volgende dekking beschikbaar:

Aangezien het Recht van Opstal pas in 2026 geeffectueerd wordt, stellen we voor de beschikbare gestelde middelen voor onderhoud in de begroting 2025 te storten in de reserve ‘Harmonisatie sportaccommodaties’ om de dekking voor de incidentele kosten te behouden.

Pagina:

7 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

Nadeelcompensatie Uw raad heeft bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2025 een amendement aangenomen om € 200.000 te storten in een reserve voor de nadeelcompensatie voor sportverenigingen die al lange tijd over Recht van Opstal beschikken. Aan uw amendement is invulling gegeven door bij de Najaarsnota € 200.000 te storten in de reserve ‘Harmonisatie sportaccommodaties’. Zoals benoemd is de verdeling in bijlage 6 opgenomen. Dit leidt niet tot aanvullende financiële consequenties ten laste van de algemene middelen. Structurele kosten Voor het achterstallig onderhoud aan hekwerken is € 181.250 benodigd. We stellen voor dit te dekken uit de algemene middelen. De afschrijvingstermijn voor hekwerken is 20 jaar. Dit betekent dat de eerste jaarlijkse kapitaallast € 9.579 bedraagt. Ondersteuningsbudget We stellen voor een ondersteuningsbudget van € 250.000 per jaar (vanaf 2027 geïndexeerd) te hanteren. Hieronder is een overzicht opgenomen van het verloop van het ondersteuningsbudget. De weergegeven jaarschijven komen overeen met onze huidige meerjarenbegroting.

Zoals hierboven te zien is er een overschot in de jaren 2026 tot en met 2028 ter dekking van het ondersteuningsbudget. We stellen voor het beschikbare bedrag (dat niet is besteed in het desbetreffende jaar) te storten in de reserve ‘Harmonisatie sportaccommodaties’. Hiermee kan het tekort in 2029 (en eventuele tekorten in 2030 en verder) gedekt worden. Daarnaast kan het zijn dat verenigingen pas na 5 jaar een subsidie voor onderhoud aanvragen. Hiervoor sparen we ook in de reserve, zodat we dekking hebben, wanneer de aanvraag volgt. Begrotingswijziging In de onderstaande begrotingswijziging zijn de financiële consequenties voor 2025 verwerkt. Het gaat om de storting van het in de begroting beschikbare bedrag in 2025 in de reserve ‘Harmonisatie sportaccommodaties’. Op basis van de keuzes die verenigingen maken zullen we de financiële consequenties actualiseren en verwerken in een maandelijkse begrotingswijziging.

Pagina:

8 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

10. Communicatie De harmonisatie van buitensportaccommodaties raakt alle verenigingen in onze gemeente en vraagt daarom om zorgvuldige communicatie. Gedurende de voorbereiding zijn er al drie gespreksrondes met de verenigingen geweest, waarin zij actief hebben meegedacht en hun zorgen en wensen hebben gedeeld. Dit persoonlijke contact zetten we voort: na het raadsbesluit gaan we met iedere vereniging afzonderlijk in gesprek om de gevolgen en vervolgstappen helder te bespreken. Inwoners informeren we via een persbericht en gemeentelijke kanalen. Uw raad wordt in het tweede kwartaal van 2026 geïnformeerd over de voortgang middels een raadsbrief.

Pagina:

9 van 9

Datum:

24 september 2025

Zaak:

1224380

11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Wij hebben het vervolgtraject hieronder uiteengezet en beogen hier tevens mee draagvlak te creëren onder alle betrokkenen door iedereen nauw te betrekken. Fase

Periode

Activiteiten

1. Gesprekken met verenigingen

Q1 2026

2. Juridische & financiële uitwerking

Q2 2026

3. Implementatie

Q3 2026

-Individuele gesprekken met alle buitensportverenigingen. -Bespreken veldhuurafhankelijk recht van opstal. -Uitleg vervolgstappen en implicaties voor verenigingen. - Veldhuurafhankelijke overeenkomst recht van opstal (overeenkomst + akte van vestiging/aanpassing bij notaris). -Vastlegging onderhoudsafspraken en budgetoverdracht. -Monitoring en begeleiding verenigingen.

4. Structureel onderhoudsbudget

Vanaf 1 jan 2026

-Gemeente stelt jaarlijks onderhoudsbudget beschikbaar conform harmonisatiemodel. -Vereisten voor verantwoording en rapportage worden vastgelegd.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Bijlage: 1 Concept-raadsbesluit harmonisatie accommodaties buitensportverenigingen 2 Taakverdeling 3 Nadere toelichting huurprijs 4 Achterstallig onderhoud 5 Verdeling ondersteuningsbudget 6 Verdeling nadeelcompensatie