01. Raadsvoorstel Bezuinigingsmaatregelen begroting 2026

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

30 september 2025

Opsteller:

Sanne Lange

Zaak:

1563514

Contactgegevens:

sanne.lange@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Markus Ploeger Onderwerp:

Bezuinigingsmaatregelen begroting 2026

1. Voorstel 1. De voorgestelde bezuinigingsmaatregelen vanaf 2027 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van de niet geselecteerde bezuinigingsmaatregelen. 2. Inleiding Op 10 juli 2025 heeft uw raad de Voorjaarsnota inclusief de kaders voor de bezuinigingen 2026 vastgesteld. Door de meicirculaire zijn de verwachte tekorten voor 2026 en 2027 sterk gewijzigd. Daarentegen is het ‘ravijnjaar’ verschoven naar 2028 en we zien vanaf dat moment significante tekorten. In lijn met het advies van de VNG zetten we stappen naar een sluitende begroting voor 2026 en 2027. Voor 2026 zien we een positief saldo van afgerond € 2,7 miljoen, daarom stellen we voor de bezuinigingsmaatregelen in te laten gaan vanaf 2027. Het pakket voor 2027 geeft grotendeels invulling aan het nu voorziene tekort. Wanneer het pakket wordt vastgesteld, resteert er een tekort van afgerond € 100.000 in 2027. Dit is een zeer beperkt tekort. Hierbij komt dat er in aanloop naar 2027 nog een aantal circulaires vanuit het Rijk volgen. De afgelopen jaren laten zien hoeveel impact deze kunnen hebben. Door de gewijzigde omvang van de bezuinigingsopgave kunnen we een pakket voorleggen met beperkte impact in het kader van brede welvaart. 3. Publiekssamenvatting De eerder verwachte tekorten zijn onlangs verminderd door extra geld vanuit het Rijk. Door dit extra geld is bezuinigen in 2026 niet langer nodig (€ 2,7 miljoen positief).

Voor 2027 en verder zien we nog wel tekorten. In lijn met het begrotingsadvies van VNG zetten we stappen naar een sluitende begroting in 2027. In dit voorstel is € 3,3 miljoen aan bezuinigingsmaatregelen in 2027 opgenomen. Het resterende tekort bedraagt dan afgerond € 100.000.

Pagina:

2 van 5

Datum:

30 september 2025

Zaak:

1563514

4. Bevoegdheid van de Raad De raad heeft het budgetrecht en stelt de begroting vast vanuit haar kaderstellende taak. Dit voorstel is aanvullend om stappen te zetten richting een sluitende begroting 2027. 5. Beoogd effect Dit voorstel wordt separaat en parallel bij de begroting 2026 aangeboden. Met de voorgestelde maatregelen wordt het voorziene tekort in 2027 verkleind naar afrond € 100.000. 6. Historische context Uw raad heeft de Voorjaarsnota 2025 vastgesteld. Hierin zijn ook de kaders voor de bezuinigingen opgenomen. Hieronder worden deze puntsgewijs weergegeven. 1. 2. 3. 4. 5.

Gebruik Brede welvaart als toetsingsmiddel Gebalanceerd pakket bezuinigingen m.b.t bedrijfsvoering Kapitaalgoederen op peil houden Investeringen van de afgelopen jaren niet ondermijnen Leges kostendekkend

Zoals eerder benoemd heeft de meicirculaire van het Rijk de bezuinigingsopgave in een ander daglicht gezet. Tussen het opstellen van de Voorjaarsnota (maart, april) en het opstellen van de begroting (juli, augustus) zijn er diverse ontwikkelingen geweest die het saldo beïnvloeden. Dit maakt het meerjarenperspectief in de begroting 2026 als volgt:

Bovenstaande ontwikkelingen zijn toegelicht in het raadsvoorstel van de begroting 2026. De onderste regel geeft het verwachte tekort van afgerond € 3,5 miljoen in 2027 weer wanneer er geen maatregelen worden getroffen. 7. Argumenten VNG adviseert om te werken aan een structureel sluitende begroting voor 2026 en 2027. Dit is verdergaand dan de richtlijn van de provincie (toezichthouder) die stelt dat de begroting 2026 in het eerste jaar sluitend moet zijn en dat er daarnaast sprake is van structureel evenwicht. Het huidige meerjarenperspectief maakt dat bezuinigingen voor 2026 niet noodzakelijk zijn. We stellen voor de bezuinigingen vanaf 2027 in te laten gaan. De voorgestelde bezuinigingsmaatregelen zijn beoordeeld op hun impact op brede welvaart. Deze beoordeling is in de individuele formats van de maatregelen nader toegelicht (zie bijlage 3). In algemene zin hebben de maatregelen een beperkt negatieve impact op de brede welvaart of geen relevantie.

Pagina:

3 van 5

Datum:

30 september 2025

Zaak:

1563514

Daarnaast zijn de maatregelen op basis van inhoudelijke onderwerpen gegroepeerd.

Het vaststellen van dit pakket zorgt niet voor een volledig sluitende begroting in 2027. Er blijft sprake van een minimaal tekort van € 100.000. Dit is het gevolg van ontwikkelingen die zich tussen het opstellen van de voorjaarsnota en de begroting hebben voorgedaan en het saldo negatief hebben beïnvloed. De positieve wending van de meicirculaire maakt dat we ervoor kiezen geen maatregelen voor te stellen met een grotere impact op de brede welvaart. Het vrij beperkte tekort dat resteert geeft daar wat ons betreft ook geen aanleiding toe. Verder verwachten we dat het Rijk in haar circulaires met aanvullende middelen voor gemeenten komt in aanloop naar de begroting 2027. We kiezen ervoor geen bezuinigingen voor te stellen die mogelijk later niet nodig zijn. 8. Kanttekeningen en risico’s De bezuinigingsopgave is sterk gekanteld als gevolg van de meicirculaire. Het onverwachte en forse effect van de meicirculaire, laat zien dat er altijd een mogelijkheid is dat verwachte prognoses (sterk) wijzigingen. Dit geldt ook voor andere ontwikkelingen die ons begrotingssaldo beïnvloeden. We hebben ons gericht op het samenstellen van een bezuinigingspakket voor 2027. De tekorten die we vanaf 2028 zien zijn fors. Het is voorstelbaar, maar niet voorspelbaar of het Rijk structureel aanvullende middelen beschikbaar stelt vanaf 2028.

De laatste jaren zien we dat het Rijk gemeenten compenseert met incidentele middelen op een relatief laat moment. Het ad hoc karakter van compensatie vanuit het Rijk zorgt dat het komen tot een meerjarig financieel evenwicht een bijna onmogelijke opgave is.

Pagina:

4 van 5

Datum:

30 september 2025

Zaak:

1563514

9. Financiële paragraaf Naast de eerdere groepering van bezuinigingsmaatregelen op basis van inhoudelijke onderwerpen is hieronder nog een tweetal andere financiële doorsnedes weergegeven. Verhouding tussen kostendekkendheid verhogen, inkomsten verhogen en lasten verlagen

Verhouding tussen het primaire proces en bedrijfsvoering

Hieronder is het effect van de bezuinigingsmaatregelen op het verwachte rekeningresultaat voor 2027 tot en met 2029 weergegeven.

10. Communicatie Tijdens de behandeling van de begroting 2025 is er een toezegging gedaan om inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te betrekken middels communicatie en/of participatie. De gewijzigde omvang en timing van de bezuinigingsopgave maakt dat een groot deel van de maatregelen geen specifieke doelgroepen raakt. Bij maatregelen waarbij dit wel het geval is zijn de belanghebbenden voor de publicatie van de begroting 2026 en dit voorstel geïnformeerd. Aan generieke maatregelen wordt bekendheid gegeven middels publicatie op de gemeentelijke website en persmomenten.

Pagina:

5 van 5

Datum:

30 september 2025

Zaak:

1563514

11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Dit voorstel wordt behandeld in de vergadering van 6 november 2025. De financiële effecten van de vastgestelde maatregelen worden verwerkt in de eerste maandelijkse begrotingswijziging van 2026.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Bijlage: 1 Concept-raadsbesluit Bezuinigingsmaatregelen begroting 2026 2 Lijst met bezuinigingsmaatregelen 3 Formats bezuinigingsmaatregelen 4 Niet geselecteerde bezuinigingsmaatregelen