01. Raadsvoorstel Beleidsplan groen

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

23 februari 2023

Opsteller:

Ruben Deddens

Zaak:

103749

Contactgegevens:

ruben.deddens@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Annemiek Hoesen-Spithorst Onderwerp:

Plan groen

1. Voorstel 1. Het Plan Groen zoals opgenomen in de bijlage, vast te stellen; 2. Het beleidsplan groen 'Mien toen, Mien stee', zoals opgenomen in de bijlage, opnieuw vast te stellen voor een periode van vier jaar (2024-2027); 3. Keuze te maken voor Scenario Basis 1; 4. De kosten van Scenario Basis 1 van € 1.396.235 incidenteel voor 2023 te dekken uit de gereserveerde gelden beheer- en investeringsopgave openbare ruimte; 5. De resterende gelden van € 603.765 voor Wegen en Kunstwerken incidenteel voor 2023 te dekken uit de gereserveerde gelden beheer- en investeringsopgave openbare ruimte; 6. De gemeentebegroting 2023 op programma niveau overeenkomstig te wijzigen. 2. Inleiding De Raad heeft in 2022 een bedrag van twee (2) miljoen euro (beheer- en investeringsopgave openbare ruimte) gereserveerd voor IBOR. Dit bedrag wordt verdeeld over domeinen wegen, kunstenwerken en groen. Voorwaarde voor de domeinen om te kunnen beschikken over de middelen is het opstellen van een plan ter onderbouwing van de benodigde extra middelen. Via het voorliggende Raadsvoorstel wordt het plan voor domein groen uiteengezet. Er zal in het najaar 2023 nog een integrale afweging plaatsvinden tussen Groen, Kunstwerken en Wegen voor het beschikbaar stellen van structurele middelen vanaf 2024. De uitkomsten worden betrokken bij de bespreking van de begroting 2024.

Beleidsplan groen (Mien toen, Mien Stee) De beleidsuitvoering van het domein groen is gebaseerd op het overkoepelend groenbeleidsplan, getiteld ‘Mien toen, Mien Stee’ (vastgesteld op 19-9-2019, hierna te noemen: ‘’beleidsplan’’). Dit beleidsplan geeft een duidelijke visie op groen en handvatten om toekomstbestendig invulling te kunnen geven aan het beheer. Het beleidsplan uit 2019 is nog eens tegen het licht gehouden en de uitgangpunten zijn valide voor de toekomst. Hierbij is met name gekeken naar participatie, gebiedsgericht werken, integraliteit, duurzaamheid en toekomstbestendig groenbeheer.

Pagina:

2 van 7

Datum:

1 december 2022

Zaak:

103749

Meldingen en reacties In de jaren na de vaststelling van het beleidsplan is gebleken dat er onvoldoende middelen beschikbaar waren om ambities van het beleid te volgen. Het gebrek aan dekking is met name ontstaan door onvoldoende inzicht in het actuele areaal en te weinig inzicht in de staat en het onderhoud van de groenvoorzieningen. Dit heeft ertoe geleid dat het openbaar groen onder druk is komen te staan. Ruwweg een derde van alle Fixi-meldingen hebben betrekking op het groen(onderhoud) en vanuit de schouwresultaten moet worden geconcludeerd dat circa 40% van de groenvoorzieningen op een lager niveau wordt onderhouden dan de vastgestelde basiskwaliteit. Met het beschikbaar stellen van de benodigde middelen, zal er een inhaalslag gemaakt worden in 2023 om het vastgestelde niveau te behalen. Deze extra inspanningen zijn nodig voor het op niveau brengen van beplantingen, grassen en bomen in gebieden zoals Noordbroek, Zuidbroek, Meeden en Muntendam, waar de kwaliteit van onderhoud lager ligt dan gemiddeld binnen de gemeente*. In dit geval betreft het met name de structuren buurtgroen, lokale structuur en centra. Vanaf 2024 kunnen we dan op structurele basis de kwaliteitsniveaus handhaven. *Dit geldt voor meer locaties en kernen binnen de gemeente (gemiddeld 40% afwijking t.o.v.

kwaliteitsniveau B), met uitschieters naar beneden in regio Noordbroek, Zuidbroek, Meeden en Muntendam.

Huidige begroting Onderstaande tabel geeft inzicht in de (primitieve) begrotingscijfers 2022 tot en met 2026. De volgende uitgangspunten zijn hierbij van toepassing: • Inclusief reservemutaties en doorbelasting Vastgoed en Tractie; • Inclusief doorbelasting personeel; • Exclusief verdeling twee miljoen euro vanuit beheer- en investeringsopgave openbare ruimte (volgens collegeakkoord); • Exclusief overheadkosten. 2022

2023

2024

2025

2026

€ 5.847.973

€ 5.375.287

€ 5.400.859

€ 5.681.100

€ 5.763.816

Plan Groen In het afgelopen jaar zijn er vorderingen gemaakt met betrekking tot het op orde brengen van de beheerdata in ons beheersysteem Obsurv. Er is nu inzicht in het areaal en de beheerkosten die horen bij de uitvoering van het groenbeleid. Op basis van deze vorderingen, is het Plan Groen opgesteld. Om te komen tot beheerkeuzes, zijn verschillende scenario’s uitgewerkt. Het beleidsplan stelt kwaliteitsniveau B vast, maar laat ook ruimte om op onderdelen af te wijken van dit kwaliteitsniveau. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een kwaliteitsimpuls door participatie initiatieven of koppelkansen met andere initiatiefnemers uit de gemeente. De benodigde middelen komen in dat geval vanuit de initiatiefnemer. In de scenario’s worden de verschillen inzichtelijk gemaakt, zowel op het gebied van kwaliteit en beleving als financieel. Om te komen tot de uitwerking van de scenario’s worden de vastgestelde structuurdelen uit het beleidsplan als uitgangspunt gebruikt.

Pagina:

3 van 7

Datum:

1 december 2022

Zaak:

103749

De structuren zijn bepalend voor inrichting, beheer en onderhoud. De gemeente Midden-Groningen hanteert voor de bovenstaande onderdelen de volgende driedeling: • Groene hoofdstructuur; • Lokale structuren; • Buurtgroen. Zie voor een toelichting op de structuren pagina 23 van het vastgestelde beleidsplan groen. In samenwerking met ingenieursbureau Sweco is het groenareaal geactualiseerd. Dit wil zeggen dat al het voorkomende groen in de gemeente is opgenomen in ons beheersysteem Obsurv. Op basis van deze gegevens is vervolgens een berekening gemaakt van de onderhoudskosten. De berekening is uitgevoerd met behulp van kengetallen, gebaseerd op tijdsnormen Imag, GWW kosten en Normenboek openbaar groen 2018. Dit zijn gevalideerde cijfers die inzicht geven in de uitvoeringskosten per eenheid (bijvoorbeeld vierkante meter of strekkende meter). In onderstaande tabel is weergegeven hoe de structuren zijn ingedeeld. Hoog

Basis 1

Basis 2

Basis 3

Laag

STRUCTUREN Groene hoofdstructuur Lokale structuren Buurtgroen

A A B

B B B

B A B

B B B

C C C

OVERIGE BEELDBEPALENDE ELEMENTEN Centrum Gorecht-Oost Centra Bedrijventerreinen Begraafplaatsen Parken

A A B A A

A B B A B

B B B B B

B B B B B

B C C B B

Advies Voor het Scenario Basis zijn er drie varianten uitgewerkt. Scenario Basis 3 is een volledige uitwerking van het beleidsplan (alles op B-niveau). Scenario Basis 1 en Basis 2 zijn varianten op het 3e scenario. Er is gekozen om deze scenario's uit te werken omdat kwaliteitsimpulsen binnen deze structuren en elementen het meeste voor de hand liggen, kijkend naar kwaliteitsniveaus van de omgeving waarbinnen de structuren/elementen vallen. Er wordt geadviseerd om Scenario Basis 1 vast te stellen. Vanuit dit scenario worden de structuren, centra, bedrijventerreinen en het buurtgroen op een basisniveau onderhouden, de begraafplaatsen op een hoog niveau (A) en het gebied centrum Gorecht-Oost op een Hoog niveau (A). Een hogere kwaliteit binnen deze elementen sluit aan bij de kwaliteit van de omliggende omgeving. Binnen de gebieden die op een basisniveau worden beheerd, wordt met inwoners en ondernemers gekeken waar er ruimte en behoefte is aan een kwaliteitsverhoging. Het beleidsplan biedt deze ruimte en we grijpen de mogelijkheden dan ook graag aan.

Pagina:

4 van 7

Datum:

1 december 2022

Zaak:

103749

3. Publiekssamenvatting

Vanuit het plan groen worden de middelen geborgd die nodig zijn voor het uitvoeren van het beleidsplan 'Mien toen, Mien stee'. Door het vaststellen van het Scenario Basis 1 kunnen we op een toekomstbestendige wijze uitvoering geven aan het vastgestelde beleid. 4. Bevoegdheid van de Raad

De raad is bevoegd om een besluit te nemen gelet op artikel 147, tweede lid, juncto artikel 108, eerste lid van de Gemeentewet, op artikel 4:81, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht en op artikel 19, eerste lid, van de Financiële verordening Midden-Groningen 2018. 5. Beoogd effect

Met uw besluit kan vanaf april 2023 de ambitie vanuit het vastgestelde beleidsplan worden gevolgd. Voor Kunstwerken en Wegen zetten we het incidentele budget voor 2023 in voor belangrijk/noodzakelijk extra onderhoud. 6. Historische context • Het beleidsplan groen ('Mien toen, Mien stee'), vastgesteld op 19-9-2019. • In het Raadvoorstel programmabegroting 2023-2026 (d.d. 7-10-22) is, in lijn met het collegeakkoord, twee (2) miljoen euro beschikbaar gesteld voor openbaar groen / openbare ruimte. De bestedingen zouden worden vastgelegd in plannen. Het plan groen ligt nu aan u voor. 7. Argumenten 1. Het Plan Groen zoals opgenomen in de bijlage, vast te stellen; De huidige beschikbare middelen zijn onvoldoende om basis kwaliteit te borgen. Dit leidt tot achteruitgang en snellere afschrijving van het groenareaal (kapitaalvernietiging); 2. Het beleidsplan groen 'Mien toen, Mien stee', zoals opgenomen in de bijlage, opnieuw vast te stellen voor een periode van vier jaar (2024-2027); Door het huidige beleidsplan groen opnieuw vast te stellen voor een periode van vier (4) jaar, wordt op toekomstbestendige wijze invulling gegeven aan de beleidsuitvoering middels het Plan Groen. 3.

Keuze te maken voor Scenario Basis 1; De middelen behorende bij Scenario Basis 1 zijn nodig om uitvulling te kunnen geven aan het vastgestelde groenbeleid, minder middelen leidt tot afwijking van het vastgestelde beleid; 4. De kosten van Scenario Basis 1 van € 1.396.235 incidenteel voor 2023 te dekken uit de gereserveerde gelden beheer- en investeringsopgave openbare ruimte;

We zijn blij dat voor groen een uitgewerkt plan voorligt waarin de concrete aanpak en kosten inzichtelijk zijn gemaakt. De middelen behorende bij uitvoering van Scenario Basis 1 zijn nodig om invulling te kunnen geven aan het vastgestelde groenbeleidsplan, waardoor onder meer het

Pagina:

5 van 7

Datum:

1 december 2022

Zaak:

103749

percentage schouwafwijkingen ten opzichte van het vastgestelde basisniveau aanzienlijk zal afnemen. Voor wegen en kunstwerken zijn de plannen nog niet uitgewerkt, maar we willen wel aan de slag. Om deze reden wordt nu gevraagd de middelen incidenteel beschikbaar te stellen. In het najaar 2023 worden de plannen wegen en kunstwerken aan u voorgelegd om vervolgens op basis van de 3 uitgewerkte plannen te komen tot een integrale afweging voor het structureel beschikbaar stellen van de middelen. 5. De resterende gelden van € 603.765 voor Wegen en Kunstwerken incidenteel voor 2023 te dekken uit de gereserveerde gelden beheer- en investeringsopgave openbare ruimte;

We zijn blij dat voor groen een uitgewerkt plan voorligt waarin de concrete aanpak en kosten inzichtelijk zijn gemaakt. De middelen behorende bij uitvoering van Scenario Basis 1 zijn nodig om invulling te kunnen geven aan het vastgestelde groenbeleidsplan, waardoor onder meer het percentage schouwafwijkingen ten opzichte van het vastgestelde basisniveau aanzienlijk zal afnemen. Voor wegen en kunstwerken zijn de plannen nog niet uitgewerkt, maar we willen wel aan de slag. Om deze reden wordt nu gevraagd de middelen incidenteel beschikbaar te stellen. In het najaar 2023 worden de plannen wegen en kunstwerken aan u voorgelegd om vervolgens op basis van de 3 uitgewerkte plannen te komen tot een integralen afweging voor het structureel beschikbaar stellen van de middelen. 6. De gemeentebegroting 2023 op programma niveau overeenkomstig te wijzigen. De begrotingswijziging is nodig om te kunnen beschikken over de benodigde middelen. 8. Kanttekeningen en risico’s

Scenario Laag heeft tot gevolg dat het groenareaal versneld wordt afgeschreven. In theorie is dit het duurste scenario, aangezien schade door achterstallig onderhoud alleen op te lossen is met vervanging. Door de versnelde afschrijving zal het areaal eerder en in grotere mate moeten worden vervangen. Daarnaast zijn er geen mogelijkheden tot participatie, aangezien de middelen niet toereikend zijn om invulling te kunnen geven aan initiatieven. Scenario Hoog bestaat voornamelijk uit A (hoge) kwaliteit. Het leveren van deze kwaliteit binnen het grootste deel van de structuren werkt door binnen de gehele organisatie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan integraliteit en uitvoeringsbeleid van andere domeinen/afdelingen. Het huidige beleidsplan sluit hier onvoldoende bij aan. Er zou in geval van scenario Hoog een aanpassing van het groenbeleid moeten plaatsvinden. 9. Financiële paragraaf

Uw raad heeft in totaal 2 miljoen euro ter beschikking gesteld voor de onderwerpen groen, wegen en kunstwerken. Voor het plan groen vragen wij aan uw raad om afgerond 1,4 miljoen euro beschikbaar te stellen. De verdeling van het restant van 600.000 euro wordt onderdeel van de beleidsplannen wegen en kunstwerken. Middels dit Raadsvoorstel vragen we incidenteel voor 2023 een bedrag van 2 miljoen euro voor groen, wegen en Kunstwerken, beschikbaar te stellen. In september 2023 komt het plan wegen en kunstwerken voor de verdere onderbouwing. Er zal in het najaar 2023 nog een integrale afweging plaatsvinden tussen Groen, Kunstwerken en Wegen voor het beschikbaar stellen van structurele middelen vanaf 2024.

Pagina:

6 van 7

Datum:

1 december 2022

Zaak:

103749

Voor groen is het bedrag van € 1.396.235 het verschil van de benodigde gelden voor het uitvoeren van Scenario Basis 1 van € 6.771.522 (zie bijlage specificatie begroting Scenario 1) en het begrotingssaldo (lasten minus baten en onttrekkingen reserves) gemeentebegroting 2023 product openbaar groen van € 5.375.287.

10. Communicatie

Naar aanleiding van het vaststellen van een scenario uit het plan groen, zal een passend communicatietraject uitgezet worden. Daarnaast zal participatie en inzet van burger- en specialistenpanels een belangrijk onderdeel zijn binnen het groenbeleid. Hierbij staat het belang van de inwoners centraal. De gebiedsbeheerders en -regisseurs vormen al een belangrijke schakel in dit proces. Ze hebben het mandaat en de middelen om maatwerk te leveren vanuit bewonersinitiatieven. Denk hierbij aan het realiseren van dorpsrandparken en aantrekkelijke entrees. In het Plan Groen wordt in hoofdstuk 3 en 4 uitgebreid ingegaan op de wijze van participatie (inclusief burger- en specialistenpanel) en communicatie binnen de beleidsuitvoering. In het vastgestelde beleidsplan 'Mien Toen, Mien Stee' wordt daarnaast in hoofdstuk 7 beschreven hoe participatie wordt geborgd binnen de beleidsuitvoering, op basis van de vastgestelde structuren en de participatieladder voor de openbare ruimte. Vanuit daar gaan we op zoek naar koppelkansen met onder andere dorps- en wijkplannen en dorpsraden. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad)

Er is bij de totstandkoming van het beleidsplan vanuit domein groen, gebiedsbeheer en gebiedsregie veelvuldig informatie opgehaald bij de bewoners(commissies) van de gemeente Midden-Groningen. Door eerdergenoemde omstandigheden is er vaak afgeweken van het vastgestelde beleid en de daarmee samenhangende verwachting cq. afspraken richting onze inwoners. Na het besluit zal er zo spoedig mogelijk begonnen worden met de uitvoer van het beleidsplan. Waar nodig zullen uitvoerings- en beheerplannen opgesteld worden.

Pagina:

7 van 7

Datum:

1 december 2022

Zaak:

103749

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

A. Hoogendoorn Burgemeester

Bijlage: 1 Beleidsplan groen ('Mien toen, Mien Stee'); 2 Plan Groen; 3 Begroting Scenario Basis 1.

H.P. Bakker Secretaris