01. Raadsvoorstel beleidskader Toezicht Handhaving Wmo en Jeugdwet

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

27 november 2025

Zaak: 1632289 Portefeuillehouder: Evert Offereins Onderwerp:

Opsteller: Contactgegevens:

Joyce van der Waal en Anna van der Lei anna.vanderlei@midden-groningen.nl

Beleidskader Toezicht & Handhaving Wmo en Jeugdwet

1. Voorstel 1. Het beleidskader Toezicht en Handhaving Wmo en Jeugdwet vast te stellen.

2. Inleiding In de gemeente Midden-Groningen hebben we onze aanpak Toezicht en Handhaving Wmo en Jeugdwet goed op orde. In de regio lopen we voorop en hebben we een voorbeeldfunctie. Toezicht en handhaving binnen de Wmo en Jeugdwet is na de decentralisaties een nieuwe taak voor gemeenten. We hebben gekozen voor een praktijkgewijze implementatie met doorlopende bijsturing en verbetering. We zijn gestart met een relatief geringe inzet en vooral gericht op kwaliteit. Dat werd anders op het moment dat we een signaal ontvingen over een lokale zorgaanbieder. Een casemanager had de indruk dat de aanbieder meer declareerde dan wat werd geboden aan hulp. De toezichthouder heeft dit onderzocht en onrechtmatigheid vastgesteld. We hebben deze informatie gedeeld met samenwerkingspartners. Er liep ook een onderzoek (materiele controle) door de zorgverzekeraar. En er waren ook signalen van faillissementsfraude. We hebben uiteindelijk aangifte gedaan bij de FIOD. De zaak is in 2022 tot een veroordeling van zorgfraude gekomen. Deze casus is leidend geweest in het opschalen en professionalisering van onze inzet. Ook was het bepalend voor de keuzes in beleid en uitvoering die we hebben gemaakt. We doen al veel en willen onze aanpak de komende periode verdiepen. Er gaat veel budget om in de Wmo en Jeugdhulp. Er is een groot aantal inwoners dat gebruik maakt van zorg en ondersteuning.

Dat vraagt om een goed werkend stelsel. Voor gemeenten ligt daar een

Pagina: Datum: Zaak:

2 van 5 27 november 2025 1632289

belangrijke rol en verantwoordelijkheid. Onder andere door te zorgen voor goed toezicht en handhaving. Dat vraagt ook om een preventieve aanpak. We leggen u ter vaststelling het beleidskader Toezicht en handhaving Wmo en Jeugdhulp voor.

3. Publiekssamenvatting De gemeente Midden-Groningen stelt beleid vast voor het toezicht en de handhaving op ondersteuning vanuit de Wmo en Jeugdwet. We willen dat de kwaliteit van de hulp goed is en dat het geld op de goede plek terecht komt (rechtmatigheid). In dit plan staat wat de gemeente doet om te voorkomen dat zorg ondermaats is of onrechtmatig (preventie), hoe we hier onderzoek naar doen (toezicht) en wat we doen om te zorgen dat de regels worden nageleefd of herstelt (handhaving).

4. Bevoegdheid van de Raad De raad stelt de kaders voor de uitvoering vast.

5. Beoogd effect Met dit beleid willen we de kwaliteit en rechtmatigheid van ondersteuning op het gebied van Wmo en Jeugdwet vergroten.

6. Historische context In de Verordeningen Wmo en Jeugdhulp zijn regels opgenomen over het bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik. Hierin is ook de bevoegdheid opgenomen om toezicht te houden. Er zijn nadere regels vastgesteld voor openbaarmaking van rapporten die door de toezichthouders worden opgesteld. De raad heeft via de P&C cyclus kaders gesteld voor de uitvoering van de aanpak. Via raadsbrieven sociaal domein en jaarverslagen van de toezichthouders is de raad frequent geïnformeerd. Op 6 november 2025 is de motie “bibob-achtige" screening van zorgaanbieders in de raad aangenomen.

7. Argumenten Het vaststellen van beleid op Toezicht & Handhaving Wmo en Jeugdwet: -

-

Zorgt voor rechtszekerheid, duidelijkheid en transparantie naar aanbieders en inwoners. Dit vergroot het vertrouwen. Iedereen kan weten hoe het toezicht en handhaving eruitziet, wat dit betekent en wat de mogelijke gevolgen zijn. Geeft de gemeenteraad zicht op de visie, ambitie en de aanpak voor de uitvoering de komende jaren.

Pagina: Datum: Zaak:

-

3 van 5 27 november 2025 1632289

Voorkomt willekeur en bevordert gelijkwaardig handelen. Heeft een preventieve functie. Met vastgesteld beleid geven we nog meer blijk van onze inzet in het voorkomen, opsporen en sanctioneren van zorgfraude. We geven een signaal dat we optreden tegen zorgfraude.

Toezicht en handhaving Wmo en Jeugdwet is belangrijk om goed te regelen, omdat: - We willen dat onze inwoners ondersteuning van goede kwaliteit ontvangen. En dat het geld hiervoor op de goede plek terecht komt. We vertrouwen erop dat dit systeem in de basis goed werkt. Bij veel vertrouwen hoort ook een sluitende aanpak voor toezicht en handhaving. Dit biedt evenwicht. Dit beleid sluit aan op: -

Landelijke ontwikkelingen en kaders (zoals de strategische agenda toezicht Wmo en Jeugdwet 2030). Verordeningen Wmo en Jeugdhulp Beleid Participatiewet in balans Beleid en uitvoering ondermijning

Het beleid geeft invulling aan de motie die door uw raad is aangenomen voor het invoeren van een bibob-achtige screening. We hebben een stevig fundament staan dat we willen verdiepen en verstevigen. We willen scherper zicht op de kwaliteit en rechtmatigheid van de geleverde ondersteuning. Dat vraagt een extra investering op het gebied van data-analyse, bibob toepassing en onderzoekscapaciteit. Dit vergroot onze informatiepositie en slagvaardigheid om te zorgen voor een goede kwaliteit en rechtmatigheid van de ondersteuning die wordt geleverd.

8. Kanttekeningen en risico’s Het beleidskader bevat een stevige ambitie voor toezicht, handhaving en preventie. Als de structurele en incidentele middelen niet beschikbaar zijn of blijven, dan bestaat het risico dat signalen minder snel worden opgepakt of onderzoeken langer duren. Dat kan leiden tot risico’s voor inwoners en financiële schade. Een deel van de activiteiten vraagt nadere uitwerking en samenwerking, zoals verdere toepassing van Bibob en regionale afspraken binnen de jeugdhulp. De exacte kosten en benodigde inzet zijn nog niet volledig inzichtelijk. Dit kan in de toekomst leiden tot aanvullende besluitvorming. Daarnaast kan de afhankelijkheid van de samenwerking invloed hebben op tempo en effectiviteit. De aanpak leunt deels op data, signalen en informatie-uitwisseling met partners. Dit vraagt strikte naleving van privacywetgeving en heldere afspraken over gegevensdeling. Het risico

Pagina: Datum: Zaak:

4 van 5 27 november 2025 1632289

bestaat dat privacy grenzen worden overschreden, of juist dat noodzakelijke informatie niet tijdig beschikbaar is. Het beleidskader kiest bewust voor een balans tussen vertrouwen en handhaving. Tegelijk kan een intensievere toezicht- en handhavingsaanpak leiden tot spanning in de relatie met aanbieders. Duidelijke communicatie en voorspelbaar handelen zijn nodig om het leereffect te behouden en escalatie te voorkomen.

9. Financiële paragraaf Om de ambities voor toezicht, handhaving en preventie uit te kunnen voeren is er structureel extra capaciteit nodig van 1 FTE Medewerker Beleidsuitvoering I schaal 10 ad. € 104.854 (prijspeil 2026). En incidenteel een budget van € 50.000 voor het ontwikkelen van risicoprofielen en systemen. Er is binnen het budget WMO huishoudelijke hulp dekking voor deze extra kosten. De budgettaire consequenties worden in een administratieve wijziging verwerkt in de begroting 2026.

10. Communicatie We gaan frequent aandacht besteden aan dit onderwerp. Beginnend bij een persbericht na vaststelling in de gemeenteraad. Het meldpunt zullen we goed onder de aandacht brengen. We maken het onderwerp concreet en tastbaar door vervolgens te werken met interviews. Ook communiceren we gericht en actief naar betrokkenen, bijvoorbeeld zorgaanbieders.

11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) We hebben dit beleid afgestemd met stakeholders (intern en extern). We voeren het uitvoeringsplan uit. We informeren u via de reguliere P&C cyclus en de raadsbrief sociaal domein over de voortgang en bijzonderheden.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Bijlage: 1 Beleidskader toezicht en handhaving Wmo & Jeugdwet

Pagina: Datum: Zaak:

5 van 5 27 november 2025 1632289