01. Raadsvoorstel beleidskader dorpshuizen en wijkcentra

Openbaar

Voorstel Gemeenteraad

Datum:

2 december 2025

Opsteller:

Annie Mesman

Zaak:

1626754

Contactgegevens:

annie.mesman@midden-groningen.nl

Portefeuillehouder: Annemiek Hoesen-Spithorst Onderwerp:

Beleidskader dorpshuizen en wijkcentra

1. Voorstel 1. Het beleidskader Dorpshuizen en Wijkcentra Midden-Groningen 2026 vast te stellen 2. Een structureel aanvullend budget voor Dorpshuizen en Wijkcentra van € 189.000 op jaarbasis vanaf 2026 beschikbaar te stellen middels het vaststellen van begrotingswijziging 2026-005. 2. Inleiding In Midden-Groningen zijn 25 dorpshuizen en wijkcentra. Deze plekken zijn belangrijk voor ontmoeting, samenwerking en de leefbaarheid van onze dorpen en wijken. Er is een groot verschil tussen de dorpshuizen en wijkcentra als het gaat om beheer, eigendom en financiële afspraken. Dat zorgt voor onduidelijkheid bij de besturen en ongelijkheid in ondersteuning. Met het beleidskader Dorpshuizen en Wijkcentra geven we aan hoe we als gemeente omgaan met deze plekken. Het kader is met input van de besturen van dorpshuizen en wijkcentra opgesteld. Ook de raad, team sociaal beleid, team vastgoed en de gebiedsregisseurs zijn betrokken geweest bij de totstandkoming. 3. Publiekssamenvatting In de gemeente staan 25 dorpshuizen en wijkcentra. Dit zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten en samen activiteiten organiseren. De gemeente heeft onderzocht hoe deze gebouwen worden beheerd en ondersteund. Daarbij bleek dat er grote verschillen zijn. Met dit beleidskader maken we hier duidelijke afspraken over. Zo zorgen we voor eerlijke ondersteuning die we ook uit kunnen leggen.

De gemeente stelt een dorpshuizencoördinator aan, werkt met vaste spelregels voor subsidies en stelt regels op voor sociaal beheer. Dorpshuizen en wijkcentra blijven zo plekken waar iedereen zich welkom voelt en kan meedoen.

Pagina:

2 van 5

Datum:

6 november 2025

Zaak:

1626754

4. Bevoegdheid van de Raad Dit besluit is een bevoegdheid van de raad vanuit haar kaderstellende rol en het budgetrecht. 5. Beoogd effect Met dit voorstel willen we een duidelijk en uitlegbaar systeem van afspraken tussen gemeente en dorpshuizen realiseren. Het beleidskader zorgt ervoor dat de dorpshuisbesturen weten waar ze aan toe zijn. Daarmee versterken we de sociale infrastructuur in onze dorpen en wijken en zorgen we voor duurzame ondersteuning van dorpshuizen en wijkcentra. 6. Historische context De huidige verschillen tussen dorpshuizen en wijkcentra zijn het gevolg van uiteenlopende afspraken die in de loop van de tijd zijn ontstaan. Voor de herindeling van Midden-Groningen hanteerden de voormalige gemeenten ieder hun eigen beleid. Zo waren sommige dorpshuizen in eigendom van de gemeente, terwijl andere in handen van een stichting of vereniging zijn gekomen. Ook over onderhoud, beheer en subsidies bestonden verschillende regelingen. Hierdoor ontstond een lappendeken van afspraken, waarin sommige dorpshuizen meer lasten droegen dan andere of juist meer ondersteuning ontvingen. 7. Argumenten Dorpshuizen zijn het fundament van onze sociale infrastructuur. Dorpshuizen en wijkcentra zorgen voor ontmoeting en samenhang. Ze dragen bij aan de leefbaarheid, participatie en het welzijn van inwoners. De gemeente vindt dit belangrijk en wil hierin investeren.

Door goed beleid te maken, versterken we de maatschappelijke rol van de dorpshuizen en wijkcentra. Dit sluit aan bij het collegeprogramma en de visie Sociale Veerkracht. Duidelijkheid en gelijke behandeling. Historische verschillen in afspraken en subsidies maken dat niet elk dorpshuis hetzelfde wordt behandeld. Dit zorgt voor een gevoel van onrechtvaardigheid. Op sommige punten bestaat er een risico op onrechtmatigheid. Dit voorstel stelt kaders voor ondersteuning in de toekomst, waarbij ruimte blijft voor lokaal maatwerk. De werkwijze zorgt er ook voor dat hulp aan dorpshuizen en wijkcentra rechtmatig gebeurt. Eén aanspreekpunt. Op dit moment hebben de besturen van dorpshuizen en wijkcentra geen vast aanspreekpunt binnen de gemeente. De ondersteuning vanuit de gemeente is hierdoor versnipperd. Ze hebben te maken met het subsidieloket, de gebiedsregisseur, de gebiedsbeheerder, het sociaal team, etc. Ook binnen de gemeente zorgt dit voor onduidelijkheid. Er bestaat een risico dat de verschillen blijven bestaan of zelfs groter worden. Door het aanstellen van een dorpshuizencoördinator als vast aanspreekpunt wordt samenwerking tussen de dorpshuisbesturen en de gemeente makkelijker en eenduidiger. Eén helder financieel systeem. Er worden nieuwe afspraken gemaakt over subsidie, huur en onderhoud.

Dorpshuizen in gemeentelijk bezit betalen netto geen huur, en dorpshuizen in eigen beheer ontvangen een instandhoudingssubsidie. Zo ontstaat een eerlijk en voorspelbaar systeem.

Pagina:

3 van 5

Datum:

6 november 2025

Zaak:

1626754

De inzet van sociaal beheer wordt zorgvuldig afgewogen. Sociaal beheer zetten we alleen in waar dat echt nodig is om de sociale samenhang te versterken. Dit gebeurt met een protocol dat samen met lokale partners is opgesteld. Als we besluiten sociaal beheer in te zetten, maken we afspraken over de doelen, uren en tijdsperiode hiervan. 8. Kanttekeningen en risico’s Dorpshuizen die nu relatief veel ondersteuning ontvangen, kunnen moeite hebben goed te blijven functioneren als die steun afneemt. Dit vraagt om goed overleg, maatwerk en begeleiding bij het aanpassen van afspraken. De dorpshuizencoördinator is hierbij erg belangrijk. De dorpshuizencoördinator krijgt na aanstelling de opdracht om te onderzoeken of er externe middelen beschikbaar zijn voor de uitvoering van het beleidskader Dorpshuizen en Wijkcentra (denk aan middelen vanuit subsidieregelingen als verduurzaming maatschappelijk vastgoed (Dumava) maar ook vanuit de Sociale Agenda Nij Begun). In dorpen of wijken waar problemen spelen, kan het gebeuren dat er sneller een beroep wordt gedaan op sociaal beheer. Hierdoor bestaat het risico dat dorpen of wijken minder zelf doen en eerder verwachten dat de gemeente ingrijpt. We blijven daarom het uitgangspunt hanteren dat sociaal beheer alleen wordt ingezet waar dit echt nodig is. We maken duidelijke afspraken over het sociaal beheer als we wel besluiten die in te zetten.

In het beleidskader worden 2 protocollen voorgesteld: - Inzet sociaal beheer - Functie dorpshuis De protocollen worden verder ontwikkeld na aanstellen van de dorpshuizencoördinator. Wij zullen de protocollen vaststellen en ter informatie voorleggen aan de gemeenteraad. In het protocol voor de inzet van sociaal beheer worden de volgende punten meegewogen: - Feiten en cijfers over de sociale samenhang in het dorp of de wijk -

Input van dorps- en wijkprofessionals zoals opbouwwerk en gebiedsregie

-

De draagkracht van het dorp of de wijk om zelf activiteiten te organiseren, ook voor kwetsbare doelgroepen

-

Welke thema’s er spelen in het dorp of de wijk, zoals sociale samenhang of armoede

Geen onderdeel van dit beleidskader zijn: - Harmonisatie van de eigendomssituatie en het beheer van dorpshuizen en wijkcentra; - Overkoepelend beleid voor maatschappelijke voorzieningen en de koppelkansen daarvan binnen de gemeente; Landelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe wet- en regelgeving en de financiële positie van gemeenten, kunnen ondersteunend of juist belemmerend zijn.

Pagina:

4 van 5

Datum:

6 november 2025

Zaak:

1626754

In 2024 hebben we alle dorpshuizen erop geattendeerd dat ze in aanmerking kunnen komen voor OZB-compensatie. Niet alle dorpshuizen maken hier gebruik van. We lopen het risico dat meer dorpshuizen hier gebruik van gaan maken. 9. Financiële paragraaf Voor de uitvoering van het beleidskader Dorpshuizen en Wijkcentra is structureel € 189.000 aanvullend nodig ten opzichte van de begroting. Hiervoor is op dit moment geen dekking. Onderstaand zijn de financiële effecten voor 2026 tot en met 2029 weergegeven. Vanaf 2027 is de jaarlijkse indexatie van de begroting 2026 toegepast.

Bovenstaand is te zien dat er een nadelig effect is van € 189.000. Voorgesteld wordt om dit te dekken vanuit algemene middelen (nadelig effect op begrotingssaldo 2026 en jaren daarna). De ontwikkeling wordt voornamelijk veroorzaakt door uitbreiding van sociaal beheer. Met de inzet van het Protocol Sociaal Beheer is het mogelijk dat de inzet van sociaal beheer toeneemt. Dit protocol wordt definitief opgesteld met input van de dorpshuizencoördinator in 2026. Daarom houden we rekening met een ingroeipad in 2026 (€ 150.000). Daarnaast wordt voor een deel rekening gehouden met aanvullende externe middelen. Momenteel kunnen we nog niet gegarandeerd zeggen wat dit betekent. Wanneer dit leidt tot wijzigingen, wordt dit opgenomen in de toekomstige P&C documenten. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar hoofdstuk 10 van het beleidskader in bijlage 2.

Pagina:

5 van 5

Datum:

6 november 2025

Zaak:

1626754

10. Communicatie Na vaststelling van het beleidskader dorpshuizen en wijkcentra, informeren we de dorpshuisbesturen over de beleidsmaatregelen. 11. Draagvlak en vervolgtraject (afstemming, tijdpad) Dit beleidskader is opgesteld in samenwerking met besturen van dorpshuizen, wijkcentra en interne gemeentelijke teams. De uitvoering start in 2026. De dorpshuizencoördinator bewaakt de voortgang en rapporteert regelmatig aan de raad via een raadsbrief over de ervaringen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen,

E. van Lente Burgemeester

M.H.M. Nieuwenhuijsen-Janssens Gemeentesecretaris

Bijlage: 1 Concept-raadsbesluit 2 Beleidskader dorpshuizen en wijkcentra 2026, inclusief bijlagen