Verslag raadsklankbordgroep 4 december 2024

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

Verslag raadsklankbordgroep VRZ Algemeen deel Ontvangst 1.

Welkom en opening Xanthe Born, directiesecretaris, heet de aanwezigen welkom. Ro van Doesburg, manager brandweerzorg, is helaas niet aanwezig in verband met ziekte. Naam Gemeente Bert Smits Borsele Henk van Hartingsveldt Borsele Johnny Lukasse Goes Gert Kruitbosch Goes Paul van Kerckhoven Hulst Marina Strooband Hulst Eelke de Jong Kapelle Sacco Westdorp Kapelle Jos van den Boom Middelburg Marijn Dieleman Middelburg Geert van der Kraan Noord-Beveland Robert Mast Noord-Beveland Annelies ’t Hart-Verschuren Noord-Beveland Leo Harthoorn Reimerswaal Hans van Stel Reimerswaal Leendert de Bruine Schouwen-Duiveland Peter Vijverberg Schouwen-Duiveland Erika de Kater Schouwen-Duiveland Ruud van de Laar Schouwen-Duiveland Sebastiaan Keijmel Sluis Isabelle Claerhoudt Sluis Paul Caeijs Sluis Loek de Beleir Terneuzen Yeter Erbisim Terneuzen Ruud Muijt Tholen Han van ‘t Hof Tholen John van der Linde Tholen Ad van Broekhoven Veere José de Buck Veere Lilian Janse Vlissingen Frances Oreel Vlissingen

Presentie Afwezig Afwezig Afwezig Afwezig Aanwezig Aanwezig Afwezig Aanwezig Aanwezig Aanwezig Afwezig Afwezig Afwezig Aanwezig Afwezig Aanwezig Aanwezig Afwezig Afwezig Aanwezig Afwezig Afwezig Aanwezig Afwezig Aanwezig Afwezig Aanwezig Aanwezig Aanwezig Aanwezig Aanwezig Pagina 1 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

John Dooms Sogand Mohandes Leonard Harthoorn Naam Erwin Broerse Winanda van den Ende Xanthe Born Amber Ros

2.

Vlissingen Vlissingen Reimerswaal VRZ Programmamanager brandweer 2030 Beleidsmedewerker brandweer Directiesecretaris Bestuursadviseur brandweer

Afwezig Afwezig Afwezig Aanwezig Aanwezig Aanwezig Aanwezig

Vaststellen verslag raadsklankbordgroep 9 oktober 2024 Het verslag is vastgesteld. Naar aanleiding van het verslag wordt gevraagd of de staatssecretaris JenV tijdens haar werkbezoek aan Zeeland op 14 oktober in het kader van grensoverschrijdende samenwerking is meegenomen naar Zeeuws-Vlaanderen en de grens met België. Voor Zeeuws-Vlaanderen is de grensoverschrijdende samenwerking van groot belang. Xanthe Born licht toe dat we het belang van grensoverschrijdende samenwerking onderschrijven. Het werkbezoek is destijds ingekort, van een dagdeel naar 2,5 uur, en daardoor moest het programma aangepast worden. De staatssecretaris heeft een rondleiding gekregen door het Sloegebied en we hebben een toelichting gegeven op grensoverschrijdende samenwerking. Daarnaast wilde de staatssecretaris graag in gesprek met mensen op de werkvloer (o.a. medewerkers MTL).

3.

Mededelingen / stand van zaken Xanthe Born geeft een toelichting op recente ontwikkelingen. Algemene ontwikkelingen GRIP1 brand boerenschuur Driewegen, 14 november: grote brand in agrarische schuur, flink aantal posten uitgerukt. Bij bluswerkzaamheden zijn helaas twee collega’s gewond geraakt. Naar omstandigheden gaat het goed met hen. Op dit moment vinden diverse evaluaties en onderzoeken plaats. In de komende weken zal meer duidelijk worden op basis van de verschillende onderzoeken. Samenwerking en huisvesting

Pagina 2 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

Diverse werkgroepen met medewerkers zijn aan de slag met de onderwerpen bedrijfsvoering, huisvesting en governance. Zij worden aangestuurd door een extern projectleider. Zoals toegezegd tijdens de vorige bijeenkomst, wordt gewerkt aan een Q&A met daarin de vragen die zijn gesteld tijdens de raadsinformatieavonden. Deze is bijna gereed en wordt naar verwachting in de week van 9 december via de griffies toegezonden. Opmerkingen/vragen: • Gevraagd wordt waarom de focus ligt op Goes-West. Nieuwbouw is erg duur en verbouw/renovatie van het pand aan de Segeerssingel is ook een goede en, volgens de aanwezigen, goedkopere optie. Daarnaast ligt Goes-West niet centraal in Zeeland, crisisfunctionarissen uit gemeenten Hulst en Sluis kunnen niet binnen 30 minuten in Goes-West zijn. Dit zou betekenen dat zij niet langer/geen rol in de crisisorganisatie kunnen hebben. • De suggestie wordt gedaan om met het waterschap in overleg te treden aangezien het waterschapskantoor in Zeeuws-Vlaanderen binnenkort vrijkomt. Toelichting: • Het bestuur heeft de opdracht gegeven tot verkenning van de mogelijkheden in Goes-West (Goese Poort). Hier zijn verschillende redenen voor: o Gemeente Goes bouwt op deze locatie een nieuwe brandweerpost voor VRZ. Naast deze locatie is nog voldoende ruimte om te bouwen.

In de huisvestingsvisie van VRZ is opgenomen dat er een voorkeur is voor warme en koude functies bij elkaar in één gebouw. Dit biedt mogelijkheden voor de dagdienstbezetting. o Centrale ligging. In de huisvestingsvisie van VRZ is opgenomen dat het regionaal crisiscentrum op de as Middelburg-Goes gevestigd moet zijn. o GGD Zeeland zoekt een nieuwe locatie in Goes. • Het bestuur van VRZ heeft in juli opdracht gegeven de businesscase huisvesting uit te werken voor locatie Goes-West en daarnaast ook de opties op de locatie Segeerssingel (huidige pand VRZ) te onderzoeken. • Het streven is de uitgewerkte businesscases in april 2025 aan het bestuur voor te leggen. PFAS Op 12 december wordt het algemeen bestuur bijgepraat over het onderwerp PFAS. Wij zijn nog in afwachting van de landelijke handreiking van het Ministerie van IenW over de kaders rond sanering. In een eerdere bijeenkomst van de raadsklankbordgroep is informatie gedeeld over het RUD-onderzoek naar locaties in Zeeland waar mogelijk PFAS is gebruikt. Dit heeft geleid tot een vervolgonderzoek: gericht bodemonderzoek op die locaties waar het zeer aannemelijk is dat sprake is van PFAS-vervuiling. Drie VRZ-locaties komen voor dit onderzoek in aanmerking. Het onderzoek vindt naar

Pagina 3 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

verwachting begin 2025 plaats, een planning is nog niet bekend. De RUD coördineert dit onderzoek. Voor één casus is een voorziening getroffen. Vervolgproces nieuwe GR Het algemeen bestuur heeft op 12 september gesproken over het wijzigingsvoorstel ‘Gemeenschappelijke regeling VRZ 2025’. Het voorstel is via de colleges B&W met aanbiedingsbrief aan de gemeenteraden voorgelegd voor zienswijzen. Het wijzigingsvoorstel ligt bij het algemeen bestuur ter besluitvorming voor op 12 december. Koersbepaling nieuwe beleidsperiode (2026-2030) De uitvoering van ons meerjarenbeleidsplan 2022-2025 is in volle gang. Toch zien we alweer nieuwe uitdagingen op ons afkomen die invloed hebben op het huidige beleid. Daarnaast zien we financiële ontwikkelingen: de nieuwe regering zet in op bezuinigingen die gevolgen hebben voor het werkgebied van veiligheidsregio's. Eén van die veranderingen betreft een korting op de BDuR. Om ons voor te bereiden op de toekomst en de (financiële) ontwikkelingen die op ons afkomen, zijn wij gestart met een reflectie vanuit de inhoud. Welke taken wij uitvoeren staat vast, maar de manier waarop wij deze vaststellen (het ambitieniveau) is iets waarover het bestuur een keuze kan maken. We hebben de mogelijke ambitieniveaus uitgewerkt. Op 12 december wordt hierover verder gesproken in het algemeen bestuur. Opmerkingen: •

•

Gemeenteraden ontvangen van alle GR-en begrotingswijzigingen waarin meer geld gevraagd wordt, ook van VRZ. Maak inzichtelijk welke acties VRZ zelf al ondernomen heeft: waar is al op bespaard, welke maatregelen zijn al genomen. Gemeenteraden kunnen de directeur uitnodigen om een toelichting te geven op de begroting/begrotingswijzigingen. Wees proactief: biedt bij een begrotingswijziging aan dat VRZ (de directeur) de gemeenteraden langs gaat voor een mondelinge toelichting.

Brandweer Aanbesteding nieuwe tankautospuiten In totaal zijn een drietal inschrijvingen de afgelopen weken beoordeeld op de gunningscriteria voor de Europese Aanbesteding TS6+1. De voorlopige gunning is afgerond. De inschrijvers zijn geïnformeerd en kunnen volgens de Europese aanbestedingsregels, binnen een termijn van 20 dagen, bezwaar aantekenen. Bij geen bezwaar of een afgewezen bezwaar zal de gunning definitief gemaakt worden. Naar verwachting wordt de bestelling begin 2025 geplaatst.

Pagina 4 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

Risico- en crisisbeheersing Risk Factory Goes De ‘pop-up’ Risk Factory Zeeland is van 11 november tot en met 4 december 2024 georganiseerd door VRZ in samenwerking met Rabobank, ZLM en GGD Zeeland. Het doel is leerlingen bewust maken van thema’s als veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. De persochtend op 14 november werd goed bezocht en leverde ’s avonds een item op in het Jeugdjournaal. Woensdagmiddag 20 november brachten bestuurders van deelnemende organisaties een bezoek aan de Risk Factory. Groene piketauto’s Op dit moment zijn piketvoertuigen voorzien van de (rode) brandweer huisstijl. Sinds 2017 is er een landelijk vastgestelde (groene) huisstijl voor veiligheidsregio’s beschikbaar. Steeds meer veiligheidsregio’s maken gebruik van groene voorrangsvoertuigen om een duidelijke herkenbaarheid van crisisfunctionarissen te waarborgen. Voor twee piketten zijn nieuwe piketauto’s aangeschaft in de groene huisstijl en deze worden in december in gebruik genomen. 4.

Rondvraag De leden van de raadsklankbordgroep wordt gevraagd over welk(e) onderwerp(en) zij de volgende keer graag geïnformeerd worden. De volgende onderwerpen worden genoemd: - Mobiliteit: betrokkenheid/rol VRZ. - GROS: protocollen/samenwerking. - Veilige Energietransitie: preventie/voorlichting.

Thema: brandweerzorg in Zeeland 5. Brandweerzorg Presentatie door Erwin Broerse (programmamanager brandweerzorg 2030) over vrijwilligheid, paraatheid en de brandweerassistent. Hieronder een samenvatting op hoofdlijnen en de antwoorden op de gestelde vragen: Vrijwilligheid Een basis-eenheid is een tankautospuit met een bezetting van 6 personen (bevelvoerder, chauffeur, vier manschappen). Omdat gewerkt wordt met vrije instroom wordt een factor van 250% à 300% voldoende geacht om, binnen de kaders van vrijwilligheid, in voldoende bezetting te kunnen voorzien. De omvang van een ploeg van een vrijwilligerspost met één TS bestaat dan uit 18 personen. Bij een incident worden alle 18 vrijwilligers gealarmeerd. Zij zijn bijvoorbeeld thuis of op het werk. Er geldt geen opkomstverplichting, zij kunnen zelf aangeven of ze opkomen of niet. Iedereen die Pagina 5 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

opkomt krijgt een vergoeding, deze is tweeledig: degenen die uitrukken krijgen een vergoeding voor de duur van de inzet en degenen die opkomen maar niet mee uitrukken krijgen een opkomstvergoeding (vergoeding van één uur). Elke vrijwilliger is volledig opgeleid tot manschap, tevens kan een opleiding gevolgd worden tot chauffeur of bevelvoerder (stapeling van functies). Als een vrijwilliger meerdere functies vervult betekent dit dat als de vrijwilliger stopt of bijvoorbeeld verhuist meerdere functies weer ingevuld moeten worden. Vragen: - Gemeenten betalen een groot deel van de kosten. Als een medewerker/vrijwilliger met meerdere functies verhuisd naar een andere regio is dan sprake van restitutie? Antwoord: als iemand binnen Zeeland verhuist dan is sprake van wisseling van post. Als iemand buiten de regio verhuist is er wel contact met de andere regio voor restitutie. Andersom verhuizen er ook vrijwilligers vanuit andere regio's naar Zeeland toe. We zien echter met name uitstroom door de vergrijzing en gedurende de opleiding. -

Waarom wordt niet meer ingezet op de dagopleiding? Antwoord: de dagopleiding is korter maar duurder. Er zijn weinig partijen die dagopleidingen aanbieden. Het aantal personen dat een dagopleiding kan volgen is dus beperkt.

-

Heeft VRZ inzicht in de leeftijdscurve? Antwoord: op dit moment is de gemiddelde vrijwilliger 40-50 jaar. Nieuwe aanwas is jonger maar blijft minder lang (ca. 10 jaar). Vroeger bleef men tot pensioenleeftijd.

Paraatheid Voor de brandweerzorg vormt de TS6 met 6 personen de basis. Deze bezetting is nodig voor het maatgevend scenario gebouwbrand (woningbrand). In kleine woonkernen met een relatief laag aantal inwoners is het moeilijk vrijwilligers te werven. Het is dan veelal niet haalbaar om een bezetting van 6 personen te realiseren. Zeeland kent veel woonkernen met een beperkt aantal inwoners waar vrijwilligers uit kunnen worden geworven. Het landelijk kader uitruk op maat biedt ruimte om de inzet van mens en middelen naar incidenttypen en risico’s in te zetten. Dit biedt de mogelijkheid uit te rukken als TS-flex: een tankautospuit met een bevelvoerder, chauffeur en twee manschappen. Bij kleinere incidenten (ongeveer 90%) kunnen zij met minder manschappen toch adequaat uitrukken. Bij een hoog-risico taak (maatgevend scenario, woningbrand) wordt

Pagina 6 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

uitgerukt als samengestelde eenheid. Twee maal TS-flex vormen samengesteld een basis-eenheid. De meldkamer heeft, door de pagers met terugkoppeling, binnen één minuut de verwachte opkomst in beeld. Als niet uitgerukt kan worden vanwege een te lage opkomst wordt direct door gealarmeerd naar een buurpost. Vragen: - Als twee posten samen uitrukken als samengestelde eenheid wie heeft dan de leiding? Antwoord: de bevelvoerder van het eerste gebied (waar incident is). Als zij gelijktijdig ter plaatse komen stemmen bevelvoerders onderling af. -

Wat is de gemiddelde uitruktijd? Antwoord: 4-5 minuten.

-

Hoe in de bezetting in de zomervakantie? Antwoord: de ploegleiders inventariseren de bezetting. Vrijwilligers hebben geen opkomstverplichting. Als blijkt dat er te weinig beschikbare vrijwilligers zijn dan wordt de post in het uiterste geval buiten dienst gezet. De meldkamer alarmeert dan automatisch een buurpost als er een incident voordoet. We hebben redelijk goed in beeld bij welke posten sprake is/kan zijn van onderbezetting. Als in de toekomst de dalende lijn van individuele beschikbaarheid van vrijwilligers doorzet moeten we geschikte maatregelen nemen, bijvoorbeeld op bepaalde dagen beroepsmedewerkers positioneren om vrijwillige ploegen te ondersteunen.

Brandweerassistent Jaarlijks wordt in Zeeland gemiddeld zo’n 3000 keer een beroep gedaan op de brandweer. Ongeveer 33% van de meldingen betreft een incident waarbij sprake is van brand. De helft daarvan betreft buitenbrand (laag-risico). In totaal betreft 8% van de meldingen een gebouwbrand. Voor de functies zoals we die nu bij de brandweer kennen zijn mensen 100% opgeleid en geoefend voor alle taken van de brandweer. Daarnaast is het in kleine woonkernen moeilijk vrijwilligers te werven. Van een aantal posten die het moeilijk vinden nieuwe leden te werven, waaronder Cadzand, is de vraag gekomen of de brandweerassistent ook voor hen een oplossing kan bieden. Dit naar voorbeeld van veiligheidsregio NoordHolland-Noord. Wij willen deze posten graag ondersteunen en deze mogelijkheid de komende twee jaar verkennen. Door het inrichten van een laagdrempeliger en kortere opleiding met minder verplichte oefenbelasting kunnen mensen in een half jaar tijd worden opgeleid voor 90% van de Pagina 7 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

taken waar de brandweer op dit moment om hulp wordt gevraagd (uitgezonderd: werken met ademlucht binnenshuis en werken met hydraulisch gereedschap). Gelet op de verminderde oefen- en opleidingsinspanning is de verwachting dat een bredere doelgroep belangstelling heeft zich aan te sluiten bij de brandweer. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat een brandweerassistent doorstroomt naar manschap. De resultaten uit Noord-Holland Noord laten zien dat 50% daadwerkelijk doorstroomt. Meerdere regio’s kampen met uitdagingen rondom paraatheid. We willen gezamenlijk met een aantal andere regio’s mogelijkheden en werkwijzen onderzoeken. Daarbij wordt ook gekeken om te participeren in het landelijke programma Onderwijs Onderweg. Vragen: - Post Cadzand heeft een verouderde kazerne. Zij hebben zelf plannen aangedragen voor nieuwbouw op een andere locatie. Waarom doet VRZ hier niets mee? Antwoord: Cadzand heeft twee voorstellen gedaan: huisvesting en de brandweerassistent. Gemeenten gaan over huisvesting, zij zijn daar verantwoordelijk voor. De vraag met betrekking tot de brandweerassistent is door VRZ opgepakt. -

Hoe worden de grenzen van brandweerassistenten bewaakt? Antwoord: dit onderzoeken we de komende tijd. Uiteraard houden we rekening met mogelijke risico’s en de Arbowet. We blijven ook binnen het landelijk kader Uitruk op Maat. Daarnaast is de brandweerassistent een aanvulling op de TSflex (TS4).

-

Zit er verschil in keuring tussen een brandweerassistent en manschap? Antwoord: nee, voor beide functies geldt de PPMO-keuring. Bij eventuele doorstroom van brandweerassistent naar manschap heeft de keuring dus al plaatsgevonden.

-

Hoe gaat VRZ om met de brief van de VBV? Antwoord: we hebben gesprekken gevoerd met de VBV en ook gesproken over ons voornemen te starten met een verkennend onderzoek naar de functie van brandweerassistent. De VBV heeft aangegeven landelijk een eenduidige lijn belangrijk te vinden. Hier sluiten wij ons bij aan. We horen veel positieve geluiden en uiteraard ook kritische opmerkingen. Dit nemen we serieus en daarover gaan we graag in gesprek, het product wordt daar uiteindelijk beter van.

-

Zijn veel brandweervrijwilligers lid van de VBV? Antwoord: we hebben geen exact beeld. Het is uiteraard mogelijk dat een aantal van onze vrijwilligers lid zijn van de VBV. Verschillende van onze Pagina 8 van 9

Raadsklankbordgroep VRZ 4 december 2024 Stromenweg, Middelburg

vrijwilligers geven aan het niet eens te zijn met de wijze van stellingname van de VBV. 6.

Sluiting

Pagina 9 van 9