RM 2024.06.24 Memo actieve informatie over Abdijtoren

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Ruimte

Eduard Smit

11 juni 2024

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Pieter Stroo

Facilitaire Zaken

+31118675245

P.Stroo@middelburg.nl

onderwerp

informatie Abdijtoren

Geachte leden van de raad, aanleiding

Al eeuwen staat in Middelburg de Lange Jan en maakt deze, samen met een aantal kerken, onderdeel uit van het Abdijcomplex. Het is een zeer kenmerkend gebouw voor onze stad en trekt vele bezoekers. Gezien de leeftijd van het gebouw zijn er wat punten van aandacht. Met dit memo informeren wij u over de (onderhoud-)staat van verschillende onderdelen van de Abdijtoren. informatie

De Abdijtoren is in die honderden jaren een aantal keer zwaar beschadigd geraakt. De laatste keer was er (brand)schade door het oorlogsgeweld van 17 mei 1940. De toren is daarna herbouwd en in 1955 weer heropend. We zijn nu dus bijna 70 jaar verder. Uit recente onderzoeken is naar voren gekomen dat verschillende onderdelen van de toren verouderd zijn, onderhoud nodig hebben of gebreken vertonen. Drie onderwerpen brengen we in dit memo actieve informatie onder de aandacht: de brandveiligheid, de Bourdonklok en de gevel- en dakbekleding. Brandveiligheid

Om de toren bij brand in de naastgelegen kerken of in de toren zelf toch te kunnen beschermen is er in de jaren '50 een sprinklerinstallatie aangebracht. Deze installatie is niet zelfvoorzienend en dat betekent dat een tankautospuit van de brandweer moet zorgen voor water om de installatie zijn werk te kunnen laten doen. In het verleden is door de brandweer op basis van Arbo-technische redenen en inzetsnelheid geadviseerd om de bestaande sprinklerinstallatie om te bouwen naar een automatisch en zelfvoorzienend systeem. Dit zou betekenen dat de sprinklerleiding op waterdruk staat en bij brand automatisch in werking treedt. Hier is destijds door de Gemeente Middelburg uit kostenoverweging van afgezien. Het aangelegde sprinklersysteem diende ook als detectiesysteem van brand doordat het met een compressor op druk werd gehouden. Het onderhoud van het systeem voor wat betreft de kerken is in 2010 overgedragen aan het Rijksvastgoedbedrijf. Om onbekende redenen is er ooit in de kappen van de kerken een ander branddetectie systeem aangebracht (aspiratiesysteem) en is de compressor en daarmee de detectie van de sprinkler verwijderd. Hierdoor voldoet de brandveiligheid van de toren en de kerken niet meer aan de hedendaagse eisen.

blad

2 van 3 onderwerp

informatie Abdijtoren

Adviesbureau Smits van Burgst Beveiliging heeft in opdracht van ons onderzoek gedaan naar hoe we de brandveiligheid van de toren kunnen laten voldoen aan de hedendaagse eisen en wensen. Zij geven aan dat het de beste optie is om een automatische blusinstallatie en gekoppelde rookmelders te hebben. Op korte termijn werken we uit wat er exact gedaan moet worden en wat de kosten zijn. De veiligheid en behoud van de Abdijtoren en ook naastgelegen kerken is van groot belang. We willen de werkzaamheden dan ook zo snel mogelijk laten uitvoeren. Bourdonklok

Deze monumentale luidklok is gemaakt in 1714 en is de grootste luidklok in de Abdijtoren. Alle klokken van de Lange Jan worden onderhouden en jaarlijks geïnspecteerd door Royal Eijsbouts. Begin januari merkte de beiaardier een slechte klank van de Bourdonklok en informeerde hij ons daarover. Tijdens een inspectie met Eijsbouts zagen we een scheur in de klok en hebben we besloten om de luidfunctie van de klok uit te schakelen. De klok is te repareren met een speciale lastechniek. Dit kan in de fabriek van Eijsbouts. Hiervoor is het noodzakelijk om de klok uit de toren te halen en te vervoeren naar de fabriek. Door het formaat en het gewicht van de klok is dit een uitdaging, maar wel mogelijk. Wij verwachten ieder moment een offerte van Eijsbouts voor het uitvoeren van de reparatiewerkzaamheden. Als de offerte de onderhoudsbudgetten uit het gebouwbeheersplan (GBP) overstijgt, komen we bij u voor het vragen van een krediet voor het herstel van de klok. Gevel- en dakbekleding

Op het bovenste gedeelte van de Abdijtoren bevinden zich diverse gevel- en dakbekledingen. Deze zijn van lood, koper en natuursteen leien. In 2023 is door Jobse Loodgieters een inspectie uitgevoerd waaruit blijkt dat veel gevel- en dakbekleding versleten is en over ongeveer drie jaar vervangen moet worden. Het gaat dan om het lood op het platte dak en rond de wijzerplaten en de leibedekking en loodaansluiting van de daken. Voor deze werkzaamheden moet de toren in de steiger gezet worden, want dat mag arbo-technisch niet vanuit een kraan gedaan worden. Tot we overgaan tot vervanging, vindt er een jaarlijkse inspectie, met waar nodig reparaties, plaats. Kosten voor vervanging en inspectie zijn niet in het GBP opgenomen. Omdat wij deze werkzaamheden in het vooruitzicht hebben, achten wij het noodzakelijk dat de natuurstenen gevel ook geïnspecteerd wordt. Met een inspectie weten wij wat de staat van onderhoud is en kunnen we de benodigde restauratie van het natuursteen vaststellen. Voor de inspectie van het natuursteen vragen we een offerte op. Uitvoering van deze inspectie combineren we met de jaarlijkse inspectie van de gevel- en dakbekleding. Voor de vervanging van de gevel- en dakbekleding is een raming opgevraagd bij Jobse Loodgieters. Voor de werkzaamheden is extra geld nodig, want dit past niet binnen ons bestaande budget van het GBP.

Omdat de werkzaamheden in 2027 en 2028 zijn, vragen we in 2025 extra financiële middelen aan zodat we in 2027 kunnen starten.

blad

3 van 3 onderwerp

informatie Abdijtoren

Samenvatting

De werkzaamheden aan de Abdijtoren kunnen als volgt worden uitgezet in de tijd: 1. De brandveiligheid is niet op orde en dient zo spoedig mogelijk verbeterd te worden. Een onderzoek naar de mogelijkheden is uitgevoerd. Op zeer korte termijn wordt één optie gekozen en verder uitgewerkt onder begeleiding van een adviesbureau. De werkzaamheden om de brandveiligheid te verbeteren worden nog dit jaar uitgevoerd. 2. Het herstellen van de scheur in de Bourdonklok is onderzocht en we verwachten binnenkort een offerte. Afhankelijk van het bedrag van deze offerte komen we al dan niet bij u voor extra krediet. Dat bepaalt ook wanneer de scheur gerepareerd kan worden. 3. Een gedeelte van de gevel- en dakbekleding moet over drie jaar worden vervangen. In de tussentijd wordt deze jaarlijks geïnspecteerd en plaatselijk gerepareerd. Om over drie jaar ook het natuursteen te kunnen herstellen is nu onderzoek nodig naar de staat. Hierover ontvangen we binnenkort ook een offerte. En vragen we in 2025 extra geld om in 2027 de werkzaamheden uit te kunnen voeren.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

M.A. Fränzel MSc