RM 2024.01.22 Memo Actieve Informatie Verbetering kwaliteit PMD

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Ruimte

Eduard Smit

19 december 2023

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Ruud Haaze

Stadsbeheer

+31118675341

r.haaze@middelburg.nl

onderwerp Verbetering kwaliteit PMD

Geachte leden van de raad, Aanleiding

Op 1 juni 2023 heeft uw raad motie 9m.1 met volgnummer 23-035 aangenomen. In deze motie verzoek u om per kwartaal geïnformeerd te worden over de maatregelen en de voortgang met betrekking tot de kwaliteit van de ingezamelde PMD-grondstof (Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drankenkartons) in Middelburg. Bij dezen komen wij tegemoet aan uw verzoek. Informatie

De memo beschrijft de huidige stand van zaken met betrekking tot de verbetering van de kwaliteit van het PMD in Middelburg. De memo is als volgt opgebouwd: eerst leest u de reeds genomen maatregelen, vervolgens de voorgenomen maatregelen en tot slot wordt een doorkijk gemaakt op een langetermijnvisie. Met het vaststellen van de evaluatie Diftar op 29 september 2022 is besloten om in 2023 aan de hand van een voorstel aanvullende stappen bovenop Diftar te nemen om de milieudoelstellingen voor afvalinzameling te kunnen behalen, een doorkijk op een langetermijnvisie sluit aan bij dit besluit. Afkeur PMD

Het doel is een breed gedragen aanpak waarmee we de kwaliteit van de grondstof PMD verbeteren tot onder de kritieke grens van 15% afgekeurd materiaal. Momenteel wordt al het PMD afgekeurd. De kosten hiervan lopen in 2023 op naar € 400.000,-; we missen de vergoedingen vanuit Nedvang voor het inzamelen van het PMD en daarbovenop betalen we extra kosten voor het verbranden. Naast deze financiële tegenslag is dit slecht voor het milieu. Genomen maatregelen: 1. Handhaving – de bewuste vervuiler In mei en juni zijn steekproeven genomen in vrachten en is gezocht naar bewuste vervuilers. Helaas is dat afgelopen periode niet mogelijk geweest omdat prioriteit bij handhaving elders lag en de bezetting relatief laag is. Handhaving levert maandelijks een overzicht aan van de acties die zij doen op gebied van afval en de locaties waar die acties plaatsvinden. Deze acties zijn vooral handhaving op bijplaatsingen naast de container en dumpingen op openbare plekken. Handhaving op vervuiling van PMD in de ondergrondse containers is praktisch lastig uitvoerbaar. In 2023 zijn totaal vier containers onderzocht en vijf overtreders gevonden. 2. Onderzoek naar vervuiling In september en oktober is een aantal ondergrondse PMD-containers onderzocht op de mate van vervuiling. Helaas constateren we dat er slechts enkele containers zijn die incidenteel voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen.

Na meerdere testvrachten met dezelfde containers moeten we vaststellen dat de kwaliteit per container erg wisselend is. Ons doel om containers met goede kwaliteit grondstof apart af te voeren lijkt dus niet mogelijk. De groep stoorstoffen die structureel terug komt zijn: etensresten, GFT, luiers, textiel, papier en karton. De vrachten worden voornamelijk afgekeurd op etensresten, textiel en medisch afval.

blad

2 van 4 onderwerp

Verbetering kwaliteit PMD 3. Communicatie met specifieke doelgroepen – ouders Een stoorstof die met enige regelmaat zorgt voor afkeur van vrachten PMD zijn luiers. Dit terwijl de gemeente Middelburg een speciale luierregeling heeft voor ouders van jonge kinderen. Zij krijgen extra ledigingen of stortingen voor kinderen tot en met drie jaar. Het vermoeden is dat niet alle ouders op de hoogte zijn van deze regeling, waardoor er met regelmaat luierafval bij het PMD wordt gestort om kosten te ontduiken. Deze regeling wordt nu beter gecommuniceerd, namelijk in de brief waarin de ouders worden geïnformeerd over de inschrijving van hun kind in de systemen van de gemeente. 4. Communicatie met specifieke doelgroepen – gebruikers medische regelingen Een stoorstof die meteen zorgt voor afkeuring van een gehele vracht is medisch afval. Om inwoners er op te attenderen dat dit bij het rest moet is hier aandacht aan besteed. Dit hebben we gedaan door een brief aan mensen met een medische regeling te sturen en posters met voorlichting te sturen naar huisartsenpraktijken en apotheken. 5. Communicatie met specifieke doelgroepen – anderstaligen Er is onderzocht of het mogelijk is om de website en de app van de AfvalWijzer aan te bieden in een andere taal. Binnen de gemeente is bijvoorbeeld een relatief grote groep studenten uit het buitenland. De leverancier werkt momenteel aan een oplossing.

Door de digitale afvalwijzer in meerdere talen aan te bieden kan beter worden gecommuniceerd over hoe inwoners afval moeten scheiden. Het is helaas nog niet duidelijk wanneer de uitgebreide versie online komt. 6. Samenwerking Nedvang We gaan een samenwerking aan met Nedvang met als gezamenlijk doel de verbetering van de kwaliteit van het PMD. Nedvang wil hier € 30.000 euro aan bijdragen mits de gemeente dit ook doet. Er wordt momenteel gewerkt aan een gezamenlijk plan. Mede op ons verzoek heeft Nedvang voor OLAZ op 1 december jl. een kennissessie over PMD georganiseerd. Voorgenomen maatregelen voor begin 2024 1. Uitgifte doorzichtige zakken voor PMD Voor inzameling van PMD worden plasticzakken gebruikt, het is belangrijk dat deze doorzichtig zijn. Op de overslaglocatie wordt beoordeeld of er niet te veel vervuiling in de zakken PMD zit, dit gaat niet bij ondoorzichtige zakken. Inwoners kunnen speciale doorzichtige PMD-zakken al geruime tijd gratis afhalen op het Stadskantoor. Dit leidt echter nog niet tot goed gekeurde vrachten. Een deel van de vrachten bestaat nog steeds uit ondoorzichtige zakken. De PMD-zakken zijn niet altijd verkrijgbaar bij de supermarkten omdat er problemen zijn met de levering. Om inwoners te faciliteren worden half januari 2024 en medio 2024 doorzichtige PMD-zakken aan ieder huishouden verzenden. 2.

Actief informeren over afval scheiden Er is een leaflet Afval ABC gemaakt. Hierin worden de meest voorkomende producten en hoe ze gescheiden moeten worden genoemd. Ook worden de verschillende regelingen benoemd en wordt aanvullende informatie gegeven over de verschillende afvalstromen. Dit Afval ABC wordt binnenkort verstuurd samen met een bundeltje PMD-zakken, de folder met de recente tarieven en een begeleidende brief. Hiermee geven we alle huishoudens informatie over hoe zij het PMD moeten aanleveren en in welke ondergrondse container het PMD moet. Ook leggen we uit dat het voordelig is om PMD goed te scheiden. Deze inzamelstroom is namelijk gratis. Dit wordt duidelijk uitgelegd in het Afval ABC en ondersteund met de tarievenfolder. 3. Communicatie met specifieke doelgroepen Afgelopen periode is er regelmatig contact geweest met de wijkregisseur van Dauwendaele en Welzijn Middelburg. Naar aanleiding hiervan is een flyer gemaakt waarin in meerdere talen wordt uitgelegd hoe afval moet worden gescheiden. Deze flyer zal worden verspreid door diverse sleutelfiguren zoals wijkmanagers en medewerkers van Welzijn Middelburg. Hiermee leggen we contact en informeren we doelgroepen die lastiger zijn te bereiken met onze reguliere communicatie middelen.

2

blad

3 van 4 onderwerp

Verbetering kwaliteit PMD

4. Stickers op ondergrondse containers Op 3 oktober heeft het college besloten: ‘Geen borden bij de ondergrondse containers te plaatsen en hiermee punt 2 en 3 van de motie plasticverpakkingen, metalenverpakkingen (blik) en drinkpakken (PMD) (23035 / 9.m.1 (aangepast) van 1 juni 2023 af te doen’ ‘De gemeenteraad via bijgesloten memo actie informatie in bijlage 6 op de hoogte te brengen van de actuele ontwikkelen met betrekking tot de afvalinzameling. In de memo van 3 oktober staat: ‘De stickers op de containers gaan we aanpassen. Hiermee wordt opvolging gegeven aan de gedachte achter de aangenomen motie.’ Het doel van de stickers is het zichtbaar maken voor welke afvalstroom de container is en op deze manier de locaties herkenbaar maken voor onze inwoners. De stickers die zich nu op de kleppen bevinden, zullen we niet aanpassen. Hierop staat nu de afvalstroom en een boetebedrag. Het moet duidelijk zijn voor welke afvalstoom de containers gebruikt moet worden. De specifieke producten die bij een afvalstroom horen communiceren we via de AfvalApp, social media, de Bode en de ABC leaflet. Doorkijk voor de lange termijn Vervuiling PMD

Afgelopen jaar is veel inzet gepleegd om kwaliteit van het PMD te verbeteren. Op basis van de voortdurende volledige afkeur van PMD zijn we op dit moment gekomen tot een uitwerkingsrichting, het wijzigen van het afvalinzamelsysteem. Uit inventarisatie van de verschillende inzamelmethoden en inzamelstrategieën lijkt huis-aanhuisinzameling van PMD (omgekeerd inzamelen) voor huishoudens met rolcontainers het best te passen bij de huidige situatie in de gemeente Middelburg. Hierbij passen de volgende kaders: • • • •

Plastic- en metalenverpakkingen en drinkpakken (PMD) zamelen we in met rolcontainers aan huis; Voor restafval maakt ieder huishouden gebruik van ondergrondse containers; De maximale loopafstand voor restafval is 250 meter; Flankerend beleid met afvalcoaching en handhaving is noodzakelijk voor het slagen van het inzamelsysteem.

Maatregelen bovenop Diftar

Op 17 december 2018 is besloten Diftar in te voeren en het gescheiden inzamelen van PMD te verbeteren. Op 12 september 2019 is besloten het gevoerde afvalbeleid met Diftar in 2022 te evalueren. De evaluatie is op 29 september 2022 vastgesteld. Diftar blijkt een zeer effectief inzamelsysteem om restafval te verminderen. Hoe hoger het ledigingstarief, hoe minder fijn restafval inwoners aanbieden. De hoeveelheid restafval van gemiddeld 178 kilogram per inwoner in 2020 is in 2021 gezakt naar 122 kilogram per inwoner in 2021 en 115 kilogram per inwoner in 2022. In de evaluatie Diftar is besloten om begin 2023 aan de hand van een voorstel aanvullende stappen bovenop Diftar te nemen om de milieudoelstellingen voor afvalinzameling te kunnen behalen. De goede resultaten die met Diftar zijn gehaald worden helaas doorkruist door de slechte kwaliteit van het PMD die we aanleveren sinds januari 2023. Het huis aan huis inzamelen van PMD is één van de genoemde scenario’s uit de evaluatie Diftar om de service op grondstof te vergroten. Het doel van de maatregel is om de service op grondstoffen te vergroten en zo de prikkel voor inwoner om goed te scheiden te vergroten. Een bijkomend effect is dat de rolcontainer eenvoudiger te controleren is dan de ondergrondse verzamelcontainers.

Resultaten uit den landen laten zien dat PMD aan huis inzamelen met goed flankerend beleid zorgt voor betere kwaliteit van PMD.

3

blad

4 van 4 onderwerp

Verbetering kwaliteit PMD Binnenstad, hoogbouw en laagbouw zonder tuin Een nog te nemen stap is het onderzoeken naar een gepaste afvalinzamelstrategie voor de binnenstad, hoogbouw en voor laagbouw zonder tuin in de gemeente. We zien hier een beperkt aantal mogelijkheden vanwege de beperkende factor ruimte. Opties die over lijken te blijven zijn zakken inzameling of vasthouden aan (ondergrondse-)verzamelcontainers. Flankerend beleid Het succes van het inzamelen van PMD aan huis met rolcontainers valt of staat met flankerend beleid. Door omgekeerd inzamelen te combineren met inzet van handhaving, afvalcoaches, continue voorlichting en communicatie verwachten wij meer grip op het aanbiedgedrag van de inwoner te krijgen. Dit moet leiden tot verbeterde kwaliteit van de grondstof PMD en minder restafval. Eerdere pilots met “Omgekeerd Inzamelen” zijn positief ontvangen In 2016 en 2017 zijn pilots uitgevoerd met verschillende inzamelscenario’s. In Arnemuiden is een proef gedaan met een extra rolcontainer voor PMD naast die voor GFT en restafval. In de Stromenwijk is een pilot gedaan met omgekeerd inzamelen. In de evaluatie van deze laatstgenoemde pilot gaven de inwoners uit de wijk Stromenwijk aan tevreden te zijn met dit inzamelsysteem.

De meeste inwoners uit Arnemuiden verkozen de optie voor een rolcontainer aan huis voor PMD boven de mogelijkheid van het wegbrengen van het PMD naar een ondergrondse container. Ook hadden zij een voorkeur voor een ophaalfrequentie van het PMD van om de twee weken. Het onderwerp kwaliteit van het PMD is niet meegenomen in de pilots, hier zijn dan ok geen resultaten van beschikbaar. Toentertijd is niet gekozen voor huis aan huis inzameling van PMD. Ten tijde van de pilot was kwaliteit geen punt van discussie en is gekozen voor het verzamelen van PMD in ondergrondse voorzieningen. Uitvoering Het implementeren van een nieuwe inzamelstrategie is complex. Dit vraagt extra investeringen en aanpassing van bedrijfsvoering en systemen. Het zal organisatie breed extra beslag vragen van de ambtelijke capaciteit met een aparte projectstructuur. In hooflijnen hieronder de te zetten stappen: 1. 2. 3. 4.

Verder uitwerken van een gemeente brede afval inzamelstrategie; Het in kaart brengen van bijkomende kosten; Visievorming in overleg met de gemeenteraad tijdens een raadsinformatiebijeenkomst; Een visie met kaders voorstellen aan de gemeenteraad.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris

de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann

4