RM 2023.12.04 Memo actieve informatie over Motie over houtstook RIVM (Raad 27-1-2022)

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Ruimte

Jeroen Louws

28 november 2023

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Jan Minderhoud

Leefomgeving

+31118675244

j.minderhoud@middelburg.nl

onderwerp

Motie over houtstook RIVM (Raad 27-1-2022) van D66, fractie Onderdijk, CDA, GroenLinks en SP

Geachte leden van de raad, aanleiding

In de brief van 20 december 2018 (en opnieuw op 18 juni 2020) riep de Minister van Infrastructuur en Waterstaat alle overheden op tot ondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA). Het doel van het SLA is de 50% gezondheidswinst in 2030 uit binnenlandse bronnen ten opzichte van 2016. De thema’s waarop het SLA zich richt zijn: Mobiliteit, Mobiele werktuigen, Industrie, Houtstook, Binnenvaart en havens, Landbouw, Participatie en Internationaal luchtbeleid. Voor een gemeente als Middelburg is vooral Mobiliteit, Mobiele werktuigen, Houtstook en Binnenvaart en havens en in mindere mate Industrie relevant. In Zeeland heeft destijds geen enkele gemeente het SLA ondertekend. Alleen de provincie Zeeland heeft het SLA ondertekend. Tijdens een bijeenkomst voor de verantwoordelijke wethouders en beleidsambtenaren bleek dat ondertekening niet vrij blijvend was, omdat er veel verplichte vaste maatregelen zijn zonder dat hiervoor middelen beschikbaar worden gesteld zijn. Ook zijn de gevolgen van deelname zowel financieel als voor de ambtelijke inzet onvoldoende helder. De colleges van de gezamenlijke Zeeuwse gemeenten hebben een steunbetuiging ondertekend, waarin ze aangeven de provincie Zeeland te ondersteunen bij de uitvoering van het SLA. Op 27 januari 2022 heeft de gemeenteraad de motie aangenomen en het college het volgende verzocht: 1.

Deel te nemen aan Het Schone Lucht Akkoord door de intentie te ondertekenen en er naar te gaan handelen; 2. De mogelijkheid te onderzoeken om een lokaal stookverbod in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) op te nemen waarmee gesteld wordt dat op dagen dat er een Stookalert geldt, het niet toegestaan is hout te stoken in de buitenlucht en in gevallen dat hout niet de primaire warmtebron is, dit ook in woningen niet toe te staan. Indien de APV géén handhaafbare mogelijkheid biedt is het verzoek aan het College naar een andere mogelijkheid te zoeken voor een dergelijk verbod. 3. Dit houtstookverbod op betreffende dagen te vermelden op de gemeentelijke website; 4. In de gemeentelijke publieke communicatiekanalen in ieder geval in de periode november t/m februari geregeld aandacht te besteden aan de schadelijke effecten van houtrook en het verbod op houtstook dat op de website van Middelburg wordt aangekondigd; 5. Haardhout-leveranciers in Middelburg e.o. te informeren over dit artikel in een Middelburgse verordening.

blad

2 van 6 onderwerp

Motie D66, fractie Onderdijk, CDA, GroenLinks en SP over houtstook RIVM (Raad)

Houtstook Stookwijzer Op 7 december 2021 heeft het college besloten aan te sluiten bij de stookwijzer. In de brief van 12 november 2021 van de staatsecretaris van infrastructuur en waterstaat werd gemeenten aangeboden aan te sluiten bij de stookwijzer, zonder dat de gemeente deelnemer is van het Schone Lucht Akkoord. Klachten en meldingen die bij de stookwijzer binnen komen worden doorgegeven aan de gemeente voor afhandeling. Ook besteden wij op onze website en via de media aandacht aan overlast en gezondheidseffecten als gevolg van houtstook. Daarmee voldoet Middelburg volledig aan de vaste maatregelen, zoals gesteld in het SLA voor houtstook. Dit najaar publiceren we weer in de bode en via de sociale media. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om via onze eigen sociale media kenbaar te maken dat er een stookverbod geldt. Pilots Verder zijn er op het gebied van houtstook, gemeenten die samen met het rijk diverse pilots doen. Een van die pilots, gaat over het strafbaar stellen van houtstook tijdens een stookalert. Uit onderzoek blijkt dat het tot op heden niet mogelijk om houtstook via de A.P.V. te verbieden tijdens een stookalert.

Wat betekent deelname aan het SLA? Vaste Maatregelen In totaal zijn 36 decentrale maatregelen opgenomen in het Schone Lucht Akkoord, verdeeld over 9 thema’s (Monitoring en Hoogblootgestelde locaties en gevoelige groepen vallen samen onder Algemene bepalingen SLA). Hieronder een opsomming per thema met bijbehorende vaste maatregelen. Niet alle maatregelen zijn relevant voor gemeenten, maar een groot deel wel. Je bent als deelnemende gemeente verplicht de relevante maatregelen uit te voeren of uit laten voeren.

blad

3 van 6 onderwerp

Motie D66, fractie Onderdijk, CDA, GroenLinks en SP over houtstook RIVM (Raad)

Financieel Voor de uitvoering krijgt de gemeente geen middelen. Vaste, bovenwettelijke maatregelen die zijn afgesproken in het SLA komen in aanmerking voor Specifieke Uitkering Schone Lucht Akkoord (SpUkSLA )als ze aan alle voorwaarden van het SpUkSLA voldoen. Het gaat om 50% cofinanciering. Als het gaat om industrie, bedrijven en landbouw loopt dit over het algemeen via een uitvoeringsdienst, zoals de RUD. Administratief A. Jaarlijks uitvoeringsplan opstellen & actualiseren. In het Schone Lucht Akkoord is afgesproken dat gemeenten en provincies de maatregelen uit het akkoord en hun eigen aanvullende maatregelen uitwerken in decentrale uitvoeringsplannen en door actualiseren van het format jaarlijks over de voortgang van de uitvoering rapporteren. Deze rapportage bevat naast de beschrijvingen van de (vaste en aanvullende) maatregelen ook informatie over de (lopende of afgeronde) pilots en de fase van uitvoering waarin de maatregel of pilot zich bevindt. Elk jaar op 1 maart moet het uitvoeringsplan ingediend worden of bijgewerkt zijn. B. Brede samenwerking en actieve kennisdeling De kennis en praktijkervaringen uit de themagroepen en de pilots worden actief gedeeld met andere partijen in het SLA. Dit gebeurt tijdens themabijeenkomsten die openstaan voor alle deelnemers, via de nieuwsbrief

blad

4 van 6 onderwerp

Motie D66, fractie Onderdijk, CDA, GroenLinks en SP over houtstook RIVM (Raad)

en de website en op het Schone Lucht Jaarcongres. De Rijksoverheid faciliteert dit proces. Daarnaast wordt jaarlijks ook een startbijeenkomst georganiseerd voor nieuw deelnemers. C. Participatie van Stakeholders Het SLA is een akkoord tussen overheden. Ook andere partijen zijn belangrijk bij de uitvoering van het Akkoord: burgers, bewoners, bedrijfsleven, milieu- en gezondheidsorganisaties en kennisinstellingen. Deze partijen worden actief geïnformeerd over en betrokken bij de uitwerking, uitvoering en doorontwikkeling van de plannen. Dit wordt per themagroep georganiseerd door de partijen die in de themagroep deelnemen. Daarnaast betrekken de deelnemers zelf relevante partijen voor de eigen uitvoeringsplannen en de eigen aanvullende maatregelen. In het SLA zijn twee afspraken opgenomen in de algemene bepalingen en is een specifieke themagroep opgericht rondom het thema participatie en “citizen science”. D. Jaarlijks & 2 jaarlijks monitoring, rapporteren en evalueren Monitoring van de voortgang van maatregelen, de pilots, luchtemissies en gezondheidseffecten is belangrijk om te evalueren of de deelnemende partijen op koers liggen om de doelen van het SLA te halen, of dat herijking van de aanpak nodig of wenselijk is. Deelnemende partijen dienen het volgende te monitoren: 1. Jaarlijks rapporteren alle SLA-deelnemers over de voortgang van de uitvoering van maatregelen en pilots.

Deze informatie is te zien in het “Dashboard SLA”. Jaarlijks stelt Rijkswaterstaat Leefomgeving op basis van deze informatie de Monitoringsrapportage uitvoering Schone Lucht Akkoord op. 2. Iedere 2 jaar leveren SLA-deelnemers gegevens aan voor de voortgangsmeting van het Schone Lucht Akkoord. Het RIVM berekent daarmee de luchtkwaliteit en vervolgens met de Gezondheidsindicator de effecten op gezondheid.

informatie

Besluit van het college met bijbehorende motivatie 1. 2. 3.

Het SLA als individuele Zeeuwse gemeente op dit moment nog niet te onderteken, omdat de inspanningsverplichtingen en de kosten hoog zijn en de meerwaarde gering is; Houtstook conform de verplichte maatregelen blijven uitvoeren en stoken tijdens een stookalert strafbaar stellen zodra dat mogelijk wordt; Zo veel mogelijk luchtkwaliteit betrekken bij andere beleidsvelden, zoals de RES, MVOI en CE.

Visie Zeeuwse gemeenten Als het SLA ondertekend wordt is Middelburg groot voorstander van een gezamenlijke ondertekening met “alle” Zeeuwse gemeenten, om kosten drukken en capaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten. Ambtelijke reacties overige gemeenten mei 2023; • Vlissingen; niet gezamenlijk/niet individueel tekenen, art 12 gemeente, • Goes; mooi initiatief/zware administratieve last, niet ondertekenen, • Middelburg; aangenomen motie ter ondertekening, • Noord-Beveland; raadsbesluit om niet te ondertekenen,

blad

5 van 6 onderwerp

Motie D66, fractie Onderdijk, CDA, GroenLinks en SP over houtstook RIVM (Raad)

• •

Terneuzen heeft ondertekend vanwege rapport over het project in de Kanaalzone en één van de adviezen daaruit was het ondertekenen van het Schone Lucht Akkoord, Tholen, Hulst, Veere, Reimerswaal, Kapelle, Schouwen-Duiveland, Borsele, Sluis geen reactie.

Dwarsverbanden andere beleidsvelden. Zoals eerder aangegeven voldoet Middelburg, voor het onderdeel houtstook al aan de vaste maatregelen uit het SLA. Daarnaast zijn er andere beleidsvelden die bijdragen aan de vermindering van emissie van schadelijke stoffen naar de lucht. Voorbeelden hiervan zijn de uitvoering van de Regionale Energie Strategie (RES), Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP), beleidsdoelstellingen in de circulaire economie (worden eind 2023/begin 2024 ter besluitvorming voorgelegd) en het voornemen om deel te nemen aan het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). Ondertekening van het SLA vormt voor die onderdelen geen meerwaarde en brengt wel kosten en grote administratieve lasten met zich mee. Houtstook Zoals eerder aangegeven voldoet Middelburg aan de vaste maatregelen uit het SLA en is voorlopig strafbaar stellen van houtstook tijdens een stookalert niet mogelijk. Zodra het mogelijk wordt (zijn vroegst pas na inwerkingtreding van de Omgevingswet) kan dit ook in Middelburg geregeld gaan worden. Administratieve last Deelname aan het SLA brengt een grote administratieve last met zich mee gelet op de punten A t/m D beschreven hiervoor.

Ontbreken middelen en capaciteit Het is een inschatting, maar de verwachting is dat deelname aan het SLA intern ongeveer 0,5 fte aan capaciteit over verschillende afdelingen gaat kosten en dat jaarlijks ongeveer € 50.000 nodig is, voor de monitoring via het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK) en kosten RUD voor VTH taken bij bedrijven en landbouw. De benodigde fte en middelen zullen naar verwachting op een later moment voorgesteld worden.

Omgevingswet en inzet hiervoor Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Hierdoor komen er veel rijksregels te vervallen. Deze regels moeten opgenomen worden in het Omgevingsplan. Een ander uitgangspunt in de Omgevingswet is om zo veel mogelijk lokaal te regelen, wat niet echt op rijksniveau geregeld moet worden. Dit betekent dat het Activiteitenbesluit komt te vervallen en regels voor onder meer bodem, water, geluid, trilling, geur en lichthinder in het Omgevingsplan komen. Om niet in een leemte te vallen heeft het rijk geregeld dat deze "oude rijksregels" in de Bruidsschat zijn opgenomen en zo onderdeel zijn van het tijdelijk Omgevingsplan. De regels uit de Bruidsschat moeten gewogen worden of deze overgenomen gaan worden Omgevingsplan. Het is ook mogelijk regels te schrappen, te wijzigen of aan te vullen. Daarnaast biedt komst van de Omgevingswet ook mogelijkheden om ambities van gemeenten op bijvoorbeeld op het gebied van milieu of duurzaamheid in het Omgevingsplan op te nemen. De komende jaren vraagt dat veel ambtelijke capaciteit van milieu en duurzaamheidsmedewerkers.

blad

6 van 6 onderwerp

Motie D66, fractie Onderdijk, CDA, GroenLinks en SP over houtstook RIVM (Raad)

Bewaken voortgang Omdat het treffen van maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit net zo goed getroffen kunnen worden als niet aan het Schone Lucht Akkoord wordt deelgenomen heeft niet ondertekenen niet echt nadelen. Daarnaast kan de raad de voortgang bewaken bij de verantwoording over de programmabegroting. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris

de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann