RM 2022.12.07 Memo actieve informatie Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
Tekst van het document
memo - actieve informatie aan
commissie
portefeuillehouder
datum
Gemeenteraad
Ruimte
Eduard Smit
29 november 2022
steller
afdeling
telefoon
Michel Joosse
Leefomgeving
+31118675214
m.joosse@middelburg.nl
onderwerp
Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
Geachte leden van de raad, aanleiding
Met deze memo actief informeren wij u over de huidige stand van zaken op het gebied van beheer en onderhoud van de wegen (verhardingen). Aanleiding is dat, zoals elk jaar, ook dit jaar de helft van het wegareaal weer is geïnspecteerd. De inspectie is uitgevoerd in de periode april-juni. De inspectiegegevens zijn onlangs verwerkt in het beheersysteem. Deze gegevens zijn de basis voor het opstellen van de onderhoudsjaarplannen en geven tevens een beeld van de ontwikkeling van de kwaliteit van het wegareaal. informatie
Kaders voor het wegbeheer en onderhoud In de vergadering van 18 juli 2016 heeft uw raad de kaders vastgesteld voor het beheer en onderhoud van de wegen 2017-2021. Samengevat zijn de kaders: a.
Het vastgesteld niveau voor het wegbeheer is CROW kwaliteitsniveau C (het minimale verantwoord niveau voor het wegbeheer);
b. Het wegbeheer uit te voeren conform de uitgangspunten van scenario 2 als bedoeld in de notitie wegbeheer; c.
Via een groeiscenario is over een periode van vier jaar het budget jaarlijks met 25% verhoogd tot het bij het kwaliteitsniveau behorende budget. Sinds 2020 is dit niveau bereikt;
d. Geen extra budget beschikbaar te stellen voor het inlopen van het achterstallig onderhoud;
blad
2 van 6 onderwerp
Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
e.
De hoeveelheid achterstallig onderhoud in de periode na 2021 geleidelijk aan te verminderen “in te lopen”;
f.
In 2020 een besluit te nemen over eventuele verdere kwaliteitsverhoging van niveau C naar B;
g. Integraal te (blijven) werken en groot onderhoud uit te voeren in plaats van de uitvoering van plaatselijke reparaties; h. Duurzaam in te kopen en duurzame materialen toe te passen; i.
Rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen, zoals vergrijzing, inclusieve samenleving en de verandering van het klimaat.
Bij de vaststelling van het vorige beheerplan 2016-2021 was al bekend dat er al achterstallig onderhoud aanwezig was. Bij het beheerplan 2007-2011 was besloten om het bestaande budget te handhaven en te accepteren dat achterstallig onderhoud was. Om toe te groeien naar het minimale kwaliteitsniveau zou er geleidelijk aan meer middelen voor het wegonderhoud beschikbaar worden gesteld. Door dit scenario is er, op korte- middellange termijn, mogelijk meer achterstallig onderhoud ontstaan en worden de achterstanden pas op de langere termijn ingelopen. Hierdoor is ook de kritieke grens van maximaal 10% achterstallig onderhoud overschreden. CROW systematiek wegbeheer Voor het beoordelen van het wegbeheer wordt in Nederland de CROW systematiek gehanteerd. In deze systematiek wordt een relatie inzichtelijk gemaakt tussen enerzijds de schadebeelden van de wegverhardingen en anderzijds de beeldkwaliteit. In onderstaande tabel is de vertaling weergegeven.
Huidige stand van het wegbeheer Uit de uitgevoerde inspectie volgt de in de tabel weergegeven beeldkwaliteiten van het wegareaal.
blad
3 van 6 onderwerp
Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
2624 Volgens de CROW systematiek mag het wegareaal niet meer dan 10% achterstallig onderhoud bevatten (beeldkwaliteit D) bevatten. Indien dit het geval is dan wordt het gehele areaal beoordeeld als D. Uit de tabel blijkt dat de hoeveelheid achterstallig onderhoud 13,1% van het areaal betreft. We voldoen daarmee niet aan de eisen van het minimaal verantwoord wegbeheer. Daarentegen voldoet ruim 83% van het wegareaal wel aan het onderhoudsniveau. Deze verhardingen zijn beoordeeld op beeldkwaliteitsniveau B of hoger. Om de beeldkwaliteit van het totale wegareaal weer naar C te brengen dient 82.436 m2 te worden verbeterd. Aangezien er in de loop van 2022 na de gehouden inspecties, nog niet alle mutaties in het beheersysteem zijn verwerkt en een groot aantal onderhoudswerkzaamheden nog niet zijn uitgevoerd, is de verwachting dat er momenteel tussen de 50.000 en 75.000 m2 achterstallig onderhoud te veel is om aan de kwaliteit C te voldoen. Ontwikkeling kwaliteit wegareaal periode 2017-2022 In onderstaande tabel is de ontwikkeling (oppervlakte in m2) van de beeldkwaliteit van het wegareaal weergegeven in de periode 2017-2022. Uit de tabel blijkt dat de hoeveelheid achterstallig onderhoud (kwaliteit D) na vaststelling van het wegbeheerplan nog is toegenomen van 207.000 m2 in 2015 tot ruim 357.000 m2 in 2021.
Sinds dit jaar vertoont het achterstallig onderhoud een lichte daling naar ongeveer 345.000 m2. Som van Oppervlakte (m2) Beeldkwaliteit\ Jaren A+ A B
2017
2018
2019
2020
2021
2022
388.684,60
458.971,69
564.898,00
689.801,70
687.227,51
438.966,02
1.453.822,58 1.134.523,21 1.082.021,75 1.082.617,54 1.079.195,10 1.110.186,29 351.659,81
C
559.398,25
510.064,43
375.063,97
371.968,87
638.685,85
24.011,44
18.494,15
23.083,37
23.083,37
91.904,81
305.211,77
322.028,72
357.516,01
357.386,46
344.900,77
3.820,45 D Eindtotaal
227.209,74
2.425.197,18 2.482.116,36 2.497.507,05 2.528.082,59 2.518.861,31 2.624.643,74
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het wegareaal weergegeven in % van het totaal.
blad
4 van 6 onderwerp
Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
Toelichting en interpretatie van de weergegeven tabellen en grafieken • De ontwikkeling van de kwaliteit van het wegareaal verloopt grotendeels in lijn met de uitgangspunten van het vastgestelde wegbeheer. Na vaststelling is in een periode van vier jaar het beschikbaar onderhoudsbudget jaarlijks met 25 % verhoogd. De hoeveelheid achterstallig onderhoud is in deze periode nog geleidelijk aan toegenomen van 9 naar 14%. • • •
•
•
Sinds 2020 is het totaal benodigde budget volledig beschikbaar. Na de geleidelijke toename lijkt de verwachte afname van het achterstallig onderhoud ingezet; In afwachting van de vaststelling van de omgevingsvisie, is het opstellen van een integraal kader voor het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen en de actualisatie van het beheerplan wegen aangehouden. Door de integrale wijze van uitvoeren, met nutsbedrijven en bewoners en tegelijkertijd met onderhoud aan rioleringen en groen lukt het om de leefomgeving langzaam om te vormen naar een toekomstbestendige inrichting. De verandering is gestaag, maar kent een erg lange doorlooptijd en is enorm intensief door de belangenafweging van alle betrokkenen. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren te maken met een capaciteitsprobleem. Met alle andere prioriteit vragende zaken en de complexiteit van de werkzaamheden met veel afhankelijkheden, is het de afgelopen jaren niet gelukt om het noodzakelijk onderhoud uit te voeren.
Ontwikkelingen in de leefomgeving, maatschappelijke opgaven en situatie op de markt Kapitaalgoederen vertegenwoordigen enerzijds al grote waarde en vragen een zorgvuldig beheer en
blad
5 van 6 onderwerp
Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
onderhoud. Anderzijds staat het beheer en onderhoud van een specifiek kapitaalgoed en met name het beheer en onderhoud van de (weg)verhardingen nooit op zich en zal er altijd een relatie zijn tot andere kapitaalgoederen en beleidsontwikkelingen. •
De afgelopen jaren zijn de al langer gesignaleerde maatschappelijke ontwikkelingen: klimaatverandering en de bijbehorende adaptatie, energietransitie, participatie, biodiversiteit en circulariteit, wijkgericht werken en een gezonde leefomgeving steeds actueler en duidelijker zichtbaar geworden. Deze ontwikkelingen hebben een zeer grote impact op de leefomgeving en de daar in aanwezige kapitaalgoederen.
•
Het inrichten van een toekomstig bestendige leefomgeving vraagt voortdurend om afwegingen die samen een veranderingsproces vormen. Deze processen verlopen gestaag en vragen continue aandacht, begeleiding en maatwerk. Hierbij wordt er noodzakelijkerwijs veelvuldig geschakeld tussen doelstellingen, projecten en onderhoudsmaatregelen. De kwaliteit van het wegareaal zal zich daardoor ook niet altijd lineair ontwikkelen. Soms zit de winst in het realiseren van andere doelstellingen zoals op het gebied van participatie, klimaatadaptatie of vergroenen van de leefomgeving.
•
De markt heeft zich de afgelopen jaren bijzonder dynamisch ontwikkeld, met de coronacrisis en vervolgens energiecrisis staat het prijsniveau en beschikbaarheid van producten enorm onder druk. Daarnaast is er een groot tekort aan personeel bij de verschillende uitvoerende partijen. Zowel in de begeleiding, als in de voorbereiding en uitvoering van de noodzakelijke werkzaamheden.
•
In de eigen organisatie heeft de voortgang van het beheer en onderhoud te lijden onder de toegekende prioriteiten aan andere beleidsvelden zoals; wonen/volkshuisvesting (grondbedrijf), vluchtelingenopvang, bewonersinitiatieven en andere gemeentelijke taken.
Samenvatting De kwaliteit van het kapitaalgoed wegen heeft zich de afgelopen jaren niet goed ontwikkeld. Door in eerste instantie gebrek aan middelen, door de afhankelijkheid van belanghebbenden en de ontwikkelingen van de markt, is de hoeveelheid achterstallig onderhoud gegroeid. Ook de steeds dwingender aanwezige maatschappelijke opgaven dragen bij aan een complexe afstemming in de leefomgeving. Door de extra beschikbaar gestelde middelen lijkt de hoeveelheid achterstallig onderhoud inmiddels een beetje af te nemen. Ook de investeringen in het noodzakelijke veranderingsproces naar een toekomstbestendige leefomgeving worden steeds meer zichtbaar. Voor de komende jaren is de grote uitdaging om voldoende capaciteit bij zowel externe partijen als binnen de eigen organisatie beschikbaar te houden. Daarnaast is prioriteit voor het omvormen, beheren en onderhouden van de leefomgeving een noodzaak. De omgevingsvisie zal een belangrijk instrument zijn voor inrichting van de leefomgeving. Ook kunnen dan de kaders voor het beheer en onderhoud van het wegbeheer worden geactualiseerd en opnieuw vastgesteld. De kwaliteit van het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen is een belangrijk onderdeel voor de goedkeuring van de gemeentelijke begroting door de Provincie Zeeland. Om te kunnen beoordelen of er in
blad
6 van 6 onderwerp
Stand van zaken beheer en onderhoud wegen (verhardingen)
de begroting voldoende middelen voor het beheer en onderhoud zijn opgenomen, dienen de betreffende beleids- en beheerplannen op orde te worden gemaakt. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester
mr. A. van den Brink
mr. H.M. Bergmann