RM 2021 06 28 Bijlage 2 WARK jaarverslag 2017-2018 gemeente Middelburg

Daarnaast komen er onder de gebouwen ruim 50 parkeerplaatsen voor auto’s en circa 250 parkeerplaatsen voor fietsen. Een lastige ondiepe lokatie, vooral ook omdat er een behoorlijke geluidsbelasting is aan de spoorzijde. Het ontwerp laat een duidelijk verschil zien tussen de zijde aan het spoor en de zijde aan de weg en het water. Tijdens de eerste presentaties aan de WARK+ gaat het voornamelijk over de massaopbouw van de drie blokken en de hoofdmaterialisatie hiervan. Juist vanwege de complexiteit wordt besloten om meerdere behandelingen in de WARK+ plaats te laten vinden. Het Team maakt het de architect niet makkelijk doordat er binnen het Team verschil van mening is over de mate van variatie tussen de drie blokken. Moet er meer variatie ontstaan tussen de blokken of mag er meer sprake zijn van en eenheid. Het komt weinig voor dat er een dergelijk verschil van mening is. Vaak lukt het om gedurende de behandeling alsnog op een lijn te komen met elkaar. Nu was dit niet het geval en tijdens de volgende presentatie wordt de architect dan ook gecomplimenteert met de ontwikkeling die het ontwerp heeft doorgemaakt. Het is de architect gelukt om met deze voorstellen de meningen binnen het Team weer met elkaar overeen te laten komen. Nadat aanvankelijk werd gekozen voor prefab betonnen gevelelementen wordt dit gedurende het proces ingewisseld voor metselwerk.

De posities van de trappenhuizen worden ook gewijzigd, van de plaats buiten het volume voor de galerijen langs naar een veel betere plek binnen het volume. Het ontwerp is uiteindelijk eind 2018 op hoofdlijnen akkoord en ik heb vernomen dat inmiddels de omgevingsvergunning definitief is aangevraagd. Achter de Houttuinen ligt eveneens aan de rand van de oude binnenstad nog net binnen het beschermd stadsgezicht. Hier worden op de locatie van de huidige parkeergarage, en het pand wat tegen de garage aan staat aan de zijde van de Houttuinen nummer 12, plannen ontwikkeld voor de bouw van 28 woningen tegen, en deels op de bestaande parkeergarage. In eerste instantie worden er plannen gepresenteerd door een Belgisch architectenbureau weer ruim een jaar later door een plaatselijk architectenbureau. Alle eerste presentaties vinden plaats aan de WARK+. De eerste ‘serie’ vind plaats in 2016 en staat beschreven in het jaarverslag van 2016. Er werden onvolkomenheden geconstateerd in het eerste ontwerp die nu wel voldoen aan de regelgeving zoals de daglichttoetreding, de constructieve opzet en de vluchtwegen. Het programma ondergaat nauwelijks wijzigingen. Het blok gelegen aan de Looierssingel krijgt door de dwarskappen een meer pandsgewijze opbouw terwijl het blok wat grenst aan de binnenstad een meer collectieve uitstraling heeft gekregen.

Het voegt zich hiermee in de bestaande gevelrij waarbij er sprake is van kleine en grotere panden.

verslag 2017/2018 | 32

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit

Als laatste wordt genoemd de aanvraag voor reclame op het Fletcher hotel aan de Zeekraal 18 te Arnemuiden. De al aangebrachte reclame op de dakranden van de vier gevels wijken af van de vergunning en voldoen bovendien niet aan de in de nota opgegeven criteria. Meerdere aanvragen worden gedaan waarbij alle mogelijke posities op het hotel de revue passeren. Eens te meer wordt duidelijk dat dit soort belangrijke reclame uitingen in het architectonisch ontwerpproces moeten worden meegenomen. Het wordt dan vooraf duidelijk waar de reclame aangebracht gaat worden, ook kan dit op het juiste moment direct van invloed zijn op dit ontwerpproces. Uiteraard is het in dit geval belangrijk aan te geven dat het hier om een bijzonder kwetsbare maar ook prachtige locatie gaat direct aan het Veerse Meer. Of zoals in een van de verslagen staat geschreven: “........dat in deze natuurlijke (Natura 2000) omgeving een meer terughoudende reclame gepast is” Het Team beveelt aan om de reclameuitingen in het ontwerpproces mee te nemen en daarmee vast te leggen in het Voorlopig Ontwerp. Uiteraard kan de definitieve aanvraag voor de reclame-uitingen later, en separaat van de aanvraag omgevingsvergunning plaats vinden.

Naast de zojuist genoemde aanvragen komen er gedurende de vergaderingen ook een aantal andere onderwerpen aan de orde, zoals het voornemen om het zogenaamde ‘oud’ glas, wat zich in diverse monumentale panden bevindt, in beeld en in kaart te gaan brengen. Het Team stelt voor om dit te gaan doen en daarbij aan te geven welke oplossingen mogelijk zijn in het kader van het energiezuiniger maken van de betreffende ramen en kozijnen. Op deze manier kan vooraf duidelijkheid worden verschaft aan eigenaren van monumentenpanden en/of indieners van plannen. En, minstens zo belangrijk, kan sneller (ambtelijk) worden getoetst of een voorstel kans van slagen heeft. Weer later wordt door het Team voorgesteld om in eerste instantie een proefinventarisatie te maken waarbij enkele straten zullen worden bekeken. Op deze wijze kan een betere inschatting worden gemaakt van de totale tijdsbesteding voor het inventariseren van de hele binnenstad. Bovendien kan in de tussentijd worden bedacht hoe deze gegevens kunnen worden verwerkt en bewaard.

verslag 2017/2018 | 34

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit

Aanbevelingen De aanbevelinen die in eerdere jaarverslagen zijn genoemd en nog niet zijn overgenomen of zijn afgewezen worden in dit verslag herhaald. En uiteraard aangevuld met de aanbevelingen uit dit verslag. 1

In het afgelopen jaar bleek regelmatig dat de werkgroep monumenten in de ochtenduren tijd tekort kwam om alle bezoeken zorgvuldig af te werken. Het verdient aanbeveling indien de noodzaak zich voordoet om hier een extra bijeenkomst voor in te plannen.

2

Bijeenkomsten van de WARK zijn openbaar. Aan het openbare karakter van de vergaderingen kan meer bekendheid worden gegeven.

3

De gemeente Middelburg voorbereiden op de komst van de omgevingswet.

4

Een aantal zaken zijn in de nota anders, of minder expliciet geregeld dan in de oude welstandsnota. Het verdient aanbeveling om te bezien op welke wijze met minder gedefinieerde regels toch voldoende consequent kan worden geadviseerd, danwel om op essentiele punten toch opnieuw een aantal spelregels te formuleren.

5

Tot het straatbeeld van Middelburg behoren veel prive stoepen, kelderluiken en stoephekjes. Voor dergelijke zaken zijn nu nauwelijks regels opgenomen in het vastgestelde beleid. Het adviesteam is van mening dat dat wel wenselijk zou zijn, maar met de uitdrukkelijke opmerking dat juist niet gestreefd zou moeten worden naar eenduidigheid of gelijkvormigheid.

6

Het verdient aanbeveling het handhavingsbeleid goed op orde te houden. Dit vraagt continue aandacht en energie.

7

Het WARK adviseert met betrekking tot de aanvragen, om strikter toe te zien op het voldoen aan de indieningsvereisten en aan de kwaliteit van het aangeboden tekenwerk en overige documentatie. Om op de website van de gemeente, een of meer concrete voorbeelden te laten zien wat een locatieonderzoek inhoudt. En om plannen niet te snel op de eerstvolgende agenda van het WARK toe te laten als de stukken te laat worden ingediend.

8

Met betrekking tot het omvangrijke fenomeen van het maken van appartementen in monumentale panden, verdient het aanbeveling om te bezien hoe een samenspel van regelgeving uit de nota Ruimtelijke Kwaliteit, het bestemmingsplan en de bouwregelgeving kan worden ingezet om onverantwoorde aantasting van kwaliteit het hoofd te bieden. De kwaliteit die in het geding is heeft dan ook betrekking op zowel monumentale waarden en het beschermd stadsgezicht, als op ruimtelijke en functionele aspecten.

9

Het Team beveelt aan om de reclameuitingen in het ontwerpproces mee te nemen en daarmee vast te leggen in het Voorlopig Ontwerp. Uiteraard kan de definitieve aanvraag voor de reclame-uitingen later, en separaat van de aanvraag omgevingsvergunning plaats vinden.

verslag 2017/2018 | 36

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit

Tenslotte Met het ontstaan van het Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit zijn twee afzonderlijke commissies en een Kwaliteitsteam samen gesmolten tot één Team. De Welstandscommissie, de Monumentencommissie en het Kwaliteitsteam. Bij veel fusies in het bedrijfsleven gaat dit gepaard met het ontslag van werknemers, in het geval van de WARK zijn alle adviseurs gebleven. Voor de klant ongetwijfeld een enorme verbetering. Het toetsings-proces is niet alleen transparanter geworden maar vooral ook eenduidiger. Uiteraard is het goed om scherp te blijven, er kan in de toekomst wellicht nog het één en ander worden verbetert aan de WARK. Bijvoorbeeld als het gaat om de samenstelling. Er ontbreekt in ieder geval een landschapsdeskundige, deze kan, indien er een aanvraag is die hier aanleiding toe geeft, aan het Team worden toegevoegd. De toevoeging van de naam ‘Walchers’ is een aantal jaren geleden gedaan om de samenwerking met het Team van de gemeente Veere in ieder geval op deze wijze te benadrukken. Deze samenwerking heeft de afgelopen jaren bestaan uit de behandeling van enkele plannen die op verzoek van Veere door de WARK zijn behandeld. De samenstelling van beide Teams is inmiddels verschillend en waarschijnlijk het meest in het oog springend, in Veere is sprake van een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit in plaats van een Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit.

Of het hiermee juist tijd is voor het aanhalen van de banden of een naamsverandering laat ik aan mijn opvolgers over. Op 18 april jongstleden heb ik afscheid genomen van mijn directe collega’s, de medewerkers van de gemeente en de wethouder. Ik kijk met enorm veel voldoening terug op het werk dat ik heb mogen verrichten voor in eerste instantie de Welstands en Monumentencommissie en daarna het Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit. Ik dank de gemeente Middelburg voor het vertrouwen, de collega’s voor de fantastische samenwerking, de medewerkers van de gemeente en de beide wethouders voor hun ondersteuning, hun betrokkenheid en visie.

verslag 2017/2018 | 38

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit

Bijlagen

verslag 2017/2018 | 40

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit

Kader van wet- en regelgeving Dit kader is inmiddels enigzins gedateerd. De inwerkingtreding van de nieuwe omgevingswet is inmiddels wederom uitgesteld. De WARK speelt in op de ontwikkelingen die zullen volgen als deze wet is ingevoerd. De benamingen ‘welstandscommissie’ en ‘monumentencommissie’ zijn beiden opgenomen in het Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit. Aan de basis van het huidige welstandsbeleid staat: ‘Welstand op een nieuwe leest’. Een onderzoek in opdracht van de Rijksbouwmeester naar het beleid en de advisering met betrekking tot welstand, dat uiteindelijk heeft geleid tot nieuwe regelgeving, vastgelegd in de Woningwet van 1 januari 2003. In dit onderzoek worden de ingrediënten aangedragen voor een consistent model voor inzichtelijk en doelmatig welstandstoezicht. Het model is gebaseerd op: - het plaatsen van de welstandsbeoordeling binnen een inhoudelijk kader, - het inrichten van mogelijkheden voor rechtszekerheid biedend overleg, - het verhogen van de kwaliteit van de advisering en - het scheppen van efficiënte en transparante procedures. Er zijn twee redenen voor het bestaansrecht van het welstandstoezicht: - het streven naar ruimtelijke kwaliteit en samenhang, - het reguleren en voorkómen van conflicten over bouwinitiatieven. Het tweede punt betreft de tegenstelling tussen het individuele en het algemeen belang.

Wat een particulier wenst of wat een onderneming profijtelijk acht kan heel goed in conflict zijn met de voorkeur van de directe buur of de algemene hoedanigheid van de straat, buurt of stad. Het streven naar ruimtelijke kwaliteit en samenhang is de bestaansgrond voor welstand. Welstandstoezicht is niet repressief, maar juist positief stimulerend. Dit geldt zowel voor een aanzienlijk project dat van architectonisch en stedenbouwkundige belang is, als ook voor de bescheiden verbouwing. In 2003 zijn de Woningwet en de Modelbouwverordening gewijzigd. Onder meer is voortaan het voorleggen van een jaarverslag vereist. Artikel 12b lid 3 van de Woningwet luidt als volgt: ‘De welstandscommissie legt de gemeenteraad eenmaal per jaar een verslag voor van de door haar verrichte werkzaamheden. In het verslag wordt tenminste uiteengezet op welke wijze zij toepassing heeft gegeven aan de criteria.’ De Modelbouwverordening geeft in artikel 9.4 aanvullend aan dat ook aan de orde moet komen: - de werkwijze van de welstandscommissie, - op welke wijze uitvoering is gegeven aan de openbaarheid van vergaderen, - de aard van de beoordeelde plannen, - de bijzondere projecten. Ook voor de monumentencommissie geldt de verplichting jaarlijks middels een verslag verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad.

Dit is vastgelegd in het ‘Reglement op de Monumentencommissie’, zoals vastgesteld op 3 maart 2004. Inhoudelijk is dit verslag in overeenstemming met dat van de welstandscommissie. Naast de gemeentelijke monumentenverordening heeft de monumentencommissie primair te maken met de Monumentenwet 1988.

verslag 2017/2018 | 42

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit

Samenstelling van het Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit Ir. Leo Harders, architect kwaliteitsadviseur architectuur en stedenbouw voorzitter reguliere bijeenkomsten Ir. Liesbeth Brink, architect kwaliteitsadviseur architectuur en stedenbouw Mark Bimmel, bouwhistoricus kwaliteitsadviseur monumenten Drs. Marthe Stallenberg, bouw- en architectuurhistorica

kwaliteitsadviseur monumenten

Ir. Wytze Patijn, architect kwaliteitsadviseur architectuur en stedenbouw bij voorkomende grotere projecten en in dat geval voorzitter van deze bijeenkomsten Ir. Paul van der Grinten, architect kwaliteitsadviseur architectuur en stedenbouw bij voorkomende grotere projecten Plaatsvervangende leden van de WARK: Ir. Anet Goemans, architect kwaliteitsadviseur architectuur en stedenbouw Drs. Peter Sijnke, historicus kwaliteitsadviseur monumenten Ambtelijke ondersteuning Ing. Pieter Meulmeester secretaris WARK Aart van de Vrie vakspecialist vergunningverlening monumenten Ing. Michiel Köther plaatsvervangend secretaris WARK

verslag 2017/2018 | 44

Walchers Adviesteam Ruimtelijke Kwaliteit