RM 2021 04 06 Bijlage 1 Notitie Circulariteit
Tekst van het document
30 november 2020 A19057.00
EH
Politie Walcheren Districtskantoor Middelburg
Memo Circulariteit
1
Circulariteit in het gebouw
Integrale duurzaamheid Installatietechnische duurzaamheid is succesvol door de juiste inpassing in het gebouw afgestemd op het gebruik. Techniek is een middel om het comfort, veiligheid en de leefbaarheid van een gebouw te verhogen, nadat alle bouwkundige mogelijkheden goed zijn uitgenut. Techniek en gebouw werken samen. Een ideaal, goed functionerend gebouw biedt aan zijn gebruikers een comfortabele werkplek, waar zij zich ‘op hun gemak voelen’ en daardoor hun werk beter kunnen doen met een minimaal mogelijk energiegebruik. Dit vraagt een integraal ontwerp van gebouw, techniek en gebruik. De belangrijkste randvoorwaarden voor een ultiem duurzaam districtskantoor zijn: integraliteit, functionaliteit, energiegebruik, bedrijfszekerheid, flexibiliteit c.q. aanpasbaarheid, uitbreidbaarheid, het onderhoud, het beheer en de monitoring, de levensduurkosten (LCC),circulariteit en welzijn. In het Voorlopig Ontwerp zijn in de stukken van de installatieadviseur en de bouwfysicus de randvoorwaarden vastgelegd om te komen tot een duurzaam en comfortabel gebouw, waar mensen gezond kunnen verblijven en waar het energiegebruik zo beperkt mogelijk is en veelal duurzaam opgewekt wordt. Aan de hand van verschillende oplossingen zijn een aantal scenario’s doorgerekend op het gebied van energiezuinigheid en comfort.
Zo is onder andere bekeken wat we voor waardes aan de gebouwschil moeten toekennen, hoeveel energie we dan nog nodig hebben en hoe we dit vervolgens zo duurzaam mogelijk kunnen opwekken. De opties BENG en ENG zijn onderzocht. Verder is de optie in kaart gebracht, wat het zou betekenen als we het gebouw 0 op de meter zouden willen realiseren. In het Definitief Ontwerp is de keuze voor een BENG of ENG gebouw verder onderzocht en uitgewerkt. De politie heeft goedkeuring gegeven op het verder uitwerken van de variant, waarbij er wordt ontworpen met een Energie Neutraal Gebouw. Hiervoor zijn in deze fase alle bouwkundige randvoorwaarden definitief vastgelegd en is vervolgens ook de daarbij behorende duurzame energieopwekking bepaald en uitgerekend. Het gebouw zelf wordt hoogwaardig geïsoleerd en is ontworpen en gedetailleerd met een hoge luchtdichtheidseis. Daarmee zijn de energieverliezen en de eventuele opwarming van het gebouw zoveel mogelijk gereduceerd. De energie die vervolgens nodig is om het gebouw te koelen, te verwarmen en van licht, lucht en data te voorzien, wordt volledig opgewekt met duurzame energie. In eerste instantie was dit bedacht vanuit zonnepanelen en 3 kleine windmolens, zodat het gebouw niet afhankelijk zou zijn van 1 duurzame bron.
Zonnepanelen hebben vooral overdag een hoog rendement, waardoor er wellicht een overschot ontstaat dat op dat moment niet direct gebruikt kan worden. Dit moet dan in het netwerk gepompt worden en levert daardoor mogelijk in de toekomst een lager rendement op. Windenergie is in Zeeland vaak volop aanwezig en ook ’s nachts bruikbaar. Het gehele wagenpark kan dan ’s nachts voorzien worden van stroom. Helaas zijn de windmolens door de gemeenteraad uit het bestemmingsplan geschrapt. Om te komen toen een energieneutraal gebouw wordt nu alle benodigde extra energie door PV panelen opgewekt. Het gebouw kent verder geen gasaansluiting meer en wordt zoveel mogelijk voorzien van installaties die en hoog comfortgehalte kennen.
1/5
30 november 2020 A19057.00
EH
Politie Walcheren Districtskantoor Middelburg
2
Bouwkundige circulariteit
Vanuit de opdrachtgever is circulariteit bij de eerste selectie voor een Total Engineer niet als belangrijk speerpunt meegegeven. Ondertussen heeft het ontwerpteam in overleg met de opdrachtgever dit wel in belangrijke mate in het ontwerp ingebracht. Het gebouw is vooral ontworpen vanuit de gedachte aan circulariteit richting de toekomst en niet zozeer vanuit de gedachte om nu materialen toe te passen en zo een tweede leven te geven. Daar waar dat mogelijk was, zijn er materialen gekozen die reeds een behoorlijke mate aan hergebruik in zich hebben. Veel producten worden tegenwoordig samengesteld uit gerecyclede grondstof, hergebruikte materialen of deelproducten. Toegepaste materialen zijn beoordeeld op hun C2C eigenschappen en de milieu impact of restwaarde die ze in de toekomst bij eventuele sloopof hergebruik hebben. Hergebruik vanuit de bestaande panden van de politie vindt alleen plaats op het gebied van interieurelementen, waar dat mogelijk is. De panden zelf zullen, nadat de politie in haar nieuwe pand getrokken is, waarschijnlijk worden verkocht, waarna ze ongetwijfeld herontwikkeld zullen worden. In de bouwkundige detaillering en bij de keuze van materialen is er gekozen voor materialen en samenstellingen van materialen die in de toekomst weer eenvoudig uit elkaar te halen zijn en daarmee grotendeels herbruikbaar.
De gevels zijn volledig te demonteren, de binnenwanden zijn eenvoudig uit elkaar te halen en ook alle interieurelementen zijn voornamelijk samengesteld en geassembleerd. Materialen worden zo min mogelijk aan elkaar bevestigd dat ze onlosmakelijk aan elkaar verbonden zitten. Praktisch alle materialen kunnen eenvoudig een tweede leven krijgen of kunnen weer dienen als grondstof voor nieuwe toekomstige ontwerpen.
3
Constructieve circulariteit
De draagconstructie van het gebouw is zodanig ontworpen dat deze eenvoudig kan worden gemonteerd, gedemonteerd en uitgebreid. Uitgangspunt hierbij is dat constructie elementen zo volledig mogelijk en met minimale hoeveelheden sloopafval teruggewonnen kunnen worden. Hiervoor zijn de volgende aspecten in het ontwerp meegenomen: -
De stalen kokerkolommen worden niet gevuld met beton; Waar mogelijk zijn constructieve druklagen op de kanaalplaatvloeren achterwege gelaten (verdiepingen en dak); Er worden relatief eenvoudige staal-staal verbindingen toegepast; Functies met zware wanden en vloerlasten zijn voornamelijk op de begane grondvloer gesitueerd, zodat alleen daar voorzieningen hoeven te worden aangebracht.
Verder is ontworpen op toekomstige aanpasbaarheid en uitbreidbaarheid van bijvoorbeeld installaties, door het toepassen van: Grote, kolomvrije vloeroverspanningen, t.b.v. vrije indeelbaarheid; Vlakke vloeren, ook aan de onderzijde, t.b.v. ongehinderd leidingverloop; Minimale constructiehoogte t.b.v. ruimte voor eventuele grotere leidingen en kanalen in de toekomst; Grote verticale schachten t.b.v. eenvoudige bereikbaarheid en grotere afmetingen van kanalen in de toekomst; Trappenhuizen als stabiliteitsvoorzieningen en open gevel t.b.v. mogelijke toekomstige wijzigingen van de gevel;
2/5
30 november 2020 A19057.00
EH
Politie Walcheren Districtskantoor Middelburg
-
De constructie t.p.v. het terras en eronder, inclusief de fundering, is ontworpen op een extra bouwlaag -t.b.v. mogelijk extra vloeroppervlak.
Principe constructie-opbouw: ❑ Kanaalplaatvloeren d=400 mm, zonder druklaag, overspanning 13.8 meter; ❑ IFB-liggers, in de vloer geïntegreerd, scharnierend gekoppeld aan de stalen kolommen ❑ Stalen kokerkolommen 350 mm x 350 mm (doorgaand) ❑ De fundering uit i.h.w.g. gestorte poeren en balken ❑ Prefab betonnen heipalen ❑ Stabiliteit uit trapkernen en schijfwerking vloeren ❑ Robuustheid door trekbanden in vloeren ❑ Betonnen keerwanden in taluds
Circulariteit ❑ Draagconstructie demontabel en uitbreidbaar ❑ Zware functies/lasten vooral op begane grondvloer → opgaande constructie versimpelen ❑
mogelijk Constructie-elementen terug winnen door: ▪ stalen kokerkolommen worden niet gevuld met beton ▪ waar mogelijk weg laten van druklagen op kanaalplaatvloeren ▪ toepassing van eenvoudige staal-staal verbindingen
3/5
30 november 2020 A19057.00
EH
Politie Walcheren Districtskantoor Middelburg
Toekomstbestendigheid Aanpasbaarheid en indeelbaarheid door: ❑ grote, kolomvrije vloeroverspanningen ❑ vlakke vloeren t.b.v. ongehinderd leidingverloop ❑ minimale constructiehoogte ❑ grote verticale schachten ❑ trappenhuizen als stabiliteitsvoorzieningen ❑ open gevel t.b.v. mogelijke aanpassing ❑ constructie t.p.v. het terras ontworpen op extra bouwlaag t.b.v. mogelijk extra vloeroppervlak
4/5
30 november 2020 A19057.00
EH
Politie Walcheren Districtskantoor Middelburg
4
Circulariteit van de installaties
Grondstoffen zijn eindig, omdat wij op een planeet leven met een eindige hoeveelheid grondstoffen. Om niet eindig te zijn in wat wij produceren of in de toekomst wordt geïnstalleerd, moeten materiaalstromen gesloten worden (circulair economie). Vanuit de markt is er al veel aandacht voor circulaire bouwmaterialen, maar over circulaire gebouwinstallaties is nog weinig bekend. Dit ondanks dat bij een gemiddeld nieuwbouw project het materiaalgebruik voor gebouwinstallaties circa 20-30% is, en dit alleen maar toe zal nemen hoe meer gebouwen richting energieneutraal gaan. Klimaatplafond Klimaatplafondsystemen bestaan uit drie hoofdcomponenten: het metalen plafondpaneel, de activering en het isolatiepakket. Deze componenten zijn eenvoudig identificeerbaar, bijna alle deelcomponenten kunnen zonder gebruik van gereedschappen van elkaar gescheiden worden. Alle componenten van een klimaatplafondsysteem zijn voor 100% re- en upcyclebaar. Daarnaast bevatten alle nieuwe componenten tussen de 30% en 70% gerecyclede materialen. Verder worden de plafondpanelen op de bouwplaats aangeleverd in speciale herbruikbare transportrekken; na montage van de plafondpanelen worden deze transportrekken weer door HC KP afgevoerd om opnieuw gebruikt te worden, hierdoor zal het afval op de bouwplaats minimaal zijn.
Elk plafondpaneel is ingetekend op een zogenaamde plafondtekening en wordt daarop uniek gecodeerd. De op het project aangeleverde, geactiveerde plafondpanelen zijn ook voorzien van deze code, waardoor deze eenvoudig op te nemen zijn in het Madaster materialenpaspoort. Systeemvloer In het gebouw worden voornamelijk systeemvloeren toegepast, er wordt alleen t.p.v. de kernen een cementdekvloer toegepast. De systeemvloeren zijn volledig uitneembaar en her te gebruiken. De afwerking op de systeemvloer is veelal tapijt of een gietvloer. De tapijt tegels zijn los her te gebruiken, de gietvloer wordt onderdeel van de systeemvloer en is gezamenlijk heer te gebruiken. Voordeel van de installatievloer is dat veel van de kabels en leidingen niet worden ingestort en daardoor ook herbruikbaar zijn en de flexibiliteit van het gebouw verhoogt.
5
Circulariteit in losse inventaris
De Politie zal het nieuwe Districtskantoor in samenspraak met partner Ahrend gaan inrichten. Duurzaamheid is ook bij Ahrend een integraal en natuurlijk onderdeel van hun strategie. Ahrend wil Vitalising Workspaces creëren. Dat doen ze al decennia lang, samen met bevlogen medewerkers, partners én klanten. Ahrend is door de Politie, via een uitgebreide Europese aanbesteding, als partner verkozen, mede op basis van hun bedrijfsfilosofie, waarin duurzaamheidsambities c.q. circulariteit maximaal worden doorgevoerd. Zo is Ahrend in staat om het aanwezige herbruikbare kantoormeubilair, na een vernieuwprogramma, te herplaatsen in het nieuwe kantoor. Zal zij niet herbruikbare inventaris, milieuvriendelijk recyclen en zullen alle nieuwe interieurdelen aan de Cradle to Cradle standaard gaan voldoen. Voor een nadere kijk op hun bedrijfsfilosofie, verwijzen we naar hun website. In de vervolgfasen van het proces om te komen tot de realisatie van het gebouw en een gezond en comfortabel interieur zal een en ander verder uitgewerkt worden en waar mogelijk nog aanvullend worden ingezet op circulariteit. Bij iedere ontwerp- en uitvoeringskeuze is het thema onderdeel van de besluitvorming geworden.
5/5