Richtingennotitie opgave Slimme Mobiliteit - GS

De Hogeschool Zeeland en Zeeuwse onderwijsinstellin­ gen (zoals de technische middelbare scholen) kunnen hierbij een belangrijk rol gaan spelen. Vanuit het compensatiepakket Wind in de Zeilen is er € 5 miljoen beschikbaar om het Living Lab Slimme Mobiliteit verder in te vullen. Vlissingen en omgeving zijn het focusgebied voor het living lab slimme mobiliteit, waar­ bij projecten in andere delen van Zeeland ook mogelijk zijn. Projecten die worden uitgetest hebben als doel om na een testfase ook in andere delen van Zeeland te kunnen worden toegepast. Daarnaast is er € 5 miljoen beschikbaar om het stationsgebied Vlissingen door te ontwikkelen naar mobiliteitsknooppunt van de toekomst.

8.2.

Onderdelen Living Lab

8.2.1.

Testen met nieuwe mobiliteitsconcepten

Om het flexibele fijnmazige netwerk op te bouwen is het nodig om op kleine schaal nieuwe mobiliteitscon­ cepten uit te testen. Voorbeelden hiervan zijn de schoolbus Zonnemaire, het vrijwilligersvervoer in Haam­ stede, slimme deelfietsen en e-deelauto’s in Vlissingen, Middelburg en Schouwen-Duiveland, Thover op Tholen, Max Mobiel in Terneuzen en de Ontmoetingsbus Reimerswaal en toeristische initiatieven, leder concept speelt in op een specifieke reisbehoefte in een bepaalde regio. Vanuit het living lab kan, met steun van de overheid een kleinschalig project worden geholpen om op te starten. Door te testen in een klein gebied wordt ervaring opgedaan en kunnen concepten, wanneer succesvol, ook elders in Zeeland worden uitgerold. De inzet van data om de mobiliteitsvraag beter te voorspellen en daar het mobiliteitsaanbod op korte ter­ mijn aan te passen biedt nog vele kansen. Concepten testen die meer gebruik maken van datagestuurde afwegingen in aanbod, bijvoorbeeld door reserveringen, weersverwachtingen en historische data te combi­ neren voor het te verwachten noodzakelijke aanbod kan de efficiëntie vergroten.

23

Richtingennotitie Slimme Mobiliteit

lJW Provincie

^Zeeland

Een ander idee betreft om personenvervoer en vervoer van pakketjes te combineren. Vanuit Connexxion is dit idee begin 2020 gelanceerd. Vanwege Corona is daar nog geen opvolging aan gegeven, maar afge­ sproken is dat na de Corona-periode een rondetafelgesprek zal worden georganiseerd tussen Connexxion en pakketdiensten. 8.2.2.

Leren delen

Op dit moment wordt op een aantal plekken al deel fietsen en deelauto’s aangeboden voor inwoners van Zeeland. Het leren delen is een belangrijke voorwaarde om er voor te zorgen dat we met minder vervoer­ middelen meer mobiliteit kunnen aanbieden. De route van bezit naar gebruik levert voor veel inwoners en bedrijven een beter en goedkoper mobiliteitsaanbod op.

Deelmobiliteit komt als vanzelf van de grond in de grote steden. In een gebied als Zeeland is de meer­ waarde groot, maar de commerciële verdiencapaciteit geringer. Met de Stichting Duurzame Mobiliteit Zeeland en met Cyclehub deelfietsen Zeeland in Middelburg en Vlissingen wordt in de praktijk geleerd op welke manier dergelijke systemen in Zeeland tot wasdom kunnen komen. Om dergelijke systemen zonder overheidssteun te laten draaien is het belangrijk daarin verdere stappen te zetten om te ontdekken welke businessmodellen in een provincie als Zeeland wel en niet werken. 8.2.3.

Zelfrijdende voertuigen

De komende decennia zullen de mogelijkheden van zelfrijdend vervoer aangeboden worden door bedrij­ ven die het ontwikkelen. Voor Zeeland kunnen deze oplossingen in de periferie uitkomsten bieden om de bereikbaarheid en daarmee de leefbaarheid te verbeteren. Dat gaat echter niet vanzelf.

Er zijn nog flink wat technische hobbels te nemen. Voor het testen van zelfrijdende systemen is Zeeland geschikt, doordat er de mogelijkheid is om op rustigere plattelandswegen te testen. Het living lab kan daar de bedrijven en de technisch universiteiten bij helpen. De route van een proefvoertuig op een afgesloten terrein naar mixed traffic op het platteland van Zeeland is nog wel een uitdaging. Zeeland heeft één pilot gestart met zelfrijdende vrachtauto’s bij North Sea Port (Zeeland Connect) en er lopen verkenningen voor een autonoom pontje en zelfrijdend vervoer op Schouwen Duiveland en Zeeuws Vlaanderen. 8.2.4.

Slimme infrastructuur

Naast het slimmer worden van de vervoermiddelen is het ook belangrijk dat de infrastructuur meegroeit. Mensen, vervoermiddelen en infrastructuur zullen met elkaar moeten kunnen communiceren om een veilig systeem te bouwen, oponthoud te voorkomen en voorrang te geven aan hulpdiensten of fietsers bij slech­ ter weer. Intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI), sensoren in de weg, floating cardata zijn onderdelen van de slimme infrastructuur. In de communicatie tussen infrastructuur en voertuig zijn er diverse ontwik­ kelingen, waarbij wegbeheerders, autofabrikanten en grote en kleine digitale ontwikkelaars maandelijks innovaties lanceren. Van de Schwung-app om fietsers in de stad voorrang te geven tot de systemen die aanrijdingen voorkomen. Met name gekoppeld aan verkeersmanagement kunnen in een gebied met brug­ gen, tunnels, wegen over keringen en lange omrijdroutes het samenspel tussen communicerend voertuig en communicerende infrastructuur innovaties worden uitgetest.

8.3.

Naar een Living Lab

Voor de in dit document beschreven ontwikkelingen en richtingen is het belangrijk dat nieuwe combinaties in mobiliteit mogelijk worden gemaakt. Daar bovenop is het belangrijk om nieuwe mobiliteitsontwikkelingen te gaan benutten, om de benodigde veranderingen in gang te brengen. Zeeland als meer dunbevolkt ge­ bied is voor private partijen niet het eerste gebied waar nieuwe concepten op de markt worden gebracht.

Richtingennotitie Slimme Mobiliteit

24

JWA Provincie

^Zeeland

Vlissingen en omgeving zijn daarvoor het focusgebied. Het Living Lab Slimme Mobiliteit is een belangrijke schakel om sneller nieuwe mogelijkheden in Zeeland uit te testen en tot stand te laten komen.

Vanuit contacten met Rijk en andere regio’s is het daarbij belangrijk te leren wat er op andere plekken wordt uitgeprobeerd en gezamenlijke pilots op te zetten. In de verbinding met het bedrijfsleven en kennis­ instellingen wordt een uitnodigende omgeving gecreëerd om mobiliteitsinnovaties in Zeeland uit te testen, waarbij wordt gewogen welke innovaties ook van toegevoegde waarde zijn voor Zeeland.

Richtinggevende keuze: We investeren de beschikbare middelen uit het compensatiepakket ‘Wind in de zeilen’ voor het Living Lab Slimme Mobiliteit Zeeland, om nieuwe technieken en ontwikkelingen met pilots te testen en uit te proberen in de Zeeuwse situatie. Zeeland is daarmee het gebied om in een meer dunbevolkt gebied innovaties die door kennisinstellingen zijn ont­ wikkeld en uitgewerkt in de praktijk uit te gaan testen. Bij in de praktijk bewezen succes­ volle toepassingen rollen we initiatieven uit over Zeeland.

25

Richtingennotitie Slimme Mobiliteit

Provincie

^Zeeland 9.

Ontwikkelingen en invloed op infrastructuur

In het voorgaande is met name ingegaan op de veranderingen op het personenmobiliteitssysteem. De ont­ wikkelingen op digitaal en technologisch vlak brengen ook in bredere context veranderingen met zich mee voor overheden als infrastructuurbeheerder. In onderstaande zal die context worden geduid. In onder­ staande wordt deze context geduid. Zonder hiervoor nu richtinggevende keuzes voor te stellen. Daarvoor zal eerst op een later moment een uitgebreidere uitwerking voor moeten plaatsvinden.

9.1.

Komst van de zelfrijdende en verbonden auto

Autofabrikanten zorgen dat hun auto’s steeds meer verbonden zijn met elkaar en hun omgeving. Via het digitale verbindingen, zoals in de toekomst 5G verbindingen, wordt informatie tussen auto’s, tussen auto’s en infrastructuur (zoals iVRI’s), met verkeerscentrales, met autofabrikanten en met digitale dienstverleners uitgewisseld. Daar bovenop bieden de auto’s steeds meer rijtaakondersteuning, waarbij deze zover kan gaan dat er sprake is van zelfrijdende voertuigen. De huidige infrastructuur en ook de nieuw aan te leggen infrastructuur, zal moeten inspelen op de komst van de zelfrijdende auto, of in fases daar naartoe aan auto’s die steeds meer rijtaakondersteuning bieden. Er is bewustwording dat de komende jaren de eisen aan onder andere wegmarkering, bebording en openbare verlichting zullen wijzigen vanwege de komst van de zelfrijdende auto. Eerste nationale analyses hebben laten zien dat de Nederlandse hoofdwegennet al in sterke mate ge­ schikt is voor zelfrijdende voertuigen. Opgezet wordt om de komende jaren ook het onderliggende wegen­ net te analyseren en te bekijken in hoeverre de CROW-normen voor weginrichting moeten worden aange­ past. Hoe snel de ontwikkelingen gaan en welke aanpassingen nodig zijn, is nu nog niet geheel duidelijk.

Zorgt de komst van zelfrijdende auto’s voor minder voertuigen en is er daarom een wegverbreding of parkeer­ plaats niet meer nodig, of juist het omgekeerde. Kan de zelfrijdende auto de stad in of blijft de stedelijke omgeving met veel fietsers en voetgangers te complex?. Wordt het een geleidelijk proces of gaat het ab­ rupt? Hoe gaat gemixt verkeer van zelfrijdend en niet zelfrijdend vervoer met elkaar om? Het is belangrijk om vanuit Zeeland nu aan te haken op de landelijke trajecten, zodat in de komende twee jaar hier nader beleid op kan worden geformuleerd en de provinciale investeringen in de wegeninfrastruc­ tuur ook in dit licht kunnen worden gewogen. Specifieke aandacht voor de verkeersveiligheid is daarbij no­ dig tijdens de tussenfase in de komende jaren, waarin er een mix van slimme en traditionele voertuigen op het wegennet rijdt.

9.2.

Afweging slimme oplossingen

Bij het maken van investeringsbeslissingen speelt in de afweging steeds meer mee of slimme oplossingen beschikbaar zijn, waardoor de aanleg van fysieke infrastructuur of wegkantsystemen wellicht niet meer (of nog slechts deels) nodig is. Bijvoorbeeld de iVRI als manier om de doorstroming en veiligheid te vergroten en in car verkeersinformatie als toekomstige vervanger van de informatie die een informatiepaneel (DRIP) langs de weg biedt.

Een voorbeeld van het verbinden van de fysieke infrastructuur aan de digitale infrastructuur en voertuigen is de nieuwe generatie verkeerslichten (iVRI’s). De iVRI kan met de weggebruiker communiceren door on­ der andere de tijd tot groen aan te geven. iVRI’s kunnen onderling aan elkaar doorgeven welk voertuigaanbod onderweg is voor het verbeteren van de netwerkprestatie. Tevens kunnen (hulpdienst)voertuigen

Richtingennotitie Slimme Mobiliteit

26

vW Provincie

^Zeeland

die de iVRI naderen data naar de iVRI sturen om vanaf een verder weg gelegen locatie al een aanvraag voor groen te doen. Voor hulpdiensten versnelt dit de aanrijdtijd. Ook bestaat er de mogelijkheid om groe­ pen fietsers bij regen langer groen te geven om dit fietsgedrag te belonen.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft Zeeland benoemd als Connected Transport Corridor. Beoogd wordt met slimme mobiliteitsoplossingen de kansen die digitalisering en connectiviteit bieden toe te passen, concreet toe met als doel het transport over de weg duurzamer, veiliger en efficiënter te laten verlopen. Onder die slimme toepassingen vallen onder meer het rijden met adviessnelheid, afwegingen van prioritering bij verkeerslichten (invloed op waar en wanneer vrachtverkeer wel en niet gewenst is), in­ tegratie van overheidsdata in logistieke planningssystemen en het voorspellen van de aankomsttijd van vervoerders. Daarmee is de aanwezigheid van iVRI’s een belangrijke randvoorwaarde voor het goed func­ tioneren van de Connected Transport Corridor.

27

Richtingennotitie Slimme Mobiliteit

Provincie

Zeeland

Colofon Tekst Provincie Zeeland Team Slimme Mobiliteit

Contact mobiliteit@zeeland.nl

www.zeeland.nl

Richtingennotitie Slimme Mobiliteit

28

Provincie /VV

/DQI 3nH

ffff, kCvlQI IU

Postbus 6001

Port Betaald Port Payé Pays-Bas

4330 LA Middelburg

§

$

:>r

C.) Q

Gemeente Middelburg de heer R. Kosters Postbus 6000 4330 LA MIDDELBURG

s

•V