Presentatie Raadsklankbordgroep ET H2 en NH3 12-6-2024 - VRZ

Ontwikkelingen en risico’s energietransitie, waterstof & ammoniak Veiligheidsregio Zeeland .

Presentatie Raadsklankbordgroep 12 juni 2024

Doelstelling Klimaatakkoorden: • In 2030 55% minder CO2-uitstoot, in 2050 100%. • Industrie in 2050 vrijwel geen CO2-uitstoot meer

Geopolitiek: Onafhankelijkheid van Russisch gas

Overview Bestaande situatie: • Kerncentrales • Seveso-bedrijven (Dow, Yara, ZR, etc.) • Aardgasleidingen • Transportroutes weg, water, spoor

• Hoogspanningstations & -lijnen

Overview

Toekomst:

+ Nieuwe kerncentrales Borssele(?)

Overview

Toekomst:

+ Nieuwe kerncentrales Borssele(?) + Waterstoffabrieken & buisleidingen

Overview

Toekomst:

+ Nieuwe kerncentrales Borssele(?) + Waterstoffabrieken & buisleidingen + Ammoniakopslagen (& buisleiding?)

Overview

Toekomst:

+ Nieuwe kerncentrales Borssele(?) + Waterstoffabrieken & buisleidingen + Ammoniakopslagen (& buisleiding?) + Nieuwe hoogspanningsstations & -lijnen

Overview

Toekomst:

+ Nieuwe kerncentrales Borssele(?) + Waterstoffabrieken & buisleidingen + Ammoniakopslagen (& buisleiding?) + Nieuwe hoogspanningsstations & -lijnen + Afvang en opslag CO2 (CCS)

Overview

Toekomst:

+ Nieuwe kerncentrales Borssele(?) + Waterstoffabrieken & buisleidingen + Ammoniakopslagen (& buisleiding?) + Nieuwe hoogspanningsstations & -lijnen + Afvang en opslag CO2 (CCS) + Import LNG

Zeeland nu:

Zeeland straks Bestaande situatie: • Kerncentrales • Seveso-bedrijven (Dow, Yara, ZR, etc.) • Aardgasleidingen • Transportroutes weg, water, spoor • Hoogspanningstations & -lijnen Toekomst: + Nieuwe kerncentrales Borssele(?) + Waterstoffabrieken & buisleidingen

+ Ammoniakopslagen (& buisleiding?) + Nieuwe hoogspanningsstations & -lijnen + Afvang en opslag CO2 (CCS) + Import LNG

Achtergrondschets waterstof & ammoniak • Klimaatakkoord NL: industrie in 2050 vrijwel 100% groen • Waterstoffabrieken: niet voldoende voor eigen verbruik (max 50%) + doorvoer. • Importterminals: ammoniak als waterstofdrager • Transportstromen naar achterland via Weg, water, spoor & buisleidingen

Onze rol: Veiligheidsregio Zeeland Wij kijken namens de burgers van de Zeeuwse gemeenten mee of alle plannen veilig plaatsvinden. Ons doel: Onze leefomgeving en inwoners beschermen tegen gevaren & de Energietransitie in Zeeland in veilige banen leiden. Om het veilig te houden kijken we naar 2 dingen: 1. Hoe voorkomen we (grote) incidenten (Risicobeheersing)? 2. Hoe bestrijden we incidenten (Incidentbestrijding & Crisisbeheersing)?

Rol VRZ: Risicobeheersing Terminals: •

Adviseur van DCMR/Provincie voor vergunning ammoniakterminals (Brzo/Seveso)

•

Lid landelijke PGS 12-werkgroep: ontwerprichtlijn voor ammoniakopslag

Transport:

•

Adviseur & kennispartner van 13 gemeenten en provincie t.a.v. Omgevingsveiligheid

•

Signalerings- & alerteringsfunctie; vroeg op de hoogte van ontwikkelingen en gevolgen

•

Deelname in diverse werkgroepen met provincies, andere VR’s/Brandweer NL/NIPV en ministeries (EZK & I&W)

Rol VRZ: Incidentbestrijding Incidentbestrijding & Crisisbeheersing • Brandweer: Incidentbestrijding Gevaarlijke stoffen (IBGS) -> Presentatie Gerard • Risico- & Crisiscommunicatie, Waarschuwen & Alarmeren • Opschaling (GRIP-structuur)

Wat zijn de gevolgen voor de veiligheid in Zeeland?

Terminals: Risico’s voor omliggende kernen beperkt: •

Op grote afstand (>3 km) van woonkernen.

•

Zeer strenge ontwerpeisen (kans op dodelijke gifwolk = kleiner dan eens in 100 miljoen jaar)

•

Jaarlijkse Seveso-inspecties

Wat zijn de gevolgen voor de veiligheid in Zeeland? Transport: Grote impact op omgevingsveiligheid van omliggende kernen! • Transportroutes dicht bij/dwars door verschillende Zeeuwse woonkernen • Gifwolk kan kilometers ver reiken • Risicoplafond ‘Zeeuwse lijn’ (spoor) is al bijna bereikt. Goes zit nu al in Top 5-spoorzones NL met hoogste groepsrisico. • Kleinere incidenten (bijv. druppellekkage treinwagon) zijn effectief te bestrijden met IBGS-organisatie (gaspakkenteams, etc.) • Maar grote incidenten (scenario gifwolk ammoniak) zijn vrijwel niet te bestrijden, helemaal niet bij transportroutes.

Beeld bij het Gifwolkscenario

Wat betekent dat voor ons? Aan de EFFECT-kant zijn er bij grote incidenten (gifwolkscenario) geen bestrijdingsmogelijkheden. Daarom: inzetten op verkleinen KANS (voorkomen) om risico’s beheersbaar te houden (a la PGS 12 voor terminals) Veiligheid voor omgeving lijkt lagere prioriteit te hebben bij beleidsmakers. ‘Herziening’ kabinetsstandpunt spoorvervoer ammoniak Dit worden grote, structurele transportstromen. Gaat langdurig impact hebben op risicobeeld Zeeuwse leefomgeving.

Gevolgen bij niks doen: • Ruimtelijke ordening/stedenbouw: mogelijk bouwbeperkingen langs spoorzones Goes, Kapelle, Reimerswaal • Veiligheid: Risico’s nemen toe. Veel meer focus op zelfredzaamheid nodig. Duidelijke over durven communiceren.

Tot slot: welke stappen zetten we? 1. Helder standpunt hebben: Geen forse toename transport over spoor en weg. Inzetten op buisleidingen: • Kans op incidenten aanzienlijk kleiner: diep onder de grond & veel minder kwetsbaar. • Buisleidingen liggen buiten bebouwde kom, vaak op grote afstand. Binnenvaart is ook een aanvaardbaar alternatief. 2. Invloed uitoefenen op nieuw te vormen landelijk beleid over transport waterstof(dragers): ‘IJzer smeden als het heet is’. • Gebeurt al via ambtelijke werkgroepen • Werken toe naar een bestuurlijke lobby richting het Rijk

Veilig en gezond leven in Zeeland