Presentatie HEBP Comm Ruimte Middelburg plus intro RK

22 juni 2026

Commissie Ruimte

Korte introductie rekenkamer

Onderzoek Energiebesparingsplicht

in het kort Wat doet een rekenkamer

 Gemeentewet artikel 182: De rekenkamer onderzoekt de doeltreffendheid, de doelmatigheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid.  De rekenkamer doet dus meer dan rekenen; belangrijke hulplijn voor de raad bij toenemende complexiteit van gemeentelijke besluitvorming en controle op de uitvoering. Samenstelling & budget  Zes externe leden; vaste contactpersonen Middelburg zijn Mirjam Kort en Erwin de Koster  Onderzoek voor drie gemeenten via een personele unie: Kapelle, Vlissingen en Middelburg  Middelburg onderzoeksbudget 2026 = € 27.000 Onderzoek 2026  Afgerond:

Energiebesparingsplicht en Gemeenschappelijke regelingen

 Lopend:

Wonen en Onderbesteding (DoeMee onderzoek)

 Nog op te starten:

Inkoop en aanbesteding

Website: https://www.rekenkamerkvm.nl/

Onderzoek Handhaving Energiebesparingsplicht Gezamenlijk rekenkameronderzoek

“Zeeuws Beeld Handhaving Energiebesparingsplicht”

22 juni 2026

Aanleiding voor dit onderzoek:  Gezamenlijk onderzoek van meerdere gemeentelijke rekenkamers in Zeeland en de Provinciale Rekenkamer naar de wijze waarop de handhaving van de energiebesparingsplicht wordt uitgevoerd.  Vervolg op het landelijke DoeMee-onderzoek Energiebesparingsplicht van de Algemene Rekenkamer en (via de Nederlandse Vereniging voor Rekenkamers NVRR) de lokale rekenkamers.  Specifieke Zeeuwse situatie was daaruit onvoldoende te herleiden > aanvullend onderzoek specifiek op de rolverdeling, sturing, uitvoering en verantwoording tussen de Provincie Zeeland, de Zeeuwse gemeenten en hun uitvoeringsdiensten (RUD Zeeland en DCMR Rijnmond).

Wat is de Energiebesparings -plicht?

 Sinds 1993 een wettelijk instrument om het energieverbruik in Nederland terug te dringen.  Van toepassingen op bedrijven en instellingen met een energieverbruik van meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas (of equivalent).  Verplicht bedrijven om erkende energiebesparende maatregelen toe te passen met een terugverdientijd van maximaal vijf jaar.  Bevoegd gezag: gemeente of Provincie.  Uitvoering via omgevingsdienst (RUD/DCMR)

Onderzoeksvraag:

 Hoe werd de handhaving van de energiebesparingsplicht in Zeeland uitgevoerd in de periode 2022-2025, welk beleid is daarop van toepassing, wat zijn de resultaten en hoe wordt daarover verantwoord?  Onderzoek d.m.v. interviews, groepsgesprekken, literatuurstudie  Samen met bureau Ecorys + team van de verschillende rekenkamers. In samenhang met het landelijke onderzoek van de NVRR.

Aantallen De energiebesparingsplicht is van toepassing bij naar schatting circa 3.400 bedrijven/instellingen waar de Zeeuwse gemeenten het bevoegd gezag zijn. De Provincie is dat voor ongeveer 60 bedrijven. Gemeente Middelburg: Jaar

Aantal bedrijven gecontroleerd

Ureninzet op jaarbasis

Aantal overtredingen

% bedrijven met overtredingen bij eerste controle

2020

4

40

8

75%

2021

6

60

10

67%

2022

12

144

34

58%

2023

6

60

9

67%

De 7 Belangrijkste bevindingen :  Handhaving van de energiebesparingsplicht is een gezamenlijke opdracht van gemeenten, Provincie en omgevingsdiensten.  Gemeentelijk beleid is vaak onvoldoende vertaald naar concrete acties.  De inzet op handhaving was de afgelopen jaren beperkt.

 Vanaf 2026 wordt de handhaving geïntensiveerd.  Handhaving werkt.  Er bestaat discussie over de beschikbare middelen.  De verantwoording is versnipperd.

De 3 Hoofdconclusies:  Handhaving van de energiebesparingsplicht werkt, maar de inzet in Zeeland was jarenlang beperkt.  Vanaf 2026 wordt fors opgeschaald.

 De uitdaging voor de komende jaren is om beter inzichtelijk te maken wat deze extra inzet daadwerkelijk oplevert voor de energietransitie en klimaatdoelen.

De 4 Aanbevelingen voor gemeenten: 1. Meer inzicht in effectiviteit • Maak zichtbaar wat handhaving daadwerkelijk oplevert. • Koppel dit aan energie-, klimaat- en netcongestiedoelen. • Sluit aan bij landelijke kennisontwikkeling. 2. Betere verantwoording aan de raad • Rapporteer niet alleen aantallen controles. • Laat ook zien wat de resultaten en effecten zijn. • Benut hiervoor de rapportages binnen de RES Zeeland.

De 4 Aanbevelingen voor gemeenten:

3. Middelen expliciet beschikbaar stellen • Oormerk budget voor toezicht op de energiebesparingsplicht. • Borg daarmee voldoende capaciteit bij RUD Zeeland. 4. Eén gezamenlijke opdracht aan RUD Zeeland

• Stem als Zeeuwse overheden beter af. • Werk met een eenduidige opdracht en gezamenlijke ambities. • Gebruik de RES Zeeland als platform voor afstemming.

Reactie van het college gemeente Middelburg: 

De gemeente Middelburg onderschrijft het belang van een adequate uitvoering van de energiebesparingsplicht voor het realiseren van de landelijke energie- en klimaatdoelstellingen.



De gemeente wijst erop dat met de vorming van de robuuste RUD Zeeland vanaf 1 april 2026 de toezichtintensiteit wordt verhoogd van eens per twintig jaar naar eens per tien jaar en dat hiervoor de benodigde middelen beschikbaar worden gesteld.



Voor de overige aanbevelingen verwijst de gemeente naar de nog op te stellen regionale probleem- en risicoanalyse VTH-taken.