MZ 2026.02.25 Memo actieve informatie - Visiedocument SHP (Strategisch Huisvestingsplan)

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

27 januari 2026

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Roos Koppejan

Samenleving

+31118675294

R.Koppejan@middelburg.nl

onderwerp

Visiedocument SHP

Geachte leden van de raad, aanleiding

Als gemeente hebben we de verantwoordelijkheid voor functionele schoolgebouwen. Om een doelgericht, planmatig en samenhangend beleid op het gebied van onderwijshuisvesting te kunnen voeren moet een gemeente beschikken over een Strategisch Huisvestingsplan (SHP). Het huidige SHP van de gemeente Middelburg is in 2021 geamendeerd vastgesteld waarbij specifiek aandacht is gevraagd voor optimaliseren van de bezettingsflexibiliteit tussen scholen en stimuleren van maatschappelijk gebruik om leegstand in de avonden of weekenden tegen te gaan. Dit SHP biedt de gemeente, schoolbesturen en opvangorganisaties een dynamisch beleidsperspectief, geborgd in een gedragen en transparant uit te voeren meerjaren huisvestingsplan. Het plan geeft houvast aan besluitvorming over investeringen in gebouwen voor onderwijs en opvang zodat in gemeente Middelburg een duurzame en gezonde onderwijs- en kinderopvangomgeving kan worden voortgezet. Naast de ontwikkelingen van het leerlingaantal en de technische staat van de gebouwen komen ook meer kwalitatieve aspecten naar voren, zowel ten aanzien van de functionaliteit van de gebouwen als ontwikkelingen in het aanbod van onderwijs- en opvangvoorzieningen. Het SHP geeft inzicht in de grootste knelpunten en geeft helderheid over de gewenste oplossingsrichtingen. Om te zorgen dat het SHP een relevant stuk blijft, is tijdige actualisatie van belang.

Hiertoe heeft uw raad in december 2024 besloten. De herijking van het SHP vindt plaats in samenwerking met de gemeente Vlissingen en de schoolbesturen van het primair- en voortgezet (speciaal) onderwijs die actief zijn binnen het gemeentegebied van Middelburg. Ook kinderopvangpartners van het onderwijs zijn betrokken bij het proces. Met uw besluit in december 2024 heeft uw raad tevens een aantal inhoudelijke aandachtspunten meegegeven die bij de uitwerking van het SHP een plek moeten krijgen. Tevens heeft uw raad in 2021, bij de vaststelling van het vigerende SHP, ook aandachtspunten meegegeven namelijk kansengelijkheid, inclusief onderwijs, clustering in de wijken, bewegingsonderwijs en toelatingsbeleid. In de bijlage treft u het visiedeel van het SHP aan. Met dit memo informeren wij u over deze tussenstand en het vervolgproces. informatie

Het visiedocument bevat de inhoudelijke en beleidsmatige basis voor het nieuwe SHP. Het gaat onder andere in op: • Wettelijke verantwoordelijkheden en toekomstige ontwikkelingen (o.a. mogelijke uitbreiding met renovatie als gemeentelijke taak);

blad

2 van 4 onderwerp

Visiedocument SHP

In het visiedocument wordt 'renovatie’ als mogelijke wettelijke uitbreiding van de taak en verantwoordelijkheid voor gemeente in onderwijshuisvesting benoemd.

• Demografische trends en stabiele leerlingprognoses; In het visiedocument zijn de verwachtingen ten aanzien van demografie en leerlingprognoses beschreven. Tevens wordt het belang van een evenwichtige spreiding van scholen in Middelburg beschreven. Omdat het toelatingsbeleid bij de scholen zelf ligt, maar wel degelijk invloed heeft op de huisvesting en daardoor niet vrijblijvend is, wordt de noodzaak benadrukt om een open dialoog te voeren met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties, zodat knelpunten tijdig kunnen worden gesignaleerd. • Uitgangspunten voor nieuwbouw, renovatie en multifunctioneel gebruik; In het visiedocument van het SHP leest u bijvoorbeeld dat voor de clustering van scholen is opgenomen dat bij nieuwbouw en renovatie altijd wordt verkend of een clustering mogelijk en wenselijk is, met oog op flexibiliteit, samenwerking en toekomstbestendige ruimteverdeling. In de visie wordt clustering van onderwijs in wijken beschreven als middel om de integrale ontwikkeling van jeugdigen van 0 tot 23 jaar te ondersteunen en samenwerking tussen onderwijs, opvang, zorg en welzijn te versterken. Om kansengelijkheid en inclusief onderwijs te bevorderen is o.a. opgenomen dat voor het toewijzen van extra (lees: niet wettelijk verplichte) m2 gebruik gemaakt zal worden van objectieve achterstandsscores. Dit zijn indicatoren van het ministerie van OCW.

Hiermee hopen we investeringen eerlijk en doelmatig te kunnen onderbouwen in relatie tot kansengelijkheid. Voor het vergroten van inclusie en gelijke kansen voor jeugdigen is in de visie opgenomen dat er wordt ingezet op inclusiever onderwijs, waarbij zowel fysieke als mentale toegankelijkheid worden geborgd (o.a. normering volgens NEN 9120) en waar nodig extra m² voor ondersteuning worden gerealiseerd, inclusief samenwerking met kinderopvang.

• Duurzaamheid (BENG, ambitie richting ENG en ZEB); In het visiedocument staat o.a. op gebied van duurzaamheid beschreven dat vanuit de huidige wet- en regelgeving (Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) het verplicht is om een bijna energieneutraal gebouw (BENG) te realiseren en dat dit gebouw aardgasvrij is. Het is daarmee de wettelijke taak van de gemeente om BENG te bouw. In het kader van dit SHP en de Middelburgse ambitie dat gebouwen voor 2040 energieneutraal zijn ligt de ambitie hoger dan Bbl en is het uitgangspunt bij nieuwbouw om energieneutraal (ENG) te bouwen en aardgasvrij. Een gebouw dat volgens ENG voldoet, wekt voldoende duurzame energie op (bijvoorbeeld via zonnepanelen, warmtepompen) om de volledige eigen energiebehoefte te dekken. Bij renovatie wordt BENG als richtlijn gehanteerd waarbij per gebouw wordt gekeken welke maatregelen technisch en financieel haalbaar zijn. Voor bestaande schoolgebouwen is het volledig behalen van alle BENG-eisen niet altijd realistisch of kosteneffectief. Daarom wordt per school een afgewogen keuze gemaakt voor maatregelen die aantoonbaar bijdragen aan verduurzaming, binnen redelijke investerings- en exploitatiekosten.

• Gezondheid, binnenklimaat en beweegvriendelijke schoolomgevingen; Op het gebied van het binnenklimaat wordt in het visiedocument toegelicht dat bij nieuwbouw wordt uitgegaan van ‘Frisse Scholen Klasse B’ voor het binnenklimaat in de scholen. Voor verbetering van het binnenklimaat van bestaande locaties zijn schoolbesturen verantwoordelijk. Dit is vaak een financiële uitdaging voor scholen. In het kader van duurzaamheid en levensverlengend renoveren van bestaande locaties is het van belang dat hierover actief met scholen het gesprek gevoerd wordt om tot oplossingen te

blad

3 van 4 onderwerp

Visiedocument SHP

komen om het binnenklimaat op bestaande locaties toch te verbeteren. De uitwerking op gebied van bewegingsonderwijs heeft geen plek gekregen in het visiedocument maar komt bij het herijkte SHP terug. Daarin zullen keuzes uitgewerkt waarbij strategische ligging en optimaal gebruik van de ruimtes voor bewegingsonderwijs terugkomen. Het reeds vastgestelde BOSS-plan (‘Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten)’ hangt hiermee samen en beschrijft dat in de buurt van scholen de BOSSgebieden kunnen fungeren als een verlengstuk van een schoolplein voor bijvoorbeeld buiten(gym)lessen. En tevens dat (loop- of fiets)routes naar BOSS-gebieden, scholen, winkelcentra en (grote) speel- en sportplekken zoveel mogelijk goed begaanbaar en inclusief vormgegeven worden.

• Flexibiliteit en toekomstbestendig ruimtegebruik. Ook wordt in het visiedocument ingegaan op optimaal gebruik van leegstand. Wanneer er sprake is van structurele leegstand en twee of meer lokalen leegstaan, zal er een integraal plan moeten worden opgesteld om de mogelijkheden om ruimteoverschot te verminderen in beeld te brengen. Hierbij wordt ook ingezet op circulariteit, bijvoorbeeld door bestaande ruimtes efficiënter en multifunctioneel te benutten. Het onderling gebruiken van ruimtes door scholen, bij ruimteoverschot bij de ene school en ruimtegebrek bij een andere, zal een onderdeel hiervan zijn. Tevens zullen mogelijkheden voor avond- en weekendgebruik een plek krijgen om leegstand zoveel mogelijk te beperken en gebruik door derden. Ook het gebruik van de ruimtes voor kinderopvang wordt hierin meegenomen waarbij in de visie is opgenomen dat kinderopvang niet zomaar haar ruimtes hoeft af te staan, als onderwijs groeit en capaciteitsbehoefte toeneemt. Vervolgproces Het visiedocument dat nu voorligt benoemt verschillende ambities en afwegingen. Waar dit wettelijk passend is, worden deze ambities overgenomen in het herijkte SHP. In het SHP zal daarnaast een planning opgenomen worden inclusief financiële doorrekeningen die ter besluitvorming zullen worden voorgelegd. Omdat ambities in SHP’s vaak groter zijn en een lange tijdshorizon kennen.

Is het belangrijk dit te koppelen aan de beschikbare toekomstige financiële ruimte. Fasering is hierbij essentieel. Op welke manier het SHP een financiële vertaling krijgt in de meerjarenbegroting zal bij het aanbieden van het SHP inzichtelijk worden gemaakt. Bepaalde ambities zoals bijvoorbeeld duurzaamheid en multifunctioneel gebruik zullen afzonderlijk ter besluitvorming worden voorgelegd omdat zij verschillende keuzes en beleidsambities raken naar het voorbeeld van de recente besluitvorming over Hart van Dauwendaele, waar onderwijshuisvesting onderdeel van uitmaakte maar de afweging breder heeft plaatsgevonden. Het SHP biedt dus een meerjarig financieel uitgangspunt waar parallel aan ruimtelijke en onderwijskundige ontwikkelingen lopen die aanleiding kunnen geven tot herzien of bijstellen van de opgenomen planning in het SHP. Planning Het volledig herijkte SHP zal na de zomer van 2026 aan uw raad ter besluitvorming worden aangeboden. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, De secretaris, de burgemeester,

blad

4 van 4 onderwerp

Visiedocument SHP

Garmt Kolhorn

Yvonne van Mastrigt