MZ 2025.12.03 Memo actieve informatie Nalevingsonderzoek Alcoholwet 2025

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

11 november

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Anne Vogel

Samenleving

+31118675643

a.vogel@middelburg.nl

onderwerp

Nalevingsonderzoek Alcoholwet 2025

Geachte leden van de raad, aanleiding

Onlangs zijn de resultaten van het Zeeuws nalevingsonderzoek Alcoholwet 2025 gepubliceerd. Dit onderzoek, dat eens in de twee jaar plaatsvindt, brengt in kaart in hoeverre alcoholverstrekkers zich houden aan de leeftijdsgrens van 18 jaar. Mysteryshoppers van 18 jaar bezochten hiertoe in duo’s verschillende horecagelegenheden, sportkantines, supermarkten en slijters, zonder dat de verkopers wisten dat ze gecontroleerd werden. Ze registreerden of er om legitimatie werd gevraagd en of alcohol werd verkocht. Wat opvalt, is dat de naleving flink is teruggelopen ten opzichte van 2023. Dit vormt reden tot zorg en biedt aanleiding om de cijfers zowel op Zeeuws als op lokaal niveau kritisch te bekijken en te koppelen aan lopende beleidsmaatregelen. Informatie

In Zeeland werden in totaal 881 locaties bezocht. Slechts 24,2% van de alcoholverstrekkers hield zich aan de regels, tegenover 60% in 2023. De naleving is bijzonder laag in de paracommerciële sector, zoals sportkantines en buurthuizen (9,4%), en ook in de commerciële horeca (16%). Supermarkten en slijters doen het iets beter, met ongeveer 50% naleving. Voor Middelburg laat het onderzoek een vergelijkbaar beeld zien. Van de 90 bezochte locaties voldeden slechts 24 locaties (27%) aan de wet. In 2023 was dit nog 69% (53 van de 77 locaties). Middelburg stond toen boven het Zeeuws gemiddelde, maar bevindt zich nu aan de onderkant van het spectrum. Vooral in de paracommerciële sector is de terugval groot: van 6 van de 8 locaties in 2023 naar slechts 1 van de 15 nu. De Alcoholwet verplicht gemeenten om zowel toezicht als preventie te organiseren. Daarmee sluit de wet direct aan bij het landelijke Preventieakkoord, waarin de NIX18-boodschap centraal staat: jongeren onder de 18 jaar drinken geen alcohol en groeien op in een omgeving waarin dat vanzelfsprekend is. In Zeeland werken de dertien gemeenten samen met GGD Zeeland en het CZW-bureau aan de uitvoering van het Programmaplan Jeugd & Alcoholpreventie 2025–2028. Dit plan, dat op 9 september 2025 door het college is vastgesteld, legt de nadruk op een gezamenlijke en integrale aanpak van toezicht, handhaving en preventie.

Door als gemeenten dezelfde boodschap uit te dragen en gezamenlijk op te trekken, vergroten we de effectiviteit van ons beleid en beschermen we jongeren beter tegen vroegtijdig alcoholgebruik. Daarnaast schrijft de Alcoholwet voor dat elke gemeente een eigen Preventie- en Handhavingsplan Alcohol heeft. Het huidige Middelburgse plan, inclusief de sanctiestrategie, is in 2023 door uw raad vastgesteld en

blad

2 van 3 onderwerp

Nalevingsonderzoek 2025

loopt tot 2026. Op basis van de uitkomsten van het nalevingsonderzoek zal dit plan in 2026 worden herzien en aangescherpt voor de periode vanaf 2027. De nieuwe versie zal een sterkere focus leggen op verantwoord alcoholgebruik, naleving van de wet en het creëren van gezonde omgevingen. Daarnaast staat in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) alcoholpreventie benoemd als expliciet speerpunt. Lopende en aanvullende acties

De gemeente Middelburg zet op verschillende manieren in op verantwoord alcoholgebruik en naleving van de Alcoholwet. Dat gebeurt niet alleen via toezicht en handhaving, maar juist ook door samenwerking en bewustwording: •

•

•

•

•

•

Binnen het evenementenbeleid trekken de afdelingen openbare orde, vergunningverlening en handhaving nauw samen op. Op termijn willen we tijdens evenementen alcohol-BOA’s inzetten om toe te zien op naleving van de regels en om bezoekers en organisatoren actief te informeren over verantwoord schenken. In het nieuwe terrassenbeleid krijgt verantwoord alcoholgebruik eveneens een prominente plek. Ondernemers worden gestimuleerd om aandacht te besteden aan verantwoord schenken en een veilige, gezonde uitgaansomgeving te bevorderen. Ook de sport- en buurtverenigingen worden ondersteund in hun verantwoordelijkheid rond alcoholverstrekking. Via onze subsidiepartner 1NUL1 (Emergis Preventie) worden trainingen voor de Instructie Verantwoord Alcoholschenken (IVA) aangeboden. Deze trainingen helpen barvrijwilligers om op een verantwoorde manier met alcohol om te gaan en de wettelijke regels goed toe te passen. Naar aanleiding van de uitkomsten van het nalevingsonderzoek, waarin met name de paracommerciële sector laag scoorde, heeft hierover overleg plaatsgevonden met 1NUL1. Afgesproken is om de IVA-trainingen opnieuw actief onder de aandacht te brengen bij verenigingen, zodat kennis en bewustwording blijvend worden versterkt binnen de verenigingen.

Via JOGG Teamfit wordt gewerkt aan gezonde en verantwoorde sportomgevingen, waarbij verenigingen worden ondersteund bij het ontwikkelen van een beleid waarin gezond eten, bewegen en verantwoord alcoholgebruik vanzelfsprekend zijn. Met de BOB Sportcampagne, die onze gemeente samen met de Provincie Zeeland en Veilig Verkeer Nederland (VVN) heeft uitgevoerd, is aandacht gevraagd voor het combineren van alcohol en verkeer. Tot slot werken de Zeeuwse gemeenten intensief samen met diverse partners, waaronder het CZW Bureau; waaronder het programma ‘laat ze niet verzuipen’ en 1NUL1, om het lokale alcohol- en gezondheidsbeleid verder te versterken.

Gevolgen en aanbevelingen

De cijfers maken duidelijk dat er nog behoorlijk wat werk aan de winkel is. Zeeuws-breed is afgesproken dat alle alcoholverstrekkers een brief ontvangen met de resultaten en praktische tips om de naleving te verbeteren. Voor Middelburg betekent dit concreet dat we de komende periode extra inzetten op een aantal punten: •

Binnen de kaders van het HUP (Handhavingsuitvoeringsplan) onderzoeken we of paracommerciële locaties en commerciële horeca extra prioriteit kunnen krijgen bij toezicht en handhaving. Ook bekijken we of externe controle kan worden ingezet als binnen het handhavingsteam geen capaciteit beschikbaar is.

blad

3 van 3 onderwerp

Nalevingsonderzoek 2025

• • •

• •

Uitwerking van het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol, inclusief Sanctiestrategie voor 2027, waarin preventie en handhaving nog nadrukkelijk met elkaar worden verbonden. Versterken van de verbinding tussen beleid en uitvoering, onder andere door nauwere afstemming tussen de afdelingen Samenleving, Handhaving en Vergunningverlening. Onderzoeken of bij subsidieverlening scherper kan worden gekeken naar naleving en preventie rond alcohol, bijvoorbeeld door het koppelen van voorwaarden aan verantwoord schenken of deelname aan IVA-trainingen. Gerichte communicatie en versterking van de NIX18-boodschap, met aandacht voor ouders, verenigingen en evenementenorganisatoren als belangrijke sleutelfiguren. Intensiveren van de samenwerking met regionale partners zoals GGD Zeeland, het CZW-bureau, LZNVZ en 1NUL1, om gezamenlijk te werken aan bewustwording, kennisdeling en gecoördineerde handhavingsacties.

Deze inzet krijgt een vervolg in het nieuwe Preventie- en Handhavingsplan Alcohol, dat naar verwachting in het derde kwartaal van 2026 aan uw raad zal worden voorgelegd. In dit plan worden de bevindingen uit het nalevingsonderzoek, de resultaten van lokale maatregelen en de ervaringen uit de praktijk samengebracht. Met deze aanpak verbeteren we stap voor stap de naleving van de Alcoholwet in Middelburg en verkleinen we het risico op alcoholgebruik onder jongeren in onze gemeente.

Bijlage 1: Nalevingsonderzoek 2025.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris, de burgemeester,

Garmt Kolhorn

Yvonne van Mastrigt