MZ 2025.06.18 Memo actieve informatie Evaluatie uitvoering Inburgeringswet

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Jeroen Louws

10 juni 2025

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Cora Israel

Samenleving

+31118675112

c.israel@middelburg.nl

onderwerp

Evaluatie uitvoering Inburgeringswet

Geachte leden van de raad, aanleiding

In september 2023 hebben wij besloten boven op de wettelijke verplichtingen van de Wet Inburgering extra investeringen te doen in de dienstverlening aan inburgeraars. Het betrof investeringen voor: Financiële ontzorging van inburgeraars (budget voor Orionis Walcheren); Maatwerk in scholingsaanbod voor bijvoorbeeld snelle leerders (budget Orionis Walcheren); Het organiseren van praktijkgerichte themabijeenkomsten voor inburgeraars (budget Vizita); Het opleiden en inzetten van sleutelpersonen (budget Vizita); De uitbreiding van de Meedoenbalie (budget Vizita); Een betere informatievoorziening (budget Stichting Vluchtelingenwerk). Wij informeerden u hierover met twee memo's actieve informatie (september 2023). Onderdeel van dit besluit was een evaluatie van deze extra investeringen. Met de resultaten van de evaluatie kunnen we bepalen of we op de goede weg zijn of dat we met de organisaties wijzigingen moeten aanbrengen. Daarnaast kunnen we afwegen welke tijdelijke extra investeringen structureel gewenst zijn. informatie

Onderzoeksbureau Abbi heeft de evaluatie voor ons uitgevoerd. De evaluatie bestond uit twee delen: een kwantitatief onderzoek onder 207 inburgeraars en een kwalitatief onderzoek via een gesprek met medewerkers van Stichting Vluchtelingenwerk, Orionis Walcheren en Vizita. Onderzoek onder inburgeraars. Het bereiken van statushouders is lastig. Daarom hebben we samen met Abbi gekozen voor een zo persoonlijk mogelijk aanpak. We stuurden een persoonlijke uitnodiging per post in drie talen: Nederlands, Engels en Arabisch. Dit klinkt misschien ouderwets, maar deze activatiemethode zorgde ervoor dat alle belangrijke informatie meteen goed overkwam. De brief bevatte een QR-code én een korte URL, zodat iedereen op zijn eigen manier toegang had tot de vragenlijst. Ook de onderzoeksmethode zelf sloot aan bij de doelgroep. Geen lange vragenlijsten, maar een korte, interactieve chatdialoog. Wederom beschikbaar in drie talen en geschreven in eenvoudige bewoordingen. Een sleutelrol was weggelegd voor ervaringsdeskundigen (voormalige inburgeraars). Zij hielpen bij het opstellen en vertalen van de chat. Ook betrokken hulpverleners werden actief geïnformeerd, zodat zij vragen konden beantwoorden en drempels konden wegnemen. De inburgeringsregisseurs brachten de vragenlijst onder de aandacht in hun persoonlijke contacten met de inburgeraars.

blad

2 van 4 onderwerp

Evaluatie uitvoering Inburgeringswet

De conclusies zijn weergegeven in bijlage 1. De belangrijkste conclusies zijn: Wonen: • de meeste inburgeraars zijn blij met hun woning en voelen zich welkom in de buurt. 10% geeft aan niet blij te zijn. Dit betreffen vooral inburgeraars die in de doorstroomlocatie ('t Zwin) wonen; • De meeste inburgeraars hebben enige vorm van sociaal contact in de buurt, al blijft dit meestal wel bij het maken van een praatje. Nog weinig mensen doen echt dingen samen; Participatieverklaringstraject (PVT): • Het PVT draagt bij aan kennis over de Nederlandse omgangsvormen. De rondleiding door de stad wordt door 64% als leerzaam ervaren. Een paar inburgeraars geven aan dat de rondleiding wat laat in het traject kwam; Leerroute: • De meeste inburgeraars zijn tevreden met de lessen. Als verbeterpunt wordt genoemd: meer ondersteuning nodig bij het spreken; Module Arbeidsmarkt en participatie MAP): • 64% van de inburgeraars die de evaluatie heeft ingevuld, vindt de MAP duidelijk. De MAP leert hun vooral hoe werken in Nederland gaat. Vrijwilligerswerk: • Het leren van de Nederlandse taal is een belangrijke reden om vrijwilligerswerk te doen. Opvallend is dat vrouwen als belangrijkste reden om vrijwilligerswerk te doen, de verplichting noemen. Zelfredzaamheid: • 72% van de inburgeraars vindt zichzelf zelfredzaam. Opvallend is hier ook weer het verschil tussen mannen en vrouwen.

Waar mannen aangeven weinig moeite te hebben met het maken van afspraken, boodschappen doen en andere activiteiten, geven vrouwen aan hier wel moeite mee te hebben. Het interview met uitvoerende partijen. Abbi heeft met twaalf medewerkers van Vizita, Orionis Walcheren en Stichting Vluchtelingenwerk gesproken. De resultaten hiervan staan in bijlage 2. Alle geïnterviewden hebben aangegeven wat goed gaat en wat beter kan. Als positieve punten gaven zij onder andere aan: Inburgeraars integreren beter; Er is meer maatwerk en individuele begeleiding; Een grotere efficiency in werkwijze; De inzet van de sleutelpersonen; De Meedoenbalie. Als verbeterpunten noemden ze onder andere: Behoefte aan betere samenwerking en overdracht; Het motiveren van inburgeraars om actief deel te nemen aan de samenleving; Meer integratiemaatjes werven. De Adviesraad Sociaal Domein heeft advies uitgebracht over de evaluatie. Uit de evaluatie blijkt dat de extra investeringen effect hebben. Zo blijkt dat er veel behoefte is aan scholingsmogelijkheden voor snelle leerders en hoger opgeleiden. De sleutelpersonen en de Meedoenbalie

blad

3 van 4 onderwerp

Evaluatie uitvoering Inburgeringswet

zijn echt de kern van de werkwijze om mensen snel te laten integreren. En ook het oppakken van de individuele vragen en begeleiding zien de organisaties als de kern van het Middelburgse maatwerk. Natuurlijk zijn er ook verbeterpunten. Zo: - wordt de mogelijkheid voor scholing voor snelle leerders nog onvoldoende benut; - kunnen inburgeraars zich goed redden, maar blijft sociale activering een punt van aandacht; - gaat de individuele begeleiding goed, maar bestaat de kans op passiviteit; - kan de samenwerking tussen de organisaties beter. Landelijke metingen laten vergelijkbare resultaten zien. Op basis van de evaluatie en het advies van de ASD hebben wij besloten de volgende verbeteracties in te zetten: Met Scalda en Taalhuis bespreken we de mogelijkheden om meer aandacht te geven aan het spreken en oefenen van de Nederlandse taal; Met Vizita, Orionis Walcheren en Stichting Vluchtelingenwerk maken we afspraken over de samenwerking, waaronder coördinatie, overdracht, regie en verbinding; We verkennen de mogelijkheden om sneller de taal te leren; In overleg met de ASD maken we een lijst met do’s en don’ts voor vrijwilligers die inburgeraars willen ondersteunen bij het vinden van werk of het integreren in onze samenleving; We onderzoeken de mogelijkheden om de zelfredzaamheid, met name bij vrouwelijke inburgeraars, te vergroten; We onderzoeken met Vizita, Orionis Walcheren,

Stichting Vluchtelingenwerk en de ASD de mogelijkheden om de motivatie en actieve participatie te vergroten;

Financiën. Het budget voor scholing en financiële ontzorging is nog niet uitgeput. Dit budget houden we in stand. De subsidie voor de themabijeenkomsten, de opleiding van sleutelpersonen en de Meedoenbalie loopt tot en met 2026. Over het al dan niet voortzetten nemen we in de loop van 2026/bij het opstellen van de kadernota 2027 een besluit. Stichting Vluchtelingenwerk heeft het voortzetten van de informatievoorziening opgenomen in haar subsidieaanvraag 2026. Bij de verlening van de subsidie voor 2026 nemen we hier een besluit over (najaar 2025). Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris, de burgemeester,

Aart van den Brink

Yvonne van Mastrigt

Bijlagen: 1. Infographic onderzoek inburgeraars en conclusies op basis van beide onderzoeken

blad

4 van 4 onderwerp

Evaluatie uitvoering Inburgeringswet

2. 3. 4.

Rapportage gesprekken met Vizita, Orionis en Vluchtelingenwerk Advies ASD Antwoord op advies ASD