MZ 2025.05.07 Memo actieve informatie gelijke kansen in het onderwijs

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

15 april 2025

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Roos Koppejan

Samenleving

+31118675294

R.Koppejan@middelburg.nl

onderwerp

Gelijke kansen in het onderwijs

Geachte leden van de raad, aanleiding

Het college van Middelburg hecht veel waarde aan gelijke kansen, participatie en een inclusieve samenleving. We willen u informeren over de voortgang en resultaten van de initiatieven die gericht zijn op het stimuleren van gelijke kansen voor alle kinderen en jongeren in kinderopvang, primair en voortgezet (speciaal) onderwijs in Middelburg. informatie

Inleiding De gemeente Middelburg zet zich in voor een samenleving waarin iedereen gelijke kansen krijgt, ongeacht achtergrond of omstandigheden. Dit streven wordt ondersteund door diverse programma's die gericht zijn op het verbeteren van de voorschoolse educatie, het aanpakken van onderwijsachterstanden, het vroegsignalering van problemen, ondersteuning in het onderwijs. Door middel van gerichte investeringen en intensieve samenwerking tussen scholen, kinderopvang en andere betrokken partijen, wordt er gewerkt aan een toekomst waarin ieder kind de kans krijgt om zich optimaal te ontwikkelen. Gelijke Kansen Budget In 2024 is met het vaststellen van “Samen voor het Kind – Lokale Educatieve Agenda” (besluit 1 februari 2024) het Gelijke Kansen Budget ingericht. Dit was voorheen een budget voor extra schoolbegeleiding, maar sloot niet altijd aan bij de actuele behoefte. Met het Gelijke Kansen Budget hebben alle Middelburgse primair onderwijsscholen jaarlijks de kans om budget aan te vragen voor wat zij zelf zien dat nodig is om de kansen van leerlingen te verbeteren. In 2024 is het door bijna alle scholen ingezet. Binnen- en buiten schooltijd zijn op meerdere scholen culturele- en sportactiviteiten uitgevoerd, waarmee ook kinderen die hier minder bekend mee zijn bereikt zijn.

Er is op meerdere scholen geïnvesteerd in een schoolbibliotheek en ondersteuning/stimulering bij het lezen. Naast kansengelijkheid is met sommige inzet ook een vergrote inclusie en verbeterde sociale cohesie bereikt. Voor 2025 is het weer door de meeste scholen aangevraagd en toegekend, de inzet is judolessen, moestuinieren, leesboeken, activiteiten rondom een inclusieve schoolcultuur, vergroten woordenschat, culturele activiteiten, typelessen, ouderbetrokkenheid, samenwerking met Repair Café, leestassen, begeleiding voor kinderen met ouders in scheiding en aanpak kort verzuim. Manifest Gelijke Kansen In 2023 en 2024 heeft een werkgroep van de Regionale Educatie Agenda (REA) Walcheren zich ingezet om te komen tot een Manifest Gelijke Kansen. In 2024 is dit ondertekend door de drie Walcherse gemeenten en

blad

2 van 6 onderwerp

Gelijke kansen in het onderwijs

de schoolbesturen voor primair en voortgezet (speciaal) onderwijs, mbo en kinderopvang. Met dit manifest verbinden zij zich aan de inzet voor gelijke kansen voor de Walcherse jeugd. In de uitvoering betekent dit veelal dat elke organisatie, school, gemeenten, kinderopvang er op een eigen manier vorm en prioriteit aan geeft, maar dat er door delen meer verbinding gezocht wordt. Een van de afspraken is dat minimaal jaarlijks de voortgang wordt besproken in de Walcherse REA, ook wordt er aan de slag gegaan met onderwerpen waarin juist de verbinding belangrijk is. Onderwijsachterstandenbeleid De meeste middelen die jaarlijks worden ingezet voor gelijke kansen, zijn door middel van het onderwijsachterstandenbeleid. Hierin is vooral aandacht voor een van de grootste risico’s van ongelijke kansen, namelijk de taalachterstand. Kinderopvang De belangrijkste taak van de gemeente, is het faciliteren van voorschoolse educatie (VE). Dit is kwalitatieve en methodische inzet op de kinderopvang voor peuters van 2,5 – 4 jaar, bovenal gericht op taalontwikkeling. Het aantal plekken dat de gemeenten faciliteert zijn voldoende voor de vraag. In Middelburg wordt er gewerkt met gecombineerde groepen waarin ook peuters die geen ‘doelgroeppeuter’ zijn, dus geen (risico op) achterstanden hebben, het voorschoolse educatieve aanbod kunnen krijgen.

Peuterconsulent In 2024 is de functie peuterconsulent in Middelburg ingericht. Twee consulenten van Toegang in Middelburg zetten zich in om de ontwikkeling en het welzijn van peuters te bevorderen door middel van gerichte ondersteuning en advies aan ouders, verzorgers en professionals. Een unieke functie in de regio, zeker door de uitvoering bij eigen medewerkers te beleggen. Er is geïnvesteerd in kennismaking en vergroten van de bekendheid bij de betrokken professionals rondom deze leeftijdsgroep. Er wordt bij overleggen van het netwerk Kansrijke start aangesloten en er zijn samenwerkingsafspraken met de jeugdverpleegkundigen van het consultatiebureau (GGD) en (VE) kinderopvang aanbieders. Er wordt beoogd dat vragen sneller bij de peuterconsulenten terechtkomen en daarmee een kortere en/of snellere route naar mogelijk passende ondersteuning. Door passende ondersteuning in te zetten bij deze jonge leeftijdsgroep, zijn de kansen om zwaardere ondersteuning en hulp te voorkomen het grootst. Vroeg investeren in (taal)ontwikkeling heeft de grootste kans om achterstanden in te lopen. De peuterconsulenten zijn met hun expertise, zowel kennis en kunde van de specifieke doelgroep als over het (preventieve) aanbod in Middelburg en routes naar passende ondersteuning, duidelijk van toegevoegde waarde.

Soms zijn adviesgesprekken met ouders en verzorgers voldoende, ook wordt er regelmatig met professionals meegedacht in vraagstukken rondom deze leeftijd en worden er observaties gedaan. Zo na het eerste jaar en steeds meer bekendheid en goede samenwerking, zien de peuterconsulenten verschillende kansen om hun functie verder door te ontwikkelen richting de verdieping. Hierbij zullen vraagstukken afgebakend en verder uitgewerkt worden, bijvoorbeeld wat redenen kunnen zijn wat maakt dat ouders/ opvoeders geen gebruik willen of kunnen maken van een voorschool educatief aanbod voor hun peuter op een peutergroep. Scholen met kinderopvang De scholen die onder de doelgroep van het beleid vallen, hebben samen met de (VE) kinderopvang op de desbetreffende locatie aan het begin van de periode een plan opgesteld. De samenwerking tussen de beide

blad

3 van 6 onderwerp

Gelijke kansen in het onderwijs

organisaties maakt dat de doorgaande lijn, een belangrijk doel van het (ook landelijke) beleid, goed gewaarborgd is. De uitvoering van de plannen, op deze manier gezamenlijk, mag uniek genoemd en komt de Middelburgse kinderen ten goede. Voorbeelden van deze inzet zijn: verhogen van ouderbetrokkenheid (een duidelijke opdracht vanuit het Rijk, omdat uit onderzoek blijkt dat kinderen zich beter ontwikkelen op sociaal, emotioneel en cognitief vlak wanneer hun ouders betrokken zijn); taalgroepen (specifieke en extra inzet op taal) en tutorgroepen (kleinere groepen met extra ondersteuning). Zomerschool Inmiddels kent Middelburg elk jaar een Zomerschool. Rondom een thema wordt er ingezet om de peuters en leerlingen die extra ondersteuning te geven waarmee achterstanden worden ingelopen, of door de vakantie in ieder geval niet groter worden. Kinderen hebben zelf doelen gesteld waar ze in de 3 weken mee aan de slag gaan. Hier wordt aan gewerkt met een afwisselend programma met ruimte voor zowel leren als ontspanning. Intermediair Onderwijs en Jeugd De intermediairs onderwijs en jeugd zijn niet meer weg te denken in Middelburg. Sinds september 2022 zetten ze zich in voor de verbinding van de gemeente en onderwijs. Eén contactpersoon vanuit TIM voor elke school en op sommige scholen zelfs een zeer bekend gezicht. Benaderbaar, snel schakelen en meedenken.

Zowel over een individu als voor een uitdaging die een grotere groep betreft. De intermediair onderwijs en jeugd onderhoudt contacten met contactpersonen uit het onderwijs en uitvoerend medewerkers van samenwerkingspartners uit het voorliggend veld (bijv. schoolmaatschappelijk werker en jongerenwerker vanuit Vizita, jeugdverpleegkundige GGD Zeeland, Halt en Emergis Preventie etc.). Ook wordt er vaak meegedacht over verbetering van de samenwerking, door middel van processen en afspraken. Ze zijn een vraagbaak voor contactpersonen uit het onderwijs en ondersteunen bij hulpvragen en de te bewandelen route. Op het speciaal onderwijs is er zelfs eens in de twee weken een spreekuur, omdat de kinderen en jeugdigen binnen het speciaal onderwijs een grotere ondersteuningsbehoefte hebben. Ouders hebben de mogelijkheid om langs te komen om een eventuele hulpvraag te bespreken en tevens hebben interne medewerkers de mogelijkheid om binnen te lopen om vragen te stellen waarbij de intermediair kan meedenken. Het aansturen van onderwijs op preventie is een belangrijke stap om problemen bij kinderen en jeugdigen vroegtijdig te signaleren en aan te pakken. Hierdoor kunnen onderwijs en de gemeentelijke toegang beter samenwerken en een geïntegreerde aanpak bieden voor de ondersteuning van kinderen en gezinnen.

De intermediairs zijn daarnaast een van de drijfkrachten in de verschillende initiatieven die in het onderwijs zijn opgezet. Zoals het versterken en verbinden van het preventief jeugdteam (zie verder) met elkaar en met de scholen en het opzetten van het Preventief Jeugdoverleg binnen het voortgezet onderwijs. Ook is de intermediair onderwijs en jeugd betrokken geweest bij het ontwikkelen van de pilot Krachtpunt. De intermediair onderwijs en jeugd loopt hier momenteel samen in op en zij volgen de pilot Krachtpunt (zie verder). Hierin is het verzamelen en verbinden van informatie en betrokkenen, hun kennis en ruime ervaring met de doelgroepen, gemeentelijke afspraken, processen en meedenken in maatwerk en mogelijkheden een onmisbare toevoeging. Voor groepsinzet op verschillende plekken d.m.v. het aansluiten van jeugdhulp binnen het (vaak speciaal) onderwijs, is de daadwerkelijke kennis van de uitvoering noodzakelijk om de successen van deze inzet in te schatten. We weten ons in Middelburg rijk met deze aanwezigheid binnen de scholen, op de plaatsen waar de leerlingen, ouders, partners in onderwijs en ondersteuning daadwerkelijk zijn.

blad

4 van 6 onderwerp

Gelijke kansen in het onderwijs

Preventief Jeugdteam Proces Sinds januari 2023 werken meerdere organisaties samen het versterken van de ondersteuningsstructuur binnen het onderwijs. Destijds gestart vanuit tijdelijke middelen van de specifieke uitkering (SPUK) Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Deze inzet wordt vormgegeven door het Preventief Jeugdteam, wat bestaat uit Emergis Preventie – 1Nul1, GGD Zeeland, Halt en Vizita, bij het Calvijn College wordt er inzet gedaan vanuit de Vluchtheuvel. Er was voorafgaand aan de NPO SPUK al diverse inzet binnen het onderwijs, schoolmaatschappelijk werk, jongerenwerk, jeugdverpleegkundigen -en artsen, en preventiemedewerkers vanuit GGZ en verslavingszorg. In de afgelopen twee jaar is er veel geïnvesteerd in de zichtbaarheid van het team op scholen. Door gezamenlijk te werken aan de doelen van het versterken van de ondersteuningsstructuren op scholen is er een stevige onderlinge samenwerking ontstaan. Hierdoor kan de juiste expertise gericht en tijdig worden ingezet bij het signaleren van problematiek, bijvoorbeeld op basis van signalen vanuit de GGD jeugdmonitor. Het onderwijspersoneel maakt actief gebruik van de deskundigheid van de Preventief Jeugdteam professionals en waardeert hun toegevoegde waarde. Extra inzet voorgezet (speciaal) onderwijs Sinds de intensivering zijn de introductie dagen ingezet, waarbij de leden van het preventief jeugdteam zich laten zien.

Dit legt een goede basis voor nieuwe leerlingen die op het voortgezet onderwijs starten, omdat het laagdrempelig is en de zichtbaarheid vergroot. Ook zijn er op verschillende locaties veiligheidsoverleggen opgezet en wordt er gewerkt aan dergelijke overleggen op elke locatie. In dit overleg zitten verschillende partijen aan tafel om signalen te bespreken, er kan snel gehandeld worden en er wordt beoogd zwaardere hulp te voorkomen met preventieve en toegankelijke inzet. De scholen draagt hierin een grote verantwoordelijkheid en spelen een belangrijke rol. Op diverse scholen worden spreekuren uitgevoerd door leden van het Preventief Jeugdteam. Deze spreekuren zorgen ervoor dat de aanwezigheid op en samenwerking met de scholen wordt vergroot, waardoor signalen van leerlingen eerder opgemerkt worden. Extra interventies onderwijs Door de intensivering zijn er voor elke locatie van het primair onderwijs vaste contactpersonen. Zowel in het primair als voortgezet (speciaal) onderwijs kan er sneller geschakeld worden wanneer een behoefte of vraag gesignaleerd wordt. Er is een uitbreiding van collectieve interventies (zoals trainingen op thema en klassendialogen bij conflicten/uitdagingen). Ook is er een uitbreiding van individuele trajecten (kortdurende begeleiding) en wordt beoogd met lichtere inzet, zwaarder te voorkomen.

Krachtpunt Aanleiding Ondanks grote inspanningen van scholen, jeugdzorg en andere belanghebbenden, dreigen jaarlijks leerlingen tussen wal en schip te vallen door een gebrek aan passend onderwijs en wachtlijsten bij jeugdzorg. In de dagdagelijkse praktijk van het zorgteam op Nehalennia Kruisweg en leerplichtambtenaar werden groep (dreigende) schoolmissers in de loop van schooljaar 2024-2025 duidelijk zichtbaar en alarmerend groot. Reden om aan de bel te trekken bij verantwoordelijken (Samenwerkingsverband Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren en gemeente (waaronder RBL)). De huidige structuren volstonden niet, de problematiek was het station preventie, zoals we het kennen in en rondom de school, voorbij. Er is door het

blad

5 van 6 onderwerp

Gelijke kansen in het onderwijs

zorgteam zelf gezocht naar een passend antwoord op de vraag. Dit antwoord leek gevonden in de inzet van jeugdhulpverleners, die goed aansluiten bij de hulpbehoefte van deze specifieke doelgroep. Om snel met de daadwerkelijke inzet voor deze groep te kunnen starten, is er gekozen voor een pilotconstructie. Hierin wordt gemonitord of deze hulp daadwerkelijk een passend antwoord is op de behoefte en of de schoolaanwezigheid en ontwikkelkansen van de leerlingen vergroten. Uitvoering Er zijn twee jeugdhulpverleners, vanuit twee organisaties, die zich verenigd hebben in de naam Krachtpunt. Dagelijks is er aanwezigheid van minimaal een van hen. Ze zijn zichtbaar en betrokken, maar richten zich specifiek alleen op de doelgroep die het zorgteam in beeld heeft. Dit begon met 10 leerlingen en zijn er inmiddels 12. Resultaten De eerste waarnemingen zijn zeer positief, er zijn leerlingen die bijna thuisonderwijs zouden krijgen (en hiermee minder kans tot behalen schooljaar of zelfs examen), worden nu binnen de school gehouden; momenten dat een leerling naar huis gestuurd zou zijn, maar met de ondersteuning van Krachtpunt wel op school kan blijven; positieve reacties van ouders over nu al zichtbare resultaten van de inzet. Jeugdeducatiefonds Sinds 2023 is de gemeente met 5 scholen en sinds 2024 6 scholen aangesloten bij het Jeugdeducatiefonds.

Een basisschool (ook speciaal onderwijs) komt in aanmerking voor steun van het Jeugdeducatiefonds als meer dan de helft van de leerlingen van de school opgroeit in relatieve armoede. Hierbij kijkt het fonds naar het inkomen van ouders: ze gaat uit van een inkomen onder de 150% van het ‘niet-veel-maar-toereikend’criterium van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Het Jeugdeducatiefonds helpt om de ontwikkelingskansen van kinderen die opgroeien in armoede te vergroten, door middel van extra financiering voor zaken als leermaterialen, extra begeleiding of zorg, geld voor een educatieve excursie of een bed of bureau voor thuis. Aansluiten bij het fonds, betekent dat de gemeente ongeveer 1/3 deel betaald, wat aangevuld wordt door het fonds. Dit wordt vooral ingezet d.m.v. financiering, maar ook voor begeleiding voor de scholen, kennisdeling etc. Voorbeelden van financiering voor kinderen van scholen in Middelburg: een hulpmiddelen voor dyslexie/taalproblemen, cadeautjes voor Sinterklaasfeest, uitje naar theater, schoolreis naar de dierentuin, workshops na school. En nog andere uitjes, schoolreizen, fietsen, kleding, activiteiten. Samenwerking met onderwijs voor regelingen OCW School en Omgeving Gemeente Middelburg is onderdeel van de coalitie Rijke Schooldag. De coalitie bestaat verder uit 4 scholen, kinderopvang en organisaties die zich inzetten voor kwalitatief naschools aanbod.

Vanuit OCW worden er middelen beschikbaar gesteld voor buitenschoolse activiteiten die bijdragen aan de cognitieve, sociale, sportieve en culturele ontwikkeling van leerlingen. Het programma School en Omgeving bevordert gelijke kansen en welzijn door een stimulerende en ondersteunende omgeving te creëren. Aanvraag Beleidsregel Scholen Momenteel loopt de aanvraag van het Samenwerkingsverband Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren namens de besturen van de scholen voor regulier voortgezet onderwijs (Mondia Scholengroep en CSW) en het voortgezet speciaal onderwijs (OZEO) voor de Beleidsregel Experiment Inclusieve Leeromgeving. Deze

blad

6 van 6 onderwerp

Gelijke kansen in het onderwijs

beleidsregel biedt scholen de mogelijkheid te experimenteren met het zoveel mogelijk integreren van speciaal onderwijs met regulier onderwijs. Iets wat binnen de reguliere afzonderlijke wettelijke kaders niet mogelijk is. Het plan van de betrokken scholen op Walcheren is erop gericht voorzieningen te treffen die het mogelijk maakt dat jongeren een dekkend onderwijs kan worden geboden en zo thuis nabij onderwijs kunnen volgen. Gebruik makend van de inzet en expertise van het VSO binnen de omgeving van de reguliere VOschool en het gradueel op- of afschalen van ondersteuning op die momenten dat dat moet of kan. De colleges van de betrokken gemeenten hebben hun instemming gegeven voor deze aanvraag. Als gemeente zijn we partner en wordt op dit moment op allerlei overlegtafels hard gewerkt om de ondersteuningsstructuren van onderwijs en gemeenten op elkaar af te stemmen.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris, de burgemeester,

Aart van den Brink

Yvonne van Mastrigt