MZ 2025.01.15 Memo actieve informatie Stand van zaken uitvoering Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

7 januari 2025

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Cora Israel

Samenleving

+31118675112

c.israel@middelburg.nl

onderwerp

Stand van zaken uitvoering Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

Geachte leden van de raad, aanleiding

Gemeenten zijn op grond van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs verplicht te zorgen voor een educatieaanbod voor volwassenen. Het gaat om een aanbod taal, rekenen en digitale vaardigheden. Jaarlijks verstrekt de rijksoverheid hiervoor een specifieke uitkering aan de contactgemeente, voor Zeeland de gemeente Goes. In Zeeland hebben we de afspraak gemaakt dit budget subregionaal in te zetten. De gemeente Veere ontvangt het budget voor de Walcherse gemeenten. Om extra inspanningen mogelijk te maken, heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) voor de jaren 2020 tot en met 2024 een aanvullend budget beschikbaar gesteld voor de aanpak van laaggeletterdheid. Voor Walcheren betrof dit € 111.000. Voor deze extra inspanning is Zeeuws een "regioplan laaggeletterdheid 2021-2024" en op basis van het Zeeuwse plan een Walchers “uitvoeringsplan laaggeletterdheid” opgesteld. Via een memo actieve informatie bent u hierover in juli 2023 geïnformeerd. Beide plannen richten zich op laaggeletterde volwassenen met Nederlands als moedertaal en op laaggeletterden met een migratie-achtergrond die al langer in Nederland wonen, maar de taal nog niet goed beheersen. Onderstaand informeren wij u over de uitvoering van het Walchers uitvoeringsplan en de activiteiten die wij gericht op toegankelijk taalgebruik in Middelburg inzetten. informatie

Extra inzet laaggeletterdheid Zeeuws en Walchers. Vanuit het "regioplan laaggeletterdheid 2021-2024" en het Walcherse “uitvoeringsplan laaggeletterdheid” zijn in 2023 en 2024 de volgende resultaten behaald: Begin 2024 is een ontbijtsessie georganiseerd voor bestuurders, beleidsmakers en leidinggevenden van instanties waar laaggeletterden doorgaans aankloppen voor zaken als zorg, subsidies, uitkeringen of onderwijs. Doel van de bijeenkomst was bewustwording creëren en stimuleren van samenwerking. Op 28 januari 2025 vindt een bijeenkomst specifiek voor werkgevers plaats. Hier komt onder andere bewustwording van de impact van laaggeletterdheid in bedrijven aan de orde. Taalhuis Walcheren heeft een regionale campagne georganiseerd. Vijf bekende Zeeuwen zijn opgeleid tot taalcoach. Gilde SamenSpraak heeft vervolgens mooie matches gemaakt tussentussen taalvragers en de (vrijwillige) taalcoaches. Daarnaast zijn reclameborden geplaatst, posters

blad

2 van 3 onderwerp

Stand van zaken uitvoering Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

-

-

opgehangen en nieuwsitems in de Bode geplaatst. Taalhuis Walcheren heeft hierop nieuwe aanmeldingen ontvangen van zowel taalvragers als taalcoaches. Taalhuis Walcheren organiseerde een dag voor taalvrijwilligers. De training herkennen en doorverwijzen is verbeterd. Taalhuis Walcheren heeft de website toegankelijker gemaakt voor anderstaligen. Scalda heeft het lesprogramma aangepast naar de behoefte van de doelgroep en werkgevers. Scalda heeft onderwijsassistenten ingezet voor de groep laaggeletterden en het participatielab opgezet (een samenwerking met Orionis, met als doel te groeien naar duurzaam werk). De uren voor de projectleider van het Taalhuis Walcheren voor verbetering van de kwaliteit van het loket zijn uitgebreid. Taalhuis Walcheren heeft meer contact met ouders/verzorgers die laaggeletterd zijn. Dit is gelukt door de inzet van leesconsulenten, de voorleesexpress en mamacafés vanuit de coalitie Kansrijke Start. Taalhuis Walcheren onderzocht samen met Gilde SamenSpraak hoe de toename van het aantal taalvragers en taalmaatjes behapbaar kan blijven. Het aantal aanmeldingen van taalvragers stijgt nog steeds. In 2022 meldden zich 150 Middelburgse inwoners bij het taalhuis, in 2023 200 en in 2024 280. Taalhuis Walcheren heeft het aantal oefenuren uitgebreid en is gestart met taallessen in het Pennywafelhuis.

Taalhuis Walcheren organiseerde netwerkdagen om laaggeletterdheid onder de aandacht te brengen. Deze worden goed bezocht. Taalhuis Walcheren en de inburgeringsregisseurs van Orionis intensiveerden de samenwerking. Taalhuis Walcheren heeft doorverwijskaarten voor organisaties ontwikkeld en verspreid. Hiermee kunnen organisaties makkelijker doorverwijzen naar het Taalhuis.

Impactmeting door Prof. Dr. M. de Greef. Eén van de doelstellingen van het "regioplan laaggeletterdheid Zeeland” is om via scholing onder volwassenen de basisvaardigheden te verbeteren. Investering in een duurzame infrastructuur voor volwasseneneducatie zou ervoor moeten zorgen dat deze doelstelling behaald wordt. Om te meten of dit ook daadwerkelijk zo is, heeft prof. Dr. Maurice de Greef in 2024 een impactonderzoek gedaan. Het onderzoek meet de impact van het aanbod op de deelnemers op de volgende gebieden: • Taalvaardigheid; • Digitale vaardigheden; • Assertiviteit; • Financiële vaardigheden; • Ontmoeten en ondernemen; • Natuur- en sportactiviteiten. Uit de meting wordt duidelijk dat de trajecten van Scalda en Taalhuis op Walcheren op alle gebieden een positief effect laten zien. Het grootste effect is gemeten op de taalvaardigheid en op de financiële vaardigheden van deelnemers. 73% van de deelnemers geeft aan een betere taalvaardigheid te hebben gekregen, 61,5% geeft aan financieel meer zelfredzaam te zijn. Met name op het gevoel van assertiviteit en op digitale vaardigheden is voor Walcheren (ten opzichte van de andere twee Zeeuwse regio's) nog winst te behalen. Extra inzet toegankelijk taalgebruik gemeente Middelburg.

blad

3 van 3 onderwerp

Stand van zaken uitvoering Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

Ook in onze eigen gemeentelijke organisatie besteden we aandacht aan laaggeletterdheid. Enkele voorbeelden: De brieven van TIM en Belastingen zijn aangepast. Dit zijn zo'n 200 brieven: de meeste zijn nu op A2-niveau leesbaar, andere op B1-niveau. Met B1 wordt ‘duidelijk schrijven’ bedoeld. Daarbij is het uitgangspunt om zoveel mogelijk aan te sluiten bij het gewone taalgebruik. De software "klinkende taal” is geïnstalleerd. Iedere medewerker kan zijn document eenvoudig nakijken op dure woorden, vaktermen en te lange zinnen. Voor het aanvragen van een paspoort of id-kaart hebben we een beeldbrief gemaakt (motie raad 2020). Op de website is een voorleesfunctie. Op de Middelburg Academie (het online trainings- en scholingsprogramma voor medewerkers van onze gemeente) kunnen medewerkers drie verschillende trainingen volgen om duidelijk en in eenvoudige taal te schrijven. In de week van lezen en schrijven (8-15 september jl) hebben we iedere dag aandacht besteed aan laaggeletterdheid. Hoe verder in 2025? Walchers. Ook voor 2025 maken we afspraken met Scalda, Taalhuis en Gilde om zoveel mogelijk activiteiten te organiseren en aanbod te genereren. Extra aandacht gaat hierbij uit naar taallessen op locatie en taalactiviteiten op maat, netwerksamenwerking, training herkennen en doorverwijzen en digitale vaardigheden.

Vooralsnog verwachten we aan dit rijksbudget voldoende te hebben voor de uitvoering van de plannen. Middelburgs. Doel voor 2025 voor de gemeentelijke organisatie is het borgen van ingezette acties. Dit doen we enerzijds via de continuering van de Zeeuwse en Walcherse aanpak van laaggeletterdheid en anderzijds via het uitvoeringsplan van de visie op dienstverlening. Deze visie is door uw raad in december 2023 vastgesteld. Eén van de actielijnen in de visie is toegankelijkheid en inclusie. Deze actielijn houdt onder meer in dat we inzetten op toegankelijk taalgebruik. In de eerste helft van 2025 stellen we KPI's op. Op deze manier kunnen we ook daadwerkelijk meten of inzet leidt tot gemakkelijker leesbare informatie. De KPI's richten zich bijvoorbeeld op het verder aanpassen van standaardbrieven en de stimulering van medewerkers van de gemeente om zo duidelijk mogelijk en waar mogelijk op maximaal B1-niveau te schrijven. Wij vertrouwen er op u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris, de burgemeester,

Aart van den Brink

Yvonne van Mastrigt