MZ 2024.09.11 Memo actieve informatie Ontwikkelingen beschermd wonen en opvang

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

3 september 2024

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Naomi de Smit

Samenleving

+31118675786

n.de.smit@middelburg.nl

onderwerp

Ontwikkelingen beschermd wonen en opvang Geachte leden van de raad, Aanleiding

Eerder, in mei 2023, is uw gemeenteraad geïnformeerd over de ontwikkelingen op het gebied van de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In het afgelopen jaar zijn er verschillende acties uitgevoerd, passend bij de speerpunten vanuit de Regiovisie Beschermd Wonen en Opvang 20222025. Daarnaast hebben we onlangs het Jaarverslag 2023 ontvangen van het CZW Bureau. Het CZW Bureau is verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om o.a. de aanpak personen met verward gedrag, Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwen opvang, en huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast is het CZW Bureau ook verantwoordelijk voor de gemeentelijke Anti-Discriminatie voorziening en het project Laat ze niet (Ver)zuipen Zeeland. Informatie

In bijgevoegd jaarverslag 2023 van het CZW Bureau kunt u lezen welke activiteiten het CZW Bureau heeft uitgevoerd op bovengenoemde beleidsterreinen. Door middel van deze memo actieve informatie willen we uw gemeenteraad informeren over de belangrijkste Middelburgse ontwikkelingen op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Hieronder worden per beleidsterrein eerst de landelijke ontwikkelingen vermeld en vervolgens wordt ingezoomd op de Middelburgse ontwikkelingen. Dak- en thuisloosheid In 2023 is het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis verschenen. In dit plan wordt, net als bij de transformatie van beschermd wonen, de shift gemaakt van de klassieke opvang naar wonen met begeleiding. Van dakloze mensen als ‘cliënten maatschappelijke opvang’ naar mensen die een eigen woonplek nodig hebben. De afgelopen tien jaar is het aantal dakloze mensen in Nederland sterk gestegen. Daarom wordt vanuit de overheid fors ingezet op het voorkomen en verminderen van dakloosheid. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid bevat drie hoofdlijnen: 1. Meer inzetten op preventie; 2. Omvorming van de opvangvoorzieningen; 3. Meer woonruimte voor de kwetsbare doelgroepen met passende ambulante begeleiding. In Zeeland zijn de opvangvoorzieningen voor dakloze mensen (hierna: maatschappelijke opvang) gevestigd in Terneuzen (Leger des Heils) en Vlissingen (Emergis).

Het feit dat het aantal dakloze mensen jaarlijks stijgt is in de praktijk ook in Zeeland zichtbaar. De maatschappelijke opvang zit dan ook regelmatig vol. Ondanks dat het standpunt van Emergis en het Leger des Heils is dat er eigenlijk niemand op straat mag slapen, komt

blad

2 van 3 onderwerp

Ontwikkelingen beschermd wonen en opvang 2023/2024

dat af en toe wel voor. Uit het jaarverslag van Emergis blijkt dat in 2023 in totaal 36 unieke cliënten opgenomen zijn in het Witte Huis (24-uurs opvang). De gemiddelde verblijfsduur in de 24-uurs opvang is 160 dagen. Dit is een relatief lange verblijfsduur en komt doordat in sommige gevallen de uitstroom vertraging oploopt omdat er geen geschikt woningaanbod is. Het toenemende woningtekort speelt hierin dus een grote rol. In het jaarverslag wordt niet geregistreerd hoeveel inwoners jaarlijks geweigerd worden bij de 24-uurs opvang. Toegang tot maatschappelijke opvang De toegang tot de voorzieningen voor maatschappelijke opvang is nu belegd bij de zorgaanbieders. Hierdoor hebben we als gemeente weinig zicht op de instroom, doorstroom en uitstroom m.b.t. deze voorzieningen. Dit is ook één van de redenen dat we als Zeeuwse gemeenten niet goed in beeld hebben hoeveel inwoners geweigerd worden bij de opvangvoorziening en wat er dan vervolgens met die inwoner gebeurt. Eén van de speerpunten die in 2022 in de Regiovisie Beschermd Wonen en Opvang is opgenomen is dat we gaan onderzoeken hoe in de toekomst de toegang tot maatschappelijke opvang wordt georganiseerd. Onlangs heeft onderzoeksbureau AEF de opdracht gekregen om onderzoek te doen naar de meest efficiënte vorm van de toegang tot maatschappelijke opvang en hier een verbetervoorstel voor te doen.

De resultaten van dit onderzoek worden in het eerste kwartaal van 2025 verwacht. Door het efficiënter inrichten van de toegang tot MO kunnen we ook beter gaan monitoren hoe de instroom, doorstroom en uitstroom m.b.t. de opvangvoorzieningen verloopt. Jongerenhuisvesting Een aanverwante ontwikkeling is het realiseren van tijdelijke jongerenhuisvesting in Middelburg. In januari 2024 heeft het college besloten om de locatie Ramsburg (Dampoortweg) aan te wijzen voor tijdelijke jongerenhuisvesting voor een periode van maximaal 5 jaar. Uw gemeenteraad is hierover onlangs geïnformeerd middels een memo actieve informatie. Inmiddels worden afspraken gemaakt met zorgaanbieder Juvent en Woongoed over de inrichting van de units en andere randvoorwaardelijke zaken. De verwachting is dat de units in het eerste kwartaal van 2025 geplaatst kunnen worden. Beschermd wonen Uitgangspunt bij de transformatie van beschermd wonen is dat mensen met psychische problematiek die voor kortere of langere tijd ondersteuning nodig hebben, zoveel mogelijk in de eigen omgeving en in de eigen woning kunnen (blijven) wonen (van beschermd wonen naar een beschermd thuis). Eigenlijk was het de bedoeling om vanaf 2024 het budget voor beschermd wonen vanuit het Rijk door middel van een objectief verdeelmodel te verdelen over alle gemeenten in plaats van alleen de centrumgemeente.

Dit hangt samen met de invoering van het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen. Echter, deze streefdatum is niet gehaald en in maart jl. is bekend geworden dat invoering van het woonplaatsbeginsel vanaf 1 januari 2025 ook niet meer haalbaar is. De nieuwe streefdatum voor de invoering van het woonplaatsbeginsel is nu 1 januari 2026. Ondanks dat de invoering van het woonplaatsbeginsel steeds wordt uitgesteld, zijn de Zeeuwse gemeenten wel druk bezig met het vormgeven van de transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis.

Partnerschapsafspraken Per 1 januari 2024 zijn de Partnerschapsafspraken Beschermd Wonen en Opvang van kracht. Met deze afspraken dragen de Zeeuwse gemeenten gezamenlijk de financiële risico's en verantwoordelijkheden voor

blad

3 van 3 onderwerp

Ontwikkelingen beschermd wonen en opvang 2023/2024

beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Door het vaststellen van de afspraken worden de effecten van de doordecentralisatie beschermd wonen opgevangen. Dit doordat alle gemeenten hun rijksbijdragen beschikbaar stellen aan het Regiobudget. Weer Thuis op Walcheren Eerder dit jaar is uw gemeenteraad geïnformeerd over het samenwerkingsconvenant Weer Thuis op Walcheren. Weer Thuis op Walcheren is bedoeld voor cliënten die uitstromen vanuit een beschermde woonvorm, maatschappelijke opvang, vrouwen opvang of residentiële jeugdzorg en klaar zijn om weer terug in de wijk te gaan wonen. Inmiddels is het samenwerkingsconvenant door alle betrokken partijen ondertekend. Door de afdeling TIM (Toegang in Middelburg) worden sinds begin augustus de eerste aanmeldingen voor Weer Thuis opgepakt. Vrouwenopvang Organisaties voor vrouwenopvang bieden overal in Nederland opvang en hulp aan vrouwen – en hun eventuele kinderen – die slachtoffer zijn van huiselijk geweld en kindermishandeling, jeugdprostitutie of mensenhandel. De opvangvoorzieningen bieden opvang en begeleiding aan gezinssystemen bij het voorkomen en/of stoppen van huiselijk geweld. In Zeeland zijn de voorzieningen voor vrouwenopvang onderdeel van de veilige opvang van Emergis. Aangezien het hier om een zeer specifieke doelgroep gaat, zijn de locaties voor vrouwen opvang geconcentreerd op twee plekken in Zeeland.

Uitvoeringsprogramma huiselijk geweld en kindermishandeling De Zeeuwse gemeenten hebben eerder de Regiovisie ‘Voor een toekomst zonder geweld 2019-2023' vastgesteld, samen met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Om de voortgang van deze Regiovisie in beeld te brengen heeft het CZW Bureau een voortgangsrapportage opgesteld, die als bijlage is toegevoegd. De rapportage laat zien wat op dit moment bereikt is op de actielijnen: (1) eerder en beter in beeld, (2) stoppen en duurzaam oplossen van geweld, en (3) specifieke doelgroepen. Uit de rapportage blijkt dat er al veel doelstellingen zijn bereikt uit het uitvoeringsprogramma. Maar er is nog steeds verbetering mogelijk, zowel op regionaal als lokaal niveau. Ook is er een duidelijke samenhang tussen de aanpak en het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Daarom is er onlangs een regionale projectleider aangesteld voor de periode tot en met december 2025. Deze projectleider heeft als opdracht om een regionaal plan van aanpak op te stellen voor Zeeland als beproevende regio voor het Toekomstscenario en te komen tot een nieuwe Regiovisie en bijbehorend uitvoeringsprogramma. Door het aanbieden van deze memo actieve informatie hopen wij uw gemeenteraad op de hoogte te hebben gesteld van de laatste ontwikkelingen.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

Aart van den Brink

Yvonne van Mastrigt