MZ 2023.09.06 Memo actieve informatie Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

11 juli 2023

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Gwen Smit

Samenleving

+31118675505

G.Smit@middelburg.nl

onderwerp

Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

Geachte leden van de raad, aanleiding

Een groot deel van onze bevolking heeft grote moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Daardoor is het voor hen soms lastig om zelfredzaam te zijn, mee te doen in de samenleving, deel te nemen aan onderwijs of op de arbeidsmarkt. Voor de periode 2021-2024 heeft het Rijk aanvullende extra middelen beschikbaar gesteld (naast de middelen ter bevordering van de basisvaardigheden vanuit de Wet Educatie Beroepsonderwijs en vastgelegd in een Regionaal en Walchers Educatieplan), specifiek bedoeld voor bestrijding van laaggeletterdheid. Voor Zeeland heeft dit geresulteerd in de totstandkoming van het Regioplan Laaggeletterdheid 2021-2024. Het college heeft op 31 mei 2021 ingestemd met dit plan. Op 14 maart 2023 heeft het college ingestemd met het Walchers Educatieplan waarin subsidiegelden zijn gevraagd voor 2023 voor de activiteitenplannen van Scalda, ZB/Taalhuis Walcheren en Stichting Gilde Walcheren. informatie

Het Regioplan Laaggeletterdheid sluit aan bij de visie en ambities van het Regionaal en Walchers Educatieplan, dat uitgaat van de gedachte dat basisvaardigheden noodzakelijk zijn voor zelfredzaamheid op alle gebieden in het leven van de inwoners van Zeeland. Alle inwoners moeten kunnen meedoen in de samenleving. Beoogd wordt de basisvaardigheden van de inwoner van Zeeland die dat nodig heeft, te verbeteren om daarmee meer participatiekansen in de maatschappij te hebben. Het Regioplan Laaggeletterdheid richt zich op de groep laaggeletterde volwassenen met Nederlands als moedertaal (de zogenaamde NT1-ers) en de laaggeletterden met een migratieachtergrond die langer in Nederland wonen maar de Nederlandse taal nog niet goed machtig zijn. Deze groep wordt met de activiteiten uit het Educatieplan nog weinig bereikt.

blad

2 van 3 onderwerp

Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

Voor een groter bereik wordt ingezet op aansluiting bij de bestaande ingangen en activiteiten binnen het Sociaal Domein. Om vandaaruit de doelgroep toe te leiden naar een voor hen passend traject. Nader onderzoek werd wenselijk geacht over passend aanbod. In de periode 2021-2022 is regionaal van start gegaan met de volgende activiteiten: 1. 2.

Onderzoek naar kansen om de participatie van laaggeletterden te verhogen door verbinding tussen de beleidsterreinen van gemeenten en met externe partners; Uitvoeren van activiteiten om werkgevers regionaal te informeren over het belang van de ondersteuning

3.

op het gebied van de basisvaardigheden; Onderzoek naar mogelijkheden en beperkingen van een methodiek om kwaliteitsborging en monitoring vorm te geven door o.a. een nadere analyse van de huidige activiteiten per sub-regio (nulmeting);

4. 5.

Uitvoeren en koppelen van communicatie-activiteiten om het bereik van de NT1 groep te vergroten; Onderzoeken van de kansen om de regie op het beleid t.a.v. laaggeletterdheid te verbeteren.

De uitvoering van de vijf bovenstaande activiteiten is gedaan onder aanvoering van prof. Dr. Maurice de Greef (Unesco leerstoelhouder Volwasseneneducatie Vrije Universiteit Brussel), in nauwe samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven, gemeentelijk beleidsadviseurs en vertegenwoordigers vanuit de groep samenwerkingspartners. Centrale vraag in het onderzoek was: "Hoe functioneert de huidige infrastructuur in Zeeland en haar subregio's en wat zijn toekomstige kansen voor de Zeeuwse aanpak laaggeletterdheid om deelname aan trajecten basisvaardigheden door laaggeletterde inwoners te vergroten?". Het eindresultaat is een onderzoeksrapport "Laaggeletterdheid in Zeeland anno 2022". Op basis van de conclusies uit het onderzoek is geadviseerd de mogelijkheden te verkennen om: 1.

2. 3. 4.

5. 6.

op provinciaal niveau partners aan elkaar te verbinden met bijeenkomsten en activiteiten op subregionaal niveau (naast een provinciale bijeenkomst) die bijdragen aan een gezamenlijke koers voor de aanpak van laaggeletterdheid en creëer ook betrokkenheid en bewustwording op ambtelijk en bestuurlijk niveau. Hierbij zijn echter wel de sub-regio’s met hen gemeenten expliciet aan zet; de samenwerking met de SW-bedrijven te intensiveren om daar i.s.m. de formele aanbieders structureel taaltrajecten te kunnen faciliteren met aandacht voor een langdurige samenwerking; in elke sub-regio een pilot te starten om via de schuldhulpverlening taalvaardigheden van inwoners te optimaliseren; 1 pilot op het gebied van zorg & welzijn te starten, 1 op het gebied van werk & inkomen en 1 op het gebied van onderwijsachterstanden met expliciete aandacht voor preventie van laaggeletterdheid onder jongeren verdeeld over de sub-regio’s om via deze sectoren de taalvaardigheden van inwoners te optimaliseren; een centraal beleid op het gebied van herkennen en doorverwijzen voor Zeeland te maken met mogelijkheden om dit in elke sub-regio te verankeren; per gemeente een kort actieplan (met een beperkt aantal acties) op het gebied van laaggeletterdheid op basis van de inwonerspopulatie op te stellen en deze mogelijkerwijs af te stemmen met het lokaal beleid op de gebieden armoede & schuldhulpverlening, zorg &

welzijn, werk & inkomen en onderwijsachterstanden. Indien in een regio dit is uitbesteed op sub-regionaal niveau kan dit op dat niveau worden gerealiseerd."

blad

3 van 3 onderwerp

Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid

Met daaraan gekoppeld het advies: "Bepaal voor de gehele arbeidsmarktregio en op sub-regionaal niveau waarom men wat bij wie wanneer wil monitoren en maak op basis daarvan een keuze voor een monitorinstrument om structureel als onderdeel van een PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act) de output en outcome van de aanpak laaggeletterdheid in beeld te kunnen brengen. Hierbij moet worden meegenomen dat men landelijk graag de output van alle aanbieders voor de Wet Educatie Beroepsonderwijs wil weten naast de gerealiseerde outcome." Door toepassing van de PDCA cyclus wordt in beeld gebracht wat goed is gegaan en worden verbeteracties geformuleerd voor de toekomst. Als resultaat (output) kan bijvoorbeeld worden gekeken naar het aantal en soort activiteiten. Output is vaak een meetbaar resultaat. Bij outcome gaat het om het maatschappelijk effect dat die activiteiten hebben op deelnemers. Businesscase De conclusies en aanbevelingen uit het onderzoek zijn vervolgens omgezet in een “Businesscase voor de aanpak van laaggeletterdheid in Zeeland”. Naast regionale acties is daarin ook voor iedere sub-regio een actietabel opgenomen. De actietabel voor Walcheren is vervolgens verder uitgewerkt en vertaald naar het Walchers Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid in nauwe samenwerking met onze Walcherse partners Scalda en ZB/Taalhuis. Vier keer per jaar vindt er ambtelijke afstemming plaats.

Ten behoeve van de monitoring dienen nog afspraken te worden gemaakt, evenals voor de rapportering daarvan. Gemeente Middelburg aan zet De subregionale acties die voortvloeien uit het Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid hebben ook gevolgen voor onze lokale toegangen. Gelet op de personele capaciteit zal in samenspraak met de projectleider van het Taalhuis Walcheren en de diverse afdelingen besproken worden hoe in Q3 medewerkers van de Walcherse gemeenten worden meegenomen in aspecten rondom laaggeletterdheid. Hierbij gaat het vooral om het leren herkennen en bespreekbaar maken van laaggeletterdheid. Daarnaast wordt door afdeling P&O gewerkt aan de ontwikkeling van de Middelburg Academie. Zij gaat na welke leermodules en faciliteiten bijdragen aan de bewustwording van de Middelburgse collega’s. Het gaat niet alleen om bewustwording. Het gaat er ook om dat wij in onze communicatie nog meer oog hebben voor laaggeletterden. Na het zomerreces gaan medewerkers van diverse afdelingen acties uit het Uitvoeringsplan omzetten naar concrete acties voor ons. Maar ook kijken naar het aanbieden van bijvoorbeeld een schrijftraining. Dit om nog eenvoudigere brieven en teksten te schrijven. En we gaan kijken naar iets concreets als lettergrootte en regelafstand. En het gebruik van plaatjes. Dat helpt laaggeletterden ook om teksten beter te begrijpen.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann