MZ 2023.05.17 Memo actieve informatie Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Willemien Treurniet

18 april 2023

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Rachel van Egeraat

Samenleving

+31118675288

R.van.Egeraat@middelburg.nl

onderwerp

Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang

Geachte leden van de raad, Aanleiding Er is landelijk, regionaal en lokaal veel aandacht voor de opgaven die er liggen ten aanzien van de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hiermee wordt gedoeld op 



Ambulantisering: de ondersteuning aan kwetsbare burgers in een eigen woning in de wijk aanbieden, in plaats van in gebouwen van zorgaanbieders waar kwetsbaren gezamenlijk verblijven. De ondersteuning verplaatst zich naar de burger in plaats van dat de burger naar de zorgaanbieder toe gaat; Decentralisatie: de ondersteuning aan kwetsbare burgers regelen door de verantwoordelijke gemeente en zoveel als mogelijk in die verantwoordelijke gemeente (in plaats van door de centrumgemeente of ver weg van de verantwoordelijke gemeente).

Er zijn regionaal en lokaal verscheidene acties die worden uitgevoerd, passend bij de al eerder vastgestelde taakstellingen door uw raad. Omdat er nu veel (media) aandacht is op dit onderwerp, willen we u graag informeren. Zo weet uw raad goed wat er speelt in Middelburg en voor de Middelburgse inwoners. Informatie Hieronder staat informatie over de transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang zoals het Rijk dit voor ogen heeft en vervolgens welke initiatieven Zeeland, Walcheren en Middelburg hierin nemen. Landelijke ontwikkelingen Zowel het Rijk als de gemeenten voeren beleid om kwetsbare groepen te ondersteunen met een breed scala van problemen die niet zelfredzaam zijn. Het gaat onder meer om (ex)daklozen, slachtoffers van huiselijk geweld en mensen met chronische psychische problemen. Uitgangspunt bij de veranderingen in beschermd wonen en maatschappelijke opvang is dat mensen met psychische problematiek, verslaving en/of een licht verstandelijke beperking die voor kortere of langere tijd ondersteuning nodig hebben, zoveel mogelijk in de eigen omgeving en in de eigen woning kunnen (blijven) wonen.

blad

2 van 4 onderwerp

actieve informatie raad Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang

Veel regio’s en gemeenten zijn samen met hun partners bezig met de uitvoering van deze transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Dat vraagt om de organisatie van ondersteuning en begeleiding. Daarnaast gaat het onder andere om geschikte woonruimte, zinvolle dagbesteding, voorkomen van schulden en een sociaal netwerk. De VNG heeft al in 2015, naar aanleiding van het onderzoek van de Commissie Dannenberg, een oproep gedaan aan alle gemeenten om de ambulantisering en de decentralisatie vorm te geven. Vanaf 2024 is het plan om ook budget voor beschermd wonen vanuit het Rijk door middel van een objectief verdeelmodel te verdelen over alle gemeenten. Dat budget is voor nieuwe cliënten beschermd wonen vanaf 1-1-2024. Tot op heden krijgen alleen de centrumgemeenten budget van het Rijk voor beschermd wonen. Dit hangt samen met de invoering van het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen. Dit wetsvoorstel is nog niet aangenomen door de tweede kamer en er zijn begin dit jaar kritische vragen gesteld. Deze ontwikkelingen volgen we op de voet. Regionale ontwikkelingen Zeeland heeft in de tussenliggende tijd niet stil gezeten. Regionaal is de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025 opgesteld en door alle 13 gemeenteraden (mede door uw raad) vastgesteld. Vrouwenopvang is in dit document onderdeel van de maatschappelijke opvang.

Er heeft een verdere decentralisatie van beschermd wonen plaatsgevonden. Te weten:  De Toegangen zijn in 2022 gestart om zelf de meest passende zorg te indiceren voor beschermd wonen. Uw raad is hier 14 december 2021 over geïnformeerd. Later dit jaar ontvangt uw raad een evaluatierapport ter kennisname.  Vanaf 2023 is het berichtenverkeer (de praktische digitale vorm van communicatie tussen zorgaanbieders, gemeenten en CAK op cliëntniveau) belegd bij de gemeenten. Nadat de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025 is vastgesteld, zijn er werkgroepen gestart met verschillende opdrachten die voortvloeien uit deze regiovisie. In deze werkgroepen zitten ambtenaren van de Zeeuwse gemeenten. De volgende werkgroepen komen periodiek samen: maatschappelijke opvang, toegangstaken, monitoring, inkoop, preventie, partnerschap, cliënt- en naastenperspectief en wonen. In het najaar van 2022 is er een breed onderzoek opgezet, wat wordt uitgevoerd door Adviesbureau HHM. Dit komt eveneens voort uit de regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang 2022-2025. De opdrachtgever is de centrumgemeente. Dit onderzoek laat zien welke voorzieningen er zijn voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in Zeeland, welke tendensen een rol spelen en hoe de in- en uitstroom van cliënten in deze voorzieningen er uit ziet.

Op dit moment legt HHM de hand aan een OOAS plan: een Opbouw, Ombouw, Afbouw en Spreidingsplan. Dit plan is een advies om strategisch goede keuzes te kunnen maken. Vragen zijn bijvoorbeeld welke voorzieningen in Zeeland er moeten blijven bestaan, welke tussenvoorzieningen er moeten komen en hoe de spreiding eruit zou moeten zien. Het gaat om keuzes waar veel geld mee gemoeid is en waarvan de gevolgen langdurig impact hebben. Denk bijvoorbeeld aan advies over in welke gemeenten intramurale voorzieningen moeten (blijven) bestaan en waar niet, welke gemeenten geclusterde voorzieningen behouden/krijgen en welke gemeenten (meer) moeten investeren in sociale

blad

3 van 4 onderwerp

actieve informatie raad Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang

huurwoningen ten aanzien van zelfstandig wonen van mensen met een ambulante hulpvraag. De bedoeling is dat er gezamenlijk gekeken wordt in Zeeland welke inzet waar nodig is, hoe voorzieningen bestaansrecht krijgen en houden (schaalgrootte, voldoende cliënten) en om deze voorzieningen ook betaalbaar te houden. Lokale ontwikkelingen Middelburg is samen met Vlissingen en Veere aan het onderzoeken of een Skaeve Huse op Walcheren gerealiseerd kan worden. Skaeve Huse zijn enkele geclusterde sobere kleine woningen op een min of meer afgelegen stuk (ver genoeg van wijken zodat er geen overlast kan ontstaan, dichtbij genoeg van voorzieningen zoals een supermarkt). Skaeve Huse woningen zijn bestemd voor burgers die niet gebaat zijn bij verdere reguliere hulpverlening of behandeling (omdat ze dit niet kunnen of niet willen). Skaeve Huse heeft tot doel de levenskwaliteit van deze burgers te vergroten en tegelijk de overlast die deze burgers veroorzaken te reduceren of volledig te stoppen. Dit betreft enkele burgers van Walcheren. Uw raad wordt zo snel mogelijk verder geïnformeerd hierover. Er zijn Middelburgse jongeren die voorheen in Foyer de Jeunesse in Vlissingen verbleven. Door de verbouwing van Foyer de Jeunesse zijn er minder plekken beschikbaar in Vlissingen en daarom zijn deze jongeren tijdelijk gehuisvest in een omgebouwd kantoorpand van Woongoed in Middelburg.

Deze jongeren betalen zelf huur. Momenteel gaat het om 5 jongeren en er is een wachtlijst. Dit zijn jongeren die uit Middelburg komen of ondertussen een relatie hebben met Middelburg (denk aan school, werk, netwerk) en dak- of thuisloos zijn. Voor hen willen we tot een passende woonconstructie komen in Middelburg. Het roept mogelijk vraagtekens op waarom een Skaeve Huse op Walcheren en jongerenhuisvesting Middelburg wel op dit moment nader worden onderzocht om te kunnen gaan realiseren, terwijl er staat benoemd dat er een OOAS plan ‘in de maak’ is. Graag lichten we dit toe. In december 2020 hebben de Zeeuwse gemeenten een substantiële eenmalige rijksbijdrage ontvangen van bijna €2,7 mln. om dak- en thuisloosheid te voorkomen of terug te dringen (de Blokhuisgelden). Deze subsidie is aangevraagd door de centrumgemeente. Samen met de aanbieders voor maatschappelijke opvang is een plan ontwikkeld met 18 min of meer concrete initiatieven. Deze 18 initiatieven staan in de bouwstenennotitie uitgewerkt. Jongerenhuisvesting en Skaeve Huse staan hierin benoemd. Uiteindelijk zullen alle vormen van voorzieningen in Zeeland onderdeel zijn van een Zeeuws spreidingsplan (De S van het OOAS-plan). Middelburg werkt samen met Veere en Vlissingen aan een Walchers Weer Thuis.

Dat is bedoeld voor cliënten die uit een woonvorm voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang of vrouwen opvang komen of voor jongeren die uit een residentiele jeugdinstelling komen, die klaar zijn om weer terug in de wijk te gaan wonen. Er wordt een samenwerkingsconvenant opgesteld tussen woningbouwcorporaties (zodat er woningen beschikbaar zijn wat uitstroom mogelijk maakt) zorgaanbieders (zodat flexibele ambulante ondersteuning mogelijk is) en gemeenten (die regie hebben en financiële mogelijkheden bekijken ten aanzien van bestaanszekerheid). Dit past geheel in de decentralisatie gedachte en de ambulantisering. Woonvisie, Woonagenda en Woonzorgvisie Er is een Woonvisie uitgewerkt die door uw raad is vastgesteld in november 2022. De Woonvisie is een beleidsdocument dat richting geeft aan de ambities en gewenste ontwikkelingen op het gebied van wonen in Middelburg. Ook geeft het inzicht aan burgers en stakeholders in trends, ontwikkelingen, feiten & cijfers en

blad

4 van 4 onderwerp

actieve informatie raad Transformatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang

de gekozen richting door de gemeente. De Middelburgse Woonagenda is de uitvoeringsagenda van de Woonvisie. De eerste versie is vastgesteld in december 2022. In de Middelburgse woonagenda worden acties benoemd op de volgende onderwerpen: 1. Woonzorgvisie 2. Beleid studentenhuisvesting 3. Beleid huisvesting arbeidsmigranten 4. Reguleren en stimuleren woningmarkt 5. Nieuwbouwlocaties voor de toekomst en locaties voor sociale woningbouw Het Rijk heeft aangekondigd dat alle gemeenten een Woonzorgvisie moeten opstellen. Er zijn kwetsbare doelgroepen geformuleerd waar iedere gemeente een visie en een concreet plan voor moet maken, samen met woningbouwcorporaties en zorgaanbieders. Zeer waarschijnlijk wordt het hebben van een woonzorgvisie een verplichting voor gemeenten. In Middelburg wordt dit jaar de hand gelegd aan de Woonzorgvisie, zoals ook benoemd in de Middelburgse woonagenda. Uw raad zal naar verwachting in november 2023 worden gevraagd de Middelburgse Woonzorgvisie vast te stellen.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann