MZ 2022.09.14 Memo actieve informatie eerste stand van zaken Middelburgs Model RIS
Tekst van het document
memo - actieve informatie aan
commissie
portefeuillehouder
datum
Gemeenteraad
Maatschappelijke zaken
Willemien Treurniet
12 juli 2022
steller
afdeling
telefoon
Patricia Savenije
Samenleving
0629635132
P.Savenije@middelburg.nl
onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
Geachte leden van de raad, aanleiding
Met dit memo en de bijgevoegde bijlage informeren wij u over de stand van zaken van de implementatie van het Middelburgs Model voor zorg en ondersteuning. Middels ons memo actieve informatie van 7 december 2021 informeerden wij u over het Implementatieplan Middelburgs Model 2021-2023. Het implementatieplan is de programmatische uitwerking van het eerder door de raad vastgestelde beleidskader Middelburgs Model. In het Implementatieplan is vastgelegd dat het college ieder half jaar aan de raad rapporteert over de voortgang van het programma. Dit is de eerste rapportage. Bij de behandeling van het Implementatieplan Middelburgs Model in de commissie Maatschappelijke Zaken van 9 februari jl., zegde wethouder Doorn toe om een overzicht te maken van de verwachte (tussen)producten behorend bij het Middelburgs Model die aan de raad worden opgeleverd. In dit memo geven we hier gevolg aan. Bij de bespreking van het Beleidsplan Sociaal Domein in uw commissie Maatschappelijke Zaken van 29 juni jongstleden, heeft uw raad gevraagd om snel na de zomer een planning aan te leveren van het Middelburgs Model. Wij doen de hierop gedane toezegging door wethouder Treurniet gestand met dit memo. In deze commissie heeft wethouder Treurniet ook het aanbod gedaan om na de zomer desgewenst een informatiebijeenkomst over het Middelburgs Model te organiseren.
informatie
In deze bestuursperiode kiest het college er voor om veel meer dan voorheen de nadruk leggen op het toegankelijker maken van de zorg en ondersteuning. Daarbij zijn twee uitgangspunten voor ons leidend: de menselijke maat en vertrouwen in mensen. We willen onze hulp dicht bij inwoners organiseren, onderlinge samenwerking stimuleren en goed aansluiting zoeken bij de leefwereld van kwetsbare inwoners. Door maximaal in te zetten op preventie en vroegsignalering, willen we ook die inwoners die niet uit zichzelf om hulp vragen bereiken en ondersteunen. We willen een aansprekende en aanspreekbare overheid zijn voor iedereen in onze gemeente. We zien voldoende ruimte om hieraan invulling te geven in de in het Implementatieplan uitgewerkte beleids- en stuurdoelen voor het Middelburgs Model. Om aan te geven hoe wij hier als nieuw college naar kijken starten we dit memo met een korte toelichting hierop. Vervolgens belichten we van een aantal projecten de stand van zaken. Een compleet statusoverzicht van alle projecten en voor verdiepende informatie, verwijzen we u naar de bijlage.
blad
2 van 7 onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
Aan het eind van dit memo tot slot, vindt u het toezegde overzicht van de raadsstukken die voortkomen uit het Middelburgs Model. Hierin vindt u zowel de stukken die in de afgelopen periode zijn opgeleverd als ook de stukken die u naar verwachting dit jaar nog van ons kunt verwachten.
Ambitie, beleids- en stuurdoelen Middelburgs Model De beleids- en stuurdoelen uit het Middelburgs Model geven ons voldoende ruimte om de veranderingen die wij belangrijk vinden te kunnen doorvoeren. Omdat de sturingsfilosofie zo is ingericht dat deze stuurdoelen gaandeweg de implementatie van het Middelburgs Model kunnen worden bijgesteld, geeft het ons tevens ruimte om hier zo nodig samen met raad en andere stakeholders nieuwe stuurdoelen aan toe te voegen. Hieronder geven we alvast een korte eerste reflectie vanuit het college op de huidige beleids- en stuurdoelen. Het college wil samen met raad en kernpartners (Welzijn Middelburg, Maatschappelijk Werk Walcheren, TIM, Orionis, adviesraad) een nadere uitwerking geven aan de stuurdoelen en hierbij passende prestatie indicatoren formuleren. Deze vormen straks de basis voor het monitoring- en evaluatieontwerp van het Middelburgs Model. Hiervoor organiseren wij in overleg met uw griffie op 27 september aanstaande een dialoogsessie. In deze sessie willen we in gesprek over de vraag wat nu het succes van het Middelburgs Model bepaalt. Of anders gesteld; wanneer zijn we tevreden en wat is dan onze norm voor succes? We hopen daarbij natuurlijk op een afvaardiging uit alle fracties. Normaliseren 1. Het bevorderen sociale cohesie en informele hulp 2.
Het verminderen van het beroep op specialistische en individuele ondersteuning Voor gewone opvoed- en opgroeivragen wordt steeds vaker een beroep gedaan op jeugdzorg. Waar in 1989 één op de 27 kinderen jeugdzorg kreeg, is dit aantal gestegen naar één op de 8 in 2021. De hoge geluksnorm, de prestatiedruk en het maakbaarheidsdenken dragen daaraan bij (NJI, 2021). We willen de komende jaren werken aan het normaliseren van opgroei- en opvoedvragen. Daarmee bedoelen we dat kinderen in de eerste plaats gebaat zijn bij een goed opgroeiklimaat in de verschillende omgevingen waarin zij opgroeien; het gezin, de buurt, de kinderopvang, de school, de sportvereniging, familie- en vriendenkring, de geloofsgemeenschap. Juist die omgeving willen we helpen versterken. We investeren in gezinnen. Daarbij willen we uitgaan van een positief, ontwikkelingsgericht beleid dat een beroep doet op de omgeving van het kind (o.a. aandacht voor talentontwikkeling, ontmoeten, spelen, bewegen…). Het normaliseren van informele steun is daarin het begin van een steunende en stimulerende opvoedomgeving. Dat vraagt om een omgeving waarin we mooie opvoedmomenten kunnen delen maar ook zonder schaamte of gevoel van falen met vragen bij elkaar terecht kunnen. De gemeente heeft in veel van de verschillende opgroeiomgevingen van kinderen een regie- en/ of faciliterende rol te spelen (oa.
gezondheid, onderwijs, participatie, bestaanszekerheid, leefbaarheid). Wij willen die rol, samen met alle betrokkenen, zo goed als mogelijk invullen de komende jaren. Preventie 3. Vindbare en toegankelijke dienstverlening 4. Laagdrempelige informatie en advies 5. Vroegsignalering
blad
3 van 7 onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
Voorkomen is beter dan genezen. Daar zal vrijwel iedereen het mee eens zijn. De vraag is echter; hoe geven we daar als gemeentelijke overheid op zo’n manier invulling aan dat het ook tot het gewenste effect leidt? Wij willen hier de komende jaren werk van maken door het verbeteren van de toegankelijkheid van onze dienstverlening, door te zorgen voor laagdrempelige voorzieningen voor informatie en advies en door het inzetten op vroegsignalering van (beginnende) hulpvragen. Daarbij gaat onze bijzondere aandacht uit naar inwoners die zelf niet of minder goed bij machte zijn om hun hulpvraag te stellen, bijvoorbeeld door laaggeletterdheid, psychische kwetsbaarheid of beperkte digitale vaardigheid. Hulp vragen in de gemeente Middelburg moet eenvoudig zijn. Kwaliteit van dienstverlening 6. Optimaliseren samenwerking tussen maatschappelijke partners 7. Stimuleren van waardegedreven werken 8. Stimuleren van integraal werken Kwaliteit van dienstverlening is de kurk waar ons hele stelsel van zorg- en ondersteuning op drijft. Want kwalitatief goede dienstverlening komt direct ten goede aan onze inwoners. Dat betekent onder andere werken met goed opgeleide medewerkers, die luisteren naar en te kijken vanuit het perspectief van de inwoner, die ondersteund worden door de juiste werkprocessen in organisaties waarin voldoende ruimte is voor leren en verbeteren in de uitvoeringspraktijk.
Dit geldt voor de dienstverlening die direct onder gemeentelijk aansturing valt, als ook voor zorg- en dienstverlening die we subsidiëren of inkopen. We zien kansen in het verder bouwen aan samenwerking met en tussen maatschappelijke partners actief in het veld van zorg- en welzijn, onderwijs, sociale zekerheid. Deze samenwerking is vaak essentieel om integraal te kunnen werken, d.w.z. vanuit het principe één huishouden één plan.
Stand van zaken projecten Middelburgs Model Beleidsplan sociaal domein. Aanvullend op het beleidskader Middelburgs Model en het implementatieplan is het Beleidsplan Sociaal Domein ontwikkeld. Hierin is geconcretiseerd wat wordt verstaan onder algemene/vrij toegankelijke voorzieningen voor wat betreft de Wmo 2015 en Jeugdwet. Het raadsvoorstel is voor behandeling aangeboden aan de raad en staat geagendeerd voor de raadsvergadering van 14 juli 2022. Het Beleidsplan Sociaal Domein is onderdeel van het project A1 uit het implementatieplan ‘Versterken en vernieuwen algemene voorzieningen’. In het beleidsplan worden onder andere de algemene voorzieningen in het kader van de Wmo 2015 aangewezen. Dit is noodzakelijk om de volgende stap te kunnen zetten: het opstellen van nadere regels. Met de nadere regels kunnen we onze huidige subsidies doorlichten en zo nodig heroverwegen. Op basis van de nadere regels gaan we in 2023 in gesprek met de door ons gesubsidieerde partijen over de uitwerking ervan op hun activiteiten. Dit om uiteindelijk met ingang van 2024 te komen tot nieuwe beschikkingen. Door voor dit proces een jaar uit te trekken, geven we subsidieontvangers voldoende tijd om mee te kunnen bewegen. Sociaal team ontwikkeling. De ontwikkeling van het sociaal team Middelburg bevindt zich in de opstartfase.
Het afgelopen half jaar stond in het teken van het bereiken van overeenstemming en gezamenlijke beeldvorming over het sociaal team tussen gemeente en de organisaties waar primair de uitvoering wordt belegd: Maatschappelijk Werk Walcheren en Welzijn Middelburg. In de gesprekken is onder andere gewerkt aan het verkrijgen van een gezamenlijk beeld over het sociaal team, de visie achter het sociaal team en het realiseren van draagvlak voor de noodzakelijke verdergaande samenwerking tussen
blad
4 van 7 onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
de twee organisaties om deze opdracht goed te kunnen uitvoeren. Onder andere via het Transformatieoverleg Middelburgs Model worden ook Orionis en TIM hierbij betrokken. Om de gewenste versnelling te kunnen maken is half april de kwartiermaker voor het sociaal team gestart. Na een eerste kennismakingsronde is zij is begonnen met het organiseren van een eerste medewerkersbijeenkomst. Tijdens de bijeenkomst konden de medewerkers uit de twee organisaties met ieder hun eigen organisatiecultuur met elkaar kennismaken, werd het draagvlak voor de sociaal team ontwikkeling bij hen getoetst en werd opgehaald welke ideeën er bij medewerkers zijn en wat zij nodig hebben om de stap naar een sociaal team te kunnen zetten. Een belangrijk op te leveren document waar op moment van schrijven aan gewerkt wordt, is het dienstverleningsconcept voor het sociaal team. Hierin wordt onder andere omschreven wat de visie en de missie is van het sociaal team, wat de breedte van het takenpakket en de doelgroep van het sociaal team is en welke functies er in worden ondergebracht. Op basis van het ontwikkelde dienstverleningsconcept kan bepaald worden of er voldoende kennis en expertise in huis is bij MWW en WM of dat het nodig is om ook andere partijen uit te nodigen om deel te gaan nemen aan het team.
In het komende half jaar moeten er nog flink wat stappen gezet worden om het sociaal team per 1 januari 2023 live te kunnen laten gaan. Of het lukt om deze stappen allemaal op tijd te kunnen zetten is zeker nog de vraag. In overleg met kernpartners handhaven we voor dit moment de huidige deadline. Snel na de zomer verwachten wij definitief te kunnen zeggen of we voldoende op koers zijn om 1 januari de deur van het sociaal team Middelburg te kunnen openen. Verbeteren Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO). De voorbereiding voor het verbeteren van de onafhankelijke cliëntondersteuning in Middelburg zijn we dit jaar gestart met het uitzetten van een enquête onder inwoners en aanbieders van zorg- en ondersteuning. We wilden van hen weten wat voor hen de belangrijkste verbeterpunten zijn. Respondenten gaven te kennen het vooral belangrijk te vinden dat de communicatie over OCO om meer mensen te bereiken en inhoudelijk meer informatie te geven voor hen belangrijk is en dat OCO’s beter vindbaar en bereikbaar worden. Uit de enquête komt verder naar voren dat onafhankelijkheid voor het merendeel van de respondenten niet belangrijk is (geldt voor ca. 60%) en dat een grote groep respondenten (ook ca. 60%) OCO niet nodig heeft door zelfredzaamheid en inzet vanuit het eigen netwerk.
Om een goed beeld te krijgen van de manier waarop OCO op dit moment wordt vormgegeven, is tegelijkertijd gestart met gesprekken met de uitvoerende organisaties. Samen met hen is gekeken waar in de uitvoering de verbeterkansen liggen. We zien aanknopingspunten voor verbetering in het werkproces en in het ontwikkelen van een eenduidiger stappenplan voor inwoners. Hierover gaan we nader in gesprek met uitvoerders. Om het project OCO goed te begeleiden hebben we een klankbordgroep ingericht. In de klankbordgroep zijn de Adviesraad Sociaal Domein, Maatschappelijk Werk Walcheren, Welzijn Middelburg, TIM, Orionis en een ervaringswerker vanuit Zorgbelang Zeeland vertegenwoordigd. Op basis van de input en de gesprekken met de klankbordgroep zijn we op moment van schrijven het plan van aanpak aan het opstellen. Het plan van aanpak wordt naar verwachting net voor of net na voor het zomerreces vastgesteld door het college en ter informatie aan de raad verzonden. Versterken ondersteuningsstructuur in en om het onderwijs. Een goed werkende ondersteuningsstructuur in en om het onderwijs is van belang om problemen van leerlingen tijdig te signaleren. Het biedt kinderen, jongeren en hun ouders zelf de benodigde ondersteuning of verwijst hen door naar zorg of ondersteuning buiten het onderwijs.
De verschillende lockdowns als gevolg van corona hebben grote impact gehad op het welbevinden van kinderen en jongeren, zo lijk uit die gesprekken die we hadden met het onderwijs en partners het veld van zorg en welzijn. Het Rijk onderkent dit ook en maakt daarom via het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) tijdelijk budget vrij voor gemeenten om hierop in te kunnen zetten.
blad
5 van 7 onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
Middelburg zet de NPO middelen die zij tot haar beschikking heeft – ruim 1 miljoen euro - in om een flinke impuls aan te geven aan het versterken van de ondersteuningsstructuur in het onderwijs. Hoewel het om tijdelijke middelen gaat, vinden we het belangrijk dat de inzet ervan bijdraagt aan het structureel versterken van de mogelijkheden om kansrijk op te groeien in onze gemeente. De inzet van de middelen laten we daarom aansluiten bij de beleidsdoelen uit het Middelburgs Model en ons Onderwijsachterstandenbeleid (oa. focus op preventie, integraal werken, vraaggericht). Ons specifieke beleid voor de NPO middelen en de bijbehorende subsidieregeling zijn beide op 24 mei 2022 vastgesteld. Op moment van schrijven bereiden we een werksessie voor waarmee we onze uitvoeringsorganisaties willen ondersteunen om op korte termijn te komen met een samenhangend pakket aan interventies en activiteiten. Nieuwe contracten Wmo. De oorspronkelijke aanleiding voor een nieuwe contractering Wmo waren de oplopende tekorten op de begroting van de gemeente Middelburg voor het sociaal domein. Daarom werd met de vaststelling van het Actieplan Sociaal Domein (2019) besloten om in te zetten op het realiseren van besparingen op de geïndiceerde zorg (oa. de Wmo).
De gedachte daarbij was onder andere dat een nieuwe aanbesteding met daarin een beperking van het aantal aanbieders, het contractmanagement zou vergemakkelijken en daarmee de grip op de uitgaven zou vergroten. Ondertussen zijn de kosten voor de Wmo onder controle en is de noodzaak tot kostenreductie - voor de korte termijn -geen directe aanleiding om de contracten voor de Wmo aan te passen. Echter, willen we de in het Middelburgs Model beoogde transformatie realiseren (oa. meer ruimte inbouwen voor algemene en vrij toegankelijke voorzieningen en daarmee het verminderen van het beroep op specialistische ondersteuning) dan helpt nieuwe contractering van onze Wmo maatwerkvoorzieningen daarbij. Dit willen bereiken met de in de inkoopstrategie voorgestelde Open House constructie. In een Open House worden aan de voorkant heldere toetredingseisen opgesteld die grip geven op het type en de kwaliteit van zorg en die alle aanbieders die hieraan voldoen in aanmerking laten komen voor contractering. Open House biedt de gemeente daarmee de nodige continuïteit van zorg en geeft garanties op capaciteit en beschikbaarheid ervan. Zowel zorgaanbieders als de adviesraad zijn geconsulteerd over het voornemen om contractering via Open House te laten verlopen. Zowel aanbieders als de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) zijn enthousiast over deze voorgenomen richting.
De inkoopstrategie wordt naar verwachting nog voor het zomerreces 2022 door het college vastgesteld. Een verschuiving van een maatwerkvoorziening naar een vrij toegankelijke voorziening betekent ook een verschuiving van inkoop naar subsidie. Daarmee hangt het inkoopproces nauw samen met de herijking van ons subsidiebeleid voor de algemene voorzieningen (project A1 ‘Versterken en vernieuwen algemene voorzieningen’). In de inkoopstrategie wordt daarom de planning van de Open House afgestemd op die van het subsidieproces. Dat betekent dat we de planning voor de nieuwe inkoop met een half jaar vertragen en de nieuwe overeenkomsten niet op 1 januari 2023 maar op 1 juli 2023 willen laten ingaan.
Toezegging overzicht (voorziene) raadsstukken Middelburgs Model In onderstaand overzicht geven we alle raadstukken weer die voorvloeien uit het Implementatieplan Middelburgs Model. Dat doen we merendeels op projectniveau en voor een aantal onderdelen op het niveau van programmasturing. U vindt hierin de stukken die al aan de raad verzonden zijn en de stukken die u in het komende jaar nog kunt verwachten. Dit overzicht is niet limitatief. Mocht het college van mening zijn dat er in de tussentijd aanvullende informatie naar de raad moet, dan zullen wij niet nalaten u dit te doen toekomen. Mocht u als raad behoefte hebben aan tussentijdse informatie, dan zullen we hier als college zo veel als mogelijk gehoor aan geven.
blad
6 van 7 onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
Maand
Activiteit
Door college aangeboden raadsproduct
A2. Wijknetwerken
Memo actieve informatie Tussenevaluatie wijknetwerken.
Maart
B4. Versterken samenwerking sociaal-medisch domein.
Memo actieve informatie Kansrijke Start Middelburg.
Mei
B3. Versterken ondersteuningsstructuur in en om het onderwijs.
Memo actieve informatie Subsidieregeling NPO middelen.
Juni
A1 Versterken en vernieuwen algemene voorzieningen.
Raadsvoorstel Beleidsplan sociaal domein.
Juli
Programmasturing
Eerste memo actieve informatie Stand van zaken Middelburgs Model.
September
B2. Verbeteren onafhankelijke cliënt-ondersteuning.
Memo actieve informatie Plan van aanpak Onafhankelijke Clientondersteuning.
B1. Ontwikkelen sociaal team
Memo actieve informatie Dienstverleningsconcept sociaal team
Programmasturing
Dialoogsessie raad monitoring- en evaluatieontwerp Middelburgs Model.
C2. Verbeteren toegang.
Memo actieve informatie Verbeterplan Toegang.
B1. Sociaal team.
Memo actieve informatie dienstverleningsconcept sociaal team.
Programmasturing
Memo actieve informatie Monitoring- en evaluatieontwerp Middelburgs Model.
Programmasturing
Tweede memo actieve informatie Stand van zaken Middelburgs Model.
2021 November 2022
Oktober
December
blad
7 van 7 onderwerp
Stand van zaken Middelburgs Model
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester
mr. A. van den Brink
mr. H.M. Bergmann