MZ 2022 09 14 Bijlage 2 Uitgelicht juli 2022

Bij het dashboard ontvangt u van ons ‘Orionis Walcheren uitgelicht’. Hierin leest u achtergrondinformatie over actuele thema’s en/of verhalen uit de praktijk. In deze editie vertellen we u meer over de huidige krapte op de arbeidsmarkt in relatie tot uitstroommogelijkheden van bijstandsgerechtigden.

Arbeidsmarkt nu nog krapper dan eind 2021 Uit cijfers van het CBS blijkt dat de arbeidsmarkt in het eerste kwartaal van 2022 nog krapper is dan aan het eind van 2021. Dit zorgt op verschillende plekken voor ontregeling. Denk maar aan de problemen op Schiphol, bij de NS of de personeelsproblemen in de horeca. Een veel genoemde oplossing voor deze krapte is activering van ‘onbenut arbeidspotentieel’. Deze groep bestaat uit werklozen, semiwerklozen1 en onbenutte deeltijdwerkers. In het eerste kwartaal van 2022 bedroeg deze groep volgens het CBS 1,1 miljoen mensen waarvan een deel op dit moment een bijstandsuitkering ontvangt. Voor hen biedt de krapte op de arbeidsmarkt kansen. Toch?

Meer langdurig bijstandsgerechtigden De praktijk is helaas weerbarstiger. Het aantal bijstandsgerechtigden daalt. Het totaal aantal mensen in de bijstand is in het eerste kwartaal van 2022 op het laagste punt sinds september 2013. Dat is mooi. Maar we zien daarnaast dat het aantal bijstandsgerechtigden, die langdurig bijstand ontvangen en een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, groeit. Logisch gevolg daarvan is dat het aantal bijstandsgerechtigden wat direct perspectief op werk heeft de afgelopen jaren sterk teruggelopen is.

1 Personen zonder betaald werk die recent naar betaald werk hebben gezocht maar niet direct beschikbaar zijn óf

die niet recent hebben gezocht maar wel direct beschikbaar zijn. Editie 11, juli 2022 1

Een mismatch tussen vraag en aanbod Opleidingsniveau is een belangrijk aspect voor aansluiting op openstaande vacatures. Het ontbreken van opleiding zorgt voor een mismatch tussen vraag; de openstaande vacatures en het aanbod; de werkzoekenden. Vergeleken met het opleidingsniveau van alle inwoners in Nederland van 15-75 jaar valt duidelijk op dat personen met een laag opleidingsniveau (basisonderwijs, vmbo, mbo 1) oververtegenwoordigd zijn onder bijstandsgerechtigden. 25% van de inwoners in Nederland is laagopgeleid, ten opzichte van ruim 69% mensen in de bijstand. Hierbij is het ook nuttig te kijken naar leeftijd. In 2021 zijn meer dan de helft van bijstandsgerechtigden ouder dan 45 jaar. Het aandeel 45-55 jarigen ligt sinds 2013 relatief constant rond de 27% van de bijstandsgerechtigden. Het aandeel bijstandsgerechtigden ouder dan 55 jaar is echter duidelijk toegenomen sinds 2013. Deze leeftijdsverdeling kan van invloed zijn op het aandeel lager opgeleiden in de bijstand. Zo zijn jongeren relatief hoger opgeleid dan mensen van 45 jaar en ouder. Daarnaast is er sinds 2015 ook sprake van een grotere instroom van jongeren vanuit VSO/PRO in de bijstand, wat van invloed is op het aandeel laagopgeleiden in de bijstand.

Meer problemen dan alleen werkloosheid De groep mensen die langdurig een bijstandsuitkering ontvangt, heeft steeds vaker problemen op meerdere leefgebieden. Combinaties van bijvoorbeeld: □ lage basisvaardigheden en leervermogen □ schulden □ depressie/andere psychische problemen □ lichamelijk beperkingen en chronische gezondheidsproblemen Voor hen is het van belang om de persoonlijke omstandigheden eerst voldoende te stabiliseren voordat er aan participatie gewerkt kan worden. Bron: Rapport ‘Ondersteuning en dienstverlening aan langdurig bijstandsgerechtigden’ Berenschot.

2

Bezuiniging op budgetten De afgelopen jaren heeft de rijksoverheid fors bezuinigd op re-integratie middelen. Deze bezuinigingen lopen op tot € 1,6 miljard per jaar. Verder ging het re-integratiebudget voor mensen in de bijstand omlaag van € 1,4 miljard in 2010 naar circa € 500 miljoen per jaar vanaf 2018. De afgelopen jaren is vooral gefocust op een zo snel mogelijke uitstroom naar arbeid. Beschikbare re-integratiemiddelen zijn vooral ingezet voor mensen met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt. Dat is slechts een klein deel van het klantenbestand. In de situatie van Orionis Walcheren zijn er ‘slechts’ middelen beschikbaar voor het re-integreren van een derde van de doelgroep. Terwijl de overige twee derde van de doelgroep intensievere begeleiding nodig heeft om te komen tot een hogere maatschappelijke deelname en kansen op participatie of uitstroom naar werk.

Uitgaven voor begeleiding gaan toenemen In de rapportage ‘Ondersteuning en dienstverlening aan langdurig bijstandsgerechtigden’ stelt Berenschot dat zij voorzien dat in de toekomst de groep langdurig bijstandsgerechtigden elk jaar groter wordt en de begeleiding voor deze doelgroep zich meer richt op de verschillende levensgebieden. Omdat die begeleiding zich steeds meer gaat uitstrekken op de verschillende levensgebieden, nemen de kosten hiervan toe. Gemeenten hebben hiervoor fors meer geld nodig. Momenteel komt dat neer op €1,2 miljard extra en dat bedrag loopt op naar €1,5 miljard in 2026. Bron: Berenschot ‘Beschikbare en benodigde financiële middelen voor de Participatiewet’

Onze aanpak Klanten die nu een beroep doen op onze dienstverlening zijn kwetsbaar en de meeste van hen hebben problemen op meerdere leefgebieden. Zij zijn niet de groep werklozen die op korte termijn een oplossing zijn voor de krapte op de arbeidsmarkt. Hen bemiddelen naar werk of participatie vraagt om een goed doordachte aanpak. Daarom ontwikkelen we ‘Werken naar vermogen’. Een aanpak om mensen met een grotere afstand tot werk naar werk te begeleiden. Persoonlijke aandacht en verbinding maken met de klant staan hierin centraal. Met een holistische aanpak (op meerdere leefgebieden) en het inzetten van innovatieve interventies begeleiden we deze klanten stap voor stap naar werk. Deze aanpak kost tijd. Daarnaast wordt de omvang van het succes zeker ook mede bepaald door de omvang van beschikbaar budget.

3

Naast ‘Werken naar vermogen’ bekijken we de mogelijkheden van het invoeren van de Participatieladder. Deze stelt ons in staat op individueel niveau het participatieniveau van de klant te bepalen en het groeipotentieel ten aanzien van participatie of werk vast te stellen.

Kom de praktijk ervaren Wij doen ons werk vanuit de overtuiging dat we “Altijd in Verbinding” zijn met diegenen die ons nodig hebben en met diegenen met wie we samenwerken, zowel in- als extern. Ook met u willen we in verbinding zijn. Hebt u behoefte aan nadere uitleg over ontwikkeltrajecten voor SW medewerkers of het proces rondom het aanvragen van een uitkering? Wilt u met ons in gesprek over onze klantdienstverlening, aanpak en methodieken? Of wilt u eens meewerken op een afdeling in ons Werkleerbedrijf? Wij nodigen u van harte uit om onze praktijk te ervaren. Een afspraak maken kan via Marian Marlissa, mmarlissa@orioniswalcheren.nl. Op basis van uw voorkeur zorgen wij dat het werkbezoek/de afspraak aansluit bij uw informatiebehoefte.

4