MZ 2022.05.25 Memo actieve informatie komst nieuwe mensenrechtenverdediger 2022

memo - actieve informatie aan Gemeenteraad

commissie Maatschappelijke zaken

portefeuillehouder C. Doorn

datum 5 april 2022

steller A. van den Buuse

afdeling Samenleving

telefoon 06-15062992

e-mail a.van.den.buuse@middelburg.nl

onderwerp Continueren deelname aan het Shelter City programma

Geachte leden van de raad, Continueren deelname aan het Shelter City programma De gemeente Middelburg heeft van 2014 tot 2021 geparticipeerd in het landelijke programma Shelter City. Vanwege de coronacrisis is besloten voor 2020 en 2021 geen mensenrechtenverdediger uit te nodigen. Nu deze crisis voorbij is willen wij voortzetting continueren. In onze vergadering van 30 november 2021 hebben wij besloten de deelname van de gemeente Middelburg aan dit programma met ingang van 2022 met een periode van 3 jaar voor te zetten. Korte voorgeschiedenis Het Shelter City programma vindt zijn oorsprong in de beleidsbrief ‘Respect en recht voor ieder mens’ uit 2013 van toenmalig minister Timmermans. Met deze beleidsbrief wilde hij de mensenrechten internationaal verbeteren en beschreef hij tevens de rol van Nederland hierin. Onderdeel van de brief is het aanbieden vaneen ‘shelter city’ aan mensenrechtenverdedigers die gevaar lopen bij de uitoefening van hun werk zodat deze: - tijdelijk een veilig onderkomen hebben om ‘op adem te komen’ - in staat worden gesteld zijn of haar (internationale) netwerk te verbreden - trainingen / educatie kunnen volgen - na deze periode met nieuwe energie en kennis zijn of haar waardevolle werk in eigen land kan voortzetten. - het verblijf is 3 maanden. Middelburg nam voor eerst deel aan dit programma in 2014. Den Haag ging Middelburg vooraf.

Achtereenvolgend waren de volgende mensenrechtenverdedigers in Middelburg te gast: James Dong (Zuid-Soedan), Hena Gul (Pakistan), Svitlana Valko (Oekraïne), Janak Raut (Nepal), Diana Mailosi (Zimbabwe) en Akram Ahktar (India). Andere steden volgen zoals Amsterdam, Utrecht, Haarlem, Groningen, Zwolle, Nijmegen, Maastricht, Deventer en Tilburg. Tegenwoordig is Shelter City uitgegroeid tot een wereldwijde beweging van betrokken steden, instituties en mensen. Elke Shelter City bestaat uit een lokaal netwerk van organisaties en burgers die mensenrechtenverdedigers voor een periode van drie maanden een veilige en inspirerende verblijfplaats biedt. Op dit moment zijn er in totaal 20 Shelter Cities in Nederland, Georgië, Tanzania,

blad

2 van 3 onderwerp

Memo Actieve Informatie

Benin, Costa Rica, Nepal en het Verenigd Koninkrijk. Tot dusver heeft Shelter City steun verleend aan meer dan 300 mensenrechtenverdedigers van over de hele wereld Shelter City wordt in Nederland landelijk gecoördineerd door NGO Justice & Peace uit Den Haag in opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het ministerie financiert een deel van het programma en heeft zitting in de selectiecommissie. Deze commissie adviseert welke mensenrechtenverdedigers naar Nederland kunnen komen. De feitelijke kosten van verblijf zijn voor de deelnemende gemeenten zelf. Middelburg wordt steeds meer beschouwd als een mensenrechtenstad en deelname aan het Shelter City programma is een aansprekend voorbeeld waarmee wij dit vorm geven. Verder past in dit profiel: - de tweejaarlijkse uitreiking van de Four Freedom Awards in Middelburg - de werkzaamheden van onze burgemeester. Hij is namens de VNG belast met het dossier mensenrechten voor de commissie Europa en Internationaal en is tevens thematisch woordvoerder mensenrechten voor het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa; - de positie van Middelburg in het internationale Human Right Cities netwerk - het wetenschappelijk onderzoek naar mensenrechten door de UCR (voorbeeld ‘Cities of Refuge’) - onze deelname aan het Europese project SIREE (Social Integration of Refugees through Education and Self Employment).

Wij vinden de mensenrechten belangrijk omdat ze bescherming bieden van de burgers tegen de overheid, ook lokaal. De aandacht hiervoor is niet meer overwegend internationaal van aard. In toenemende mate gaat de aandacht voor mensenrechten ook uit naar de samenleving in Nederland. Om reden hiervan heeft de rijksoverheid in 2013 het Nationaal Actieplan Mensenrechten (NAM) ontwikkeld, opgevolgd door een nieuw NAM in 2020. Een van de speerpunten hieruit was het realiseren van een Platform Gemeenten en Mensenrechten. Dit platform is op 16 november 2021 gelanceerd. De VNG, het College voor de Rechten van de Mens en de Nationale Ombudsman hebben hier samen aan gewerkt. Doel is de kennis en betrokkenheid van gemeentebestuurders en gemeenteambtenaren bij mensenrechten te vergroten. Komst mensenrechtenverdediger Asya Tulesova Onze gast voor 2022 in het kader van het Shelter City programma is Asya Tulesova uit Kazachstan. Asya zal in Middelburg verblijven van 6 april t/m 30 juni. Asya is directeur van de NGO AUAGROUP. Deze organisatie maakt zich sterk op het gebied van milieurechten, en dan met name op het gebied van luchtvervuiling. In 2016 ontwikkelde deze organisatie een app waarmee de luchtkwaliteit kon worden gemeten in de hoofdstad Almaty, waardoor mensen zich bewust werden van dit probleem.

AUAGROUP publiceert veel informatie en onderzoek naar luchtvervuiling en de gezondheidseffecten hiervan. Ook organiseert het veel evenementen en informatieavonden rondom dit thema. Als gevolg hiervan krijgt de organisatie veel te maken met online lastercampagnes en soms zelfs bedreigingen vanuit de autoriteiten.

blad

3 van 3 onderwerp

Memo Actieve Informatie

Daarnaast zet Asya zich in voor eerlijke verkiezingen. In april 2019 werd zij gearresteerd en werd zij 15 dagen vastgehouden omdat ze tijdens de Almaty marathon aandacht vroeg voor een eerlijk verloop van de verkiezingen in 2019. Haar detentie veroorzaakte een golf van protest door het hele land en vergrootte de politieke interesse van jongeren. Na haar vrijlating stond Asya ongevraagd in de schijnwerpers, zowel positief als negatief. Dit was moeilijk voor haar om mee om te gaan en op persoonlijk vlak heeft dit gezorgd voor verhoogde stress en emotionele burn-out. Conform de uitgangspunten van het Shelter City programma wil Asya in Nederland graag tot rust komen, met aandacht voor sport, sociale activiteiten en psychologische ondersteuning, maar daarnaast ook haar netwerk uitbreiden, veiligheids/advocacy trainingen volgen en contact leggen met haar collega mensenrechtenverdedigers. Ze spreekt goed Engels en is bereid om publiekelijk over haar werk te spreken. Na haar aankomst zal met Asya een programma worden opgesteld. Hierbij zal uiteraard rekening worden gehouden met haar behoeften. De gemeente Middelburg zorgt conform de afspraken met Justice & Peace voor huisvesting, begeleiding en de kosten van verblijf. Middelburg werkt samen met de UCR, Vluchtelingenwerk en St. Present en is verantwoordelijk voor de algehele coördinatie van dit verblijf.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg,

de secretaris

de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann