MZ 2022.04.06 Memo actieve informatie bestemming coronasteunpakketten sociaal domein

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Carla Doorn, Chris Dekker

1 maart 2022

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Patricia Savenije

Samenleving

0629635132

P.Savenije@middelburg.nl

onderwerp

Bestemming coronasteunpakketten sociaal domein

Geachte leden van de raad, Aanleiding

Het coronavirus en de daarmee gepaard gaande maatregelen hebben grote invloed op gemeenten en hun inwoners. De crisis raakt mensen die al kwetsbaar waren voor de crisis en heeft ook geleid tot nieuwe groepen kwetsbaren. Daarmee is de coronacrisis ook direct van invloed op het sociaal domein, want hoe zorgen we er voor dat we juist nu kwetsbare mensen goed (blijven) bereiken en ondersteunen? Om gemeenten financiële ruimte te geven om de effecten van de crisis op te vangen en te verzachten, heeft het Rijk de afgelopen twee jaar op verschillende momenten coronasteunpakketten vrijgegeven aan gemeenten, onder andere voor het sociaal domein. Een deel van deze steunpakketten kan in Middelburg nog worden bestemd. Voor alle in dit memo genoemde budgetten geldt dat het college budgetrecht heeft, behalve voor de onderbesteding van de TONK. Het bestemmen van deze middelen zal via een raadsvoorstel worden voorgelegd aan de raad. Informatie

Met dit memo informeert het college de raad op welke wijze zij deze middelen wil bestemmen. Hiermee geeft het college mede uitvoering aan de motie 'Samen tegen eenzaamheid’ van de ChristenUnie, GroenLinks, Fractie Onderdijk, SGP, LPM en CDA om te komen tot een integrale aanpak tegen eenzaamheid. We willen graag snel handelen om de effecten van Corona op kwetsbare groepen in onze gemeente op korte termijn te kunnen verzachten. Tegelijkertijd gaat het om een omvangrijk budget van ruim 2,7 mln, dat we niet zonder een goed doordacht plan willen investeren. Dit en het feit dat we ons bevinden aan het einde van de bestuursperiode maakt dat we hebben gezocht naar een werkwijze waarmee we recht doen aan zowel het belang van snel handelen, alsmede aan het belang van een goed uitgewerkte en duurzame aanpak. We bouwen het proces daarom op in drie trappen: Trap 1: We investeren in een pakket van projecten dat op korte termijn/ per direct van start kan. Hiermee maken we vaart en zorgen we er voor dat we direct aan de slag gaan met het verzachten en opvangen van de effecten van Corona op onze inwoners.

blad

2 van 6 onderwerp

Bestemmen Coronasteunpakketten sociaal domein

Trap 2: Over de maatregelen die meer uitwerking vragen, maar waarmee we wel dit jaar een start kunnen maken informeren we de raad met een memo actieve informatie dit voorjaar. De continuïteit hiervan willen we borgen in het meerjarenperspectief van de kadernota. We signaleren dat er vooral een grote behoefte bestaat om in het preventieve jeugddomein te vernieuwen en verbeteren. We nemen de komende weken de tijd om hier een goed samenhangend pakket van maatregelen voor op te stellen dat aansluit bij de maatregelen die we al hadden ingezet, oa. vanuit het Actieplan sociaal domein en het Middelburgs Model. Daarnaast leggen we in uw vergadering van 21 april 2022 een raadsvoorstel voor, voor de bestemming van de onderbesteding van de TONK-middelen. Trap 3: Tot slot, maken we een start met het aanleggen van een investeringsfonds sociaal domein, van waaruit een nieuw bestuur na de verkiezingen kan putten om richting te geven aan het sociaal domein. Hiervoor maken we een voorstel dat we april aan de raad voorleggen, zodat dit kan meelopen in het proces rond de kadernota 2023 en verder. Om te wegen of initiatieven in aanmerking komen voor het ontvangen van een bijdrage uit de coronasteunpakketten hebben we een aantal criteria opgesteld. Projecten of initiatieven:  zijn gericht op het dempen van de maatschappelijke effecten van Corona.

Projecten of initiatieven bieden een antwoord op de vraag die we als gevolg van de maatschappelijke effecten van Corona hebben zien ontstaan in onze gemeente.  zijn snel inzetbaar. We geven ruimte aan initiatieven die weinig voorbereidingstijd vragen en op korte termijn uitvoerbaar zijn.  geven onze uitvoerders meer ruimte voor “handen aan het bed”. Contacten met inwoners lopen in veel gevallen via onze uitvoeringsorganisaties. Projecten die hen meer ruimte geven om in de dagelijkse uitvoeringspraktijk ondersteuning te bieden aan inwoners hebben een streepje voor.  zijn impactvol. We zetten de middelen daar in waar we de meeste impact verwachten  evidence based heeft de voorkeur.  sluiten aan bij onze lange termijn doelstellingen voor het sociaal domein: normaliseren, preventie en kwaliteit van dienstverlening. Omdat gaat om tijdelijke middelen is het van belang om projecten te kiezen die ofwel:  van tijdelijke aard zijn (bijvoorbeeld ergens een impuls aan geven of een eenmalige opstartfinanciering betreffen);  zo interessant zijn dat het de moeite loont om te starten met een proef waarvoor we bij succes binnen de gemeentebegroting op zoek gaan naar structurele financiering. Betrokken budgetten In onze aanpak betrekken we de volgende nog niet bestemde en/of bestede budgetten: A. Diverse Rijksbijdragen Coronasteun Welzijn. B.

Specifieke uitkering (SPUK) voor het gemeentelijk deel van de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). C. Extra Rijksbijdragen Jeugd 2022 geoormerkt voor preventie. D. Onderbesteding TONK-middelen 2021.

blad

3 van 6 onderwerp

Bestemmen Coronasteunpakketten sociaal domein

INKOMSTEN CORONASTEUNPAKKETTEN Middelburg A. Diverse Rijksbijdragen Coronasteun Welzijn Extra begeleiding kwetsbare groepen

108.880

Bestrijden eenzaamheid ouderen

102.409

Jongerenwerk/ Jeugd

38.932

Mentale ondersteuning Jeugd

31.980

Activiteiten en ontmoeting Jeugd

22.247

Subtotaal

304.448

B. SPUK Nationaal Programma Onderwijs (NPO)

1.108.355

C. Extra Rijksbijdragen Jeugd 2022

628.000

D. Onderbesteding TONK 2021

638.890

Totaal

€ 2.679.693

Ad. A. Diverse Rijksbijdragen Coronasteun Welzijn. Het Rijk heeft aan gemeenten geld beschikbaar gesteld ter ondersteuning van kwetsbare groepen die door de coronacrisis in de problemen zijn geraakt. Hierdoor beschikken gemeenten over middelen om groepen als kwetsbare jongeren, eenzame ouderen, volwassenen met psychische problematiek, mensen met een licht verstandelijke beperking en daklozen te ondersteunen op het gebied van sociaal en mentaal welzijn. De items zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke extra kosten gemeenten geconfronteerd worden als gevolg van Corona. De verdeling over de verschillende doelen is niet maatgevend voor gemeenten. Via het gemeentefonds is dit vrij besteedbaar. Ad. B. Specifieke uitkering (SPUK) voor het gemeentelijk deel van de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO ). Dit betreft een specifieke uitkering voor gemeenten bedoeld voor het versterken van het sociaal-emotioneel welzijn van kinderen en jongeren. De maatregelen moeten gericht zijn op het inhalen van (sociaal emotionele) vertragingen opgelopen door COVID-19. Hieronder vallen: bovenschoolse maatregelen; vertragingen voorschoolse periode; zorg en welzijn; bevorderen samenwerking in de gemeente; thuiszitters; kosten voor tijdelijke extra huisvesting; kosten voor ambtelijke capaciteit.

Omdat het om een specifieke uitkering gaat moeten niet-bestede middelen terug naar het Rijk. Deze middelen moeten uiterlijk 31 juli 2023 besteed zijn. Ad. C. Extra Rijksbijdragen Jeugd 2022 geoormerkt voor preventie. Bij de begrotingsbehandeling 2022 is een deel van de extra Rijksbijdragen Jeugd in een reserve geplaats om in te zetten voor preventie en/ of ter afdekking/herziening van de taakstelling Actieplan sociaal domein. Het inzetten op meer preventie alsmede voorliggende voorzieningen is ook een belangrijk onderdeel van het Middelburgs model en de transformatie vanuit het actieplan sociaal domein.

blad

4 van 6 onderwerp

Bestemmen Coronasteunpakketten sociaal domein

Ad. D. Onderbesteding Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)-middelen Orionis 2021. Gemeenten waren belast met de uitvoering van de regeling TONK. Het Rijk heeft voor de periode t/m 30 september 2021 hiervoor middelen beschikbaar gesteld. Voor de gemeente Middelburg werd deze regeling uitgevoerd door Orionis. Projecten trap 1 uit diverse Rijksbijdragen Coronasteun Welzijn De coronapandemie heeft een forse impact op de sociale kwaliteit van het leven. Het gebrek aan ontmoetingsmogelijkheden in de verschillende lockdowns heeft ons allemaal - jong en oud - laten ervaren hoe belangrijk sociale contacten en verbanden zijn voor ons welzijn en de redzaamheid van mensen. De pandemie heeft gevoelens van eenzaamheid versterkt. Op Walcheren voelt gemiddeld 52% van de ouderen en 15% van de 18-64 jarigen zich eenzaam. Het aandeel eenzamen ligt boven het landelijk gemiddelde. De Coronacrisis heeft aan de andere kant ook de veerkracht van de samenleving getoond. Sociale initiatieven op lokaal niveau, door individuele burgers, vrijwilligers collectieven en ondernemers ontstonden door het hele land. Gemeenten werden daarin vaak benaderd om al dit soort initiatieven te faciliteren.

Vanuit de diverse Rijksbijdragen Coronasteun Welzijn willen we daarom investeren in twee projecten die direct van start kunnen en gericht zijn op het tegengaan van eenzaamheid en op het faciliteren van sterke en sociale wijken en buurten. Dit betreft initiatief 1 Platform tegen eenzaamheid en initiatief 2 Participatieplatform & sociale kaart. Vanuit de beschikbare middelen voor Coronasteun Welzijn willen we daarnaast ruimte geven aan een cluster van een vijftal kleinere initiatieven die eerder werden ingediend in het kader van het lokaal preventieakkoord, maar waarvoor het beschikbare budget ontoereikend was. De coronacrisis heeft opnieuw het belang van een goede gezondheid en een gezonde leefstijl onderstreept. Een gezonde leefstijl (gezonde voeding, voldoende beweging, slaap en ontspanning, stoppen met roken en alcohol matigen) kan bij veel mensen het immuunsysteem binnen enkele weken al versterken en kan de kans op een ernstig beloop van COVID-19 verkleinen. Het gaat om de volgende initiatieven in het Cluster 1 lokaal preventieakkoord:  Impuls mentale gezondheid  Welzijn en kunst op recept  Binnenstad gezond in beweging  Project ouder-baby interventie  Vitale jonge ouders

Projecten trap 1 en 2 uit SPUK Nationaal Programma Onderwijs Kinderen en jongeren worstelen met de gevolgen van de coronacrisis. Ze lijden onder het gebrek aan structuur, sociaal contact, het niet meer kunnen sporten en bijbaantjes en stages die niet doorgaan. Daarnaast is er in veel gezinnen extra stress ontstaan. Dit uit zicht in motivatieproblemen, sombere gevoelens en leidt soms zelfs tot grotere psychische problemen. Hoewel er ook jongeren zijn die de lockdowns als prettig hebben ervaren (minder prikkels en prestatiedruk), hebben veel jongeren en kinderen last gehad van de beperkte sociale contacten en structuur. Hoe groter de individuele psychische impact, hoge groter de kans wordt ingeschat op lange termijneffecten van de crisis. Vanuit het Rijk hebben de scholen NPO middelen ontvangen om de achterstanden in halen, dit wordt o.a. ingezet op extra leerkrachten, kleine groepen e.d. Vanuit de gemeente zien wij het als onze taak om juist nu samen met kinderopvangcentra, scholen, professionals en ouders te investeren in het welzijn en de weerbaarheid van onze kinderen en jongeren.

blad

5 van 6 onderwerp

Bestemmen Coronasteunpakketten sociaal domein

We werken momenteel aan een robuust pakket maatregelen om hierop in te zetten. Dit pakket verwachten we in trap 2 te kunnen aanbieden. Op dit moment willen we voor trap 1 wel direct van start met een intensivering van inzet op begeleiding van thuiszitters.

In de bijlage bij dit memo actieve informatie vindt u een nadere beschrijving van de projecten die we in trap 1 inzetten.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann

blad

6 van 6 onderwerp

Bestemmen Coronasteunpakketten sociaal domein