MZ 2021.12.01 Memo actieve informatie evaluatie wijknetwerken

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Maatschappelijke zaken

Carla Doorn

16 november 2021

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Otto Recourt

Samenleving

06 11768865

o.recourt@middelburg.nl

onderwerp

Evaluatie wijknetwerken

Geachte leden van de raad, Aanleiding

De wijknetwerken maken onderdeel uit van het Middelburgs Model. Het Middelburgs model is de basis voor de organisatie van de zorg en ondersteuningsstructuur in Middelburg. Eén van de drie pijlers van dit model is een ‘sterke sociale basis’. De wijknetwerken leveren daar een bijdrage aan. De implementatie van het Middelburgs Model zal in het komende jaar de nodige inspanning vragen van gemeente en haar partners. Om dit in goede banen te leiden is een implementatieplan in voorbereiding dat voor het einde van 2021 aan het college ter besluitvorming wordt voorgelegd. De doorontwikkeling van de wijknetwerken heeft hier ook een plaats in. Informatie

Organisatie wijknetwerken in Middelburg De wijknetwerken zijn netwerkorganisaties die per gebied zijn ingericht. Ze bestaan uit vrijwillige en professionele partijen die in de wijk een actief zijn. Alle deelnemende partijen beschikken over waardevolle expertise en informatie. Door in een netwerkverband samen te werken, ontstaan korte (persoonlijke) lijnen en wordt de kennis over elkaars mogelijkheden vergroot. Dit biedt vervolgens mogelijkheden om problemen en kansen (eerder) te signaleren en daarvoor tot afgestemde inzet te komen die past bij de wijk of de buurt. De wijknetwerken vormen ook een plek waar actieve bewonersgroepen kunnen meepraten en mee-organiseren met professionele en vrijwillige organisaties die in de wijk actief zijn. Door maatschappelijke vraagstukken, bijvoorbeeld op het gebied van eenzaamheid, ontmoeting of burgerparticipatie gezamenlijk te signaleren en op te pakken, wordt de sociale basis versterkt en creëren we een fijnere leefomgeving voor onze inwoners, zo is de gedachte. De wijknetwerken zijn nadrukkelijk niet bedoeld als loket voor inwoners. Hiervoor wordt in het Middelburgs Model voorzien via de inrichting van het Voorportaal. Het organiseren van dit voorportaal wordt de eerste prioriteit in het implementatieplan, met als doel een duidelijke en laagdrempelige vindplaats voor de inwoner.

Binnen de gemeente Middelburg zijn er elf wijken, met elk een eigen identiteit. Omdat het voor stedelijk- of regionaal werkende organisaties onmogelijk is om hun medewerkers over 11 wijken te verdelen is er gekozen voor 6 wijknetwerken. Bij de indeling van de 6 wijknetwerken is gekeken naar inwoneraantal en zorgvraag. Elk wijknetwerk bestaat uit een clustering van wijken of dorpskernen1, te weten:

1 Waar in deze evaluatie wordt gesproken over wijken, daar worden wijken en dorpskernen bedoeld.

blad

2 van 5 onderwerp

Evaluatie wijknetwerken

Welzijn Middelburg heeft de opdracht gekregen om zes wijknetwerken op te zetten. Er zijn 4 kerntaken benoemd voor de wijknetwerken: 1. 2. 3. 4.

het bevorderen van de samenwerking tussen partners in de wijk en het zorgen voor het ontstaan van meer partnerschap om zoveel mogelijk wijkgericht te werken; het verzamelen van wijk- en buurtgerichte informatie (wijkanalyse); het verbeteren van de informatievoorziening en informatiedeling; het aanleggen van een goede sociale wijkinfrastructuur.

Er zijn 5 kernpartners benoemd, die betrokken zijn bij alle wijknetwerken. Dit zijn Welzijn Middelburg, Maatschappelijk Werk Walcheren, de jeugdgezondheidszorg van de GGD, wijkverpleging (Zorgstroom, WVO zorg, SVRZ, Leliezorggroep) en Woningcorporatie Woongoed. Zij worden aangevuld met andere partners om een zo breed mogelijke samenstelling te krijgen. Dat kan gaan om huisartsen, praktijkondersteuners, politie, onderwijs, kinderopvang, consultatiebureau, geloofsgemeenschappen, verenigingen, wijkteams, betrokken inwoners en overige partijen die de wijk goed kennen. Per wijknetwerk wordt gekeken wordt naar de juiste samenstelling. Dit kan dus per wijknetwerk verschillen.

Uitkomsten tussenevaluatie Als input voor deze tussenevaluatie maken we gebruik van een aantal bronnen. Welzijn Middelburg is gevraagd per wijknetwerk een factsheet aan te leveren waarin zij aangeven welke partners betrokken zijn, in welke fase het netwerk verkeert en welke middelen tot nu toe zijn besteed in het bouwen van het netwerk. Daarnaast hebben we een korte vragenlijst naar de kernpartners gestuurd, waarin wij hen hebben gevraagd naar hun ervaringen tot nu toe. Tot slot houden wij natuurlijk via onze reguliere overleggen met Welzijn Middelburg en andere partners vinger aan de pols. Factsheets De wijknetwerken in Middelburg zijn niet nieuw, hier is in 2018 al een begin mee gemaakt. In 2019 zijn er twee wijknetwerken gerealiseerd, te weten Middelburg Zuid en Middelburg West. Deze twee wijknetwerken stonden in het teken van elkaar leren kennen: het bekend raken met elkaar en weten wie wat doet. Eind 2020 is gestart met het opzetten van de vier andere wijknetwerken. Het jaar 2020 stond tegelijkertijd in het teken van het opstellen van een bijgestelde visie op de wijknetwerken als onderdeel van het Middelburgs Model. Met deze visie als basis zijn de volgende 5 fases benoemd om het ontwikkelproces van de wijknetwerken te kunnen volgen: Fase 1: Opzet en samenstelling wijknetwerk.

Fase 2: Kennismaken, kerntaken, structuur, goede voorbeelden Fase 3: Data, wijkanalyse, vraagstukken (individueel en collectief ), (basis)voorzieningenniveau Fase 4: Uitvoering, signalering, (wijk)bijeenkomsten, campagnes en voorlichting, integrale wijkaanpak Fase 5: Monitoring, effecten vroegsignalering en preventie Uit de factsheets en gesprekken met Welzijn Middelburg blijkt dat alle zes de wijknetwerken in 2021 gerealiseerd zijn. Dat wil zeggen dat alle netwerken op dit moment in fase 2 of verder verkeren.

blad

3 van 5 onderwerp

Evaluatie wijknetwerken

In onderstaande tabel is een globaal overzicht van de huidige stand van zaken conform bovenstaande fases opgenomen. Aangezien we de wijknetwerken ruimte willen geven zich te ontwikkelen naar de behoefte in het betreffende gebied, hoeven zij niet altijd precies de omschreven fases te volgen. Zo zijn sommige netwerken nog bezig met het ontdekken van de gewenste samenstelling (fase 1) maar tegelijkertijd ook bezig met een wijkanalyse (fase 3). Fase NOORD

1

2

3

V

V

≈

4

5

Wat valt op? Naast kernpartners is er een brede vertegenwoordiging in het wijknetwerk van partners, waaronder een bewonersgroep, scholen, speeltuin, politie en zorgaanbieders. Studenten van de HZ hebben een wijkanalyse gemaakt van Nieuw Middelburg. Hieruit bleek dat: bewoners niet weten waar ze met hun hulpvraag terecht kunnen; het onbekend is wie de sleutelpersonen van de wijk zijn; wijkbewoners leuke activiteiten in de wijk missen.

BINNENSTAD

V

V

≈

De overlegstructuur was op het moment van de tussenevaluatie nog niet definitief bepaald. Het wijknetwerk is met deelnemers in overleg over de juiste frequentie. Er is met verschillende partijen in het gebied contact geweest over betrokkenheid bij het wijknetwerk, waaronder de ondernemersvereniging, huisarts en verpleeghuis.

ARNEMUIDEN

V

V

≈

In dit wijknetwerk is tot nu vooral veel contact geweest met de kernpartners. Het aansluiten van andere partijen is een punt van aandacht voor de komende periode.

ZUID/OOST

V

V

≈

In Zuid/Oost is er iedere maand een vast overleg tussen kernpartners. Er is contact geweest met een breed scala aan partners over hun betrokkenheid bij het wijknetwerk, waaronder een bewonersgroep, de voetbalvereniging, zorgaanbieders, winkeliers. Het wijknetwerk sluit aan bij de aanpak van jeugdproblematiek in het project “Nieuw Perspectief” in Dauwendale.

ZUID

V

V

V

≈

Dat het wijknetwerk Zuid al langer bestaat, is duidelijk te zien aan de fase waarin het verkeert. Naast de kernpartners is er een grote groep betrokken partners aangesloten op het wijknetwerk. Er vindt structureel maandelijks overleg plaats en er worden jaarlijks 4 bredere netwerkbijeenkomsten georganiseerd. Het netwerk heeft zich verdiept in de vraagstukken in de wijk en heeft daar gezamenlijk het thema ‘eenzaamheid’ uit gekozen, waarop zij in de komende periode verder wil inzetten.

WEST

V

V

V

≈

Net als het wijknetwerk Zuid bestaat het netwerk in West al langer en is ook hier sprake van een breed, structureel netwerkoverleg waarin men in de fase van agendavorming is. Uit de wijkanalyse gedaan door de HZ studenten voor ’T Zand Stromenwijk, komen de volgende punten naar voren: bewoners ervaren een tekort aan informatievoorziening; bewoners willen graag dat er meer activiteiten worden georganiseerd; er is behoefte aan vervoersmogelijkheden naar voorzieningen buiten de eigen wijk.

V = afgerond ≈ = in ontwikkeling

Bij drie van de zes netwerken zien we dat er naast de kernpartners een grote, zeer uiteenlopende groep partijen deelneemt aan het wijknetwerk. Dit is het geval in Noord, Zuid en West. De netwerken Zuid en West

blad

4 van 5 onderwerp

Evaluatie wijknetwerken

zijn in het proces het verst gevorderd. Het is duidelijk dat zij al langer actief zijn. In de andere netwerken moet er nog gewerkt worden aan een verdere structurele aanhaking van partners. Wijknetwerken Binnenstad en Zuid/Oost zijn hierin zeker op de goede weg. Voor wijknetwerk Arnemuiden geldt dit nog als aandachtspunt voor de komende periode. In zijn algemeenheid geldt voor alle wijknetwerken dat Covid-19 van invloed is geweest op hun ontwikkeling. Fysieke ontmoeting is nu eenmaal belangrijk voor netwerkvorming. Het ontbreken van de mogelijkheid om fysieke bijeenkomsten te organiseren, maakte vooral het opzetten van relatief nieuwe netwerken extra uitdagend. Toch is Welzijn Middelburg er in geslaagd om via diverse digitale ontmoetingen alle netwerken op te starten of verder te brengen. De winst is dat de betrokken partners elkaar beter weten te vinden en van elkaars expertise of inzet gebruik maken. De komende periode zal er nog steeds aandacht zijn voor het elkaar nog beter leren kennen en verdere netwerkontwikkeling. De eerste wijkanalyses zijn gemaakt en de uitkomsten hiervan bieden aanknopingspunten om een vervolg te geven aan een meer thematische invulling van volgende bijeenkomsten en gezamenlijke agendavorming. In vrijwel alle netwerken is behoefte aan een heldere en goed functionerende (digitale) sociale kaart. Dit krijgt daarom in de komende periode extra aandacht.

Meer informatie over de stand van zaken per wijknetwerk vindt u in bijgaande factsheets. Ervaringen Kernpartners Een belangrijk onderdeel van de tussenevaluatie zijn de ervaringen van de (kern)partners met de wijknetwerken. Om de relatie met kernpartners te versterken is per kwartaal een overleg met hen, om ontwikkelingen, het verloop en de uitvoering van de aanpak te bespreken. Ook hebben in de afgelopen periode individuele gesprekken plaats gevonden met kernpartners. Deze gesprekken stonden in het teken van het verduidelijken van de bedoeling van het wijknetwerk en de rol van de kernpartners hierbinnen. Als we kijken naar de reacties van de kernpartners, dan is het algemene beeld dat het inrichten van wijknetwerken een positieve ontwikkeling is. Het draagt bij aan kennis over de wijk en kennis over elkaar. Een wijknetwerk maakt korte persoonlijke lijnen tussen deelnemers mogelijk en heeft een verbindende werking, zo is het algemene beeld. Het wijknetwerk wordt ook gezien als instrument om vanuit de wijken input te geven aan de gemeente en op die manier gezamenlijke de inzet te bepalen die aansluit bij de vraagstukken in de wijk. We zien dat in verschillende netwerken al analyses van de wijk tot stand komen die partijen helpen in gezamenlijke agendabepaling “wat heeft dit gebied nodig?”.

Het zetten van de vervolgstap “en hoe kunnen we dan samenwerken in het beantwoorden van die vraag” moet door de meeste wijknetwerken nog gemaakt worden. Om dergelijke samenwerking te concretiseren, is meer tijd nodig volgens de kernpartners. Overigens zien we wel voorbeelden van praktische samenwerking, bijvoorbeeld rond het gezamenlijk gebruik van een ruimte in de wijk. Ook komen er bilaterale kennismakingsafspraken tot stand tussen organisaties die voorheen geen of weinig contact hadden. Natuurlijk zijn er in deze fase van het proces ook knelpunten en verbeterpunten te benoemen. De wens om elkaar zo veel mogelijk live te kunnen ontmoeten is daar één van. Een ander belangrijk vraagstuk waar in de komende periode nader naar gekeken moet worden, is de tijdsinvestering die de wijknetwerken vragen van onze kernpartners: hoe zorgen we er voor dat er een goede vertegenwoordiging aan de wijknetwerken deelneemt zonder dat dit een disproportioneel beslag legt op de tijd die professionals en vrijwilligers aan hun reguliere werkzaamheden kunnen besteden? Hierin kan het helpen, zo is het beeld om heldere verwachtingen naar elkaar uit te spreken en afspraken te maken over de afvaardiging in de diverse netwerken. Bij de netwerkpartners is er behoefte om meer thematisch te gaan werken.

Hiervoor is er een goede wijkanalyse randvoorwaardelijk volgens de kernpartners, iets wat nu in sommige netwerken nog ontbreekt. De partners in de wijknetwerken geven aan dat zij een laagdrempelige plek missen waar zij en inwoners terecht kunnen met vragen en lichte vormen van ondersteuning. Dit is één van de ontwikkelpunten in het

blad

5 van 5 onderwerp

Evaluatie wijknetwerken

Middelburgs model. In het nog op te leveren implementatieplan zullen we daarom prioriteit geven aan het opzetten van het voorportaal en bijbehorende dienstverleningsmodel.

Conclusie en vervolg In de opdracht van het college aan welzijn Middelburgs staat als resultaat: Eind 2021 zijn er zes functionerende wijknetwerken met daaraan gekoppeld zes integrale wijkaanpakken. Hoewel het gelukt is om 6 wijknetwerken in te richten en bijeen te laten komen, zijn we (nog) niet in de fase aanbeland waarin alle netwerken werken met een integrale wijkaanpak. Het is ook de vraag of dat voor alle wijknetwerken de meest wenselijke uitkomst is van het proces. De doorontwikkeling van de wijknetwerken is een proces waarin gemeente en partners nog zoeken hoe tot de beste samenwerking met de beste resultaten komen. We zien dat de netwerken zich ieder in hun eigen tempo ontwikkelen. Aandachtspunt is de juiste vertegenwoordiging van medewerkers van (kern)partners verdeeld over de 6 wijknetwerken. Desondanks zijn de kernpartners overtuigd van de meerwaarde van de wijknetwerken. Intussen worden de samenwerkingsverbanden aangehaald, komt er energie vrij, informatie en signalen worden uitgewisseld en men is blij met de stappen die gezet worden. In het komende jaar willen we onze partners in de wijknetwerken ruimte geven om in gezamenlijkheid verder te bouwen aan een wijknetwerk dat past bij de behoefte van de netwerkpartners en de bewoners. Daarbij houden we vast aan de eerder benoemde kerntaken procesfases.

Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn: een goede vertegenwoordiging in de wijknetwerken die in balans is met de reguliere werkzaamheden van partners; het ondersteunen van meer thematisch werken op basis van wijkanalyses; de doorontwikkeling van een heldere sociale kaart als ondersteunend instrument voor (onder meer) de wijknetwerken. Om de thematische samenwerking meer ondersteunen, onderzoeken we of het haalbaar is om in één van de netwerken een pilot te starten waarin we een verdergaande wijkanalyse en een wijkactieplan ontwikkelen. Welzijn Middelburg krijgt ook in 2022 de opdracht om dit proces verder te begeleiden. Medio 2022 volgt een nieuwe tussenevaluatie waarin we Welzijn Middelburg opnieuw zullen vragen te rapporteren op niveau van de wijknetwerken en wij de ervaringen van onze kernpartners zullen ophalen.

Bijlagen Welzijn Middelburg heeft 6 factsheets over de stand van zaken van de wijknetwerken gemaakt. Deze zijn als bijlagen toegevoegd.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg,

de secretaris

de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann