Herstelversie - Ongevraagd advies SCW - Sociaal Warenhuis - Gemeenteraad en college Middelburg - 27 juni 2021

Aan: Gemeenteraad Middelburg en college van B&W Middelburg.

Advies Sociale Cliëntenraad Walcheren betreffende het sociaal warenhuis. Herstelversie

Vlissingen, 27 juni 2021

Geachte lezer,

Uit de Kadernota 2022-2025 “Bijdrage Sociaal Warenhuis Op het siloterrein op Arnestein wordt nieuwe huisvesting gerealiseerd voor de Voedselbank en Kledingbank hetgeen in de loop van 2022 uitgewerkt moet zijn. In ieder geval voor de Kledingbank is vanaf augustus 2022 nieuwe huisvestingnodig, omdat zij vanaf dat moment hun huidige huurpand moeten verlaten. Hierbij verwijzen we naar de motie ‘Sociaal Warenhuis in de herstructurering van Arnestein’ welke op 1 juli 2020 unaniem is aangenomen in de raad. Daarin komt naar voren dat de raad het van groot belang vindt om de Voedselbank en de Kledingbank bij elkaar te vestigen. De Kledingbank ziet na gesprekken en inventarisatie van andere mogelijkheden ook de meerwaarde om zich te vestigen op het siloterrein. Daar kan de gemeente een loods aanbieden vlakbij de Voedselbank. Zowel de Voedselbank als de Kledingbank hebben niet voldoende financiële middelen om de huur van de panden volledig te betalen. Zonder hulp betekent dit dat zij hun werk niet kunnen voortzetten. Daarom wil het college financieel helpen in de huur in de vorm van subsidie. Hiermee kan het verschil in de huur die ze nu betalen en de huur in de nieuwe situatie aanvaardbaar gemaakt Pagina 1 van 5

worden. Het is wenselijk dat de andere deelnemende gemeenten een bijdrage leveren aan hun goede werk. Deze opdracht is ook meegegeven. Wij stellen dan ook voor om voor de eerste twee jaar extra middelen hiervoor vrij te maken, een bedrag van €50.000 per jaar. Voor de jaren vanaf 2024 moet dit ingepast worden binnen de herijking subsidiekaders en daarmee dus binnen het huidige subsidiebudget.”

De SCW constateert door de jaren heen in politiek en samenleving een glijdende schaal; verstrekking van onder meer tweedehands kleding en voedseloverschotten gaan in de beleving steeds meer de plaats innemen van werkelijke armoedebestrijding, ze worden ook steeds meer als armoedebestrijding gezien. En als zodanig door de initiatiefnemers geclaimd, vooral wanneer subsidiëring door de overheid ter sprake komt. Echte armoedebestrijding is de maatschappelijke inspanning om armoede te beëindigen, en daar hoort het armoedebeleid zich op te richten. Dat gebeurt niet door middel van verstrekkingen in natura, integendeel. Verstrekkingen in natura zijn symptoombestrijding. In een eerder stadium werd er algemeen vanuit de voedselbanken en soortgelijke particuliere initiatieven gecommuniceerd dat zij zo snel mogelijk overbodig wilden zijn. Wanneer zulke uitgiftepunten voor noodhulp zich gaan consolideren en zich daarbij afhankelijk maken van overheidssteun gaat een nieuwe fase in. De nooduitgifte is dan niet meer tijdelijk en ook niet meer als tijdelijk bedoeld maar wordt uitgebouwd tot een structureel ”antwoord” voor het probleem dat de samenleving mensen in armoede kennelijk niet meer wil of kan meenemen.

Er bestaan al meerdere sociale warenhuizen in Nederland. Die verschillen van uitgiftepunten in natura als voedsel- en kledingbanken in de volgende kenmerken:

1 het warenhuis is een echte winkel; de klant kiest altijd zelf wat hij koopt, 2 het warenhuis is toegankelijk voor iedereen, ook zonder verwijzing, 3 prijskortingen voor klanten in nood worden zo discreet en geanonimiseerd mogelijk verwerkt, anderen zijn even welkom maar betalen de volledige prijs, 4 gebruik van deze voorziening is, net als bij elke andere winkel, vrijwillig.

“Bij een traditionele voedsel- en kledingbank zijn de klanten niet anoniem. Tijdens de openingstijden kunnen de klanten hun goederen afhalen bij de uitdeelpunten. Wij willen een sociaal warenhuis oprichten, waarbij de klant anoniem kan blijven. Wij zijn dan ook geen uitdeelpunt, maar een

Pagina 2 van 5

normale winkel waar iedereen komt winkelen. Het enige verschil is dat een normale klant betaalt met een betaalpas en de klant die is aangewezen op de Voedselbank betaalt met een tegoedpasje.“ (sociaal warenhuis Dronten)

“Een alternatief zou een sociale supermarkt kunnen zijn, waar de overschotten van de levensmiddelenindustrie tegen gereduceerde prijzen door iedereen kunnen worden gekocht. Door geen criteria te stellen wordt voorkomen dat mensen als aparte sociale categorie bestempeld en behandeld worden” (Onderzoek “Ervaringen van schaamte en psychologisch lijden door voedselbankklanten”)

De naam “sociaal warenhuis” voor je verstrekkingen van pakketten/goederen in natura opeisen vindt de SCW zeer bedenkelijk. Bij voedselverstrekkingen spreek je niet van een “sociaal restaurant”, en een daklozenopvang is geen “sociaal hotel”. De SCW heeft tegen een écht sociaal warenhuis principieel dezelfde bedenkingen als tegen verstrekkingen in natura; het blijft symptoombestrijding. Maar als aan deze vier kenmerken hierboven wordt voldaan vinden wij dat voor zulke verstrekkingen wel een waardiger en inclusiever alternatief. Bovendien kan zo’n warenhuis, om zichzelf in stand houden, door het genereren van eigen inkomsten onafhankelijker van overheidssubsidies blijven. In het geval van de voedsel- en kledingbank wordt nu een valse naam gegeven aan precies hetzelfde wat nu al gedaan wordt. De organisaties gaan niet samen en blijven dezelfde uitgiftepunten in natura.

De voedselbank geeft zelf aan dat er stabiel zo’n 225 huishoudens op Walcheren een beroep op doen. De SCW vindt dat dit gegeven vragen oproept en nader onderzoek verdient. Misschien is er een andere benadering mogelijk waardoor deze groep afneemt.

Wij hebben de discussie over het sociaal warenhuis in eerste instantie gevolgd. We begrepen uit de berichtgeving dat een en ander geen doorgang zou vinden. We merken op dat nu in tweede instantie via de ‘herstructurering van Arnestein’ een motie is aangenomen die vervolgens met een financiële meevaller via de kadernota 2022-2025 beleid wordt. Beleid dat raakt aan onze adviesbevoegdheid. Wij vinden dit geen heldere werkwijze.

Pagina 3 van 5

De Sociale Cliëntenraad Walcheren adviseert het volgende:

Ten eerste: subsidieverstrekking voor de huisvesting van de voedsel- en kledingbank, het genoemd “sociaal warenhuis”, op Arnestein na 2023 in ieder geval niet ten laste van de gemeentelijke budgetten voor armoedebeleid te laten komen. Ten tweede: de benaming “sociaal warenhuis” in de gemeentelijke stukken en communicatie te reserveren voor een initiatief dat tenminste voldoet aan de hierboven genoemde vier kenmerken. Ten derde: De bovengenoemde vier kenmerken als gemeentelijke voorwaarden aan het faciliteren (subsidiëren) van een sociaal warenhuis te verbinden. Ten vierde: Te onderzoeken hoe het komt dat er zo’n 225 huishoudens afhankelijk zijn van de voedselbank (stabiel door de jaren heen). En of deze niet beter met een andere beleidsmatige benadering gediend zijn. Ten vijfde: We adviseren het gemeentebestuur om bij dit soort besluiten het advies van de SCW te vragen.

Namens Sociale Cliëntenraad Walcheren, met vriendelijke groet, Marischka Duinkerken s.c.walcheren@zeelandnet.nl

Bijlage: Onderzoek voedselbank “Ervaringen van schaamte en psychologisch lijden door voedselbankklanten”

Website: https://www.sociaalwarenhuisdronten.nl/doelen/ Pagina 4 van 5

België Artikelen sociaal.net https://sociaal.net/achtergrond/meer-voedselhulp-is-beste-bewijs-van-falend-armoedebeleid/ (Artikel Marijn Sillis) https://sociaal.net/opinie/voedselhulp-is-niet-oke/ (Artikel Caritas Vlaanderen)

Pagina 5 van 5