Bijlage reactie GroenLinks op antwoorden College betreffende SAR helikopter

Bijlage: Reactie van GroenLinks op de antwoorden van het College op de door ons gestelde vragen over mogelijke stationering van een SAR helikopter Onze vragen staan in Rood, de antwoorden van het College in Zwart en onze reactie in Blauw 1. Is het college op enig moment op de hoogte gesteld door de directie van vliegveld Midden-Zeeland over onderhandelingen met het bedrijf Bristow over het mogelijk stationeren van een SAR helikopter? Zo ja, wanneer? Uw reactie: Nee wij zijn hier niet van op de hoogte gesteld. Wij hebben navraag gedaan bij het vliegveld. Zeeland Airport is (nog) niet in onderhandeling met Bristow. Tot op heden is bij het vliegveld alleen geinformeerd naar het luchthavenbesluit en de mogelijkheden, wat openbare informatie is. DMO (Defensie Materiaal Organisatie) heeft een aanbesteding gedaan en Bristow heeft hierop ingeschreven. Het vliegveld is hier geen partij in. Dat Bristow inschreef bij de DMO met Midden Zeeland als tweede basis is vertrouwelijk geweest. Het was immers een aanbesteding. Onze reactie op uw antwoord: Het beschikken over een noordelijke en een zuidelijke luchthaven is een vereiste om de aanbesteding rond te krijgen.

Indien een SAR helikopter gestationeerd wordt op het vliegveld zullen er ook andere vluchten uitgevoerd moeten worden naast reddingsacties. Te denken valt o.a. aan oefenvluchten, ook bij nacht, en het uittesten van motoren. Ook dienen er diverse aanpassingen plaats te vinden aan het vliegveld. 2. Verwacht het College dat deze aanpassingen allemaal passen binnen het luchtvaartbesluit? Uw reactie : U doet hier een aanname. Wij kunnen hier niets over zeggen zolang we niet weten wat de bedoeling is. De aanbieding van Bristow valt onder geheimhouding en het is onbekend wat de inhoud is. Oefenvluchten vallen onder de vrijstellingen. Over aanpassingen aan het vliegveld waar u over spreekt is ons niets bekend. Onze reactie op uw antwoord: het is algemeen bekend dat er veel geoefend moet worden door piloten. Daar zijn wettelijke regels voor. Het is van belang ook ter plaatse te oefenen om de situatie ter plekke goed te leren kennen. Bij aanpassing valt te denken aan een extra helispot en uitbreiding van het verharde gedeelte van het veld.

3. Blijft er nog genoeg vliegruimte beschikbaar voor de vluchten van de helikopters die de windparken moeten bedienen? Uw reactie: Ja. In het nieuwe luchthaven besluit zijn 4000 bewegingen voor helikopters beschikbaar. Dit is ruim voldoende voor alle soort operaties vanaf het vliegveld met helikopters. Het geluid dat de nieuwe helikopter produceert is 10 keer harder dan het geluid van de huidige SAR helikopters. Het nieuwe luchtvaartbesluit is door de Provincie genomen zonder een m.e.r.uit te voeren. Is het College van plan de Provincie hierop aan te spreken en te verzoeken om alsnog een m.e.r. uit te voeren?

1

Reactie : Wij hebben dit voorgelegd aan het vliegveld. De huidige SAR helikopter en de voorgestelde helikopter hebben een geluidverschil van 4db. Bij 10 db verdubbelt de hoeveelheid geluid. Theoretisch is er dus 40% meer geluid en geen 1000 %. Er is dus geheel geen sprake van een vertienvoudiging van geluid, dit is namelijk onmogelijk. Het verschil in geluid tussen de lichtste en zwaarste helikopter is 10 B. Er is nog geen onderhandeling tussen DMO, Bristow en Midden-Zeeland. Het heeft dus geen zin om iemand in te lichten. Het vliegveld maakt geen deel uit van de aanbesteding. Onze reactie: wij hebben in onze toelichting ten onrechte de vergelijking gemaakt tussen een huidige SAR helikopter en de nieuwe zwaardere uitvoering (zwaarder dan 6000 kg). Het gaat natuurlijk om de vergelijking tussen de helikopter (EC135 en EC 145) die nu gebruikt wordt ten behoeve van de windparken. Dit zijn veel lichtere helikopters die veel minder lawaai dan de beoogde nieuw SAR helikopter. De huidige m.e.r. is afgestemd op dit type helikopter en zou daardoor ook niet meer volstaan. Ook De exacte berekening van het verschil in geluidsniveau tussen beide types zullen we nu buiten beschouwing laten, maar duidelijk is dat de geluidstoename fors is met name tijdens opstijgen en landen en daardoor ook verder zal reiken.

Daarnaast maakt het logischerwijs voor omwonenden/toeristen veel uit of een helikopter op grote hoogte overvliegt of dat hij in de buurt opstijgt/landt. Er is dan een piekbelasting. Het vliegveld (de locatie) is wel betrokken bij de aanbesteding. Een zuidelijke en noordelijke luchthaven is een vereiste. Het lijkt ons onlogisch dat Bristow inschrijft met Midden-Zeeland als tweede basis als zij geen mogelijkheden ziet om dat ook te kunnen realiseren. Het aantal helikoptervluchten is jaarlijks afgebakend door een maximaal aantal en een maximale geluidshoeveelheid. Wat het eerst overschreden wordt geeft de limiet aan. Er zal dus geen geluid meer geproduceerd mogen worden dan nu vast ligt. Onze reactie: het is niet juist om er vanuit te gaan dat het niet uitmaakt dat een helikopter meer lawaai maakt zolang het totale budget maar niet wordt overschreden. Want harder geluid kan voor meer verstoring zorgen bij bijvoorbeeld vogels. Ook zou een piekmoment (opstijgen/landen) boven het toegestane maximale geluidsniveau kunnen uitkomen. Daarnaast zijn bewegingen van SAR helikopters niet gelimiteerd, zoals staat in artikel 4 vijfde lid.

Dit wordt ook specifiek aangegeven op bladzijde 11 ontwerp luchthavenbesluit, punt 11 laatste alinea: “Naar aanleiding van het advies van de CRO op het voorstel voor het ontwerpluchthavenbesluit hebben wij in het vijfde lid ten behoeve van maatschappelijke vluchten (HEMS-vlucht, SAR-vlucht, politievlucht of kustwachtvlucht) geen maximum gesteld aan het aantal uit te voeren vluchten met een maximum startgewicht hoger dan 6000 kg.” Wat hier helaas in de tekst niet is toegevoegd is dat dit uitsluitend geldt voor reddingvluchten die van elders komen en een tussenlanding maken op Midden-Zeeland, wat eigenlijk de bedoeling is van deze aanvulling. Het feit dat het Ministerie van Defensie van plan is om een overeenkomst aan te gaan met Bristow wat inhoudt dat er een zwaar soort helikopter permanent gestationeerd gaat worden op MiddenZeeland - is op geen enkele wijze gecommuniceerd met de Raad en met omwonenden. 2

De aanpassing van het luchthavenbesluit leek alleen bedoeld om meer ruimte te creëren voor noodgevallen en dreigt nu misbruikt te worden om voet aan wal te krijgen voor het permanent stationeren van een SAR helikopter. Wanneer het contract eenmaal vast ligt zullen er ongetwijfeld aanpassingen noodzakelijk zijn die het ministerie van Defensie zal afdwingen. 4. Is het College van plan hierop stappen te ondernemen? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet. Uw Reactie : Er is (nog) geen sprake van onderhandelingen tussen DMO, Bristow en Midden-Zeeland. Het vliegveld maakt geen deel uit van de aanbesteding. Hier valt dan ook niet over te communiceren. Het aantal helikoptervluchten is jaarlijks afgebakend door een maximaal aantal bewegingen en een maximale geluidshoeveelheid. Wat het eerst overschreden wordt geeft de limiet aan. Er zal dus niet meer geluid geproduceerd mogen worden dan nu vast ligt. In het luchtvaartbesluit staat te lezen in artikel 4. 5e lid: “In afwijking van het gestelde in het eerste en vierde lid is het ten behoeve van een HEMS-vlucht, SARvlucht, politievlucht of kustwachtvlucht toegestaan op de luchthaven te landen en op te stijgen met luchtvaartvaartuigen met een hoger maximum startgewicht dan 6000 kg.” Deze vluchten vallen dus buiten het maximum van 12 x.

Er wordt geen limiet genoemd voor het aantal reddingvluchten, wat ook logisch is want in een noodgeval moet er altijd uitgerukt worden. Er staat eveneens niet vermeld dat het hier om tussenlandingen moet gaan. Wij zijn bang dat deze verruiming Bristow de kans geeft om een zware SAR helikopter te stationeren die vanuit MiddenZeeland gaat opereren. De aanvraag voor het luchthavenbesluit is in 2017 gedaan, er was in op dat moment het geheel geen sprake van een nieuwe aanbesteding voor SAR operaties. Onze reactie: dat klopt. En dat is ook de reden dat er op dat geen vragen over zijn gesteld of een zienswijze is ingediend m.b.t. dit onderwerp. Er is geen sprake van een contract tussen het vliegveld en DMO. De gemeente is verder geen partij in deze. Ons is niet bekend dat er aanpassingen van wat voor aard dan ook nodig zouden zijn. Onze reactie: De gemeente is weliswaar geen partij in het afsluiten van een contract tussen vliegveld en DMO. Maar Middelburg is de direct betrokken gemeente, heeft zeggenschap over de gronden waarop het vliegveld is gelegen en is verantwoordelijk voor het welzijn van haar inwoners en de omgeving. Indien en voor zover het ministerie van Defensie wettelijke mogelijkheden heeft om zaken waarin de gemeente wel bevoegdheden heeft af te dwingen is dat een gegeven waar wij mee te maken hebben. Juist om te voorkomen dat het zover komt stellen wij nu deze vragen.

3

Wat betreft uw laatste opmerking: Tot slot wijzen wij er op dat er ook sprake is van een positief maatschappelijk belang. Gelet op de waterrijke omgeving van Zeeland is het een aanwinst voor de veiligheid van onze inwoners en gasten. In de praktijk zou het verder ook zomaar kunnen dat er minder overlast zal zijn omdat de helikopters nu van veel verder weg moeten komen en 4 of 5 Natura 2000 gebieden 2 maal doorkruisen tijdens een missie. Als je in het hart van Zeeland zit zou de intensiteit wel eens een stuk lager kunnen zijn. Uit uw antwoord zouden wij kunnen opmaken dat de veiligheid op het water van onze inwoners momenteel onvoldoende is wat betreft de inzet van een SAR-helikopter. Dit is niet het geval. Op dit moment kan een SAR-helikopter vanaf de luchthaven bij de Maasvlakte (waar niemand hinder ondervindt van opstijgende of landende helikopters) in 30 minuten voor de Walcherse kust zijn. Vanaf Midden-Zeeland duurt dat rond de 20 minuten (het neemt ongeveer 15 minuten in beslag vanaf het moment van de melding totdat een helikopter operationeel en in de lucht is) Er is dus tijdwinst van 10 minuten maar het is de vraag of dit opweegt tegen de geluidsoverlast. Daarbij vliegen helikopters vanaf de Maasvlakte voor een deel van de reis op grotere hoogte tot het moment dat ze de plek bereiken waar hulp moet worden geboden.

Een helikopter die vanaf MiddenZeeland opstijgt/ landt zorgt voor veel meer geluidsoverlast voor de directe omgeving. Ook vliegt ze lager aan wanneer ze aan de Zeeuwse kust moet zijn. Ongeveer de helft van de reddingoperaties in 2020 (ca. 150 in 2020, dus 300 vliegbewegingen) vonden plaats vanuit de zuidelijke basis. Wanneer hier een helikopter staat gestationeerd zal deze dus veel vaker te horen/zien zijn dan nu het geval is, omdat er voor ieder noodgeval van ZeeuwsVlaanderen tot aan Katwijk uitgerukt moet worden. Indien de oefenvluchten ook nog onder artikel 4 lid 5 vallen en daarmee dus vrijgesteld zouden zijn van een limiet komen er nog rond de 300 vluchten bij (=600 vliegbewegingen). 900 vliegbeweging op jaarbasis, en met een helikopter die toch zeker het vierdubbele aan geluid produceert in vergelijking met de lichtere types zou betekenen dat een groot deel van het geluidsbudget hierdoor wordt verbruikt en er niet voldoende overblijft voor de gewone heli-vluchten naar de windparken.

4