Bijlage reactie college op advies SCW

Gemeente Middelburg Samenleving Kanaalweg 3 Postbus 6000 4330 LA Middelburg Tel 14 0118 Fax (0118) 623 717 info@middelburg.nl www.middelburg.nl

Sociale clientenraad Walcheren T.a.v. Marischka Duinkerken Mercuriusweg 19 4382 NC Vlissingen s.c.walcheren@zeelandnet.nl

uw kenmerk

uw brief van

ons kenmerk

bijlage(n)

126334

contactpersoon

doorkiesnummer

datum

datum verzending

Krista Schofield

+31118675194

20 mei 2021

20 mei 2021

onderwerp

Reactie Advies Sociale Cliëntenraad Walcheren d.d. 09 mei 2021. Geachte cliëntenraad Walcheren Het college wil u via deze weg bedanken voor het ongevraagd advies m.b.t. het Middelburgs model. In deze brief treft u een reactie namens het college. Het college hoopt u in het vervolgproces wederom te kunnen betrekken voor advisering. Reactie per punt: 1.Algemeen A) Formele adviesvraag In maart had de SCW een goed en constructief gesprek met de betrokken ambtenaren over de Bestuursopdracht/het Middelburgs Model. Ondanks dat we vooraf geen informatie hadden, behalve een memo en nota, denken we een goede inhoudelijk bijdrage te hebben geleverd in dit gesprek (in de woorden van de gemeente “bijpraatmoment”). Wij waarderen de uitnodiging voor dit gesprek. De Sociale Cliëntenraad Walcheren is helaas door ziekte niet in staat geweest tijdig formeel advies uit te brengen. Daar merken we aanvullend bij op dat de gemeente ons, in tegenstelling tot wat men daarover stelt, ons inziens geen formeel verzoek om advies gedaan heeft. We ontvingen een ambtelijke mail met de stukken. Enerzijds wordt daarin benadrukt dat de onderwerpen grotendeels buiten de SCW liggen maar anderzijds is men benieuwd naar onze reactie.

Dat heeft ons wel op het verkeerde been gezet; wij hopen dat er een volgende keer vanuit de gemeente duidelijk gecommuniceerd zal worden dat het om uitoefening van een formeler, aan een termijn gebonden bevoegdheid gaat. We bespeuren enige ambivalentie. Gezien het zwaartepunt van het voorstel op het gebied van Wmo en Jeugd is er geen formele

Bankrelatie: N.V. Bank voor Ned. Gemeenten (BNG) te Den Haag, banknr. NL14BNGH0285005502 (IBAN) / BNGHNL2G (BIC/SWIFT). Wij verzoeken u bij beantwoording het onderwerp en ons kenmerk te vermelden.

pagina

2 van 5 onderwerp

Reactie Advies Sociale Cliëntenraad Walcheren d.d. 09 mei 2021 naar aanleiding van het ‘Het Middelburgs model’, inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’. adviesaanvraag gedaan naar de cliëntenraad. Er is gekozen voor een informele route aan de start van het proces. Het college stelt een kader en proces voor aan de raad, dit is de start. We zullen de cliëntenraad in de toekomst blijven betrekken en afstemmen. B) Niet betrekken van Orionis De SCW constateert dat Orionis tot nog toe op geen enkele wijze betrokken en geïnformeerd is bij en tijdens de totstandkoming en vind dit, gezin hun expertise en hun positie in het Walchers sociaal domein merkwaardig. Ook dit is een terecht punt. De introductie van het Middelburgs model voor ondersteuning en zorg is een eerste stap in de transformatie. Uiteraard wordt Orionis de komende periode betrokken. We willen bijvoorbeeld in gesprek met Orionis en het meldpunt Geldzorgen Walcheren hoe we preventieve schuldhulpverlening goed kunnen positioneren in het Middelburgs model. C) Heldere formulering Middelburgs model De SCW merkt op dat het Middelburgs model helder geformuleerd is, er is duidelijk aandacht aan besteed. Wel vraagt de SCW ervoor te waken dat de begrippen toegang en ingang door elkaar worden gebruikt (toegang geeft beschikkingen af, de externe ingang niet).

Het is zeker niet de bedoeling deze begrippen door elkaar te gebruiken. De toegang valt onder de aanvullende, specialistische zorg en niet onder de sociale basiszorg en de sterke sociale basis. 2.Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) De gemeente Middelburg onderschrijft de definiëring van Movisie voor de rol van OCO. Movisie ondersteunt de gemeente Middelburg sinds kort met het verbeteren van het aanbod, de vindbaarheid en de kwaliteit van cliëntondersteuning. De ondersteuning is gekoppeld aan het project Koploper Cliëntondersteuning. Het project Koplopers Cliëntondersteuning draagt bij aan een betere van onafhankelijke cliëntondersteuning. Het Koplopersproject is een initiatief van gemeentekoepel Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), in samenwerking met leder(in) en de Koepel Adviesraden Sociaal Domein, met financiering van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn & Sport (VWS). Movisie ondersteunt gemeenten bij het project Koplopers Cliëntondersteuning. Het betreft hier sturing vanuit beleidsregie en niet vanuit uitvoeringsregie. Dat betekent dat de gemeente bepaalt welke partijen het voorportaal vormen en dat deze partijen op een eenduidige werkwijze integraal gaan (samen)werken. De OCO maakt deel uit van de sociale basiszorg en wordt in het voorportaal (externe ingang) gepositioneerd.

De gemeente maakt geen onderdeel uit van het voorportaal en daarmee is de onafhankelijkheid geborgd. We willen binnen (het project) OCO juist zorgen dat iedereen die zich meldt met een vraag bij het juiste aanbod terecht komt met behulp van een ondersteuner. 3.Voorportaal (externe ingang) in relatie met Orionis en de Participatiewet. De SCW benadrukt dat een inwoner die zonder geld of inkomen komt te zitten en denkt recht op een uitkering van de Participatiewet te hebben die aanvraag meteen en zonder omwegen moet kunnen doen bij de uitvoeringsinstantie die daarover beslist. Hier kan wat de SCW betreft geen enkele onduidelijkheid over bestaan en geen enkele vertraging in plaatsvinden. Dat onderschrijft het college volledig, het is niet de bedoeling om te vertragen. Inwoners die recht hebben op een uitkering kunnen zich direct bij Orionis melden. Hier verandert niets aan. Het voorportaal kan, zoals de

pagina

3 van 5 onderwerp

Reactie Advies Sociale Cliëntenraad Walcheren d.d. 09 mei 2021 naar aanleiding van het ‘Het Middelburgs model’, inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’. SCW aangeeft, mogelijk een rol spelen bij het doorverwijzen of direct helpen. Daarnaast constateert de SCW dat de taakomschrijving niet compleet is. Dit is een terecht punt. Werk en Participatie horen hier ook bij. Dit is aangepast in het raadsvoorstel. 4.Voorportaal (externe ingang) De SCW vindt het niet realistisch te verwachten dat het kennisniveau van de generalisten in het voorportaal voldoende zal zijn om de inwoners op al deze terreinen met hun complexe materie van het juiste advies en de juiste ondersteuning te voorzien. SCW vraagt zich af of er niet een Porthos effect zal optreden, waar het mensen volstrekt onduidelijk was bij welke instantie ze nu uiteindelijk terecht waren gekomen en wie hen (niet) geholpen had. Ze waren “bij Porthos” geweest. De SCW verwacht dat de burger deze keer het voorportaal vooral met de gemeente zal gaan associëren. Verder maakt de SCW zich zorgen over de gevolgen van de plannen in het model voor Stichting Welzijn Middelburg dat nu zeer goed georganiseerd is. En voor het steeds beter functionerend Orionis. Zoals onder punt 2 al is aangegeven maakt de gemeente geen onderdeel uit van het voorportaal (externe ingang).

Het voorportaal wordt gevormd door kernpartners als Maatschappelijk Werk Walcheren (MWW) en Welzijn Middelburg (WM). Beiden hebben nu ook een cruciale rol in het ondersteunen van onze inwoners, alleen werken ze nu nog los van elkaar. Het is de bedoeling dat onze kernpartners meer gaan samenwerken. Aanvullend en versterkend op elkaar en op een uniforme werkwijze, juist om het proces voor de inwoner te vereenvoudigen. Onze kernpartners hebben voldoende expertise op alle leefdomeinen. 5.Welzijn op Recept De SCW vindt de opzet van “Welzijn op Recept” in negatieve zin opmerkelijk. De SCW vraagt zich in de eerste plaats af wie er hier gaat bepalen of de oorzaak van een klacht psychosociaal is. Zelfs medisch geschoolden kunnen zich daarmee vergissen. Niemand kan er op tegen zijn dat iemand die van zijn huisarts het advies krijgt om bepaalde activiteiten te gaan ondernemen en contact met anderen te zoeken daar hulp bij kan krijgen. Dat wordt anders wanneer daarmee, zoals hier bij “Welzijn op Recept”, het volgende wordt beoogd: De gemeentelijke transities vragen om meer samenhang en samenwerking tussen zorg en welzijn. Welzijn op Recept is een relatief eenvoudige en krachtige interventie, die de gemeente, partners uit de eerstelijnszorg en het sociaal domein kan helpen bij deze uitdaging. Welzijn op Recept geeft deze samenwerking op een gestructureerde manier vorm.

Als de samenwerking binnen Welzijn op Recept eenmaal loopt, kunnen ook andere interventies en programma’s eenvoudiger uitgerold worden. Welzijn op Recept kan ingezet worden zowel bij de WMO, de Jeugdwet als de Participatiewet. Vooral de inhoud van die laatste zin is dubieus. De SCW moet concluderen dat in zo’n constructie een cliënt vanuit Orionis naar de welzijnscoach gestuurd kan worden. In principe was “Welzijn op Recept” bedoeld voor mensen die meer dan tien keer per jaar bij “lastige” klachten bij de huisarts langskomen. Maar dat lijkt de doelgroep van de methode niet meer te zijn. Daar komt bij dat “Welzijn op Recept” zich actief met data management, analyse van de populatie, bezig houdt. Het goede voornemen is daarbij is dat de zorgprofessionals zelf het datamanagement in eigen beheer zullen houden en er zelf verantwoordelijk voor moeten blijven. De SCW vindt de inzet van data management in de opzet van het Middelburgs model, waarin de gemeente sturend en regisserend de vormgeving van de integrale aanpak van het sociaal domein gaat bepalen, en waarbij zo nadrukkelijk de uitvoering van de gedecentraliseerde wetten (WMO, Jeugdwet, Participatiewet) betrokken is, buitengewoon riskant en onverantwoord. Welzijn op recept is een mogelijk product, volgend uit de ontwikkelagenda. Hierbij zal de huisarts triage uitvoeren.

Dit betekent dat cliënten voor Welzijn op Recept alleen via de huisarts doorgeleid worden, waarbij

pagina

4 van 5 onderwerp

Reactie Advies Sociale Cliëntenraad Walcheren d.d. 09 mei 2021 naar aanleiding van het ‘Het Middelburgs model’, inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’. er altijd een samenwerking en terugkoppeling is. Dit project is nog in de opstart en het college neemt het kritische punt mee in de afweging. Het gebruik van data-management in het sociaal domein is noodzakelijk om als gemeente grip te krijgen op trends, kwaliteit en uitgaven. Het is niet duidelijk op welk risico de SCW doelt. Indien hier risico’s bedoeld worden op het gebied van privacy kan het college aangeven dat we ons vanzelfsprekend altijd houden aan de privacywetgeving. 6.Positieve gezondheid De SCW ziet het model “Positieve Gezondheid” spinnenweb van mevrouw Huber in het sociaal domein opduiken, met daarbij “Welzijn op Recept” van de heer Meijs in het kielzog. We hebben al eerder kennis mogen maken met de Zelfredzaamheid-Matrix en de Dariuz methodiek. Nu duiken Welzijn op Recept en Positieve gezondheid op. De SCW heeft het idee dat één overheersende methode waarschijnlijk niet de oplossing zal zijn. Ter informatie deze link naar een artikel over ZRM en Positieve Gezondheid.

https://link.springer.com/article/10.1007/s12508-019-00242-xPagina 6 van 8 Overigens willen wij erop wijzen dat het toepassen van de zinnige ideeën van mevrouw Huber ook heel goed zonder “Welzijn op Recept” kan! Positieve Gezondheid wordt in het stuk niet als methode bedoeld, maar als een visie. In deze visie is gezondheid niet meer het domein van alleen de zorgprofessionals, maar van ons allemaal. Het college gaat graag verder in gesprek met de SCW om dit te concretiseren. 7.Wijkgerichte benadering A) Goede basisvoorzieningen De SCW wil in het kader van de wijkgerichte benadering nadrukkelijk wijzen op het belang van voldoende, goede basisvoorzieningen. Denk aan winkels, postbussen, apotheken, groen, voldoende aanbod van betaalbare huurwoningen, huiswerklokalen, scholen. Daarop inzetten is van belang. DE SCW constateert dat dat in Middelburg dit algemeen belang soms wijken moet voor de wensen van een kleine groep. Dat geldt bijvoorbeeld voor de ontwikkelingen rond het openbaar vervoer (de bus) in de wijken. Daar is het openbaar vervoer in de loop van de jaren sterk teruggelopen of helemaal verdwenen. De bereikbaarheid van de binnenstad vanuit de wijken stond al langer onder druk en inmiddels is de binnenstad voor mensen uit de wijken die afhankelijk zijn van openbaar vervoer onbereikbaar geworden.

We zien dat ook in Dauwendaele het gebrek aan openbaar vervoer problemen voor de leefbaarheid geeft. Een buurtbus is in de meeste gevallen geen voldoende oplossing. B) Kwetsbare groepen in de wijk DE SCW vindt de huidige formulering stigmatiserend en willen dat dit anders geformuleerd wordt. “Vanuit zorg en welzijn zouden we meer aandacht willen hebben voor kwetsbare groepen in de wijk. Niet alleen zijn veel kwetsbare groepen aangewezen op sociale huur, ook wonen steeds meer kwetsbare mensen bij elkaar in dezelfde wijken, met als risico dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid, dat overlast en criminaliteit toenemen en dat inwoners zich ongezond en onveilig voelen.” Daarbij merkt de SCW op dat juist in deze wijken de voorzieningen vaak niet op peil zijn. Volgens de SCW laten woningcorporaties steeds meer over aan de huurders. De huren stijgen. En de huurder heeft zelf de financiële mogelijkheden niet om bijvoorbeeld goede schuttingen en poorten te plaatsen of deze te vervangen. Niet alles uit bovenstaand advies valt onder de scope van de bestuursopdracht. De combinatie van welzijn,

pagina

5 van 5 onderwerp

Reactie Advies Sociale Cliëntenraad Walcheren d.d. 09 mei 2021 naar aanleiding van het ‘Het Middelburgs model’, inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’. zorg en wonen is één van kansen die benoemd worden in het Middelburgs model, hierbij sluiten we ons dus aan bij de SCW. Het college heeft niet de intentie gehad te stigmatiseren en zal de tekst in het raadsvoorstel aanpassen. 8.Kansrijke start Kansrijke Start richt zich op (aanstaande) ouders en jonge kinderen. De SCW zou graag ook aandacht zien voor de sterfte rond geboorte. De sterfte rond geboorte vanaf 24 weken zwangerschapsduur is in Middelburg al jaren hoger dan het landelijk gemiddelde. Daarnaast ligt de start van zwangerschapsbegeleiding voor 10 weken van de zwangerschap onder het landelijke gemiddelde. De door de SCW aangeleverde cijfers zijn al bij ons onder de aandacht en zijn en worden besproken met professionals uit verschillende domeinen. Ook worden ze gebruikt om te bepalen waar de kansen liggen voor Kansrijke Start. 9.Overig De inbreng van SCW in het gesprek van maart wordt aangehaald in de Bestuursopdracht. Daarin lezen staat “Heb aandacht voor wat de inwoner zelf kan (..)” In het kader van de WMO kan dit wellicht verkeerd begrepen worden. Daarom merkt de SCW op dat zij zo'n opmerking nadrukkelijk niet in de WMO/Jeugd context zouden maken.

Het gaat de SCW vooral om respect en in tact houden van de autonomie van de cliënt/inwoner; denk hierbij aan keuzevrijheid, niet meer doen dan nodig is (ook in de zin van waar iemand om vraagt). Bij de keuze voor systemen en voorzieningen geeft de SCW de voorkeur aan vrij toegankelijke en ook zelfstandig te gebruiken. Een goed voorbeeld hiervan is ‘Bereken uw recht’. Ieder inwoner kan hier zelfstandig gebruik van maken maar werkt ook met samen een hulpverlener. Andere systemen bijvoorbeeld de Voorzieningenwijzer zijn niet toegankelijk zonder consulent. Dat leidt tot onnodige afhankelijkheid. Wat te zeggen over de interpretatie “Heb aandacht voor wat de inwoner zelf kan(..)”? Het standpunt van de SCW m.b.t. de voorzieningenwijzer is bij de gemeente bekend, daar kan m.i. mee volstaan worden. Dit advies nemen wij over.

Vertrouwende u voldoende geïnformeerd te hebben. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, namens hen,

Chris Simons Carla Doorn