Bijlage Leesversie Programmaplan “Laat ze niet (ver)zuipen!” 2025-2028 (1)

Programma ‘Laat ze niet (ver)zuipen!’ (LZNVZ) 2025-2028 Samen bouwen aan een gezonde alcoholvrije omgeving voor de Zeeuwse jeugd.

Leeswijzer Deze leesversie van “Programmaplan, Laat ze niet (ver)zuipen! 2025–2028” biedt in beknopte vorm inzicht in de koers, aanpak en ambitie van het programmaplan rondom jeugd en alcoholpreventie in Zeeland. Het document is bedoeld als toegankelijk leesstuk voor bestuurders, wethouders, beleidsadviseurs en andere betrokkenen die snel de kern van het programma willen begrijpen. De leesversie vat de belangrijkste onderdelen samen: de noodzaak van het programma, de doelstellingen, de gekozen aanpak en de beoogde resultaten. Zo biedt het handvatten voor beleidskeuzes, bestuurlijke besluitvorming en het voeren van het gesprek over de alcoholpreventieaanpak in Zeeland. Als bijlage bevat de leesversie een infographic met actuele cijfers over alcoholgebruik onder jongeren in Zeeland. Deze visuele weergave onderstreept de urgentie van het programma. Een uitgebreide onderbouwing van de cijfers en achterliggende analyses vindt u in het volledige programmaplan. Voor verdieping, uitvoeringsinformatie en achtergrond kunt u de leesversie combineren met het uitgebreide programmaplan. Samen geven de documenten een compleet beeld van de Zeeuws brede jeugd en alcoholpreventie aanpak.

Onze gezamenlijke missie en visie Introductie

Sinds 2010 werken de 13 Zeeuwse gemeenten en partners samen aan de preventie van alcoholgebruik onder jongeren.

Doel: Kennis bundelen, uniform beleid bevorderen en effectieve maatregelen invoeren.

Focus 2025-2028: Voortbouwen op samenwerking, samenwerking verbreden én onderliggende maatschappelijke normen veranderen.

Onze gezamenlijke missie en visie Introductie

Kernaanpak WETEN wat werkt, DELEN wat werkt en DOEN wat werkt.

Onze missie: De Zeeuwse jeugd helpen om gezond en kansrijk op te groeien, zonder alcohol(misbruik). Dit doen we door een integrale aanpak, middels samenwerking en verbinding.

Visie: Een samenleving waarin jongeren zonder alcohol kunnen opgroeien door preventie, talentontwikkeling, bewustwording en doeltreffende maatregelen.

Raakvlakken met beleid en programma’s: Lokale en regionale gezondheidskaders.

Gemeentelijke IZA/ GALA-uitvoeringsplannen en regionale ketenaanpakken.

Programma’s en thema's zoals OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving), Kansrijke Start, Positieve Gezondheid, Kerngezond en Sterke Lokale Teams

Integrale Veiligheidsplannen en lokaal Jeugd- en Onderwijsbeleid.

Samenwerking Preventie- en Handhavingsplan Alcoholwet en verkeersveiligheid.

Aansluiting op het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) & Nationaal Preventie Akkoord: Het GALA vormt een belangrijke basis voor de Zeeuwse aanpak door: Preventie centraal te stellen: Het voorkomen en vroeg signaleren van middelengebruik, zoals alcohol, heeft prioriteit. Samenwerking te stimuleren: GALA benadrukt een integrale aanpak waarbij gezondheid, welzijn, onderwijs en sport samenkomen. Gezondheidsverschillen te verkleinen: Door jongeren uit alle lagen van de bevolking te ondersteunen bij een gezonde leefstijl. Gezonde omgevingen te creëren: Via normveranderingen, zoals alcoholvrije sportverenigingen en evenementen. Focus op jeugd en jongvolwassenen: Extra aandacht voor opvoeding en sociale normen in deze ontwikkelingsfase.

DE UITVOERING VAN HET PROGRAMMA DRAAGT BIJ AAN HET BEHALEN VAN

drinken:

Programmastructuur - Wie stuurt en Wie voert uit?

Formeel Opdrachtgever: De 13 Zeeuwse gemeenten, vertegenwoordigd door de Stuurgroep ‘Jeugd en alcohol’.

Uitvoering: Functioneel belegd bij het CZW bureau. Programmacoördinator: Pascalle de Looff Programmaondersteuner: Denise van den Heuvel

Communicatieadviseur: Maaike Louwerse

LZNVZ is belegd in de ZSSD Programmalijn Gezondheid

In samenwerking met: 1NUL1 GGD Zeeland Politie Zeeland JOGG Teamfit 13 Zeeuwse gemeenten

De kracht van samenwerking

LZNVZ is een richtinggevende en verbindende netwerksamenwerking, zonder eigen uitvoeringsbudget.

We bouwen aan een sterk en inclusief netwerk. Succes is afhankelijk van:

1

2

3

Bereidheid en capaciteit van gemeenten voor uitvoering.

Borging van samenwerkingsafspraken binnen gemeenten.

Betrokkenheid, samenwerking en financiering van lokale partners.

Ambitie 1. Jeugd gezond en kansrijk laten opgroeien, vrij van alcohol. 2. Alcoholgebruik onder jongeren (-18) voorkomen. 3. Inwoners die gezonde keuzes kunnen maken in kinderrijke omgevingen. 4. Ouders en opvoeders die het goede voorbeeld geven. 5. Normverandering naar gezonde keuzes als standaard. 6. Alcoholverstrekkers leven de Alcoholwet na (geen verkoop <18, niet doorschenken).

Doel herijken Programmaplan: ➤ Actualiseren inhoud en inzet ➤ Integrale kijk op uitvoering en gezamenlijke impact vergroten door meerjarenvisie ➤ Bestendigen samenwerking en financiering

Voor wie doen we het? Primaire doelgroepen: Jeugdigen (4-18 jaar) Jongvolwassenen (1824 jaar) Ouders en opvoeders

Secundaire doelgroepen: Professionals in zorg, welzijn en onderwijs Verstrekkers van alcohol (sportkantines, horeca, dagattracties) Omgevingen (sportverenigingen, evenementenorganisaties)

Gezamenlijke doelen 1. Een alcoholvrije start voor elk kind. 2. Het voorkomen van alcoholgebruik onder jongeren (<18 jaar). 3. Verminderen van risicovol alcoholgebruik bij jongvolwassenen (18-24 jaar). 4. Verhogen van naleving onder alcoholverstrekkers.

5. Versterken van structurele samenwerking en verbindingen.

De Doorlopende Leerlijn De strategie achter onze gezamenlijke aanpak Richt zich op zowel individuele als omgevingsgerichte interventies.

01 Integrale aanpak vertaald naar een ‘Doorlopende leerlijn alcoholpreventie 024 jaar’.

02 Praktisch hulpmiddel voor beleidsmakers en partners.

03 Benadrukt de rol van de omgeving (thuis, school, sport, sociaal).

Resultaten Doelstelling 1: Een alcoholvrije start voor elk kind Beoogde resultaten

🎯 Beschikbare en eenduidige informatie voor zwangere vrouwen 👪 Bewustwording bij (toekomstige) ouders 🚫 Alcoholvrije kinderomgevingen 🍹 Meer gezonde alternatieven op evenementen 🤝 Samenwerking met ‘Kansrijke Start’ Metingen

📊 Monitor verloskundigen & GGD 📋 Evaluaties voorlichtingen 🏷️ Aantal alcoholvrije evenementen 🍏 Registratie gezonde alternatieven 🤝 Samenwerkingsmonitoring

Wie doet wat? Jeugdverpleegkundigen GGD: Informeren, screenen, voorlichten. Gemeenten: Beleid, communicatie inwoners, voorwaarden, handhaving. GGD: Coördinatie, interventies, delen campagnes, monitoring. Huisartsen/Verloskundigen/Kraamzorg: Signaleren, voorlichten, doorverwijzen. 1NUL1: Voorlichten en informeren, Zien Drinken Doet Drinken (ZDDD) campagne, moeder-baby interventie, samenwerking Kansrijke Start. Horeca/Evenementen: Alcoholvrije alternatieven, zones. Ouders/Opvoeders: Verantwoordelijkheid, voorbeeldgedrag. Politie: Signaleren, jeugdveiligheidsoverleg.

Resultaten Doelstelling 2: Voorkomen van alcoholgebruik onder jongeren (<18 jaar) Beoogde resultaten:

👨‍👩‍👧‍👦 Ouders maken bewuste keuzes 🏟️ Alcoholvrije evenementen/dagattracties ⚽ Actieve inzet sportverenigingen 🧠 Voldoende inzet op weerbaarheid en talentontwikkeling jongeren 📈 Normverandering & naleving leeftijdsgrens 👮 Handhaving Alcoholwet 🎓 MBO-doelgroepen bereikt 🤝 Structurele samenwerkingen Metingen:

📝 Ouderavonden & vragenlijsten 🏷️ Alcoholvrije afspraken & handhaving ⚽ Verenigingsmonitor 📊 GGD-onderzoek weerbaarheid 📉 Nalevings- en trendanalyses 📣 Impact campagnes & IkPas 📂 Vastlegging partnerschappen

Wie doet wat? Ouders/Opvoeders: Verantwoordelijkheid, ZDDDcampagne, alcoholvrije omgeving. Gemeenten: Beleid, handhaving, samenwerking met lokale partners, communicatie inwoners. 1NUL1: Preventieactiviteiten (ouderavonden, Alcoholpoli, trainingen, campagnes). GGD: jeugdgezondheidszorg, data-analyse. Scholen: Bewustwording, uitvoering programma's (Helder op School). Sportverenigingen: Alcoholpreventie (BOB-Sport), alcoholvrije omgeving (JOGG Teamfit). Jongeren-/Welzijnswerk: Ondersteuning gezonde keuzes, weerbaarheid. Politie: Signaleren, jeugdveiligheidsoverleg, handhaving ondersteunen (APV). ROVZ: BOB Sport campagne, inzet Responsible Young Drivers (RYD).

Beoogde resultaten:

Resultaten Doelstelling 3: Verminderen van risicovol alcoholgebruik bij jongvolwassenen (18-24 jaar).

👨‍👩‍👦 Bewustwording voorbeeldrol ouders ⚽ Sportclubs doen mee aan preventie 🧠 Jongvolwassenen weerbaar ⛔ Doorschenkregels nageleefd 🎓 Studenten & werkgevers bereikt 🧰 Bekendheid met preventietools 🍹 Meer alcoholvrije alternatieven 🤝 Structurele samenwerking

Metingen:

📋 Evaluatie campagnes & thema-avonden ⚽ Monitoring sportverenigingen 📊 GGD-gedragsmetingen 👮 Handhaving doorschenken 📣 Campagne-impact & IkPas 🏷️ Registratie alternatieven & platformgebruik

Wie doet wat? Ouders/Opvoeders: Blijven stimuleren gezonde keuzes, voorbeeld geven, gesprek aangaan. Jongvolwassenen: Bewuste keuzes maken, voorbeeldrol. Gemeenten: Beleid, communicatie voor inwoners, voorwaarden alcoholvrije evenementen. 1NUL1: Preventieprogramma's (Moti-4, CRAFT), campagnes (IKPAS, ZDDD). GGD: Ondersteuning campagnes, monitoring. Scholen/Universiteiten: Bewustwording, gezondheidsbeleid. Sportverenigingen: Alcoholvrije alternatieven, verantwoord beleid. Horeca/Evenementen: Alcoholvrije alternatieven, verantwoord beleid. JOGG Teamfit: Aanpak op omgevingen, bijdragen campagnes. ROVZ: BOB Sport campagne, inzet RYD.

Resultaten Doelstelling 4: Verhogen van naleving onder alcoholverstrekkers. Beoogde resultaten:

🚫 Alcoholvrije settings bij jongerenactiviteiten ⚽ Sportverenigingen in actie 🔍 Strikte naleving leeftijdsgrens 👮 Handhaving & toezicht Alcoholwet 📉 Minder overmatig alcoholgebruik jongvolwassenen 🤝 Samenwerking horeca & handhaving Metingen:

🏷️ Rapportages gemeenten ⚽ Deelname preventie sportverenigingen 📈 Nalevingsonderzoeken & GGD-data 👮 Handhavingsrapportages 📂 Samenwerkingsdata LZNVZ

Wie doet wat? Gemeenten: Beleid, handhaving Alcoholwet, ondersteuning verstrekkers. GGD: Ondersteuning campagnes, monitoring. 1NUL1: IVA-trainingen, ondersteuning campagnes (NIX18). Horeca/Sportorganisaties en overige alcoholverstrekkers: Naleving wetgeving (NIX18), alcoholvrije opties. Politie/Handhaving: Monitoren, handhaven Alcoholwet. ROVZ: BOB Sport campagne.

Beoogde resultaten:

Resultaten Doelstelling 5: Versterken structurele samenwerking, eenduidige uitvoering en verbinding

🌐 Stevig partnernetwerk 🤝 Gezamenlijk

uitvoeringsprogramma

🧭 Koppeling met andere beleidsthema’s

🧑‍💼 Duidelijke rollen voor partners

➕ Meer betrokken partijen 💻 Effectief communicatieplatform

Metingen:

📂 Samenwerkingsmonitoring 🧩 Aantal gekoppelde thema-initiatieven 📊 Platformgebruik & kennisdeling 🏛️ Registratie actieve netwerken 💬 Evaluatie samenwerkingen & campagnes

Wie doet wat? Gemeenten: Voorwaarden creëren, samenwerking bevorderen, koppelen aan andere thema's. GGD: Coördinatie, ondersteuning, kennisdeling, monitoring. 1NUL1/JOGG-Teamfit: Inhoudelijke ondersteuning, gezamenlijke campagnes, integrale aanpak. Jongerenwerk/Scholen: Betrekken jongeren en ouders, lokale samenwerking versterken. Politie: Handhaving, signaleren, samenwerken. Horecaondernemers: Naleving afspraken en alcoholwetgeving, bewust alcoholbeleid voor eigen personeel.

Communicatiestrategie Doel

Kernpunten

Resultaat

De communicatiestrategie ondersteunt het behalen van de vijf programmadolstellingen en stimuleert bewustwording, gedragsverandering, naleving van regels en versterkt samenwerking tussen partners. Ook bevordert het de actieve betrokkenheid van inwoners.

Doelgroepen: Toekomstige ouders, jongeren (<18), jongvolwassenen (18-24), alcoholverstrekkers, samenwerkingspartners en andere inwoners/ kindrijke omgevingen. Aanpak: Informeren, motiveren en activeren via gerichte boodschappen en passende communicatiemiddelen. Samenwerking: stimuleren via een communityplatform. Inclusiviteit: Communicatie is begrijpelijk en toegankelijk voor iedereen. Verankering: Gebruik van bestaande campagnes (NIX18, Zien Drinken Doet Drinken, IkPas, BOB-Sport) en koppeling met regionale programma’s. Inwonerparticipatie: Actieve betrokkenheid van inwoners via dialoogsessies, lokale initiatieven en jongerenpanels.

Een samenhangende, effectieve en breed gedragen alcoholpreventieaanpak die bijdraagt aan een gezonde en alcoholbewuste leefomgeving in Zeeland.

Essentiële voorwaarden voor gezamenlijk succes

Betrokkenheid en Eigenaarschap: Gezamenlijke verantwoordelijkheid binnen gemeenten en met partners. Optimalisatie en Innovatie: Focus op wat werkt (preventie, interventie, gezonde omgeving, talentontwikkeling). Datagedreven Werken: Gebruik van data en monitoring voor gerichte aanpak. Communicatie als belangrijk middel: Krachtige communicatie voor normverandering en bewustwording. Netwerksamenwerking: Kennisdeling en inspiratie binnen een actief netwerk. Participatie van Inwoners: Actieve betrokkenheid, input en eigenaarschap van inwoners. Inclusiviteit: Streven naar inclusiviteit in alle interventies.

Toekomstbestendigheid & Positionering LZNVZ (2025–2028)

Doel: duurzame verankering van jeugd en alcoholpreventie in Zeeland In 2028: eindevaluatie op impact & samenwerking. Focus op borging en toekomstbestendige positionering.

Onderzoeken koppeling IZA/ GALA: ➤ Koppeling met de 5 Zeeuwse ketenaanpakken (o.a. gezonde jeugd, gezonde leefstijl) ➤ toewerken naar een integrale en structurele preventieaanpak ➤ Versterkte samenhang en impact binnen het Zeeuwse gezondheidsbeleid.

Evaluatie en besluitvorming 2028

Door tijdig te evalueren en scenario’s zorgvuldig te onderzoeken, maken we een onderbouwde keuze voor de toekomst van alcoholpreventie voor jongeren in Zeeland.

De Stuurgroep heeft als opdracht meegegeven te onderzoeken hoe de regionale samenwerking en het uitvoeren van het gezamenlijke programmaplan bijdraagt aan het terugdringen van alcoholgebruik onder jongeren, met aandacht voor programmadoelstellingen, uitvoering, samenwerking en structurele borging/ positionering (= IMPACT). De methode voor impact- en/of effectmeting wordt nog bepaald; afhankelijk van de wenselijke en haalbare scope volgt een onderbouwd advies en kosteninschatting, waar de Stuurgroep nog een besluit over moet nemen.

01

Wat wordt gedekt uit de gemeentelijke bijdrage (13 gemeenten)?

→

Programmacoördinator (24 uur/week) €76.587 Werkbudget (communicatie, bijeenkomsten, bijscholing) €8.000 Aanpak NIX18 & Nalevingsonderzoek €75.000 Monitoring en Evaluatie ⟶ pm Totaal : €159.587

→

Begroting 02

→

Gedekt uit bestaande uitvoeringsmiddelen CZW bureau Secretariaat (16 uur/week) Communicatieadviseur (8 uur/week) Overhead personeel

💡 Versterking uitvoering:

Toelichting extra inzet versterking uitvoering Bron: Nationaal Preventieakkoord (2018)

Huidig werkbudget: €5.000 per jaar Voorgesteld budget: €8.000 per jaar Noodzakelijk voor: Website & communicatiemiddelen Organisatie van bijeenkomsten & inspiratiesessies

🛡️ Aanpak NIX18 en Preventie- & Handhavingsplannen Huidig budget = volledig naar nalevingsonderzoek Extra nodig: €25.000 per jaar

Voor: Toetsing op doorschenken Uniforme regionale opvolging van resultaten om streefdoelen te behalen Gerichte inzet op o.a. sportomgevingen

✅ ✅ ✅

📌 Resultaat: Samenwerking verstevigd en

gerichte opvolging van nalevingsonderzoek met inzet van externe expertise en gerichte acties om streefdoelen (Nationaal Preventie Akkoord) te behalen.

Vervolg en besluitvorming Hoe verder?

> 3 juli ⟶ OZO, toelichting en doorgeleleiding naar colleges. > Q3 ⟶ Besluitvorming op herijkte Programmaplan LZNVZ (2025–2028) Programma 'Laat ze niet (ver)zuipen!' is tot en met 2028 geborgd (besluitvorming over voortzetting is op dit moment niet aan de orde). Wel besluit nemen over: Het vaststellen van het Programmaplan Jeugd en Alcoholpreventie Zeeland (LZNVZ) 2025– 2028, met instemming op de gezamenlijke ambitie en het belang van samenwerking in de uitvoering. Aangepaste begroting 2025–2028 Kennis te nemen van het plan voor monitoring en evaluatie van het Programmaplan in 2028, inclusief het voornemen om de impactmeting nader uit te werken > Q4 ⟶ Borging samenwerkingsafspraken en uitvoering Programmaplan

✅ ✅ ✅

Gezamenlijk commitment

Het bereiken van een gezonde alcoholvrije omgeving voor de Zeeuwse jeugd is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Actieve betrokkenheid en gedeeld eigenaarschap zijn essentieel voor succes.

Laten we ons gezamenlijk inzetten om de doelen van dit programmaplan te realiseren.

Nog eens luisteren naar de bedoeling van het Programmaplan? Klik dan hier en luister naar de door AI gemaakt podcast over ons Zeeuwse Programmaplan. (7,5 minuten)