Bijlage bij amendement D66: Haags Actieplan wapens en jongeren 2020-2022 (toegevoegd door Rob van Eijkelenburg)

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen De burgemeester

001

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/10053415 RIS307307 Contactpersoon

Vincent Holleman Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Veiligheid Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 december 2020

vincent.holleman@denhaag.nl Aantal bijlagen

3

Onderwerp

Haags Actieplan wapens en jongeren 2020-2022

Geachte voorzitter, Het afgelopen jaar is Den Haag met enige regelmaat opgeschrikt door ernstige steekincidenten waarbij jongeren betrokken zijn. Met als dieptepunten vorig jaar december het dodelijke steekincident in Laak en deze zomer op Scheveningen. Deze incidenten hebben veel impact op slachtoffers, jongeren, ouders, bedrijven, scholen, bewoners en bezoekers van onze stad. Geweldsincidenten met (steek)wapens zijn een ernstige aantasting van de openbare orde en veiligheid. Het bezit van (steek)wapens levert gevaarlijke situaties op. Het verheerlijken van geweld door een deel van de jongeren is een bijzonder zorgelijke ontwikkeling. Geweld mag nooit een antwoord zijn op welke vorm van tegenstelling of conflict dan ook. Politie en openbaar ministerie treden repressief op bij incidenten met (steek)wapens en verboden wapenbezit. Maar er is meer nodig. Het bezit van (steek)wapens onder jongeren moet niet langer als normaal worden gezien. Daarbij is ook de inzet van ouders, jongerenwerk, winkeliers, Centra voor Jeugd en Gezin, horeca, onderwijsinstellingen en Halt cruciaal. Over wapenbezit en -incidenten is dit jaar met 15 gemeenten - waaronder Den Haag - regelmatig overleg gevoerd met het Rijk (Justitie en Veiligheid, OCW, VWS), politie, openbaar ministerie en andere partners (jeugdzorg, jeugdreclassering, Halt, Raad voor de Kinderbescherming, VNG en het CCV).

De urgentie wordt breed gedeeld. In goede samenwerking is het (landelijke) Actieplan wapens en jongeren (zie bijlage 1) ontwikkeld en op 11 november 2020 gepresenteerd. Alle deelnemende partijen delen de norm dat wapenbezit en wapengebruik nooit normaal gevonden mogen worden en de ambitie om het wapen-tij te keren. Landelijke opererende organisaties zorgen ervoor dat de benodigde instrumenten beschikbaar zijn om tegen wapens op te treden. De problematiek wordt op het lokale niveau aangepakt met een mix van preventieve, proactieve en repressieve maatregelen. Dit is lokaal maatwerk. De betrokken gemeenten en partners hebben afgesproken in ieder geval allemaal de volgende maatregelen uit te voeren: (1) het verkrijgen en behouden van zicht op de jeugd- en jongerengroepen die problemen veroorzaken; (2) risico-signalering en vroegtijdig ingrijpen na wapenbezit; (3) bewustwording via voorlichting op scholen en/of door Halt; (4) het organiseren van een inleveractie voor (steek)wapens.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonnummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Na anderhalf jaar (medio 2022) wordt het actieplan met alle betrokken partijen geëvalueerd. In het verlengde van het landelijke actieplan is het Haags Actieplan wapens en jongeren Den Haag 2020-2022 opgesteld. De aard en omvang van steekwapenbezit en -incidenten in Den Haag worden geschetst. De te behalen doelen en de benodigde acties worden benoemd om wapenbezit en incidenten te bestrijden. De specifieke aanbevelingen van de politie hebben we hierbij ook betrokken (zie bijlage 3). Cijfermatige ontwikkeling in Den Haag Het aantal geweldsincidenten met een mes- of steekwapen stijgt. Een ruime meerderheid van de verdachten is 25 jaar of ouder. Het totaal aantal steekincidenten is ten opzichte van 2018 met 14% gestegen. Tussen de leeftijdscategorieën zijn grote verschillen. Bij verdachten van 25 jaar en ouder is er een stijging van 9%, terwijl het aantal verdachten van 18 tot 25 jaar met 7% is gedaald. In 2019 steeg met name het aantal minderjarige verdachten (12-17 jaar) dat betrokken was bij steekincidenten fors met 121%. Deze ontwikkeling is bijzonder zorgelijk. De stijging van minderjarige verdachten bij steekincidenten is een landelijke trend en niet alleen in Den Haag zichtbaar1. De politie maakt zich zorgen over deze ontwikkeling 2 net als het jongerenwerk3. Ook andere burgemeesters onderschrijven deze negatieve ontwikkeling4.

Halt ziet ook een toename van minderjarigen met een steekwapen op zak5. Cijfers betreffende het wapenbezit kunnen niet eenduidig uit politiesystemen worden gehaald om een representatieve trend weer te geven. Enkel baseren op de cijfers van wapenbezit bij steekincidenten is hiervoor geen goede indicator en ook afhankelijk van politie optreden, zoals bij politie controles. De cijfers van steekincidenten geven een beter inzicht en daarom heeft de politie eenheid Den Haag haar analyse hierop toegespitst. Tabel 1: Aantal steekincidenten en geregistreerde verdachten in Den Haag in 2018 en 2019. Bron: politie +/- % 2018 2019 Mes- en steekincidenten1

490

560

+14 %

verdachten 12-17 jaar

37

82

+121 %

verdachten 18-24 jaar

97

90

-7 %

verdachten 25 jaar en ouder

356

388

+9 %

Achtergronden steekincidenten Steekincidenten doen zich voor in heel Den Haag. Uit de analyse van de politie (zie bijlage 2) blijkt echter dat de incidenten vaker worden gepleegd in de stadsdelen Centrum, Escamp en Laak. Specifieke clusters op het niveau van enkele straten of een plein zijn daarbij niet of nauwelijks te onderscheiden. Vaak zijn de verdachten laag opgeleid en wonen in Centrum, Escamp en Laak. De meeste verdachten zijn bij politie bekend met één of meerdere antecedenten. De helft van de verdachten is bij het incident betrokken, maar heeft zelf geen (steek)wapen. Dat kan bijvoorbeeld door op de uitkijk te staan of door geweldpleging zonder een wapen. De incidenten spelen zich vaak af in de openbare ruimte of in de omgeving van een school. Achtergrond van de incidenten is vaak financieel gewin of een conflict. Veel jongeren kennen het slachtoffer niet.

1 Een incident waarbij een mes/steekwapen in de hand wordt genomen om een ander te bedreigen, iets af

te dwingen/dreigen en/of lichamelijk letsel toe te brengen.

2/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Vaak gaat het om een keuken of zakmes dat klein genoeg is om in een jas of zak te dragen. Veelal is er bij verdachten sprake van een gebroken gezinssituatie. Soms verklaren verdachten dat zij een mes nodig hebben voor hun bijbaantje bijvoorbeeld in de supermarkt. Landelijk is veel onderzoek gedaan naar jeugdcriminaliteit en geweldsincidenten. Verscheidene redenen zijn aan te wijzen waarom jongeren met een (steek)wapen op zak lopen: • uit angst omdat zij zich onveilig voelen, om zich te kunnen verdedigen bij een ruzie of conflict, • jongeren vinden het ‘cool’ om een (steek)wapen te bezitten of willen daar stoer mee doen, • een zeer kleine groep heeft doelbewust een (steek)wapen op zak om deze te gebruiken, bijvoorbeeld bij een beroving of overval. Veel jongeren denken dat de gevolgen van (steek)wapenbezit en -gebruik wel mee zullen vallen. In de praktijk blijkt uit interviews met daders, slachtoffers en getuigen dat wapenbezit schijnveiligheid creëert. En wapenbezit leidt, vooral in panieksituaties, eerder tot gebruik van een (steek)wapen, met alle gevolgen van dien. De bezitter acht zich bovendien zelfverzekerder en is met een (steek)wapen op zak minder snel geneigd conflicten te sussen of uit de weg te gaan 6. Relatie met andere aanpakken Het Actieplan veiligheid in en om de school wordt ontwikkeld ter bevordering van de fysieke en sociale veiligheid op scholen.

Veel scholen controleren regelmatig lockers of kluisjes op wapens en drugs. Daarnaast hebben alle scholen een schoolveiligheidsplan, werken zij met de Haagse Veiligheidskaart en hebben veel scholen recent het certificaat Veilige School ontvangen. In het Actieplan Veiligheid in en om de school wordt ook ingegaan op het versterken van contacten tussen politie en scholen en andere acties ter bevordering van de sociale veiligheid op scholen. Het plan wordt in het voorjaar van 2021 naar de gemeenteraad gestuurd. De aanpak van wapens en jongeren is ook gerelateerd aan de preventieve aanpak van ondermijning in Den Haag. Het Rijk heeft hiervoor extra middelen ter beschikking gesteld. Deze bijdrage is bedoeld om criminele carrières in de georganiseerde criminaliteit te voorkomen. Er wordt een Persoons Gerichte Aanpak team opgericht, de Haagse Pand Brigade wordt versterkt en we gaan werken met jeugdboa’s. We bezien hoe we criminele families kunnen aanpakken en er worden projecten op scholen opgestart. De aanpak vindt plaats in de prioritaire gebieden Den Haag Zuidwest en Duindorp. Aanpak wapenbezit en -incidenten: 12 acties Dit plan heeft tot doel om het aantal steekincidenten met 25% te verminderen in de periode 20202022 onder jongeren tot 25 jaar, en minderjarigen (12-17 jaar) in het bijzonder. Tevens willen we het wapenbezit onder jongeren substantieel verminderen 7.

Het probleem van wapenbezit en steekincidenten vergt een brede aanpak. Hierbij moeten maatregelen betreffende veiligheid, onderwijs en zorg goed op elkaar worden afgestemd. Repressie en preventie gaan hand in hand. Bestaande acties worden versterkt en verder uitgebouwd. Lokaal en landelijk worden nieuwe stringente maatregelen genomen. De volgende twaalf acties staan centraal in de aanpak: 1. Risico-signalering en vroegtijdig ingrijpen; 2. Verbod bezit slag- en steekwapens; 3. Versterken betrokkenheid ouders; 4. Bewustwordingsactiviteiten; 5. Tegen gaan filmpjes online waarin wapens, geweld worden verheerlijkt; 6. Verbod verkoop slag- en steekwapens aan minderjarigen;

3/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

7. Voorlichtingslessen op scholen; 8. Bestuurlijke maatregelen; 9. Inleveractie wapens; 10. Preventie projecten; 11. Aanpak problematische (jeugd)groepen; 12. Maatregelen horeca. Actie 1: Risico signalering en vroegtijdig ingrijpen De analyse van de politie bevestigt het belang van risicosignalering en vroegtijdig aanpakken. Het kind- en jongerenwerk heeft een belangrijke functie waar het gaat om risico signalering en delen signalen met de juiste partners. Om beter zicht te krijgen op Haagse jongeren en (jeugd)groepen zetten we de Persoons Gerichte Aanpak Lokaal op. Deze worden opgestart bij alle Haagse politiebureaus. Door de persoonsgerichte aanpak wordt lokaal meer zicht verkregen op risicojongeren. Passende interventies worden ingezet om het afglijden richting criminaliteit te voorkomen. Om de gegevensuitwisseling tussen de diverse ketenpartners8 te stimuleren en borgen is het convenant PGA lokaal gesloten. Alle jongeren die worden opgepakt en in het bezit zijn van een (steek)wapens bespreken we in de PGA lokaal en krijgen zo nodig een plan van aanpak. Complexe problematiek schalen we op naar het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden. Bij een deel van de jongeren is sprake van een ‘anti-snitch cultuur’ en wordt niet gesproken met politie over wapenbezit en -incidenten.

Daarom versterkt de politie en het ministerie Justitie en Veiligheid (JenV) de inzet van Meld Misdaad Anoniem voor het melden van (steek)wapenincidenten. Actie 2: Verbod bezit slag- en steekwapens Politie en openbaar ministerie treden repressief op bij verboden wapenbezit. De huidige wet Wapens en Munitie is hierbij leidend. In de praktijk blijkt dat deze wetgeving lacunes bevat en soms onduidelijk is. Steek- en slagwapens zoals stiletto’s, vilmessen, werpmessen en machetes zijn nu al verboden. Ook verboden zijn voorwerpen waarvan, gelet op hun aard en omstandigheden waaronder zij worden aangetroffen, redelijkerwijs kan worden aangenomen dat zij bestemd zijn om letsel aan personen toe te brengen of te bedreigen. JenV komt op korte termijn met een voorstel voor aanpassing van de wettelijke regeling voor verbod op steekwapens op straat. Een algeheel verbod voor steekwapens in de openbare ruimte is duidelijk normstellend, beter uit te dragen en beter handhaafbaar. Actie 3: Versterken betrokkenheid ouders Criminaliteitsbestrijding is niet uitsluitend een taak van de overheid. Ouders hebben een opvoedingsplicht en zijn medeverantwoordelijk voor het gedrag van hun kinderen. Het welzijnswerk stimuleert ouderbetrokkenheid door voorlichtingsbijeenkomsten en -activiteiten gericht op diverse thema’s, waaronder de gevaren van lachgas en wapenbezit onder jongeren.

Aan alle voorgezet onderwijs scholen is een gezinscoach van het Centrum Jeugd en Gezin (CJG) gekoppeld. Door dit 'koppelgenootschap' zijn er korte lijnen tussen school maatschappelijk werk+, andere schoolgerelateerde ketenpartners en de hulpverlening, en kan er snel geschakeld worden. Het zorgt er ook voor dat hulpverlening laagdrempelig ingezet kan worden voor jongeren wanneer zij zorgen willen delen of zich onveilig voelen. De gezinscoaches begeleiden deze jongeren en hun ouders. Wanneer de jongere naar het CJG verwezen is vanwege steekwapenbezit, wordt hulp geboden door het Stedelijk team Risicogroepen van het CJG. Het CJG consulteert met toestemming van de ouders of jeugdigen9 de politie en school.

4/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Ook wordt altijd gekeken naar de achterliggende reden voor het dragen van een steekwapen door middel van het afnemen van een risicoanalyse samen met de jongere en ouders en worden interventies daarop gericht. Wanneer een jongere in een problematische jeugdgroep zit, worden ouders altijd geïnformeerd en betrokken. Soms wordt er een voorlichtingsavond georganiseerd voor ouders en hun kinderen met politie, het CJG en Halt. Niet alle ouders van jongeren in problematische jeugdgroepen missen pedagogische vaardigheden. Als daar wel zorgen over zijn, doet het CJG een hulpaanbod. Leerplichtambtenaren en casemanagers voortijdig schoolverlaten van de afdeling Leerlingzaken van de gemeente Den Haag spreken jongeren en ouders over verzuim, dreigend uitval en voortijdig schoolverlaten. Ouders en of verzorger van minderjarige jongeren worden standaard uitgenodigd voor een gesprek met Leerplicht en worden betrokken bij het trajectplan om verzuim tegen te gaan. Ouders en opvoeders zijn belangrijk bij een Haltstraf aan een kind. Daarom kijkt Halt samen met hen wat er nodig is om hun kind te laten leren van het (grensoverschrijdende) gedrag. Wanneer Halt signaleert dat er meer pedagogische hulp nodig is, doet Halt samen met ouders een gesprek bij het CJG.

Delinquent gedrag van een kind kan er op wijzen dat ouders hun verantwoordelijkheid niet nemen, wat het treffen van sancties jegens die ouders kan rechtvaardigen. JenV onderzoekt hoe ouders wettelijk meer aansprakelijk gesteld kunnen worden voor het criminele gedrag van hun kind. Daarnaast inventariseert JenV welke effectieve interventies beschikbaar zijn om ouders pedagogische vaardigheden te helpen ontwikkelen en zorgt waar nodig voor doorontwikkeling van deze interventies. Dit wordt gedeeld met gemeenten en zorgpartners. Rotterdam handhaaft wapenbezit bij minderjarigen via het bestuursrecht. Dit is opgenomen in de APV, maar niet onomstreden. Er lopen juridische procedures. We volgen de (landelijke) jurisprudentie inzake de door Rotterdam opgelegde dwangsommen. Handhaven op basis van landelijke wetgeving heeft de voorkeur en JenV verkent de mogelijkheden om ouders meer aansprakelijk te stellen voor het criminele gedrag van hun kind. Actie 4: Bewustwordingsactiviteiten Deze zomer startte jongerenwerkers uit verscheidene steden, waaronder Haagse jongerenwerkers, met de campagne tegen wapenbezit en angstcultuur #NoShank10. Ook politie en OM communiceren over strafbare gedragingen, zoals verboden wapenbezit en de risico’s daarvan. Onder sommige jongerengroepen lijkt het dragen van wapens normaal gevonden te worden.

Bezit van wapens is verwerpelijk en verhoogt het risico op incidenten. Als je een mes draagt, is de kans dat je deze ook gebruikt bij een conflict groot. Ook weten jongeren soms niet dat het bezit van bepaalde messen/slagwapens verboden is. Daarom gaan we samen met politie, jongerenwerkers, scholen én jongeren een lokale bewustwordings- en ontmoedingscampagne ontwikkelen die aansluit bij de taal en belevingswereld van jongeren. Ook de op jeugd gerichte websites www.vraaghetdepolitie.nl/ en https://www.rechtvoorjou.nl/worden hierbij extra onder de aandacht gebracht. En we besteden daarbij aandacht aan conflicthantering en groepsdruk. De campagne tegen wapenbezit onder jongeren is in voorbereiding en wordt begin 2021 gestart. Dit sluit aan bij het Actieplan veilig in en om de school.

5/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Actie 5: Tegengaan online filmpjes met wapens en geweld Online filmpjes met wapens en geweld kunnen er voor zorgen dat jongeren het bezit van wapens en toepassen van geweld normaal gaan vinden. Dat is zorgelijk en moet worden bestreden. Politie surveilleert actief op internet en laat waar mogelijk illegale content verwijderen, wanneer er sprake is van haat zaaien en opruiing. We hebben bij JenV aangedrongen om filmpjes op social media te verwijderen, wanneer sprake is van wapenbezit, verheerlijken of oproepen tot geweld. JenV gaat internet hostingbedrijven verzoeken om deze content met illegaal wapenbezit en geweld voor het publiek ontoegankelijk te maken. Berichten in besloten groepen op het internet zijn niet altijd strafbaar, maar kunnen wel leiden tot openbare orde problemen. Daarom onderzoekt JenV de mogelijkheden voor het traceren van deze communicatie. Sommige berichten met strafbare uitingen kunnen al worden verwijderd. JenV zet zich in voor verruiming van de juridische mogelijkheden. Actie 6: Tegengaan verkoop aan minderjarigen De verkoop van gebruiksmessen, zoals keukenmessen, aan minderjarigen is nu nog niet strafbaar. Als minderjarigen messen kopen, is er gerede kans dat zij deze op straat bij zich dragen. JenV komt op korte termijn met een regeling voor het verbod op verkoop van steekwapens aan minderjarigen.

JenV heeft de brancheorganisaties en landelijke winkelketen verzocht geen messen verkopen aan minderjarigen. Enkele ketens, zoals Action, Hema, Xenos en IKEA geven deels al het goede voorbeeld en stoppen met verkoop van messen aan jongeren onder de 16 jaar. In aanvulling hierop verzoekt het college lokale winkeliers om de verkoop van slag- en steekwapens aan minderjarigen per direct te stoppen. Actie 7: Voorlichtingslessen en bespreekbaar maken op scholen Verscheidene Voortgezet Onderwijs (VO) scholen hebben zorgen geuit over wapenbezit onder leerlingen. Uit de analyse van de politie blijkt dat jongeren met lage opleidingsniveaus vaker betrokken zijn bij (steek)wapen incidenten. Daarom heeft het college aan Stichting Centrum 16-22 gevraagd een lesprogramma te ontwikkelen in samenwerking met het praktijkonderwijs en het VMBO. Januari 2021 wordt het lesprogramma geëvalueerd met de VO scholen waar de pilot is uitgevoerd. Bij een positieve evaluatie stellen we dit programma beschikbaar voor alle VO scholen waar deze problematiek speelt. Het OM heeft voor middelbare scholen en het MBO het lesprogramma ‘Wie grijpt in?’ ontwikkeld. Dit programma kan door scholen worden aangevraagd. In het lesprogramma gaan officieren van justitie en studenten rechten met leerlingen in gesprek over hun eigen rol in een veilige samenleving.

Het is een lesprogramma voor alle niveaus van het middelbaar onderwijs en het MBO. Halt heeft op verzoek van de gemeente voorlichting ontwikkeld rondom wapenbezit en -incidenten. Met ingang van 2021 Halt biedt de nieuwe voorlichting ‘geweld, wapenbezit en straatcultuur’ aan. Alle Haagse scholen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs krijgen dit aanbod. Actie 8: Bestuurlijke maatregelen Om wapenbezit en daarmee gepaard gaande incidenten te bestrijden kunnen bestuursrechtelijke maatregelen worden ingezet. De burgemeester treedt repressief op tegen openbare orde en veiligheidsproblemen wanneer dit noodzakelijk is en binnen de wettelijke mogelijkheden past. Daarbij kan gedacht worden aan het opleggen van gebiedsverboden bij herhaaldelijk veroorzaken van ernstige overlast. Daarnaast kan de burgemeester woningen of bedrijfsruimtes sluiten op grond van de Opiumwet bij het aantreffen van drugs. Als wapens worden aangetroffen, wordt dit aangemerkt als een verzwarende omstandigheid.

6/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Ook kan de burgemeester bij huiselijk geweld een tijdelijk huisverbod opleggen aan de geweldpleger. De geweldpleger mag niet naar huis en mag geen contact opnemen met gezinsleden. Medio 2020 bent u geïnformeerd over preventief fouilleren en de feitelijke toepassing daarvan in Den Haag (RIS 305780). De analyse van de politie laat zien dat steekincidenten in geheel Den Haag voorkomen. In een aantal stadsdelen zijn vaker incidenten, maar niet zo geconcentreerd dat op dit moment gebieden met een verhoogd veiligheidsrisico kunnen worden aangewezen. Bij concrete signalen van wapenbezit verdient het de voorkeur om de schaarse politiecapaciteit in te zetten om gericht te rechercheren en, waar nodig en mogelijk, op te treden op basis van het strafrecht. Actie 9: Wapen inleveractie Wapenbezit verhoogt de kans op ongelukken en geweld. Het is volgens de Nederlandse wet verboden om wapens te bezitten of te gebruiken. Alleen sportschutters of jagers mogen bepaalde wapens gebruiken mits zij over de juiste vergunning beschikken. In alle overige gevallen is wapenbezit en gebruik strafbaar. Elk wapen dat we van straat kunnen halen is er één. Daarom organiseert de politie een wapen inleveractie begin 2021. Personen kunnen dan bij de politie slag- of steekwapens of (gevonden) munitie inleveren, zonder dat zij voor het bezit ervan worden vervolgd.

De politie organiseert de actie in nauwe samenwerking met het OM. We doen vanaf 2022 mee aan de jaarlijkse wapen inleveractie die het Rijk, politie organiseert samen met de 14 andere gemeenten die deze problematiek ervaren. Actie 10: Preventieve projecten Jongeren met een groter risico op crimineel gedrag blijken vaak een licht verstandelijke beperking te hebben (ongeveer de helft), uit achterstandswijken te komen en een beperkt sociaal aanpassingsvermogen hebben. Bij jonge adolescenten (12-18) zijn antisociale vrienden, delinquente vrienden, problematische jeugdgroepen of het ontbreken van positieve rolmodellen het meest gerelateerd aan crimineel gedrag. Onderzoek toont aan dat er in een vroegtijdig stadium van een criminele carrière mogelijkheden zijn om in te grijpen. Er zijn diverse interventies ontwikkeld die beogen in te grijpen op deze risicofactoren. Op lokaal niveau gaat het bijvoorbeeld om een persoonsgerichte aanpak van 18-minners. We ondersteunen projecten die bijdragen aan het voorkomen van delinquent gedrag, bijvoorbeeld: Alleen Jij Bepaalt (AJB) De jongeren krijgen via AJB een gestructureerde vrijetijdsbesteding door deelname aan een teamsport op een sportvereniging in de buurt van hun school, met begeleiding door specifiek geselecteerde en opgeleide trainers.

De interventie is gericht op het versterken van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren voor overlastgevend en delinquent gedrag. AJB pakt factoren in het sociale domein aan, zoals school, relaties en vrijetijdsbesteding, en individuele factoren, zoals houding, vaardigheden en agressie. Uit effectonderzoek is gebleken dat deelname aan AJB delinquent gedrag vermindert. Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA) De ontwikkeling van een Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA): effectieve toeleiding naar werk/school voor 16- tot 27-jarigen met als doel (hernieuwd) afglijden naar criminaliteit te voorkomen. Met IPTA pak je aan wat nodig is, zonder te problematiseren. Een jongere wordt snel en op alle levensgebieden geholpen en begeleid door een persoonlijke coach. die zijn taal spreekt. Centraal staan de behoeftes en wensen van de jongere. Het gaat bij IPTA om kwetsbare jongeren die wel willen veranderen, maar dat niet makkelijk zelf kunnen. Hiervoor is maatwerk nodig.

7/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

De coach moet snel kunnen handelen, heeft korte lijntjes met netwerkpartners nodig en een maatwerkbudget. Den Haag Werkt! werkt volgens deze methodiek bij kwetsbare jongeren. Actie 11: Aanpak problematische (jeugd)groepen Met de meeste jongeren in onze stad gaat het goed. Er zijn echter ook jongeren die overlast veroorzaken of crimineel zijn. Overlast en criminaliteit door problematische (jeugd)groepen hebben een forse impact op de veiligheid en leefbaarheid. Professionals zien ongewenste ontwikkelingen: • een verharding in de top; • een lage drempel om in te stappen; • criminaliteit die de gemeentegrenzen overschrijdt; • negatief exposure-gedrag via social media; • de verwevenheid met (volwassen) criminele netwerken. Problematische jeugdgroepen zijn minder vaak op vaste hangplekken te vinden. Er worden nu meer gelegenheidscoalities en los-vaste contacten gesignaleerd. De groepen worden complexer en soms zijn ouders, broers en zussen ook crimineel actief en moet het hele gezin worden aangepakt. De gemeente neemt de regie op de aanpak van problematische jeugdgroepen. Het college vindt het van belang om de groepen in een vroeg stadium in beeld te hebben. Om problematische jeugdgroepen beter in beeld te krijgen is de groepsscan ontwikkeld om jeugdgroepen halfjaarlijks te inventariseren.

De groepen worden onderverdeeld in laag, midden en hoog risico, afhankelijk van het type criminaliteit en de overlast die zij veroorzaken. In oktober 2020 zijn acht problematische jeugdgroepen in Den Haag geïnventariseerd. Drie jeugdgroepen hebben het label hoog risico en vijf het label midden risico gekregen. Al deze groepen worden aangepakt onder regie van de directie Veiligheid. Naast de persoonsgerichte en groepsgerichte aanpak zijn de gebiedsgerichte aanpak en handhaving en de bestrijding van ondermijning belangrijke pijlers in de aanpak van deze jeugdgroepen. Voor alle jongeren in problematische groepen wordt onder regie van de gemeente een plan van aanpak opgesteld met zorg- en strafrechtpartners. We kijken of er zorgen zijn om jongere broertjes of andere gezinsleden en die krijgen de inzet die daarbij past. Er worden huisbezoeken afgelegd en bij minderjarigen betrekken we altijd de ouders, zodat het net rondom jongeren sluit. Vroegtijdige signalering van zorgwekkende gevallen door school of CJG is onderdeel van de aanpak om criminele carrières te voorkomen. De aanwezigheid van het CJG op politiebureaus draagt bij aan het snel signaleren van jongeren die dreigen te ontsporen. In deze groepsaanpakken wordt forse ingezet gepleegd met een stevige regie. Alle partners plegen extra inzet om de problematiek op te lossen of te reduceren en bieden hulp als dat nodig is.

Waar nodig pakken we deze jongeren aan met bestuursrechtelijke of strafrechtelijke maatregelen om de criminaliteit een halt toe te roepen. In de problematische groepsaanpak met het label hoog risico zitten daders van steekincidenten en plegers van High Impact Crime en geweldincidenten. Actie 12: Maatregelen horeca Horeca zorgt voor levendigheid en trekt bezoekers naar de stad. Een deel van de jongeren vindt het nodig om met een mes of steekwapen op zak uit te gaan. Controles door horecaportiers op wapenbezit van bezoeker vinden plaats. Dit kan (steek)wapenincidenten helpen voorkomen en hebben positieve uitwerking op het veiligheidsgevoel in en rond de horeca. Er zijn goede contacten tussen de Haagse horeca en de politie, zeker in de Haagse uitgaanskernen.

8/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Bij veel Haagse uitgaansgelegenheden zijn horecaportiers aanwezig. Fouilleren is bij sommige uitgangsgelegenheden onderdeel van de toegangscontrole. Ongewenste voorwerpen als (niet verboden) messen en (gebruikershoeveelheden) drugs die worden aangetroffen bij het fouilleren van bezoekers aan horecagelegenheden, worden door de horecaportier in beslag genomen en opgeslagen in een zogeheten horecakluis. Bij het aantreffen van verboden wapens en handelshoeveelheden drugs wordt de politie gewaarschuwd en kunnen deze personen worden aangehouden. Drillrap Clips waarin wapens en geweld worden verheerlijkt lijken in toenemende mate van invloed op jongeren om (illegale) wapens te dragen. Dit is vooral het geval bij drillrap video’s van gemaskerde jongeren die andere beledigen, uitdagen, bedreigen, zwaaien met (steek)wapens en het leven als gangster promoten en nastreven. Kwetsbare jongeren worden hierdoor negatief beïnvloed en kopiëren dit gedrag of vinden dat stoer. Nieuw is dat in drill rap groepen specifieke bedreigingen uiten tegen specifieke personen of groepen. Door verspreiding via social media kan dit resulteren in een negatieve geweldsspiraal en is de druk om te reageren groter, niet alleen online, maar ook met geweld en in enkele gevallen met fatale afloop.

Het aantal incidenten waar drill rappers bij betrokken zijn is beperkt, maar deze incidenten zijn wel zeer heftig en in enkele gevallen met dodelijke afloop. In Den Haag is (minimaal) één drill rap groep actief. Alle relevante acties die hierboven zijn benoemd zijn van toepassing op deze groep(en), bijvoorbeeld: risico-signalering en vroegtijdig ingrijpen, verbod bezit en verkoop slag- en steekwapens, tegen gaan filmpje online waarin wapens, geweld worden verheerlijkt, vergroten betrokkenheid ouders. Het betreft een zeer problematische (jeugd)groep die qua aanpak een hoge prioriteit heeft gekregen. De gemeente neemt de regie op de integrale groepsaanpak: een combinatie van repressieve (politie, OM, Raad voor de Kinderbescherming, Jeugdbescherming West) en preventieve maatregelen. We houden deze groep goed in de gaten en grijpen in als dat kan. Ouders zijn geconfronteerd met het negatieve gedrag van hun kinderen en zijn aangesproken op hun verantwoordelijkheid. Ook bieden we hulp en perspectief aan jongeren en gezinsleden wanneer zij daar voor open staan. Drillrap groepen die oproepen tot geweld, dit verheerlijken of wapens tonen in videoclips mogen geen podium krijgen in Den Haag. Bij de aanvraag van vergunningen voor het organiseren van een evenement of het in de openbare ruimte maken van filmopnamen (videoclip) worden de hulpdiensten om advies gevraagd.

Bij een negatief advies i.v.m. potentiële openbare orde problemen wordt de vergunning niet verstrekt. De Erasmus Universiteit verricht in opdracht van de gemeente Rotterdam onderzoek naar de relatie tussen steekincidenten en social media en drillrapmuziek. De uitkomsten van het onderzoek doen we ons voordeel bij de aanpak van drill rap groep(en) in Den Haag. Sommige berichten met strafbare uitingen kunnen al worden verwijderd. JenV zet zich in voor verruiming van deze juridische mogelijkheden. JenV gaat internet hostingbedrijven verzoeken om (drill)rapclips met illegaal wapenbezit en geweld voor het publiek ontoegankelijk te maken. Berichten in besloten groepen op het internet zijn niet altijd strafbaar, maar kunnen wel leiden tot openbare orde problemen. Daarom onderzoekt JenV de mogelijkheden voor het traceren van deze communicatie.

9/10

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10053415

Onderzoek Erasmus Universiteit Rotterdam De Erasmus Universiteit heeft in opdracht van de gemeente Rotterdam een verkennend onderzoek verricht naar de relatie tussen steekincidenten en social media en drillrapmuziek in Rotterdam. Uit het onderzoek Cappen voor clout11 komt naar voren dat geweld weliswaar een grote rol speelt in drillrap, maar op enkele incidenten na blijft het geweld beperkt tot communicatie-uitingen in muziek en op social media. De manier waarop rappers zich presenteren is echter niet zonder risico’s. Gevaarlijke uitingen in muziek en op social media kunnen wel resulteren in fysiek geweld. Dit komt overeen met de cijfers en ervaringen in Den Haag. Op basis van het onderzoek naar de leef- en belevingswereld van Rotterdamse drill rap(pers) worden aanbevelingen gedaan. Ontwikkel een (samenhangende) online aanpak: maak jongeren bewust van de risico’s van gewelddadige performance, vergroot de (online) weerbaarheid van (kwetsbare) jongeren, onderscheid stoerdoenerij van strafbaar gedrag en handhaaf op dat laatste. Dit is een goede aanvulling op de hierboven beschreven acties en betrekken we bij de Haagse aanpak van drill rap.

Budget De in het plan genoemde acties worden uit bestaande budgetten gefinancierd, zoals de preventieve jeugdinterventie Alleen Jij Bepaalt € 76.350,- in 2020 en € 76.350,- in 2021 en de Halt voorlichting Geweld, wapenbezit en straatcultuur voor alle BO/VO scholen € 70.000,- in 2021 en € 70.000,- in 2022. Voortgang De komende twee jaar blijven we bestuurlijk en ambtelijk een bijdrage leveren aan het (landelijke) Actieplan wapens en jongeren. Over de voortgang van het Haags Actieplan wapens en jongeren rapporteren we in de jaarrekening. Met vriendelijke groet, Jan van Zanen

https://nos.nl/artikel/2327736-aantal-minderjarige-verdachten-steekincidenten-landelijk-verdubbeld.html https://www.politie.nl/nieuws/2020/maart/20/00-meer-jongeren-betrokken-bij-messteekincidenten.html 3 https://nos.nl/artikel/2345496-jongerenwerkers-bezorgd-over-messen-geweld-op-straat-steedsexplosiever.html 4 https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4978791/burgemeesters-zorgen-wapengebruiksteekpartijen-jongeren-tieners 5 https://www.halt.nl/actueel/wapenbezit-onder-jongeren-is-niet-normaal 6 Landelijk platform tegen geweld op straat. Wapens zijn geen speeltjes, 2002. 7 Zie landelijk Actieplan wapens en jongeren (zie bijlage 1). Het aantal ingeleverde en in beslag genomen wapens kan hiervoor indicator zijn. Dit werken we met partners nader uit. 8 Openbaar Ministerie, Politie, Veiligheidshuis Haaglanden, Reclassering Nederland, Leger des Heils jeugdbescherming en reclassering, Fivoor, Jeugdbescherming West, Halt, Middin, Parnassia, William Schrikker Groep en Stichting Xtra+ 1 2

Bij jongeren van 16 jaar en ouder. https://www.sociaalwerknederland.nl/thema/jeugd-opvoeding/nieuws/8783-noshank-250-jongerenwerkersuit-80-steden-en-dorpen-starten-campagne-tegen-wapenbezit-en-angstcultuur 9

10

11

https://www.eur.nl/media/92463

10/10