Bijlage 3. Advies ASD

College van burgemeester en wethouders Postbus 6000 4330 LA MIDDELBURG

Middelburg, 17 mei 2025

Betreft: advies evaluatie Inburgeringswet

Geacht college, Hartelijk dank voor de toezending van de twee documenten met de evaluatiegegevens van de nieuwe Inburgeringswet en de aanvullende maatregelen van de gemeente. Deze rapporten geven een beeld van de stand van zaken van de inburgering van nieuwkomers vanuit hun perspectief, maar ook vanuit het perspectief van de hulpverleners. Wij juichen het toe dat de gemeente extra investeringen doet om de inburgeraars in Middelburg te ondersteunen. Dit leidt ertoe dat zij zich zo snel mogelijk thuis voelen in onze gemeente en tevens participeren en integreren. Hopelijk zijn er de komende jaren voldoende middelen om de ingezette lijn voort te zetten en blijft de betrokkenheid van de vrijwilligers en medewerkers van Vluchtelingenwerk, Vizita, Orionis en vele anderen groot. In dit advies richten we ons op zaken waarvan we hopen dat uw college zijn voordeel kan doen bij de keuze van maatregelen om de inburgering nog beter vorm te geven. 1. Het onderzoek: Het kritisch kijken naar de effecten van de gedane investeringen en het in beeld brengen van verbeterpunten vinden wij een goede zaak. Veel van de antwoorden van de inburgeraars en medewerkers van uitvoerende partijen herkennen wij. Veel van de genomen maatregelen worden door de deelnemers aan het onderzoek gewaardeerd.

Wij zien echter een beperking: 71% van de benaderde inburgeraars heeft niet gereageerd op het verzoek om vragen te beantwoorden, 29% wel. De vraag is of deze 29% een representatieve vertegenwoordiging van de doelgroep is. Vermoedelijk zijn de respondenten gemotiveerde kansrijke inburgeraars, die al met succes de eerste stappen van het inburgeringstraject hebben gezet. Mogelijk hebben de onderzoekers dit willen voorkomen en daarom de vragenlijst in het Arabisch, Engels of Nederlands aangeboden. Voor de minder goed opgeleide nieuwkomers uit bijvoorbeeld Turkije of Eritrea is dit waarschijnlijk geen oplossing. Daardoor wordt een deel van de doelgroep gemist. Dat is jammer omdat zij waarschijnlijk meer moeite hebben met de inburgering. Advies 1: Wij adviseren enigszins terughoudend te zijn met het interpreteren en generaliseren van de resultaten. Om in de toekomst een hogere respons te verkrijgen van de totale doelgroep adviseren wij de doelgroep te helpen bij de vragenlijst. Bijvoorbeeld door de inburgeraars uit te nodigen na een les of bijeenkomst voor de doelgroep. Daar kan een toelichting worden gegeven op de bedoeling van het onderzoek en kunnen (neutrale) tolken, taaldocenten of sleutelpersonen helpen door in kleine groepjes de vragen door te nemen en de antwoordmogelijkheden te verduidelijken.

Er worden geen getallen of percentages in het rapport vermeld over de doelgroep die de verschillende onderwijsroutes volgen, geslaagden voor het inburgeringsexamen, uitvallers, aantal deelnemers aan het PVT, aantal cliënten begeleid/geholpen door Vluchtelingenwerk, Vizita (sleutelpersonen, Meedoenloket, inloopspreekuren) en Orionis. Deze informatie maakt het duiden van de gegevens in vergelijking met vorige en volgende periodes makkelijker. Advies 2: Wij adviseren bij het interpreteren van de gegevens en het maken van keuzes feitelijke gegevens te gebruiken. Indien deze niet voorhanden zijn is het goed deze in beeld te brengen. Bovendien kan het zeer bruikbaar zijn bij benchmarking, een van de genoemde aanbevelingen van de hulpverleners. Advies 3: Betrek ervaringsdeskundigen uit de doelgroep (bijvoorbeeld de sleutelpersonen) bij de vormgeving van nieuwe maatregelen. 2. Prioriteiten Omdat er in onze gemeente veel zaken goed gaan bij de inburgering, vinden wij het wenselijk activiteiten die goed verlopen te behouden, te verbeteren of uit te bouwen. Zo denken wij aan: - Het opleiden van meer sleutelpersonen en het verbreden van hun taak. Tot dusver worden de sleutelpersonen voornamelijk ingezet als tolk. Dit is jammer.

Zij kunnen meer, zoals nieuwkomers in hun eigen taal ondersteunen bij het wegwijs maken in de gemeente, helpen met praktische problemen, stimuleren om mee te doen aan activiteiten in de buurt, helpen met het contact met de school van hun kinderen of meedenken bij het zoeken naar (vrijwilligers-)werk. Dit bevordert de participatie en kan een eerste stap zijn op weg naar (betaald) werk. Advies 4: Wij adviseren meer sleutelpersonen op te leiden, hun taak te verbreden en te onderzoeken of de sleutelpersonen voor hun werk ook een vergoeding willen en kunnen ontvangen die hun inkomen niet negatief beïnvloedt. Dit zal hun motivatie en hun effectiviteit mogelijk vergroten. - Voortzetten van maatwerkmaatregelen zoals taalonderwijs, begeleiding naar passend werk, continue kantoorbezetting, inloopspreekuren en zo nodig: communicatie in de eigen taal, huisbezoeken en hulp bij het zelfstandig regelen van zaken. Advies 5: Het zou goed zijn te verkennen waarom de mogelijkheden om sneller de Nederlandse taal te leren in Middelburg nog onvoldoende worden benut. Wij denken hierbij o.a.

aan een extra aanbod van de UCR of de Hogeschool Zeeland, aansluiting zoeken bij gespecialiseerde taalopleidingen aan universiteiten in Noord-Brabant en Zuid-Holland, het internationale talencentrum Regina Coeli in Vught, het naar Zeeland halen van gespecialiseerde opleidingen en het beter benutten van het online-aanbod. Advies 6: Ook zou o.a. het maatwerk kunnen worden vergroot o.a. voor de groep die zowel naar school moet en stage moet lopen of al werkt. Behalve de mogelijkheden waarop de gemeente kan sturen zijn er ook informele contacten en mogelijkheden om inburgeraars te helpen met de taal, praktische zaken en het vinden van werk. Denk aan buren, taalcoaches en hun kennissen die hun netwerk kunnen en willen inzetten om gemotiveerde nieuwkomers aan werk te helpen. Deze vrijwilligers hebben al vaak het vertrouwen van de nieuwkomers. Advies 7: Maak een lijst met do’s en don’ts voor vrijwilligers die inburgeraars willen ondersteunen bij het vinden van werk of het integreren in onze samenleving.

3. Zorgen Uit het onderzoek komt naar voren dat: Deel 1, pagina 2: 18% van de respondenten doet iets samen met anderen in de buurt. Dit vinden we een laag percentage en jammer, terwijl er zoveel mogelijkheden zijn. Advies 8: Wij adviseren dat er gezocht wordt naar meer laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden in buurten waar veel inburgeraars wonen. Goede voorbeelden zijn o.a. het Pennywafelhuis en de Zeeuwse Bibliotheek. Wij adviseren op meer locaties in buurten waar veel inburgeraars wonen activiteiten op te zetten die aantrekkelijk zijn voor zowel Middelburgers als nieuwkomers. Wij denken aan scholen (sommige doen al veel), wijkgebouwen en groene ruimtes waar buurtfeesten kunnen worden georganiseerd. Als bij de vormgeving van het aanbod ook nieuwkomers worden betrokken, kunnen zij mensen uit hun netwerk stimuleren te komen en buurtgenoten te ontmoeten. Deel 1, pagina 4: 64% van de respondenten geeft aan dat zij meer ondersteuning wensen bij het praten in het Nederlands en 40% bij het luisteren in het Nederlands. Advies 9: Ons inziens ligt hier niet alleen een taak voor Scalda, maar ook een taak voor de inburgeraars zelf. Zij zouden kunnen worden geprikkeld om zelf het initiatief te nemen meer in de praktijk te spreken, bijvoorbeeld met een taalcoach, de buren, andere ouders bij school, in de winkel of bij buurtbijeenkomsten.

Docenten, medewerkers van Orionis en Vizita zouden in deze een stimulerende rol kunnen vervullen. Deel 1, pagina 6: 55% van de mannelijke en 24 % van de vrouwelijke respondenten geeft aan dat zij geen moeite hebben met hun zelfredzaamheid, maar 45% en respectievelijk 76% hebben hier dus wel moeite mee. En dan te bedenken dat deze percentages enkel de groep betreffen die de vragenlijst heeft kunnen invullen. Dit vraagt om extra aandacht. Het is heel goed dat Vluchtelingenwerk en Vizita de inburgeraars (desgewenst) ondersteunen. Het is ook wenselijk dat deze ondersteuning voor een aantal inburgeraars kan worden opgerekt. Maar het lijkt ons goed om op een gegeven moment onderscheid te maken tussen de groep voor wie dit noodzakelijk is en de groep die na verloop van tijd toch meer zelfredzaam zou moeten zijn. Advies 10: Om meer maatwerk te kunnen bieden aan inburgeraars teneinde hun zelfredzaamheid te bevorderen, lijkt het ons goed bij de ontwikkeling van de themabijeenkomsten in groepsverband hier meer aandacht aan te besteden. Gezien het lage aantal vrouwen dat zichzelf zelfredzaam acht, lijken extra investeringen in deze groep gewenst, te meer omdat het vaak de vrouwen zijn die allerlei zaken moeten regelen.

Ook lijkt het ons wijs om met de doelgroep zelf in gesprek te gaan over de mogelijkheden hiervoor en met andere gemeenten te verkennen wat zij doen om de zelfredzaamheid te vergroten. Deel 2, pagina 11: De uitvoerende partijen geven aan dat het bij een deel van de inburgeraars schort aan motivatie om te participeren en er te weinig druk wordt uitgeoefend om te gaan werken. Advies 11: Wij raden aan net als bij advies 9 met de doelgroep te bespreken wat de mogelijkheden zijn om de participatie te vergroten en met andere gemeenten te verkennen wat zij hieraan doen.

Tot slot: Vanzelfsprekend ondersteunen we de verbeterpunten van de uitvoerende organisaties om de samenwerking tussen de organisaties te verbeteren. Ook al zien wij dat er al veel stappen in de goede richting zijn gezet. Hartelijk dank voor de toezending van deze mooie rapporten die veel informatie hebben opgeleverd. Met vriendelijke groet, Namens de Adviesraad Sociaal Domein

J.F.M. Vonk Voorzitter

E.J. de Blok-Vos Secretaris