Bijlage 1 - Voortgangsrapportage UvA Omgevingsvisie 2025-1
Tekst van het document
UITVOERINGSAGENDA OMGEVINGSVISIE 2024
VOORTGANGSR APPOR TAG E 1 7 MAART 202 5
UITVOERINGSAGENDA 2024 STAND VAN ZAKEN PER 17 MAART 2025
S AM EN VATTI NG
De Omgevingsvisie is een richtinggevend ruimtelijk document. Hierin is voor Middelburg voor de periode tot 2050 een evenwichtige, gepaste groei (‘goeie groei’) als ontwikkelrichting aangegeven. Dit dient onder andere gerealiseerd te worden met een wijkgericht werken (zie pag. 6). Daarvoor is een drietal principes leidend: 1. Gezonde stad & dorpen: fietswandelnetwerk, van autostad naar fiets- en wandelstad 2. Compacte stad & dorpen: woningbouw binnenstedelijk en verdichten 3. Circulaire en groene stad & dorpen: gemeente als voorbeeld en in 2050 volledig circulair De uitvoeringsagenda die hoort bij de Omgevingsvisie Middelburg 2050 is in september 2024 door de raad vastgesteld. In deze uitvoeringsagenda worden acties benoemd, verdeeld over 3 tijdsperiodes. De huidige bestuursperiode die duurt tot 2026, de korte termijn 2026 tot 2030 en de periode na 2030. Voor de acties van de huidige bestuursperiode heeft de raad ook middelen beschikbaar gesteld. Toegezegd is om jaarlijks in september een geactualiseerde uitvoeringsagenda aan de raad voor te leggen. Om college en raad een goed inzicht te laten krijgen in de voortgang is ervoor gekozen om jaarlijks in maart de voortgang te monitoren. In de volgende hoofdstukken is de voortgang van iedere actie, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie en de Uitvoeringsagenda per actie inzichtelijk gemaakt.
Deze samenvatting geeft de voortgang op hoofdlijnen aan.
Acties – wat loopt op schema? Op hoofdlijnen loopt de uitvoeringsagenda op schema. Voor de huidige bestuursperiode tot 2026 zijn 77 acties benoemd. Van de benoemde acties zijn er inmiddels 3 gerealiseerd:: realisatie van 52 flexwoningen Het Zwin, toerismebeleid en een kansenkaart biodiversiteit. Van de acties lopen er in totaal ca. 80 % op schema. Om een aantal voorbeelden te noemen: er zijn plannen van aanpak opgesteld of er is een start gemaakt met kaders wijkgericht werken, een dorpsimpuls voor Nieuw- en Sint Joosland, hoogbouwvisie, woningbouwlocatiestudie inclusief extra flexwoningen, planvorming Hart van Dauwendaele, planvorming Hart van Griffioen, RES 2.0, parkeerbeleid, herijking nota ruimtelijke kwaliteit, start realisatie studentenhuisvesting PZEMlocatie etc. Acties – wat vraagt aandacht? Van de benoemde acties loopt de planning van 15 acties anders dan voorzien (20 %). In geen van de gevallen betekent dit dat het beoogde resultaat niet binnen deze bestuursperiode gehaald zou kunnen worden.
De belangrijkste reden is dat met name bij mobiliteit er discussiepunten en/ of extra participatie rondes nodig zijn. Zoals bijvoorbeeld bij oplossen knelpunten verkeer Arnemuiden en de gebiedsontsluiting Veerse Meer en investeringen als gevolg van het te actualiseren parkeerbeleid.
Aandachtspunt blijft de balans vinden met de beschikbare capaciteit in relatie tot nieuwe vraagstukken die op en binnen de gemeente opkomen. Budget De budgetten zoals door de raad beschikbaar zijn gesteld, zijn gekoppeld aan de jaarschijf 2025. En worden verdeeld over de verschillende budgethouders. Verder vallen hier nu geen bijzonderheden op te rapporteren. In hoofdstuk 3 is het financieel overzicht terug te vinden. Voortgangsrapportage raad Zoals besloten zal de raad ieder jaar in september een geactualiseerde uitvoeringsagenda worden voorgelegd. Daarnaast zal op projectniveau een aanvraag uit het fonds apart aan de raad voorgelegd worden. Bijvoorbeeld voor een onrendabele gebiedsontwikkeling Hart van Dauwendaele of Hart van Griffioen. Om gedurende het jaar de raad zicht te geven over de voortgang, is de aanpak om ieder voorjaar de raad te informeren over de voortgang van de uitvoeringsagenda met een memo actief.
Termijnkalender Sinds kort wordt er met een termijnkalender gewerkt: een planning van stukken met een planningshorizon van 3 maanden. De volgende hoofdstukken geven inzicht in de planning voor het komende jaar, voor wat betreft onderwerpen die voortkomen uit de Omgevingsvisie.
INHOUDSOPGAVE
1
1 Inleiding
2
2 Uitwerking per thema 2.1 Aanpak 2.2 Economie 2.3 Wonen 2.4 Mobiliteit 2.5 Erfgoed 2.6 Energietransitie 2.7 Onderwijs 2.8 Welzijn & vitaliteit 2.9 Klimaatadaptatie 2.10 Gesloten kringloop 2.11 Biodiversiteit 2.12 Overig
8 12 13 14 15 15 16 17 18 18 19 19
3
3 Investeringsfonds 3.1 Spelregels 3.2 Huidige vraag 3.3 Doorkijk toekomstige vraag
22 22 22
▲ I n w o n e r v an d e g e m e e n t e M i d d e l b u r g d i e o n d e r h o u d p le e gt a a n zijn woning
1 Inleiding DE OMGEVINGSVISIE MIDDELBURG 2050 IS OP 29 FEBRUARI 2024 DOOR DE GEMEENTERAAD VASTGESTELD. IN DEZE VISIE WORDT HET TOEKOMSTBEELD VOOR DE FYSIEKE LEEFOMGEVING GESCHETST TOT 2050. DE STAPPEN DAARNAARTOE ZIJN IN HOOFDSTUK 5.2 VAN DEZE VISIE SAMENGEVAT, GECLUSTERD IN TIEN THEMA’S. IN DE UITVOERINGSAGENDA WORDEN DEZE STAPPEN VERDER CONCREET GEMAAKT.
6
De uitvoeringsagenda heeft de volgende doelen: • Helderheid en richting in acties en prioritering, zowel intern als extern; • Begroten en verantwoorden van aanvragen en bestedingen ten laste van het investeringsfonds; • Organiseren van een logische samenhang in de verschillende opgaves. De planning van de diverse acties is indicatief. Vanwege de dynamiek zal de uitvoeringsagenda jaarlijks geactualiseerd aan de raad worden voorgelegd. Dit zal in september zijn (tussen de kadernota en de begroting in). Voor de uitvoering van de Omgevingsvisie zijn ook middelen beschikbaar. Allereerst in de huidige begroting. Verder wordt gekeken naar Europese, Rijks- en provinciale subsidies en andere bijdragen van derden. De raad heeft voor de uitvoering van de Omgevingsvisie een investeringsfonds ingesteld. Hieruit kan geput worden als de middelen in begroting en externe gelden ontoereikend zijn. De raad is bevoegd tot het nemen van deze besluiten. Met de investeringsagenda wordt een verdere stap gezet naar een nog mooier Middelburg! In de Omgevingsvisie zijn niet enkel concrete acties benoemd. Voor een deel bevat de visie ‘leidende principes’ die tot (in ieder geval) 2050 van toepassing zijn. Te denken valt aan milieuaspecten als gezonde lucht, schoon water, een acceptabel geluidsniveau en duisternis. Deze zullen een plek moeten krijgen in een programma.
Dit is aan de uitvoeringsagenda toegevoegd. Naar aanleiding van de bespreking van de Omgevingsvisie in de gemeenteraad zijn ook enkele acties toegevoegd. Dat geldt ook voor diverse belangrijke lopende projecten in het fysieke domein. In de Omgevingsvisie gaat het niet enkel om groei, nieuw beleid en nieuwe projecten. In hoofdstuk 4 van de visie met daarin de koers van Middelburg is
dit benoemd als ‘koester wat je heb en werk aan evenwichtige groei’. Daarbij gaat het onder meer om het in stand houden van ons erfgoed het aantrekkelijke cultuurlandschap, het versterken van de bestaande sociale cohesie. Ook het bewaken van een goed evenwicht tussen de lusten en lasten van het toerisme in Middelburg hoort daarbij. Maar natuurlijk ook het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, regulier werk dat niet genoemd is in de Omgevingsvisie, maar wat wel de nodige tijd, aandacht en geld vraagt. Uitvoeringsagenda vs begroting De uitvoeringsagenda van de Omgevingsvisie laat vooral zien waar nieuwe accenten worden gelegd in de ruimtelijke ontwikkeling van Middelburg. Het is zeker geen volledige opsomming van alle projecten. Deze zijn opgenomen in de reguliere begroting. Gebiedsgericht en themagericht uitwerken Omgevingsvisie De uitwerking van de Omgevingsvisie zal niet alleen op thema’s gebeuren, maar ook per deelgebied. Dit geeft aan dat de Omgevingsvisie niet een statisch document is. Bij het gebiedsgericht uitwerken van de Omgevingsvisie hanteren we daarbij een wijkgerichte aanpak.
Hiermee wordt het volgende bedoeld: -eerst wordt een wijk- of dorpsanalyse gemaakt van de wijk of het dorp; DNA van een wijk of dorp, krachten en ontwikkelkansen, ondersteuningsvragen en bepalen stakeholders; -op basis hiervan zal een wijk- of dorpsvisie worden opgesteld; dit bevat een lange termijn beeld (2050) op zowel het sociale domein als het fysieke domein; hier zal ook gekeken worden hoe de kansengelijkheid in alle wijken en dorpen verder vorm kan krijgen; -concrete acties en ingrepen voor de korte termijn (1-3 jaar) zullen worden opgenomen in een uitvoeringsplan van de
wijk- of dorpsvisie: het wijk- of dorpsplan. Participatie (trede: adviseren) is hier een essentieel onderdeel bij. De wijkmanagers hebben hier een belangrijke rol in, in nauwe samenwerking met vakinhoudelijke specialisten. Als pilot voor een eerste concrete uitwerking van deze werkwijze is Nieuwen Sint Joosland opgepakt. Vanuit het Middelburgs model is in 2023 een eerste aanzet gemaakt voor een wijkplan voor de Stromenwijk. In de veerkrachtkaart komt deze wijk als minst veerkrachtige wijk naar voren. In samenwerking met Woongoed zijn we in 2024 ook aan de slag gegaan om dit wijkplan te verrijken en verder op te stellen. Als de dorpsanalyse, de dorpsvisie en het dorpsplan is vastgesteld en de uitvoering is gestart zal het proces worden geëvalueerd. Vervolgens zal bekeken worden welke andere wijk of gebied op deze manier aangepakt zal worden. Leefbaarheid kan hierbij als criterium gehanteerd worden, maar ook bijvoorbeeld energietransitie en klimaatadaptatie. In de periode 2026-2030 gaan we aan de slag met andere wijken, te denken aan Dauwendaele, Zuid, Nieuw Middelburg en St. Laurens. Hiervoor wordt een afwegingskader voorbereid (Q1 2026), welke wijk als volgende aan de beurt is. Als er (nog) geen wijk- of dorpsvisie is gemaakt, betekent dit natuurlijk niet dat er niet gewerkt wordt aan de verbetering in andere wijken.
Of dat in de genoemde wijken nog niks gebeurt! Lopende projecten
Diverse lopende ‘grote’ projecten zijn in de uitvoeringsagenda opgenomen, zoals de realisatie van Waterpark Veerse Meer, de baanrotatie van Midden-Zeeland en de renovatie van het stationsgebouw. Daarnaast lopen er uiteraard diverse projecten en werkzaamheden, waarvoor wordt verwezen naar de begroting.
Omgevingsplan Elke gemeente moet voor 1 januari 2032 één integraal omgevingsplan voor het hele grondgebied van de gemeente vaststellen. In het omgevingsplan komen juridisch bindende regels voor de fysieke leefomgeving te staan. Sinds 1 januari 2024 wordt gewerkt met een omgevingsplan als vervanging van de verschillende bestemmingsplannen. Het omgevingsplan bestaat uit een tijdelijk deel en een nieuw deel. 7
▼ Z i c h t o p h u i s To o r e n v l i e d t
Het tijdelijke deel bestaat uit regels uit vervallen instrumenten, zoals de bestemmingsplannen en rijksregels over activiteiten (de zgn. bruidsschat). Het nieuwe deel van het omgevingsplan is nu nog leeg, met uitzondering van eventuele voorbereidingsbesluiten op basis van het overgangsrecht. De regels in het nieuwe deel komen deels tot stand door bestaande regels uit het tijdelijk deel om te zetten naar het nieuwe deel. Hiernaast neemt de gemeente in het nieuwe deel nieuwe regels op voor ruimtelijke ontwikkelingen en beleid. Gaandeweg zal het het huidige omgevingsplan de komende jaren worden aangevuld en gewijzigd. Tot uiterlijk eind 2031 bevinden we ons in een overgangsfase. Het streven is om de eerste wijziging van het omgevingsplan in de 2e helft van 2025 door de gemeenteraad vast te laten stellen. De laatste wijziging moet uiterlijk in 2031 vastgesteld zijn. Uiteindelijk leidt dit tot het ‘Omgevingsplan gemeente Middelburg’. Programma’s De Omgevingsvisie Middelburg 2050 is niet concreet genoeg om in één keer te worden omgezet in functies en juridische regels per locatie. Daarvoor zijn uitwerkingen nodig met bijvoorbeeld concrete beleidsdoelen of inrichtingsplannen. Deze uitwerkingen noemen we in de Omgevingswet programma’s.
Ook beleidsnota’s die op dit moment vigerend zijn, zoals bijvoorbeeld het Stedelijk Waterprogramma Middelburg 2021-2030, is een voorbeeld van een programma.
Voorbeelden van beleidsplannen die binnenkort worden geactualiseerd zijn de nota’s Parkeerbeleid en Ruimtelijke Kwaliteit (NRK). Overige uitgangspunten Water- en bodemsturend en klimaatadaptief bouwen wordt als uitgangspunt gehanteerd bij ruimtelijke ontwikkelingen.
2 Agenda 2.1 Aanpak 8
De focus ligt op de acties van de huidige bestuursperiode, die loopt tot het voorjaar van 2026. Hierbij komen veel ‘lopende zaken’ aan bod. Acties zijn steeds gegroepeerd rondom de tien thema’s en zijn gesplitst wat betreft beleid en projecten. Per thema is er een korte toelichting gegeven. Leeswijzer De kolom “start“ geeft aan in welk jaar gestart wordt met een actie. De kolom “gereed“ geeft aan wanneer een actie gereed is. Disclaimer: deze planning geeft een zo goed mogelijk inzicht van de planning. Door externe en interne factoren kan deze planning wijzigen. De kolom “rol gemeente“ geeft aan wat de rol van de gemeente is: initiatiefnemer, faciliterend of stimulerend. De kolom “Fonds“ geeft aan welke bijdrage uit het investeringsfonds voor een actie gevraagd wordt. “PM“ geeft aan dat er in de toekomst een bijdrage gevraagd gaat worden, maar dat dit nu nog niet te kwantificeren is. De kolom “subsidie“ geeft aan of er voor een actie op dit moment subsidie is verleend of toegezegd. In deze uitvoeringsagenda zijn alle acties vanuit de vastgestelde Omgevingsvisie in het kort weergegeven. Toegevoegde acties bovenop hetgeen is opgenomen in de vastgestelde Omgevingsvisie (bijvoorbeeld wettelijke verplichting of aangenomen amendement) zijn cursief weergegeven.
Economie (EC)
Wonen (WO)
Mobiliteit (MO)
Erfgoed (EG)
Energietransitie (ET)
Onderwijs (ON)
Welzijn & vitaliteit ( WV)
Klimaatadaptatie (KL)
Biodiversiteit (BI)
Gesloten kringloop (GK)
Overig (OV)
9
▲ B e e l d v a n h e t Ce nt r um
10
WO05
EC04 EC06 EC08 MO09 MO10 MO11
ON05 ON06 ET02
ET05 WV05
MO03 M004 MO15
EC06 BI03
Acties huidige bestuursperiode Qua fysieke ingrepen en investeringen wordt in deze periode gekeken naar met name de randen van Middelburg: oplossen van knelpunten in Arnemuiden, kwaliteitsverbetering stationsplein Arnemuiden en het maken en uitvoeren van een visie voor Nieuw- en Sint Joosland. In Middelburg gaat het naast de realisatie van flexwoningen concreet om het realiseren van studentenwoningen en het realiseren van watertappunten in het openbaar gebied.
11
MO03 BI07
OV01
Daarnaast ligt de focus op het maken en actualiseren van het beleid, het voorbereiden en verder onderzoeken om concreet te kunnen maken wat er nodig is om grotere infrastructuur en gebiedsontwikkelingen te kunnen realiseren.
huidige bestuursperiode tot 2026
2.2 Economie Europese subsidies worden structureel geworven. Het beleidsplan toerisme is vastgesteld. Aandachtspunten zijn de huisvestingsverordening en de handhaving hierbij en de aanpak van het terrassenbeleid.
12
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.3 Wonen Op het thema wonen heeft de zoektocht naar nieuwe woningbouwlocaties geresulteerd in het aanwijzen van Poppenroede en Brigdamme. Ook is er voortgang te melden bij de huisvesting van statushouders. Afwijkingen zijn te melden met vertraging in de voortgang in de woonzorgvisie. Landelijk is het woonbeleid volop in beweging. Binnenkort wordt duidelijkheid verwacht over de inwerkingtreding van de Wet Versterking Regie op de volkshuisvesting.
13
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.4 Mobiliteit Op het gebied van mobiliteit liggen veel acties. Het gaat hierbij om het autoluw maken van de binnenstad, ook met nieuw parkeerbeleid voor zowel auto als fiets en verbeteringen in het fietsennetwerk.Hier wordt volop gewerkt aan de voorbereiding er van. Participatie is hierbij erg belangrijk. Zorgvuldigheid hierbij zorgt wel voor een langere doorlooptijd dan vooraf werd ingeschat. Ook zijn in de ontsluiting van Waterpark diverse aandachtspunten die voor vertraging in de planvorming hebben geleid.
14
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.5 Erfgoed De focus ligt op het maken en actualiseren van beleid.
15
2.6 Energietransitie Voor de energietransitie zijn inmiddels diverse beleidsstukken vastgesteld, waaronder de RES en KEC. Belangrijkste aandachtspunt is een andere besteding van de verkregen middelen voor het warmtenet Dauwendaele voor energietransitie.
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.7 Onderwijs De focus ligt op het actualiseren van het strategisch onderwijs huisvestingsprogramma in 2025. Hierbij zijn er ontwikkelingen te melden in het voortgezet onderwijs met de samenwerking tussen het CSW en de Mondia Scholengroep.
16
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.8 Welzijn en vitaliteit De meeste acties liggen op schema. Alleen verbeteringen in het fietsnetwerk vraagt om extra aandacht. Voor de ontwikkeling Hart van Griffioen ligt een concreet raadsvoorstel voor met kaders voor de verdere planuitwerking in de raad van april.
17
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.9 Klimaatadaptatie Alle benoemde acties op het gebied van klimaatadaptatie liggen op schema.
18
2.10 Gesloten kringlopen
Alle benoemde acties op het gebied van gesloten kringloop liggen op schema. Beleid over circulariteit is vastgesteld.
Legenda
huidige bestuursperiode tot 2026
2.11 Biodiversiteit Alle acties op het gebied van biodiversiteit liggen op schema.
19
2.12 Overig
Alle acties liggen op schema. Voor twee wijken wordt een start gemaakt met de integrale wijkaanpak: Nieuw- en St. Joosland en Stromenwijk. Voor de start worden de kaders door de raad vastgesteld. In de raad van april zal het voorstel over de kaders Stromenwijk op de agenda staan.
Legenda
20
21
3 Investeringsfonds 3.1 Spelregels Het Middelburgs Investeringsfonds is ingesteld in de raad in oktober 2023. Voor dit fonds zijn de volgende spelregels opgesteld:
22
1. Inhoudelijk kader; 1.1 De financiële middelen uit het Middelburgs Investeringsfonds aan te wenden voor grote opgaven in het fysieke domein, volgend uit de ambities zoals die zijn opgenomen in de (ontwerp) Omgevingsvisie; 2. Financiële kaders 2.1. het college op te dragen voor elk investeringskrediet een apart raadsvoorstel voor te leggen; 2.2. eerst de reguliere budgetten te benutten alvorens een beroep gedaan wordt op het investeringsfonds; 2.3. alleen investeringen met een minimale levensduur van 25 jaar binnen het investeringsfonds onder te brengen óf (zie 2.6); 2.4. de kosten voor voorbereiding en onderzoek af te dekken binnen de beschikbare middelen van het investeringsfonds; 2.5. het onbenutte budget voor de kapitaallasten ten behoeve van het investeringsfonds vanaf 2023 toe te voegen aan het investeringsfonds; 2.6. onder voorwaarden de gerealiseerde eenmalige middelen binnen de algemene reserve in te zetten, onder de voorwaarden dat: • alleen de gerealiseerde vrije besteedbare middelen binnen de algemene reserve worden ingezet; • een streefwaarde van 1,4 voor de weerstandsratio wordt gehanteerd; • bij het bepalen van deze vrije ruimte alleen de algemene reserve te betrekken; 2.7. hiervoor, zie 2.6, een specifieke reserve te vormen; 2.8. het college op te dragen daar waar mogelijk cofinanciering te bewerkstelligen. 3.
Deze kaders en een toekomstige investeringsplanning te verwerken bij de vaststelling van de Omgevingsvisie. 4. Een keer in de vijf jaar de investeringsplanning te evalueren tegelijkertijd met de uitvoeringsagenda die hoort bij de Omgevingsvisie.
Deze spelregels zijn leidend bij het opstellen van de uitvoeringsagenda en de gevraagde middelen uit het fonds.
3.2 Huidige vraag In april worden er twee raadsvoorstellen ingediend die een beroep doen op het investeringsfonds. De onrendabele top van het project ‘Hart van Griffioen’ bedraagt € 9 miljoen en de netto investering voor de gebiedsontsluiting van het Veerse Meer is € 3,9 miljoen. Na deze investeringen blijft er nog € 11,8 miljoen over in het investeringsfonds. Dit bedrag is exclusief toekomstige bijdragen uit het ZEH-dividend. In januari 2025 heeft de raad besloten om het jaarlijkse (super)dividend van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) geleidelijk toe te voegen aan het investeringsfonds. Deze toevoeging zal elk jaar bij de kadernota worden doorgevoerd. Zie ook het overzicht op de volgende bladzijde.
3.3 Toekomstige vraag We verwachten in de toekomst met name voor de volgende onderwerpen een beroep te gaan doen op het Middelburgs investeringsfonds (in de tabellen in de vorige hoofdstukken steeds met een PM aangegeven): • Gebiedsontsluiting Veerse Meer + infrastructuur; • Parkeerhubs randen binnenstad; • Ontwikkeling Hart van Dauwendaele en Hart van Griffioen; • Impuls versnelling onrendabele projecten, met name gericht op het realiseren van woningbouw; • Realisatie uitkomst dorpsvisie Nieuw- en Sint Joosland; • (Groene) inrichting energielandschap en Smart Grid Arnestein; • Verbetering fietsinfrastructuur; • Maatregelen klimaatadaptatie. Het betreft hierbij vooral randvoorwaardelijke investeringen in mobiliteit, die andere ontwikkelingen mogelijk maken. Daarnaast zal de ontwikkeling van een nieuw hart in een tweetal wijken, met de daarbij horende opgaven voor het openbaar gebied om middelen gaan vragen.
23
COLOFON
Voortgangsrapportage 2025 - 1 Datum 17 maart 2025 Horende bij de Uitvoeringsagenda Omgevingsvisie versie 2.0 Vastgesteld raad 26 september 2024 Inhoud: Gemeente Middelburg Redactie: Wilbert Dingemanse, Marco Herrmann, Bas Kole Kaarten: Niek van de Calseijde, Robbert Lancel Fotografie: Niek van de Calseijde Vormgeving: Niek van de Calseijde, Robbert Lancel, Marco Herrmann
▲ Ma rk t Mi ddelburg